༡. ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ. ཏི་ཏྠི་ཀ་རཱ ནཱ་མ ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ ཡེ་སཾ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ རུ་ཙྩ་ནྟི ཁ་མ་ནྟི. ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནཱ་མ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ‘‘ཀ་མྦོ་ཛོ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གུ་ནྣཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ.
‘‘མ་ནོ་ར་མེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ, སེ་ཝ་ནྟི ནཾ ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ;
ཚཱ་ཡཾ ཚཱ་ཡ་ཏྠི་ནོ ཡ་ནྟི, ཕ་ལ་ཏྠཾ ཕ་ལ་བྷོ་ཛི་ནོ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༥.༣༨) –
ཨེ་ཏྠ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༦) ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཨི་དྷ ས་བྦ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ས་བྦེ་པི ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ས་ཉྫཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ས་མོ་ས་ར་ཎ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མོ་ས་ར་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཙ ནེ་སཾ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་ཉྫཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི་པི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝ་ཏྠེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི་པི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཀཱ ནཱ་མེ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ས་མ་ནུ་གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཐ ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ཨ་པི་ཙ ཏཱི་ཎི་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་པུ་ཙྪཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ – ‘‘ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་སེ་སེ ཨེ་ཀ་ཊྛེ ས་མེ ས་མ་བྷཱ་གེ ཏ་ཛྫཱ་ཏེ ཏ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི.
པ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ ལ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ར་མྤ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི. ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟེ སཾ་ཏི་ཊྛ་ནྟི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དཱི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ལ་དྡྷི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ…པེ… ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ལ་དྡྷི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ལ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ…པེ… ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ན སུ་ཝི་དཱུ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཀོ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏཱ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོཏི ས་ཏྟོ. ཀཱ་མ་ཉྩ པུ་རི་སོ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལོ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཡོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཝཱ. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ, པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ ཝཱ ཨི་མེ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཏི ཨ་ཊྛ རོ་གཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ས་ཏྟ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི ཏ་ཡོ ཀ་མྨ་རཱ་ས་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ་པི དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝི་པཱ་ཀ་རཱ་ས་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ་པི དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི་མེ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀི་རི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙེ་ཏ་ནཱ་རཱ་ས་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ་པི ཏ་ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི.
ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨི་སྶ་རེ་ན ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཧི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨི་མཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ནེ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ རོ་གེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦེ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཀ་མྨ་རཱ་སཱི་སུ ཏཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀ་རཱ་སཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་རཱ་སཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི.
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཝི་ནཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏེ་ན ཝཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨི་མཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ནེ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ རོ་གཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལ་དྡྷི་ཉྷི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ལ་དྡྷི་ཏོ ལ་དྡྷིཾ ས་ངྐ་མ་ནྟི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན མ་ཡཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི. ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཡ ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏི ནེ་སཾ ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨ་ནྟོཏི ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དི ཨེ་ཏཾ ས་ཙྩཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ་ན. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི ཡེ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ པཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ན ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཀྐཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏུཾ, པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝོ ལ་དྡྷི. ཡ་ཐཱ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ, ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ནྟཱ་པི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་གྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡི་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏནྟི སཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ. ཚ་ནྡོཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ. ཨི་དཾ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨི་དཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཨི་དཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཚ་ནྡ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་སུ ཝཱ ཨ་ས་ནྟེ་སུ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི་པི ‘‘ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི་པི ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཁོ པ་ན ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཙ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦེ ཙ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཐི་ར་ཏོ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ. ཡ་དི ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཙ ཝི་ར་མི་ཏུཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ཨེ་ས ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནནྟི ན་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ. ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏནྟི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ནི་རཱ་ར་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ. ན ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ས་མ་ཎ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ མ་ཡཾ ས་མ་ཎཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ས་ཀཱ་ར་ཎོ ས་མ་ཎ་ཝཱ་དོ ན ཧོ་ཏི ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་མ་ཎཱ་པི ཧི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་པི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཀཱ་ར་ཎོ. ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་མ ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏེ པ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དེ་པི.
ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཐུ་ས་ཀོ་ཊྚ་ན་ས་དི་ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒི་ས་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མ་མཱ་ན་ཁ་ཛྫུ་པ་ན་ཀ་ས་རི་ཀྑ་ཏཾ ཏཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ པུ་རི་མ་སྶ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ་པི པ་ཙྪི་མ་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎཱུ་པ་མ་ཏཾ ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ར་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཀྐ་སྶ ད་དྡ་བྷཱ་ཡི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ་ན ས་ས་ཀེ་ན ས་རི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སོ པ་རི་སུ་དྡྷོ, ‘‘སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛོཏི ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཝཱ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི. ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་ན ཨི་མཱ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་བྷཱ་ཝཱ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ དྷཱ་ཏྭ་ཊྛོ ནཱ་མ. ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ར་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ.
པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་རི་པཱ་ཙ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་དྷཱ་ཏུ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཨི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་པི ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པེ དི་ཊྛེ སེ་སཱ་ནི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི དི་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མཾ, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པ་ནྟི ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ པུ་ན ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ཏེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ དྭཱ་ད་ས, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཚ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཊྛི རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཚ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཚ་ས་ཊྛི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི དྷ་མྨ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་ཏི ཨི་མེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཚ་ས་ཊྛི ཙ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ས་བྦེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨི་མེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨི་དཾ ཝ་ཊྚཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཀྑུ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཨཱ་ཀ་རོ ཝི་ཡ དྭེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི དྭེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སོ་ཏཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནོ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝ – ཨེ་ཏྠ ཧི པུ་རི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ, ཏེ་སུ དི་ཊྛེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ སེ་སཱ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ པ་སྶི་ཏྭཱ. སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡནྟི སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ མ་ནཾ ཙཱ་རེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་ཊྛཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཝཱ, ཡཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ. ཡཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ. ཡཾ དི་སྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་དྡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཨི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝ – ཙ་ཀྑུ སོ་ཏཾ གྷཱ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཀཱ་ཡོ, རཱུ་པཾ ས་དྡོ ག་ནྡྷོ ར་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ན་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏེ་སུ དི་ཊྛེ་སུ སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཏཱི་ཎི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི དི་ཊྛེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ པ་དཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༢༩) པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཚ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཨི་དཾ ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཡ་སྶ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྭཱ་ད་ས་པ་དཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཧི ད་སྶི་ཏེ ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤི སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི པ་རཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷེ ཨུ་ཏུ་མྤཱི་ཏི སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཙྩ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་སྶ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཀིཾ མཱ་ཏུ, ཨུ་དཱ་ཧུ པི་ཏཱུ་ཏི? ན མཱ་ཏུ ན པི་ཏུ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ག་བྦྷོ ཙ ནཱ་མེ་ས ནི་ར་ཡ་ག་བྦྷོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ག་བྦྷོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ག་བྦྷོ མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷོ དེ་ཝ་ག་བྦྷོ་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཨོ་ཀྐ་ནྟི ནི་བྦ་ཏྟི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ? ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ན ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༨).
ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཏེ་ཏྟིཾ་ས དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་མྤི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐེ་ཝ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ས་ཏི ཕ་སྶ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཕ་སྶེ ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ.
ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ་པི ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི. ‘‘ཝེ་དི་ཡཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ནཱ་མ, ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༡༣; དཱི. ནི. ༢.༣༨༠; ཝི་བྷ. ༣༦༣) ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨི་དྷཱ་པི ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན་ཏྠི ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི པ་ཉྙ་པེ་མི བོ་དྷེ་མི ཛཱ་ནཱ་པེ་མི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ – ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ཏ་ཎྷཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ པུ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཛཱ་ན་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་མཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་མཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཛཱ་ན་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༣༧) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༣; དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; ཝི་བྷ. ༢༠༣) ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཙ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ‘‘ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༤; དཱི. ནི. ༢.༤༠༡; ཝི་བྷ. ༢༠༤) ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་གེ་ན ཙ ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷེ་ན ཙ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན པ་དེ་ཧི ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི་པི ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ་ཏི་པི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ནཱ་མེ་ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ས་ཀ་ལ་སྶ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་རཱ་སི་སྶ. ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི ནི་བྦཱ་ན་མྤི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, དྭཱ་ད་ས་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོཏི ན ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཏཱུ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཱུ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི ན ནི་གྒ་ཧི་ཏོ. ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཧི ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ‘‘ན ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ‘‘པ་ཉྩ ཝཱ ཚ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ན ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་ཉྙཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.