༡༠. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡. ད་ས་མེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧུ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐེ, པ་ནྣ་ར་སི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋི་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱིཏི ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. གོ་པཱ་ལ་ཀུ་པོ་ས་ཐོཏི གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ན་ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ནི་ག་ཎྛུ་པོ་ས་ཐོཏི ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ན་ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ཨ་རི་ཡུ་པོ་ས་ཐོཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ན་ཨུ་པོ་ས་ཐོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝི་སཱ་ཁེཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ, ཝི་སཱ་ཁེ. སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི གོ་པཱ་ལ་ཀཱ ཧི དེ་ཝ་སི་ཀ་ཝེ་ཏ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཉྩཱ་ཧ་ད་སཱ་ཧ་ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་མཱ་ས་ཚ་མཱ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ གཱ་ཝོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན དེ་ཝ་སི་ཀ་ཝེ་ཏ་ནེ་ན ར་ཀྑ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ ཝོ གཱ་ཝོ’’ཏི ད་ཏྭཱ. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཝི་སཱ་ཁེ, གོ་པཱ་ལ་ཀུ་པོ་ས་ཐོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡུ་པོ་ས་ཐོ་ཝ ཨ་ཡཾ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ པ་ན གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ. ན མ་ཧ་པྥ་ལོཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལེ་ན ན མ་ཧ་པྥ་ལོ. ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོཏི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི་སཾ་སེ་ན ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ. ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོཏི ཝི་པཱ་ཀོ་བྷཱ་སེ་ན ན མ་ཧཱ་ཨོ་བྷཱ་སོ. ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པྥཱ་ར་སྶ ཨ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ.
ས་མ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི ས་མ་ཎཱ་ཡེ་ཝ. པ་རཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏནྟི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ. ཏེ་སུ ད་ཎྜཾ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱིཏི ཏེ་སུ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ད་ཎྜཾ ནི་ཀྑི་པ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ད་ཎྜོ ཧོ་ཧི. ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནི ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིནྟི ཨ་ཧཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་མི. ཀི་ཉྩ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ལི་བོ་དྷོ, པ་ལི་བོ་དྷོ ན ཧོ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་ཏྠཱིཏི མ་མཱ་པི ཀྭ་ཙ་ནི ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་པི ཀི་ཉྩ་ན་ཏཱ ན་ཏྠི, པ་ལི་བོ་དྷོ ན་ཏྠི, ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷོ་གེཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་ད་ཡོ. ཨ་དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཉྩེ ནི་པ་ཛྫ་ནྟོ་པི པཱི་ཋེ ནི་སཱི་ད་ནྟོ་པི ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟོ་པི བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ་པི ཏེ བྷོ་གེ ཨ་དི་ནྣེ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ན མ་ཧ་པྥ་ལོཏི ནི་པྥ་ལོ. བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ སཱ་ཝ་སེ་སཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་སྶ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ནི་པྥ་ལོ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ཧི ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱཏི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏི་པི སཱི་ལེ་ན, ཨི་ཏི་པི ས་མཱ་དྷི་ནཱ་ཏི ས་བྦེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ར་ཧནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་གུ་ཎཱ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ པ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱཏི པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཀ་ཀྐནྟི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཀ་ཀྐཾ. ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཀཾ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཀྐེ་ན མ་ཀྑ་ན་གྷཾ་ས་ན་དྷོ་ཝ་ན་ཝཱ་ཡཱ་མཾ. པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ལི་ཊྛ་སྨིཾ ཧི སཱི་སེ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་ན ཏ་སྨིཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྲ་ཧྨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ བྲ་ཧྨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ, ཏཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི. བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ.
དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཏ་ནྟི་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. སོ་ཏྟིནྟི ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་སོ་ཏྟིཾ. ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ལཱ་ཁཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ མ་ཎི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཎི་ཏྭཱ ཏཾ མ་ཎི ཀ་ལཱ་པ་པ་ནྟིཾ ཨུ་བྷ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ གྷཾ་སེ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ་ཏྟི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི. ཙུ་ཎྞནྟི ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཾ. ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ཨུ་བྦ་ཊྚ་ན་གྷཾ་ས་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ. དྷ་མྨུ་པོ་ས་ཐནྟི ས་ཧ་ཏ་ནྟི་ཀཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ‘‘དྷ་མྨུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷཱ་པི པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱཏི པ་དེ ཋ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨུ་སྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱཏི དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ གཱ་ཧཱ་པི་ཏཾ ཨུ་སུ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཨུ་ས་ཉྩཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཁཱ་རནྟི ཚཱ་རི་ཀཾ. གོ་མ་ཡནྟི གོ་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཛ་ལ་ཎྜི་ཀཱ ཝཱ. པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱཏི ཨི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ‘‘ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
སཱི་ལཱ་ནཱིཏི ག་ཧ་ཊྛོ ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལཱ་ནི, པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནི. ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ. ཝཱ་ལ་ཎྜུ་པ་ཀནྟི ཨ་སྶ་ཝཱ་ལེ་ཧི ཝཱ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ཎྜུ་པ་ཀཾ. ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ཏེ་ལེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ མ་ལ་སྶ ཏི་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཚཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་ལ་ཎྜུ་པ་ཀེ་ན གྷཾ་ས་ན་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ཨི་དྷ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱཏི པ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཀི་ལི་ཊྛ་སྨི་ཉྷི ཨཱ་དཱ་སེ མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷེ སོ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན པ་ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སཱི་ལུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ སཱི་ལུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ. སཱི་ལེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ. སཱི་ལ་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ད་ས་སཱི་ལ་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ.
དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྑི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨུ་ཀྐནྟི ཨུ་དྡྷ་ནཾ. ལོ་ཎནྟི ལོ་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ. གེ་རུ་ཀནྟི གེ་རུ་ཀ་ཙུ་ཎྞཾ. ནཱ་ལི༹་ཀ་ས་ཎྜཱ་སནྟི དྷ་མ་ན་ནཱ་ལི༹་ཀ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ཎྜཱ་ས་ཉྩ. ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ཨུ་དྡྷ་ནེ པ་ཀྑི་པ་ན་དྷ་མ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ. ཨི་དྷ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱཏི པ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ་ན ཧི པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜེ་ན པ་སཱ་དྷི་ཏཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, པ་རི་སུ་དྡྷ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ་ན སོ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལོ. དེ་ཝ་ཏུ་པོ་ས་ཐནྟི དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྑི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་ཨུ་པོ་ས་ཐོ དེ་ཝ་ཏུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ. སེ་སཾ ཨི་མེ་སུ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏནྟི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཾ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱཏི པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཏོ ཨོ་ར་ཏཱ ཝི་ར་ཏཱ་ཝ. ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜཱ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠཱཏི པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ད་ཎྜཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ད་ཎྜཱ ཙེ་ཝ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ས་ཏྠཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྠ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཾ ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝཱ་སིཾ ཝཱ པི་པྥ་ལ་ཀཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ན ཏཾ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜཱ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ལ་ཛྫཱིཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ལ་ཛྫཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ད་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི ད་ཡཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱིཏི ས་བྦེ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ད་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཧ་མྤ་ཛྫཱཏི ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ཛྫ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ངྒེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ་པི གུ་ཎ་ངྒེ་ན. ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་མཱིཏི ཡ་ཐཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏཾ ཨི་མཾ གུ་ཎཾ པ་ཙྪཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་མི. ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙ མེ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན མ་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནནྟི ཨ་དི་ནྣ་སྶ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ, ཐེ་ཡྻཾ ཙོ་རི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དི་ནྣ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི. ཙི་ཏྟེ་ན་པི དི་ནྣ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ནྟཱི་ཏི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི. ཐེ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ནོ, ན ཐེ་ནེ་ན ཨ་ཐེ་ནེ་ན. ཨ་ཐེ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཐེ་ནཾ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. བྲ་ཧྨཾ སེ་ཊྛཾ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱིཏི ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ དཱུ་རཱ་ཙཱ་རཱི. མེ་ཐུ་ནཱཏི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ མེ་ཐུ་ན་ཀཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏོ མེ་ཐུ་ནོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ. གཱ་མ་དྷ་མྨཱཏི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ.
མུ་སཱ་ཝཱ་དཱཏི ཨ་ལི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ ཏུ་ཙྪ་ཝ་ཙ་ནཱ. ས་ཙྩཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི. ས་ཙྩེ་ན ས་ཙྩཾ སཾ་ད་ཧ་ནྟི གྷ་ཊྚེ་ནྟཱི་ཏི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷཱ, ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ མུ་སཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི པུ་རི་སོ ཀ་དཱ་ཙི མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་ཙྩཾ. ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཙྩཾ ས་ཙྩེ་ན ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན སོ ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ. ཨི་མེ པ་ན ན ཏཱ་དི་སཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི མུ་སཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་ཙྩེ་ན ས་ཙྩཾ སཾ་ད་ཧ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷཱ. ཐེ་ཏཱཏི ཐི་རཱ, ཋི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཧ་ལི་དྡི་རཱ་གོ ཝི་ཡ ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཁཱ་ཏ་ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཋ་པི་ཏ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་མི་ཝ ཙ ན ཋི་ཏ་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཋི་ཏ་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ནཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ་པི དྭེ ཀ་ཐཱ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐེ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡི་ཀཱཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཀཱ, ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ན པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་དི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཱ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫཱ་ནཾ པཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱཏི པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟ་ནྟི དྭེ བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཨི་ཏ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ན. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི. ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ནཾ ར་ཏྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ར་ཏཱ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏཱ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ.
སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ཝི་སཱུ་ཀཾ པ་ཊཱ་ཎི་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ན་ཙྩ་ན་ན་ཙྩཱ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཙྩ་ཉྩ གཱི་ཏ་ཉྩ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ, ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ཡཱུ་ར་ན་ཙྩ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ན་ཉྩཱ་ཏི ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ. ན་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཝཱ པ་རེ་ཧི པ་ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་སྶི་ཏུཾ ཝཱ ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི.
མཱ་ལཱདཱི་སུ མཱ་ལཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་པྥཾ. ག་ནྡྷནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ཏི ནཱ་མ, ཨཱུ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ནྟོ མ་ཎྜེ་ཏི ནཱ་མ, ག་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཝི་བྷཱུ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ཋཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ནི མཱ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱི་ཝ་མ་ཧ་པྥ་ལོཏི ཀི་ཏྟ་ཀཾ མ་ཧ་པྥ་ལོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཧཱུ་ཏ་ར་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ནནྟི པ་ཧཱུ་ཏེ་ན ར་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ར་ཏ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལཾ བྷེ་རི་ཏ་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, ན ཨེ་ཏྠ སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟི་པི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ. ཨ་ངྒཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སིནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་ཨུ་པོ་ས་ཐེ པུ་ཉྙཾ སོ་ལ༹་ས་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ག་ཉྩ ན ཨ་གྒྷ་ཏི. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟུ་པོ་ས་ཐ་སྶ སོ་ལ༹་སི་ཡཱ ཀ་ལཱ་ཡ ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པ་ཎནྟི པ་རི་ཏྟ་ཀཾ.
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ. ར་ཏྟིཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟོ ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ དི་ཝཱ་ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. མ་ཉྩེ ཚ་མཱ་ཡཾ་ཝ ས་ཡེ་ཐ ས་ནྠ་ཏེཏི མུ་ཊྛི་ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀེ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩེ ཝཱ སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་པ་ལཱ་ལཱ་དཱི་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏེ ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ས་ཡེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མཱ་ཧུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ པ་ན ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟེ་ན ‘‘སྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛྫེ་ཝ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཨི་ད་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ད་ས་སཱི་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙུ་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ་ཙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟེ་ན པ་རཱུ་པ་རོ་དྷ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ཡ་ཝ་ཡ་ག་ཎ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཾ, གེ་ཧེ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨོ ཝཱ སོ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
སུ་ད་སྶ་ནཱཏི སུ་ནྡ་ར་ད་སྶ་ནཱ. ཨོ་བྷཱ་ས་ཡནྟི ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་ནྟཱིཏི ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ. ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་གཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་མཱ. པ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཛོ་ཏ་ནྟི པ་བྷཱ མུ་ཉྩ་ནྟི. དི་སཱ་ཝི་རོ་ཙ་ནཱཏི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི དི་སཱ་ཧི དི་སཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟི. ཝི་རོ་ཙ་ནཱཏི ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡནྟི མ་ཎཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཛཱ་ཏི་མ་ཎི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀ་ཝེ་ལུ༹་ཝ་ཎྞ་ཉྷི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ ཛཱ་ཏི་མ་ཎི ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྷ་དྡ་ཀནྟི ལ་དྡྷ་ཀཾ. སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞནྟི གོ་སི་ངྒ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ. ཀ་ཉྩ་ནནྟི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཾ པ་བྦ་ཏེ ཛཱ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཝ་ཎྞཾ. ཧ་ཊ་ཀནྟི ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་ཧི ནཱི་ཧ་ཊ་སུ་ཝ་ཎྞཾ. ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ, ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཝ་སྶུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ. སུ་ཁུ་དྲ་ཡཱ་ནཱིཏི སུ་ཁ་ཕ་ལཱ་ནི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི. ས་གྒ་མུ་པེ་ནྟི ཋཱ་ནནྟི ས་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནི་ནྡི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.