༤. ས་ར་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ རཱ་ཛ་ག་ཧེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ས་དི་སཱ་ནི་སྶ ཀཱུ་ཊཱ་ནི, གི་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ, ཏ་སྨིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རི་ཏོ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ས་ར་བྷོ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ར་བྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷུ་ནཱ ཝི་བྦྷ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཧི ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ན་ཊྛ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ.༡༤; སཾ.ནི.༡.༢.༧༠).
ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘བྷོ, མ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཛཱ་ཏཱ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ, ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཝ་ཛྫཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ – ‘‘ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་ཛཱི་ཝེ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཛྫཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨི་མེ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པི་དྷཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མྤི པ་ཝེ་ས་ནཾ ན དེ་ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་དི་སཱ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. ས་ཙེ ཏཾ མ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ནོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཨུ་ལཱ༹་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པ་རོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཏཾ མ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཏྭཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཏྭཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟེ ས་ར་བྷཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ག་རུ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ མཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ག་རུ ཨེ་ཏ་མཱ་ཙ་རི་ཡ ཨཱ་ཧ་ར, ཏྭཾ ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་སི ཨ་མྷེ་ཧི ཛེ་ཊྛ་ཀོ་ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ས་མ་ཎ་སྶ པ་ན གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ས་དི་སེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. རུ་ཙྩ་ཏི ཝོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ ནོ དེ་ཧཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི མཾ དི་སྭཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན པཱ་དེ ཝ་ནྡི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཉྙེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙ་ཎྜཱ ཕ་རུ་སཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་ས་ནྣོ’’ཏི. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཉ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, མ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ནེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒེ ཝི་ཙ་རཱ་མཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ དི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ནྡ་ཏི, ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་དེ དྷོ་ཝ་ཏི མ་ཀྑེ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི.
ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ས་ནྟཾ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ དི་སྭཱ, ‘‘པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ཏྭཾ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ, ཀིཾ ན པ་བྦ་ཛ་སཱི’’ཏི. ཀོ མཾ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་སྶ་ཏི. མ་ཡ་ཉྷི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ བྷ་ད་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་མྷཱ་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཝ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀོ ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི པུ་ཙྪི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨོ ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་དྷཱ་ར་ཎཱི ཨ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཨེ་ས སི་ཀྑཱ་དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟ་མོ, ཨི་མ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི. ག་ཎྷཱ་ཝུ་སོ་ཏི ཐེ་རོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི.
སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཡ་ཐཱ་ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏོ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ནཱ་ས་ཀྑི་ཏྠ མ་ཉྙེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི ཏཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཧ་ཊཱ མེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཱ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ ཧོ་ཐ, མཱ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྠཱ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཨ་མྷེ་པི ནཾ ཝཱ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་སཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ ས་བྦེ་པི – ‘‘ཨེ་ཐ, བྷོ, ན་ག་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཾ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ས་ར་བྷོ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ར་བྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ན་ག་རེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་སཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨོ་ས་རི་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏུ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་ར་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ས་ར་བྷོ་པི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ རཱ་ཛ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏོ མ་ཡཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་རི་ས་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཏོཏི ཉཱ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་དྡྷོ, པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོཏི ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ. ས་ཙེ ཧི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཀོ་ཙི སཱ་རོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ནཱ་ཧཾ ཨ་པ་ཀྐ་མི་སྶཾ. ཏ་སྶ པ་ན སཱ་ས་ནཾ ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཱ ལོ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ བྷཱ་ས་མཱ་ནེ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶོ་སུནྟི སུ་ཎིཾ་སུ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ‘‘ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
སི་པྤི་ནི་ཀཱ་ཏཱི་རནྟི སི་པྤི་ནི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཁ་ནྟིཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ས་ར་བྷ་སྶ ཝཱ་དཾ མ་དྡི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ས་ཙཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་མི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སྶ་ཏི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝཱ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཀྑཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ་དཾ མ་དྡ་ཏི, པ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི. ན ཁོ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ་དེ པ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་དྡ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ མ་དྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཙེ་ཏཾ ཡྭཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ་དཾ མ་དྡེ་ཡྻཾ, ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཧི མ་ཡཱ ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རཾ, ཡ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྟ་ནཱི;
ཏ་དཱ་སྶུ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫེ་ནྟི, སྭཱ་སྶུ ཏཾ ཝ་ཧ་ཏེ དྷུ་ར’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༢༩) –
ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཨེ་ཀི་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀི་སྶཱ དྷེ་ནུ་ཡཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཙྪ་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཙྪ་ཀཾ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་ད་པཱ་དི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ – ‘‘ཏ་ཝ གེ་ཧ་ཝེ་ཏ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ཨ་ཏྠི, ཨི་མ་མེ་ཝ ཝ་ཙྪ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཎྷ, ཨ་མྨཱ་ཏི. སཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ པོ་སེ་སི. སོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་རཱུ་པོ བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི ས་མྤ་ནྣཱ་ཙཱ་རོ, ཀཱ་ལ༹་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. ཨ་ཐེ་ཀ་སྶ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཾ ལ་གྒི. སོ ད་ས་པི ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ ཝེ་ཏ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ཀ་ཊཾ མེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ – ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི དྷུ་ར་ས་ཀ་ཊེ ཡོ་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཡོ་ཛེ་སི. སོ ཏཾ ས་ཀ་ཊཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི. སོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་ཀ་ཊཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘སུ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི.
ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ན ཨ་ཀཱ་སི, ཝེ་ཏ་ན་ཏྠཾ མ་ཉྙེ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ས་ཀ་ཊ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཏ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. སོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ ཨུ་ཛུ་ཀཾ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ དི་སྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, མཱ ཏྭཾ ‘མ་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གོ་ཎཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན མཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཧི མ་ཡཱ ཝ་ཧི་ཏ་བྦ་དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱཏི པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ལླཱ་ན་ཏོ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ར་བྷ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ ཨེ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་ཧཾ དྭེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, དྭེ ཀ་རོ་ནྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་རོ་ནྟེ པ་ཉྩ, པ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟེ ད་ས, ད་ས ཀ་རོ་ནྟེ ཝཱི་ས་ཏི, ཝཱི་ས་ཏི ཀ་རོ་ནྟེ ཏིཾ་སཾ, ཏིཾ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ པ་ཉྙཱ་སཾ, པ་ཉྙཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ཏཾ, ས་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ཧ་སྶཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ཝ མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་བ་ལོ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རིཾ་སུ, སོ ཨེ་ཏེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་པི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཨ་ཛྫ ས་ར་བྷེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་ཡ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པ་སཱ་ཁ་ནྟ་རེ་ཧི ས་མུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་དཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ས་ར་བྷོ ཛཱ་ཎུ་ཀ་ནྟ་རེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་ར་ཧོ་ཏི་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ར་ཧེ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི.
ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ར་བྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཀི་ར ས་ར་བྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ཏྠུ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་མྨཾ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝེ་རཱི་ནཾ པ་ཊི་ས་ཏྟཱུ་ནཾ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐོ་ཀ་མྤི ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་སི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦེ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ.
ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི པ་ཏྠེ་ཡྻཱ་སི པི་ཧེ་ཡྻཱ་སི. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨོ་ན་ཏ་གཱི་ཝོ. ཨ་དྷོ་མུ་ཁོཏི ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཝ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ཨི་མེ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སྶ་ཏི. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷིཾ ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་རི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི མ་ནྡ་བ་ལ་ཝ་བྷེ་དོ ཀོ་དྷོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ པུ་ན དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ཧི ན་ད་ནྟོ ཡོ ཁོ མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི སོ དྷ་མྨོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ན ཏཾ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱཏི ཡོ ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡ་སྶ ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, དོ་ས་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, མོ་ཧ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ, ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི. སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི སོ དྷ་མྨོ ཡོ ནཾ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་ར་བྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ར་བྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་རི་སཱ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝི, ས་ཏྠཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ན་སྶ པཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་དཾ. ཝེ་ཧཱ་སཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི. ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑ་ནྡོ ཙ པ་ན ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཏོ་དེ་ན. ས་ཉྫ་མྦྷ་རི་མ་ཀཾ་སཱུཏི ས་མྦྷ་རི་ཏཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཕུ་ཊཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨུ་པ་རི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེཏི མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶཱ་མཱིཏི སཱི་ཧ་སྶ ན་ད་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི, ཨི་མ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ སཱི་ཧ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ན་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟེ ཨེ་ཀ་ཀོ ན་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ སི་ངྒཱ་ལ་ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྪ་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ན་ད་ཏཱིཏི. བྷེ་ར་ཎྜ་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ བྷི་ནྣ་སྶ་རཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་ས་དྡཾ ན་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་པ་མྨེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ སཱི་ཧ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ར་བྷཾ སི་ངྒཱ་ལ་ས་དི་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་མྦུ་ཀ་ས་ཉྩ་རཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ. པུ་རི་ས་ཀ་ར་ཝི་ཏཾ ར་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི མ་ཧཱ་ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ ར་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ་པི དྭེ པཱ་དཱ དྭེ པ་ཀྑཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ར་ཝི་ཏཾ ར་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ར་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་ནྟེ ར་ཝ་མཱ་ནཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ་ར་ཝཾ་ཡེ་ཝ ར་ཝི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་མྦུ་ཀ་ས་ཉྩ་རི་ར་ཝི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ར་ཝ་ཏཱིཏི. ཨུ་ས་བྷོཏི གོ་ཎོ. སུ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏུ་ཙྪཱ་ཡ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ས་བྷེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ. ག་མྦྷཱི་རཾ ན་དི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ས་བྷ་སྶ ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ག་མྦྷཱི་ར་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.