༤. ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ནྟི? ད་ས་བ་ལ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར དྷཱི་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ ‘‘སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རི་སེ པེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ པ་པ་ཉྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘སུ་ཎི་སཱ མེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ནི་མ་ནྟེ་སི. སོ ཏེ་སུ ནི་སི་ནྣེ་སུ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ པེ་སེ་སི. ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ཏེ ནི་སྶི་རི་ཀ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཏ, ཡེ་སཾ ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཧི་རཱི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ, དྷཱི་དྷཱི’’ཏི ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ.
ཏ་ཏོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཏོ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཎྞཱི ལ་དྡྷཱ, ཀིཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཉྙཱ དཱ་རི་ཀཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི སེ་ཊྛིཾ པ་རི་བྷཱ་སིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏུ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ལ་ཛྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཏ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཀཱི་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ནེ པ་སཾ་ས་སི;
ཀིཾ་སཱི་ལཱ ཀིཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི.
སཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ ས་ནྟ་མ་ནཱ, ས་ནྟ་ཏེ་ཛཱ གུ་ཎ་མ་གྒ་ས་ཎྛི་ཏཱ;
ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ མི་ཏ་བྷཱ་ཎཱི, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘ཝ་ས་ནྟི ཝ་ན་མོ་ག་ཡ྄ཧ, ནཱ་གོ ཚེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ;
ཨེ་ཀ་ཀི་ཡཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡཱ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ པུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཊྛི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. སཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་དཱ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘སྭེ ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་པྥ་ས་མུ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ཡོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སྭེ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྡ་ས. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་མ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏ་མྷ སེ་ཊྛཱི་ཏི. ན, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཉྩི ཨཱ་ག་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨཱ་མ, སེ་ཊྛི, ས་དྡྷཱ པ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དཱུ་རེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཋི་ཏཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༤) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ, དྷཱི་ཏུ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་ཀེ་ཏཾ ག་མི་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧི. ད་ད་ནྟོ ཙ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, མཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘བྷ་དྡེ, མཱ ཁོ ཏྭཾ ཝི་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, མཱ དུ་མྨ་ནཱ. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠཾ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ དཱ་ན་མེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི. ས་ཀྐོ་པི ཁོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ད་ས་བ་ལོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཡཱ་ནེ་ན མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ལི་ཁ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
སུ་བྷ་དྡཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་ར་པ་ཀྑོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, སཱ་དྷུ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ དི་ནྣ’’ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏེ ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ས་བྦེ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྠུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མེ’’ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཏེ ཀི་ར སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛིཾ དི་ཊྛི་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ མ་ཧ་ཏཱི དེ་ས་ནཱ ས་མུ་ཊྛི་སྶ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྤི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ སུ་ཏྟཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིནྟི ཨ་བྷི་ཨ་ཉྙཱ་སིཾ, ཛཱ་ནི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དི་ཏནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཉྙེ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡེ་ཝ, མ་ཡཱ པ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་དི་ཏ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཏཾ ཚ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི ན ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ. སུ་ཎཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ. གྷཱ་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ. སཱ་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ. ཕུ་ས་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏཾ མ་མ་སྶ མུ་སཱཏི ཏཾ མེ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ པ་སྶ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཏ་མྤི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ མ་མ་སྶ ཀ་ལཱིཏི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཙྩ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ད་ཊྛཱ ད་ཊྛ་བྦནྟི དི་སྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏཾ དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ད་ཊྛ་བྦཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏཱ་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ད་ཊྛ་བྦ་ཉྷི ཨ་དི་ཊྛ་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཧི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ད་ཊྛཱ་རཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི པ་སྶི་ཏཱ་རཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏཱ་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཏཱ་དཱི་ཡེ་ཝ ཏཱ་དཱིཏི ཏཱ་དི་ཏཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཡཱ་དི་སོ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ, ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི. ཡ་སེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ཡ་སེ་པི ཏཱ་དཱི. ནི་ནྡཱ་ཡ་པི ཏཱ་དཱི, པ་སཾ་སཱ་ཡ་པི ཏཱ་དཱི. སུ་ཁེ་པི ཏཱ་དཱི, དུ་ཀྑེ་པི ཏཱ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༣༨, ༡༩༢). ཨི་མཱ་ཡ ཏཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏཱ་དཱི. ཏ་མྷཱ ཙ པ་ན ཏཱ་དི་མྷཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ ཏཱ་དཱི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏཱ་དི་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མཱ་ཧི པ་ཉྩ་བྷཱུ་མཱི་ཧི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཨ་དྷུ་ནཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ ས་ཙྩ་མུ་ཏཾ པ་རེ་སནྟི པ་རེ་སཾ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་ཡ ས་ཙྩ་མུ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ. ས་ཡ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སཱུཏི ས་ཡ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཎེ་སུ, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི ས་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཙྩཾ མུ་སཱ ཝཱ་པི པ་རཾ ད་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏེ་སུ ས་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏཱ་དཱི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྩཾ མུ་སཱ ཝཱ་པི པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཨོ་ད་ཧེ་ཡྻ, ན ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ, ན པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་ལླནྟི ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་ལླཾ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩ དི་སྭཱཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ དི་སྭཱ. ཝི་ས་ཏྟཱཏི ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ. ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཛཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.