༡. པ་ཋ་མ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ. ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུ་ཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱ་ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ, ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེཏི ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀཱ ཏ་སྶ ནི་གྲོ་དྷ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི་པི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཀ་སྨཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི? ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ན་ར་ཏི་ཏྟི་རཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་གྲོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ ཏི་ཏྟི་ར་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི, ན་རཱ དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ;
དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པཱ་སཾ་སཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༣༧);
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་གཱ་ར་ཝ་ཝཱ་སཾ རོ་ཙེ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ན རོ་ཙེ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ཏི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ. དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ མཱ་ར་བྲ་ཧྨེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, དྭཱི་ཧི དྭཱི་སུ, ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏཱ. ཏེ ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རནྟི སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏཾ. པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘མ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་སེ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཧཾ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི བ་ཧཱུ བུ་དྡྷཱ’’ཏི, སོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་པི བྷ་ནྟེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ.
‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ས་དེ་ཝ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; མ. ནི. ༢.༣༤༡) –
ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་སྶ སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ཏ་སྨཱ. མ་ཧ་ཏྟ་མ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏཱཏི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ས་ར་ནྟེ་ན.
ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. མ་ཧ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ར་ཏྟ་ཉྙུ་མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་མ་ཧ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཧ་ཏྟཾ ལཱ་བྷ་གྒ་མ་ཧ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན མ་ཧ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ མེ ས་ངྒྷེ་པི གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷེ་པི གཱ་ར་ཝོ ཛཱ་ཏོ. ཀི་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ་ཏི? མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ དུ་སྶ་ཡུ་ག་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ‘‘ས་ངྒྷེ, གོ་ཏ་མི, དེ་ཧི, ས་ངྒྷེ ཏེ དི་ནྣེ ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི ནཱ་མ.