༧. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་རི་ས་ཛྫཱཏི པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་ཊྛ་མཱི་དི་ཝ་སེ ཀི་ར ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཛྫ ཨ་ཊྛ་མཱི་དི་ཝ་སེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀེ པེ་སེ་ནྟི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཀ་ཙྩི བ་ཧཱུཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱ ཧི ཏེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་ཝཱ་རེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟི. པ་ཊི་ཛཱ་ག་རོ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་ཛཱ་ག་ར་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ནྟི. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་ནུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཚ་ཊྛི་ཡཾ. ཨ་ཊྛ་མཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཏྟ་མི་ཡཾ, ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ན་ཝ་མི་ཡཾ. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱ ཏེ་ར་སི་ཡཾ, པ་ནྣ་ར་སཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཊི་པ་དེ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པ་དཱི་པ་ས་ཧ་སྶ་ཨཱ་རོ་པ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ པ་ཊྚེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ དེ་ནྟི. པུ་ཏྟཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ.
ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཏཱ ཏཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མཱ་རི་སཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, མཱ་རི་ས, ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ་པི ཏ་མེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི ལི་ཁ་ནྟི. ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི ལི་ཁ་ནྟི. ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པྤ་ཀཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བ་ཧུ་ཀཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཀཱ ཧོ་ནྟི མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནནྟི པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ ཏེ་ཏྟིཾ་ས དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ. ཏེ་སཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན, ཏེ་ན ཝཱ པུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. དི་བྦཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཀཱ་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ན་ཝ་ན་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ སུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་རི་པཱུ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ པ་རི་པཱུ་རི་སྶ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘མ་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞེ དེ་ཝ་ན་ག་རེ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐ་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ཀྐ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ན་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑོ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཏེ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷུ་པོ་ས་ཐོ, ཏཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ དྭི་ནྣཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷུ་པོ་ས་ཐོ, ཏ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ངྒ་སུ་ས་མཱ་ག་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ཧི གུ་ཎ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཡོ་པི་སྶ མཱ་དི་སོ ན་རོཏི ཡོ་པི ས་ཏྟོ མཱ་དི་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཀྐོ་པི ཀི་ར ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་སྶ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ དྭེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡོ་པི་སྶ མཱ་དི་སོ ན་རོཏི ཡོ་པི ས་ཏྟོ མཱ་དི་སོ ཨ་སྶ, མ་ཡཱ པ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀྐཱ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ན ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝུ་སི་ཏ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོཏི ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ར་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་རེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོཏི ས་ད་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོཏི ཡེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན བ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་སུ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཀ་ལླཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ.
ཡོ་པི་སྶ མཱ་དི་སོ ན་རོཏི ཡོ་པི མཱ་དི་སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་སྶ, སོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་སྶ གུ་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ ཡོ་པི་སྶ མཱ་དི་སོ ན་རོཏི ཡོ་པི ས་ཏྟོ མཱ་དི་སོ ཨ་སྶ, མ་ཡཱ པ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀྐཱ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཊྛ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.