༢. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ བ་ལཱ་ནཱིཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བ་ལཱ་ནི. ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལཱ་ནི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ དུ་ར་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་མ་དྡ་ན་ཊྛེ་ན ཙ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བ་ལཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལནྟི བྲཱུ་ཧ་ན་བ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་བ་ལཾ. སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ བ་ལེ་སུ. ཡ་མི་དནྟི ཡཾ ཨི་དཾ. སེ་ཁཱ་ན་མེ་ཏཾ བ་ལནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཁཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཏཾ. སེ་ཁ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཁཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཕ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡཾ པཱ་པནྟི ཡཾ པཱ་པ་ཀཾ ལཱ་མ་ཀཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི དྭེ་པི ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ ནཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏཾ. ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ. སྭཱ་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན-ས་མུ་ཙྪེ་ད-པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི-ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ ཝི་ཝེ་ཀེ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏེ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་སུ་བྷ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ན ཙ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ.
ཀེ་ཝ་ལཾ ཧེ་ཏྠ ཝོ་སྶ་གྒོ དུ་ཝི་དྷོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཎ་ཏ་ཉྩ, པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠ་ཉྩ པ་རི་པ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ པ་རི་པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ.
ཨི་དྷ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ས་བྦེ་སཾ ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ, ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་རོ་དྷོཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒོ ཨེ་ཝ ཙ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མཱི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་རི་ཎ་ཏཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མེ་སུ་པི དྭཱི་སུ བ་ལེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ས་བྦོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦༩-༧༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན ཏཱ་ནི་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཧི བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཨི་མ་སྨི་མྤི བ་ལ་དྭ་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཙཱཏི སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ སཾ་ཁི་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཏ་མེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཏཱ་སུ སཾ་ཁི་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་སྶ ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏི་པ་པ་ཉྩོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ས་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ ན ཀོ་ཊིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན. ས་ཀ་ལ་མྤི ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཡ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ. ཨཱ་པ་ནྣོ ཙ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཙ. ཏ་སྨེ་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཏཾ. དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡཱཏི དཱི་གྷཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡཱཏི དཱ་ས-ཀོ་ཎྜ-ཙ་ཎྜཱ་ལ-ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཁ་ར་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡཱཏི པཱ་ཎི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཡེ་པི ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ ཕཱ་སུཾ ན ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྨིཾ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ན ཨེ་ཀ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ན དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སནྟི ན ས་བྦ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ་ན. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙནྟི ཨ་ཏུ་ཊྛ་ཝཱ་ཙཾ. མ་མེ་ཝཱཏི མཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ. ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་དྷི་ཀོ. སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ་ཝ བྷ་ཎྜ་སྨིནྟི ཡ་ཐཱ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཏེ བྷ་ཎྜ་སྨིཾ སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན རཱ་ཛཱ་ནོ ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ཧི ར་ཉྙཱ ཋ་པི་ཏཾ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ཏི, ཏཾ ས་ཧ བྷ་ཎྜ་ས་ཀ་ཊེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་སྶ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ན ར་ཉྙོ ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན དོ་སོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དོ་སོ, ན ཙོ་ད་ཀ་སྶ. ཏཱི་ཧི པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ དོ་སོ. ཏ་སྶ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི དོ་སོ, ཙོ་ད་ཀེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ་པི དོ་སོ, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་སྶ ས་ཏོ པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན་པི དོ་སོ. ཙོ་ད་ཀ་སྶ པ་ན ཡཾ སོ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་ཏྠ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ པ་ན དོ་སོ. ཏ་མྤི ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དོ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི མ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ་ཝ བྷ་ཎྜ་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི དྭེ དོ་སཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨེ་ཀོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ནཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཡེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ? ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, སཱ་དུ་ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དི་ཛ་ག་ཎེ་ཧི ནི་ཙྩ་ཕ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དཱིཏི ཡ་ཐཱ ཙ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན, ཨེ་ཝཾ སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡཱ་ཡ ཙ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཙ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྨོ་དི, ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མྨོ་ད་སྶ ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ སཱ་རེ་ཏུཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པ་ཏོ ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ཝཱ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཨེ་ཀ་མ་ནྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་སཱི་དཱིཏི ཨུ་པཱ་ཝི་སི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི པུ་རི་སཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཀ་ཐཾ ནི་སི་ནྣོ པ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ, ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ, ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏཾ, ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ, ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཾ ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ་ཏི. ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧི ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ནི་སི་ནྣོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ནི་སི་ནྣོ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷེ་ན བཱ་དྷ་ཏི. ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱ – ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ, ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལཾ, ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༩༦) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༨༦) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཧེ་ཏུ, ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – ཨ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་མཾ ཙ་རི་ཡཱ, ཝི་ས་མ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ སཱ ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༤༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣; ཨ. ནི. ༨.༢༠) ཧི ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༨༥༧) ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༠; པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘བྷ་ཡེ ཀོ་དྷེ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ, ཏུ་རི་ཏེ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཙྪ་རེ;
ཧཱ་སེ སོ་ཀེ པ་སཱ་དེ ཙ, ཀ་རེ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ བུ་དྷོ’’ཏི. –
ཨི་མི་ནཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨི་དྷ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡེ་ན དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ པ་སཱ་དོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ དྭེ དྭེ ཨ་ཏྠེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐོ་མེ་ཏི – བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ, སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏཾ, ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་རི་མུ་ཁཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ཚཱ་དི་ཏཾ. ཝི་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻ. མཱུ་ལ༹ྷ་སྶཱཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ. མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ་མེ་གྷ་པ་ཊ་ལེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཏཾ མཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྨ་གྒ་མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་མུ་གྒ་སྶ མེ བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་སཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཧནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ. བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱིཏི བྷ་ཝཾ མེ གོ་ཏ་མོ ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་གྷ་སྶ ཏཱ་ཏཱ ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཝི་དྷཱ་ཏཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ག་ཙྪཱ་མི བྷ་ཛཱ་མི སེ་ཝཱ་མི པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ, དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;
མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);
ཨེ་ཏྠ རཱ་ག་ཝི་རོ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ནོ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ. དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ས་ངྒྷོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྨི་ཡེ་ཝ ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘ཡ་ཏྠ ཙ དི་ནྣ་མ་ཧ་པྥ་ལ་མཱ་ཧུ, ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཙཱི་སུ པུ་རི་ས་ཡུ་གེ་སུ;
ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ་དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེ, ས་ངྒྷ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༨);
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཕ་ལཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ, བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཀི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི བུ་དྡྷོ, བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨོ, ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ. ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ས་ཏྟོ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི མེ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དེ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཡི་དཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, དྷ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ས་ངྒྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ. པ་ཎི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན-པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན-ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ-སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཀ་རོ་མི ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟཱ, པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བུ་དྡྷོ མེ ས་ར་ཎཾ ལེ་ཎཾ ཏཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ, སུ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཨེ་ཝ་མྤི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ ཝི་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༩༤; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦);
ཨེ་ཝ་མྤི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ་ཡུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི – ‘བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ; བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༤) ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཎི་པཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི. སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཙ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ སཱ་ཀི་ཡོ ཝཱ ཀོ་ལི་ཡོ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ར་མཱ་ནོ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ –
‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ཉཱ་ཏིཾ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ནྡ་ཏོ. སོ ཧི ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ, ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༠);
‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;
ཨ་རི་ཡ་ཉྩ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ. (དྷ. པ. ༡༩༡);
‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༢);
ཨ་པི་ཙ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པི་ཏ་རཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༨-༡༣༠; ཨ. ནི. ༡.༢༧༢-༢༧༧).
ལོ་ཀི་ཡ་སྶ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ས་མྤ་དཱ་པི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ,
ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ,
དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བུ་དྡྷ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཁེ་ན ཡ་སེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ར་སེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡).
ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ དྷ་མྨེ ས་ངྒྷེ ཙ. ཨ་པི་ཙ ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི (ཨ. ནི. ༩.༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སཾ་ས་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ན་ཏྠི སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ དུ་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, སོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཕ་ལོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན ནེ་ཝ་ཏྠི བྷེ་དོ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏཱུཏི མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏུ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝི་དྷི་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་མ་སྶ སཱི་ལཾ, ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཀཱ ཝི་པ་ཏྟི, ཀཱ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ས་ར་ཎ་ག་ཏོ ག་ཧ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༣༣).
ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཏོ. སོ ཧི བུ་དྡྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ. དྷ་མྨཾ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི.
ཀི་མ་སྶ སཱི་ལནྟི. པ་ཉྩ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༣༣).
ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོཏི. པ་ཉྩ མི་ཙྪཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༧).
ཀཱ ཝི་པ་ཏྟཱིཏི. ཡཱ ཏ་སྶེ་ཝ སཱི་ལ་སྶ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཙ ཝི་པ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་པ་ཏྟི. ཨ་པི་ཙ ཡཱ་ཡ ཨེ་ས ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི མ་ལ་ཉྩ པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོ ཙ, སཱ་པི ཏ་སྶ ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཙ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་མ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ ཀ་མྨཾ, ཨི་ཏོ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༥).
ཀཱ ས་མྤ་ཏྟཱིཏི. ཡཱ ཙ་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མྤ་དཱ ཙ, སཱ ས་མྤ་ཏྟི. ཡེ ཙ་སྶ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་རཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་དུ་མ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཉྩ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ མ་ངྒ་ལཾ, ན ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨི་དྷ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༥).
ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒས་དྡོ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སེ་ཊྛེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ས་མྨ, དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཨཱ་ཝ་རཱ་མི དྭཱ་རཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༠) ཧི ཨཱ་དི་མྷི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻ (ཀ་ཐཱ. ༤༤༡). ཨུ་ཙྪ་གྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༤), ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༤) སེ་ཊྛེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་མྷི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ་ཏི ཨ་ཛྫ་ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛྫ་ཏནྟི ཨ་ཛྫ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཛྫ་ད་གྒེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨ་ཛྫ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཎུ་པེ་ཏནྟི པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, ཡཱ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཏཾ, ཨ་ན་ཉྙ་ས་ཏྠུ་ཀཾ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཛཱ་ནཱ་ཏུ. ཨ་ཧ་ཉྷི ས་ཙེ་པི མེ ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ནེ་ཝ བུ་དྡྷཾ ‘‘ན བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝཱ དྷ་མྨཾ ‘‘ན དྷ་མྨོ’’ཏི ཝཱ ས་ངྒྷཾ ‘‘ན ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
༡༧. ས་ཏྟ་མེ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱིཏི ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀི་ར ནཱ་མེ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀུ་ལེ་ན ལ་དྡྷཾ, ཏཾ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ཀུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཙ ལ་དྡྷ་ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྟཱ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ སོ ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སི་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱཏི ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, མཱ་ནཾ པ་ན པ་གྒ་ཡ྄ཧ སི་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཀིཾ ནུ ཁྭ་སྶ ཡ་ཐཱ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཝ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཝ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་པི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཛྫཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ, ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ་པི མཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཏྭཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ མཱ་ནཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སི་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཏོ་སི, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སཱི’ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་པི ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ས་གྒ་ག་མ་ན་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི ཨི་མཾ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨུ་པ་རི་པ་ཉྷེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཉྷཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཉྷེ་ན ཨུ་པ་རི་པ་ཉྷ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ་པི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ པུ་ན་པི ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྨི་མྤི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ལཾ, བྷོ, ན ཨཱི་དི་ས་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཀ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མི, པ་ར་ལོ་ཀ་མ་གྒཾ སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟོ ན ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ཡ་སྨཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་སི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཝི་ཉྙཱུཏི པ་ཎྜི་ཏཱ. ག་ར་ཧ་ནྟཱིཏི ནི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ན་ཝ་མེ ཙ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༢༠. ད་ས་མེ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་པཱ་ལི༹་པ་ད་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྟཱ བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ནཱ་མཾ. ཨ་ཏྠོ ཙ དུ་ནྣཱི་ཏོཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ. དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི དུ་ནྣ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ནྣ་ཡཱ དུ་ནྣཱི་ཧཱ་རཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.