༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ཝ་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི དོ་སཱ ཨ་པ་རཱ་དྷཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀནྟི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཕ་ལཾ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀནྟི ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཕ་ལཾ. ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིནྟི པཱ་པ་ཀཱ་རིཾ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཀཱ་ར་ཀཾ. རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟེཏི ཙོ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཀ་རོ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ན ཏཱ ཀཱ་རེ་ནྟི ནཱ་མ. ཏཾ ཙོ་རཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨེ་ས པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་སྶ་ཏི ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧཱིཏི མུ་གྒ་རེ་ཧི, པ་ཧཱ་ར་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ད་ཎྜཾ དྭེ་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི. བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀནྟི ཀ་ཉྫི་ཡ་ཨུ་ཀྑ་ལི་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹ཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི. ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀནྟི ས་ངྑ་མུ་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛ་ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀ་ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀེ་སེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟི, ས་ཧ ཀེ་སེ་ཧི ཙ་མྨཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏོ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཐཱུ་ལ་ས་ཀྑ་རཱ་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནྟཱ ས་ངྑ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟི. རཱ་ཧུ་མུ་ཁནྟི རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་ངྐུ་ནཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ནྟི, ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཧི ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ མུ་ཁཾ ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ན ཁ་ན་ནྟི, ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པཱུ་རེ་ཏི.
ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཏེ་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལི་མྤེ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀནྟི ཧ་ཏྠེ ཏེ་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ དཱི་པཾ ཝི་ཡ པ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟི. ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཧེ་ཊྛཱ་གཱི་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚེ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཐ ནཾ ཡོ་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚེ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏི. ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚེ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ཀ་ཊི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ཋ་པེ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མེ་ཧི ཧེ་ཊྛི་མ་ས་རཱི་རཾ ཙཱི་ར་ཀ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨུ་བྷོ་སུ ཀ་པྤ་རེ་སུ ཙ ཨུ་བྷོ་སུ ཛཱ་ཎུ་ཀེ་སུ ཙ ཨ་ཡ་ཝ་ལ་ཡཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨ་ཡ་སཱུ་ལཱ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ནྟི. སོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀོ ཛོ་ཏི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ སཱུ་ལཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཊྛི་ཀོ་ཊཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
བ་ལི༹་ས་མཾ་སི་ཀནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་མུ་ཁེ་ཧི བ་ལི༹་སེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟི. ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཏི་ཎྷཱ་ཧི ཝཱ་སཱི་ཧི ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མ་ཏྟཾ པཱ་ཏེ་ནྟཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི. ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀནྟི ས་རཱི་རཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཙྪེ་ཧི ཁཱ་རཾ གྷཾ་ས་ནྟི, ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་ཡ་སཱུ་ལཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟི. པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀནྟི ཚེ་ཀོ ཀཱ་ར་ཎི་ཀོ ཚ་ཝི་ཙ་མྨཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ས་ད་པོ་ཏེ་ཧི ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀེ་སེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, མཾ་ས་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཀེ་སེ་ཧེ་ཝ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, པ་ལཱ་ལ་ཝ་ཊྚིཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཝེ་ཋེ་ནྟི. སུ་ན་ཁེ་ཧི་པཱིཏི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཚཱ་ཏ་ཀ་སུ་ན་ཁེ་ཧི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟི. ཏེ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟེཏི སཱུ་ལེ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟེ.
ན པ་རེ་སཾ པཱ་བྷ་ཏཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟོ ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀ་མྤི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ལུ་མྤ་ནྟོ ན ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི པི་ཊྛི་པཱ་དེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི.
པཱ་པ་ཀོཏི ལཱ་མ་ཀོ. དུ་ཀྑོཏི ཨ་ནི་ཊྛོ. ཀི་ཉྩ ཏནྟི ཀིཾ ནཱ་མ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡཱ་ཧནྟི ཡེ་ན ཨ་ཧཾ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ. ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ སུ་དྡྷི – པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙ. ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི, ད་ས་ཧི སཱི་ལེ་ཧི – ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ན…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ནྷཱ་པེ་ནྟོ་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟོ་པི བྷུ་ཉྫཱ་པེ་ནྟོ་པི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟོ་པི ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ སུ་དྡྷཾ ནི་མྨ་ལཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཛྫཱ་ནེ་ཝ, ནོ ན ཝ་ཛྫཱ་ནི, ཏ་སྨཱ. ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ནོཏི ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀཱ. ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ཝ་ཛྫཱ་ནི བྷ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལཱ. ཨེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑནྟི ཨེ་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏི ས་བྦ་ཝ་ཛྫེ་ཧི. ཀེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཕ་ལེ་ན ཙ. མ་གྒེ་ན ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མ, ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ པ་ན་སྶ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྷི པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནཱིཏི དུ་སྶ་ཧཱ་ནི དུ་པྤཱུ་རི་ཡཱ་ནི, དུ་ཀྐ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏནྟི ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཀ་མྤི ཧི པི་ལོ་ཏི་ཀཾ, པ་ས་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཀཾ ཝཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ, ཏེ་ལ་ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རེ་སཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏུ་མྤི དུ་ཀྐ་རཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱཱུ་ལ༹ྷ་ས་ངྒཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ས་དི་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘དཱ་ན་ཉྩ ཡུ་དྡྷ་ཉྩ ས་མཱ་ན་མཱ་ཧུ,
ཨ་པྤཱ་པི ས་ནྟཱ བ་ཧུ་ཀེ ཛི་ན་ནྟི;
ཨ་པྤ་མྤི ཙེ ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ད་དཱ་ཏི,
ཏེ་ནེ་ཝ སོ ཧོ་ཏི སུ་ཁཱི པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༨.༧༢; སཾ. ནི. ༡.༣༣);
ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནནྟི གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྶ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧེ་ཧི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ. ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་གྒེ་ན ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི དྭེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནི དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི, ཏ་སྨཱ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཏ་པ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་པྤ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ཏ་པྤ་ཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ནྡ་ཡ་ཀྑོ ཝི་ཡ ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝོ ཝི་ཡ ན་ནྡ་གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝི་ཡ དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ. ཏེ ཀི་ར གཱ་ཝཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ནི་ཊྛོ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ར་ཀཱ བ་ཧཱུ, ཨི་མཱ་ནི མེ ཨ་ནྟཱ་ནི དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ས་བྦཾ མཾ་སཾ དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, པུ་ན ཀིཾ མ་གྒ་སཱི’’ཏི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ མེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་མྤི་སྶ ས་རཱི་རེ ཨོ་ཛཾ ན ཕ་ར་ཏི, ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ ཐེ་རོ དི་སྭཱ – ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ པ་ཧཱུ་ཏ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནོ, ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏེ ཀི་ཉྩི ཏ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི? སོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ན་པ་རཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ས་ཀྐ་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༥. ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ དྭི་ནྣཱ་ཧནྟི དྭི་ནྣཾ ཨ་ཧཾ. ཨུ་པ་ཉྙཱ་སིནྟི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ གུ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་སིཾ, ཛཱ་ནིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཱ ཙ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མ་ཉྷི དྷ་མྨ་དྭ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དེ་སིཾ. ཡཱ་ཝ སོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི, ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སིཾ. པ་དྷཱ་ན་སྨིཾ ཙ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་ནཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཱ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཱ ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་ནཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི སུ་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་ཧཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་ནཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ པ་དྷཱ་ན་མ་ཀཱ་སི་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ཏཾ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྟ་བྦཾ གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མོ ཉཱ་ཎ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཉཱ་ཎ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཙ ཀ་ཐི་ཏོ. ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཋ་པ་ནཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ཨོ་ས་ཀྐ་ནཱ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ནྷཱ་རུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཊྛི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ, མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀཾ, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨི་ཏི པུ་རི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ན བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏཱཏི ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ན སུ་ཏྟ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ལ་དྡྷཱ. ས་མྦོ་དྷཱིཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ སུ་ཏྟ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏཱ ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བོ་དྷི་ཡེ་ཝ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ་པི ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏོ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ཏུ་མྷེ ཙེ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཡཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐཱཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ན་པ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ད་ས་ནྣཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ པ་སྶི་ཏཱ པ་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ. ཛ་རཱ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཏོ. མ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་ཏོ. སོ་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི སོ་ཀེ་ཧི. པ་རི་དེ་ཝེ་ཧཱིཏི ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ལཱ་ལ་པྤི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི. དུ་ཀྑེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་དུ་ཀྑེ་ཧི. དོ་མ་ན་སྶེ་ཧཱིཏི མ་ནོ་ཝི་གྷཱ་ཏ་དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི. ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ་ཡཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. དུ་ཀྑ་སྨཱཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀ་ཎྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ཀ་ཎྷཱཏི ན ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྷཱ, ཀ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཀཱ་ལ༹་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྷཱ. ས་ར་སེ་ནཱ་པི ཝཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་བྷ་སྶ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧི་རི་ཀནྟི ཨ་ཧི་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤནྟི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པི་བྷཱ་ཝོ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སུ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ སུ་ཀྐཱཏི ན ཝ་ཎྞ་སུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ སུ་ཀྐཱ, སུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ནི་པྥ་ཏྟི་སུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ སུ་ཀྐཱ. ས་ར་སེ་ནཱ་པི ཝཱ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་སཾ ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་བྷ་སྶ་རཾ ཧོ་ཏི. ཧི་རཱི ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི, བྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟཱིཏི ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ནྟི ཋ་པེ་ནྟི ར་ཀྑ་ནྟི. ན་ཡི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ མཱ་ཏཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཛ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ’’ཏི ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མྦྷེ་དནྟི ས་ངྐ་རཾ མ་རི་ཡཱ་ད་བྷེ་དཾ ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏེ ཧི ས་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘མཱ་ཏུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝཱ ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་ར་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ? མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནེ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཱ ཝ་སྶེ་པི ཨུ་ཏུ་ཝ་སྶེ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་མ་ནྟ་མྤི གི་མྷ་མྤི ཝ་སྶ་མྤི ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་སྶ་ནྟི ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ས་མྨ་དྡ་ནྟཱ ཨེ་ཀི་ནྡྲི་ཡཾ ཛཱི་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟཱ བ་ཧཱུ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་སྶ་ནྟི སཾ་ཀ་སཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎཱ རུ་ཀྑ་གྒེ་སུ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་སྶ་ནྟི སཾ་ཀ་སཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཏ་མ་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༤) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཱ་ནེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ནྟོ དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཱ་ནི. པུ་རི་མི་ཀཱཏི ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ པུ་རི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཋ་མཱ ཏེ་མཱ་སཱི. པ་ཙྪི་མི་ཀཱཏི མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཙྪི་མཱ ཏེ་མཱ་སཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ བ་ལཱ་ནཱིཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བ་ལཱ་ནི. ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལཱ་ནི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ དུ་ར་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་མ་དྡ་ན་ཊྛེ་ན ཙ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བ་ལཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལནྟི བྲཱུ་ཧ་ན་བ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་བ་ལཾ. སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ བ་ལེ་སུ. ཡ་མི་དནྟི ཡཾ ཨི་དཾ. སེ་ཁཱ་ན་མེ་ཏཾ བ་ལནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཁཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཏཾ. སེ་ཁ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཁཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཕ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡཾ པཱ་པནྟི ཡཾ པཱ་པ་ཀཾ ལཱ་མ་ཀཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི དྭེ་པི ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ ནཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏཾ. ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ. སྭཱ་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན-ས་མུ་ཙྪེ་ད-པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི-ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ ཝི་ཝེ་ཀེ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏེ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་སུ་བྷ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ན ཙ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ.
ཀེ་ཝ་ལཾ ཧེ་ཏྠ ཝོ་སྶ་གྒོ དུ་ཝི་དྷོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཎ་ཏ་ཉྩ, པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠ་ཉྩ པ་རི་པ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ པ་རི་པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ.
ཨི་དྷ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ས་བྦེ་སཾ ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ, ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་རོ་དྷོཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒོ ཨེ་ཝ ཙ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མཱི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་རི་ཎ་ཏཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མེ་སུ་པི དྭཱི་སུ བ་ལེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ས་བྦོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦༩-༧༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན ཏཱ་ནི་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཧི བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཨི་མ་སྨི་མྤི བ་ལ་དྭ་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཙཱཏི སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ སཾ་ཁི་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཏ་མེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཏཱ་སུ སཾ་ཁི་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་སྶ ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏི་པ་པ་ཉྩོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ས་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ ན ཀོ་ཊིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན. ས་ཀ་ལ་མྤི ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཡ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ. ཨཱ་པ་ནྣོ ཙ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཙ. ཏ་སྨེ་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཏཾ. དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡཱཏི དཱི་གྷཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡཱཏི དཱ་ས-ཀོ་ཎྜ-ཙ་ཎྜཱ་ལ-ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཁ་ར་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡཱཏི པཱ་ཎི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཡེ་པི ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ ཕཱ་སུཾ ན ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྨིཾ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ན ཨེ་ཀ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ན དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སནྟི ན ས་བྦ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ་ན. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙནྟི ཨ་ཏུ་ཊྛ་ཝཱ་ཙཾ. མ་མེ་ཝཱཏི མཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ. ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་དྷི་ཀོ. སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ་ཝ བྷ་ཎྜ་སྨིནྟི ཡ་ཐཱ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཏེ བྷ་ཎྜ་སྨིཾ སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན རཱ་ཛཱ་ནོ ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ཧི ར་ཉྙཱ ཋ་པི་ཏཾ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ཏི, ཏཾ ས་ཧ བྷ་ཎྜ་ས་ཀ་ཊེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་སྶ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ན ར་ཉྙོ ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན དོ་སོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དོ་སོ, ན ཙོ་ད་ཀ་སྶ. ཏཱི་ཧི པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ དོ་སོ. ཏ་སྶ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི དོ་སོ, ཙོ་ད་ཀེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ་པི དོ་སོ, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་སྶ ས་ཏོ པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན་པི དོ་སོ. ཙོ་ད་ཀ་སྶ པ་ན ཡཾ སོ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་ཏྠ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ པ་ན དོ་སོ. ཏ་མྤི ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དོ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི མ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ་ཝ བྷ་ཎྜ་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི དྭེ དོ་སཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨེ་ཀོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ནཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཡེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ? ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, སཱ་དུ་ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དི་ཛ་ག་ཎེ་ཧི ནི་ཙྩ་ཕ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དཱིཏི ཡ་ཐཱ ཙ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན, ཨེ་ཝཾ སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡཱ་ཡ ཙ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཙ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྨོ་དི, ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མྨོ་ད་སྶ ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ སཱ་རེ་ཏུཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པ་ཏོ ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ཝཱ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཨེ་ཀ་མ་ནྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་སཱི་དཱིཏི ཨུ་པཱ་ཝི་སི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི པུ་རི་སཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཀ་ཐཾ ནི་སི་ནྣོ པ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ, ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ, ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏཾ, ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ, ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཾ ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ་ཏི. ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧི ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ནི་སི་ནྣོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ནི་སི་ནྣོ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷེ་ན བཱ་དྷ་ཏི. ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱ – ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ, ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལཾ, ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༩༦) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༨༦) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཧེ་ཏུ, ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – ཨ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་མཾ ཙ་རི་ཡཱ, ཝི་ས་མ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ སཱ ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༤༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣; ཨ. ནི. ༨.༢༠) ཧི ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༨༥༧) ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༠; པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘བྷ་ཡེ ཀོ་དྷེ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ, ཏུ་རི་ཏེ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཙྪ་རེ;
ཧཱ་སེ སོ་ཀེ པ་སཱ་དེ ཙ, ཀ་རེ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ བུ་དྷོ’’ཏི. –
ཨི་མི་ནཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨི་དྷ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡེ་ན དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ པ་སཱ་དོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ དྭེ དྭེ ཨ་ཏྠེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐོ་མེ་ཏི – བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ, སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏཾ, ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་རི་མུ་ཁཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ཚཱ་དི་ཏཾ. ཝི་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻ. མཱུ་ལ༹ྷ་སྶཱཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ. མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ་མེ་གྷ་པ་ཊ་ལེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཏཾ མཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྨ་གྒ་མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་མུ་གྒ་སྶ མེ བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་སཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཧནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ. བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱིཏི བྷ་ཝཾ མེ གོ་ཏ་མོ ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་གྷ་སྶ ཏཱ་ཏཱ ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཝི་དྷཱ་ཏཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ག་ཙྪཱ་མི བྷ་ཛཱ་མི སེ་ཝཱ་མི པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ, དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;
མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);
ཨེ་ཏྠ རཱ་ག་ཝི་རོ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ནོ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ. དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ས་ངྒྷོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྨི་ཡེ་ཝ ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘ཡ་ཏྠ ཙ དི་ནྣ་མ་ཧ་པྥ་ལ་མཱ་ཧུ, ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཙཱི་སུ པུ་རི་ས་ཡུ་གེ་སུ;
ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ་དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེ, ས་ངྒྷ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༨);
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཕ་ལཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ, བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཀི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི བུ་དྡྷོ, བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨོ, ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ. ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ས་ཏྟོ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི མེ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དེ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཡི་དཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, དྷ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ས་ངྒྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ. པ་ཎི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན-པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན-ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ-སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཀ་རོ་མི ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟཱ, པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བུ་དྡྷོ མེ ས་ར་ཎཾ ལེ་ཎཾ ཏཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ, སུ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཨེ་ཝ་མྤི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ ཝི་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༩༤; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦);
ཨེ་ཝ་མྤི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ་ཡུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི – ‘བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ; བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༤) ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཎི་པཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི. སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཙ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ སཱ་ཀི་ཡོ ཝཱ ཀོ་ལི་ཡོ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ར་མཱ་ནོ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ –
‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ཉཱ་ཏིཾ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ནྡ་ཏོ. སོ ཧི ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ, ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༠);
‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;
ཨ་རི་ཡ་ཉྩ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ. (དྷ. པ. ༡༩༡);
‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༢);
ཨ་པི་ཙ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པི་ཏ་རཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༨-༡༣༠; ཨ. ནི. ༡.༢༧༢-༢༧༧).
ལོ་ཀི་ཡ་སྶ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ས་མྤ་དཱ་པི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ,
ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ,
དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སཱ་དྷུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བུ་དྡྷ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟི དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཁེ་ན ཡ་སེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ར་སེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡).
ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ དྷ་མྨེ ས་ངྒྷེ ཙ. ཨ་པི་ཙ ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི (ཨ. ནི. ༩.༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སཾ་ས་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ན་ཏྠི སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ དུ་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, སོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཕ་ལོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན ནེ་ཝ་ཏྠི བྷེ་དོ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏཱུཏི མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏུ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝི་དྷི་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་མ་སྶ སཱི་ལཾ, ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཀཱ ཝི་པ་ཏྟི, ཀཱ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ས་ར་ཎ་ག་ཏོ ག་ཧ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༣༣).
ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཏོ. སོ ཧི བུ་དྡྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ. དྷ་མྨཾ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི.
ཀི་མ་སྶ སཱི་ལནྟི. པ་ཉྩ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༣༣).
ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོཏི. པ་ཉྩ མི་ཙྪཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༧).
ཀཱ ཝི་པ་ཏྟཱིཏི. ཡཱ ཏ་སྶེ་ཝ སཱི་ལ་སྶ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཙ ཝི་པ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་པ་ཏྟི. ཨ་པི་ཙ ཡཱ་ཡ ཨེ་ས ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི མ་ལ་ཉྩ པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོ ཙ, སཱ་པི ཏ་སྶ ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཙ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་མ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ ཀ་མྨཾ, ཨི་ཏོ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༥).
ཀཱ ས་མྤ་ཏྟཱིཏི. ཡཱ ཙ་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མྤ་དཱ ཙ, སཱ ས་མྤ་ཏྟི. ཡེ ཙ་སྶ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་རཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་དུ་མ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཉྩ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ མ་ངྒ་ལཾ, ན ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨི་དྷ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༧༥).
ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒས་དྡོ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སེ་ཊྛེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ས་མྨ, དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཨཱ་ཝ་རཱ་མི དྭཱ་རཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༠) ཧི ཨཱ་དི་མྷི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻ (ཀ་ཐཱ. ༤༤༡). ཨུ་ཙྪ་གྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༤), ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༤) སེ་ཊྛེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་མྷི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ་ཏི ཨ་ཛྫ་ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛྫ་ཏནྟི ཨ་ཛྫ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཛྫ་ད་གྒེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨ་ཛྫ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཎུ་པེ་ཏནྟི པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, ཡཱ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཏཾ, ཨ་ན་ཉྙ་ས་ཏྠུ་ཀཾ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཛཱ་ནཱ་ཏུ. ཨ་ཧ་ཉྷི ས་ཙེ་པི མེ ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ནེ་ཝ བུ་དྡྷཾ ‘‘ན བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝཱ དྷ་མྨཾ ‘‘ན དྷ་མྨོ’’ཏི ཝཱ ས་ངྒྷཾ ‘‘ན ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
༡༧. ས་ཏྟ་མེ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱིཏི ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀི་ར ནཱ་མེ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀུ་ལེ་ན ལ་དྡྷཾ, ཏཾ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ཀུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཙ ལ་དྡྷ་ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྟཱ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ སོ ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སི་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱཏི ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, མཱ་ནཾ པ་ན པ་གྒ་ཡ྄ཧ སི་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཀིཾ ནུ ཁྭ་སྶ ཡ་ཐཱ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཝ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཝ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་པི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཛྫཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ, ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ་པི མཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཏྭཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ མཱ་ནཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སི་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཏོ་སི, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སཱི’ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་པི ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ས་གྒ་ག་མ་ན་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི ཨི་མཾ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨུ་པ་རི་པ་ཉྷེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཉྷཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཉྷེ་ན ཨུ་པ་རི་པ་ཉྷ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ་པི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ པུ་ན་པི ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྨི་མྤི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ལཾ, བྷོ, ན ཨཱི་དི་ས་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཀ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མི, པ་ར་ལོ་ཀ་མ་གྒཾ སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟོ ན ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ཡ་སྨཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་སི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཝི་ཉྙཱུཏི པ་ཎྜི་ཏཱ. ག་ར་ཧ་ནྟཱིཏི ནི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ན་ཝ་མེ ཙ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༢༠. ད་ས་མེ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་པཱ་ལི༹་པ་ད་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྟཱ བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ནཱ་མཾ. ཨ་ཏྠོ ཙ དུ་ནྣཱི་ཏོཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ. དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི དུ་ནྣ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ནྣ་ཡཱ དུ་ནྣཱི་ཧཱ་རཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. བཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་ར་དྡྷཾ མ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན ཁ་མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ནྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཁ་མ་ཐ མེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སི, ཁ་མཱ་མི ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ན ཝ་ད་ཏི. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ད་ནྟི. དོ་ས་ནྟ་རོཏི ཨ་ནྟ་རེ པ་ཏི་ཏ་དོ་སོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ‘‘ན་ཏྠི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ས་དྡྷོ ཝཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ནཱཏི ཡོ ཧི ཉཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི མུ་དྡྷ་པྤ་ས་ནྣོ, སོ་པི ‘‘བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, ས་བྦེ ཏ་སྶ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༢༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟནྟི ཡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ, ཏཾ ནེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ. ནཱི་ཏ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྠོ ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ, ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སུ་ཏྟ་ནྟོ ནེ་ཡྻ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ནཱི་ཏ་ཏྠོ ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི པུ་གྒ་ལེ ཨ་ས་ཏི ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ནཱི་ཏ་ཏྠནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྠཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ‘‘ནེ་ཡྻ་ཏྠོ ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ, ཨ་ཏྠ་མ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༢༧. ཚ་ཊྛེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶཱཏི པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ. པཱ་པཾ ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡོཏི ས་ཧོ་ཀཱ་ས་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༣༠. ན་ཝ་མེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ, དུ་སྶཱི་ལཾ པུ་གྒ་ལཾ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༡. ད་ས་མེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི ཙ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི ཙ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡཾ ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་ངྒ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་སཱི་ཡ་ཏི ན ཝ་པཱི་ཡ་ཏི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཏི་དཱུ་རཱ་ནི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ. པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོཏི པ་ཙྪི་མེ མ་མ སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ.
༣༢. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱཏི ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ. ས་མ་ཐོཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. ཀ་མ་ཏྠ་མ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི ས་མྤཱ་དེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི བྲཱུ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཝ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཡོ རཱ་གོ, སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡོ ར་ཛྫ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན རཱ་གོ, སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. རཱ་གོ ཧི མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ, མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ རཱ་ག་སྶ ཙ. རཱ་ག་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ རཱ་གོ ན་ཏྠི. ཡ་དཱ པ་ན རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, པ་དཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ རཱ་གཾ ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ནྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘རཱ་གོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བྲཱུ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱིཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི བྲཱུ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཝ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ན་ཏྠི, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ན་ཏྠི. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, པ་དཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཡ་དཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ས་མཱུ་ལི་ཀཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཏི དྭེ་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ.
རཱ་གུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི རཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཝཱ པ་ཉྙཱ ན བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ན བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི རཱ་ག་སྶ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གེ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
བཱ་ལ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མཱིཏི ཨ་ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཡམྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུཏི ཀ་ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དཱིཏི ཀ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཝ་ཎྞི་ཏཾ ཐོ་མི་ཏཾ པ་ས་ཏྠཾ. ཡ་དི་དནྟི ཡཱ ཨ་ཡཾ. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱཏི པ་རེ་ན ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ. ཀེ་ཝ་ལཱཏི ས་ཀ་ལཱ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༤. དུ་ཏི་ཡེ མཱ་ཏུ ཙ པི་ཏུ ཙཱཏི ཛ་ན་ཀ་མཱ་ཏུ ཙ ཛ་ན་ཀ་པི་ཏུ ཙ. ཨེ་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཾ་སེ་ན མཱ་ཏ་རཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒེ་ཡྻ. ཨེ་ཀེ་ན ཨཾ་སེ་ན པི་ཏ་རཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒེ་ཡྻ. ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱིཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏོ ས་ཀ་ལཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎེ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ མཱ་ཏ་རཾ, ཝཱ་མེ པི་ཏ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ས་ཀ་ལ་མྤི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ. སོ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་ནྷཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ནཱཏི སོ ཙ པུ་ཏྟོ ནེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དུ་གྒ་ནྡྷ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ སུ་ག་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན, པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠ་པ་རི་མ་དྡ་ནེ་ན, སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སཱི་ཏོ་ད་ཀ་ནྷཱ་པ་ནེ་ན, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཏེ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏེ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་སྶ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ཙ་ཛེ་ཡྻུཾ. ན་ཏྭེ་ཝ ,བྷི་ཀྑ་ཝེཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་མྤི ན་ཏྭེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏཾ ཝཱ.
ཨི་སྶ་རཱ་དྷི་པ་ཙྩེ ར་ཛྫེཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨཱ་པཱ་ད་ཀཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཱ. པུ་ཏྟཱ ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཏཱ ཙ. པོ་ས་ཀཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་ལོ་ཧི་ཏཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ པོ་ས་ཀཱ. པུ་ཏྟཱ ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཊྛཱ བྷ་ཏཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཱ. ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་རོཏི ས་ཙེ ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པུ་ཏྟཾ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ན་དི་ཡཾ ཝཱ པ་པཱ་ཏེ ཝཱ ཁི་པེ་ཡྻུཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནི་སྶཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏྱཱ་སྶ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་ཙཱ་ག་པ་ཉྙཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སོ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཏེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ ཀ་ཐི་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, པུ་ཙྪཱ་ཡ་སྶ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཧ་མ་སྶ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་ཉྷཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ན ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, བྷཱུ་མི་གྷ་རཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷཱུ་མི་གྷ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ཉྩི པ་སྶི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. སོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀོ་ཊི་ཀཾ པ་ཉྷཾ ནཱ་མ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝ’ནྟི པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ‘ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་མྷཱི’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ‘ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དེ་ཐཱ’ཏི ནཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ‘ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་མྷཱི’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ‘ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དེ་ཐཱ’ཏི ནཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི. ཨི་ད་ཉྷི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀོ་ཊི་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ནེ་ཝ ཨུ་གྒི་ལི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ན ནི་གྒི་ལི་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ མ་མ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ནཱ་ག་རེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཀིཾ་ཝཱ་དཱིཏི ཀིཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ. ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱིཏི ཀིཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡཱི་ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི པ་ཉྷཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛོ མེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡ་པ་ཉྷོ’’ཏི མཱ་ནཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཏཾ པ་ཉྷཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༣༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱཏི ད་ཀྑི་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ཏི པུ་གྒ་ལཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. སེ་ཁོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ སེ་ཀྑེ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ནྟཱིཏི དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧུ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧཱ དཱ་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁེ་ཏྟནྟི ཝ་ཏྠུ པ་ཏི་ཊྛཱ, པུ་ཉྙ་སྶ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༧. པ་ཉྩ་མེ པུ་བྦཱ་རཱ་མེཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨཱ་རཱ་མེ. མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པཱ་སཱ་དེ. སཱ ཧི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ་པི, ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡྻ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ་ཝ ས་མཱ་ན་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ་པི མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏོ ས་ཧ་སྶ་ག་བྦྷོ པཱ་སཱ་དོ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ ནཱ་མ. ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི ཏ་སྨིཾ པཱ་སཱ་དེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ.
བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི? ཀཱ་ནི་ཙི ཧི སུ་ཏྟཱ་ནི པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཀཱ་ནི་ཙི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ, ཀཱ་ནི་ཙི པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ, ཀཱ་ནི་ཙི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ, ཀཱ་ནི་ཙི པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ. ཨི་དཾ པ་ན ས་མ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ་སུ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ བྷཱ་སི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙེ་ཏཾ ཐེ་རེ་ནེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་པི བྷཱ་སི་ཏཾ. ཀ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཏི? ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་དེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི. པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་ཉྷི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝ་སི. དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ, ཚ་ཊྛཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ མ་ཀུ་ལ་པ་བྦ་ཏེ, ས་ཏྟ་མཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ, ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་གྒེ སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ, ན་ཝ་མཾ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ, ད་ས་མཾ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ནཱ་ལཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ, དྭཱ་ད་ས་མཾ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ, ཏེ་ར་ས་མཾ ཙཱ་ལི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ, ཙུ་དྡ་ས་མཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ, པ་ཉྩ་ད་ས་མཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, སོ་ལ༹་ས་མཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ, ས་ཏྟ་ར་ས་མཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མཾ ཙཱ་ལི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ་ཡེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ, ཝཱི་ས་ཏི་མཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན དྭེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི དྷུ་ཝ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་ཏ་རཱ་ནི དྭེ? ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཉྩ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་ཉྩ. ཀ་སྨཱ? དྭི་ནྣཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཧི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཙ གུ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ གུ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྠཱ ཏཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི དྷུ་ཝ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཨུ་ཏུ་ཝ་སྶཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཧི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ས་ནྟོ པ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཙ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི་ན་ཉྩ ས་མ་ནྟཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ གཱ་ཝུ་ཏ་ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མེ ཋཱ་ནེ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྡ་ས.
ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་སྨིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡི ནུ ཁོ ཀ་ཐེ་ནྟེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཐེ་ནྟེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ ཀ་ཐེ་ནྟེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་དེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ཡོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ. ཏེ་སུ ཨ་ཛྫ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནོ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སེ་ལ་མ་ཡ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧ་ཏཱ ཝི་ཡ ནཱ་ཝཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་སཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པ་རི་སཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཡཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཝ ཙ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ པུ་བྦཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི ཝི་ཧཱ་རེ ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པུ་བྦཱ་རཱ་མཾ ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧི ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཏི. ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨོ་ཧཱི་ནོ.
ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྷི ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀོ་ས་ལ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་པི བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ. ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དྭཱི་ཧི ཛ་ངྒྷ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྟ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རེ གེ་ཧ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཛ་ནོ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་ར་གཱ་མེ་སུ གཱ་ཝུ་ཏ་ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦེ་ཡེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རོ མི་སྶ་ཀ་པུ་པྥེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཁོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན ཝ་ཏྟེ ཀ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. སོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏིཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐོ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏི་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནོ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཉ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་ཧ་མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐེ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏཱ་ཡཾ པ་རི་སཱ, ཨི་མི་སྶཱ ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ པ་རི་ཏྟ་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ, ཀ་ཏ་ར་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནུ ཁོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨི་མཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་དྡ་ས.
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི ཧི ཨ་ཝ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ལཱ་པོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ད་ས་བ་ལེ་ན ས་མཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠུ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ལཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩཱ’’ཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་དཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་དེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠོ ཨེ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི, སོ བུ་དྡྷེ་ཧི ཝཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་མ་ཏྟཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ག་མྦྷཱི་རཱ. ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ མ་གྒ་ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་ཡཾ ཕ་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ ཐེ་རེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཡེ་ན ནཱི་ཧཱ་རེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གཱ་ལ༹ྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཚ་ཧི མུ་ཁེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ པ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རེ དི་ནྣེ པ་རི་ཝཱ་ར་ཀ་པཱ་སཱ་ད་ས་ཧ་སྶེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏཱ་སཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡེ་ན ས་བྦཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝ་ས་ན་དེ་ཝ་ཏཱ, ཏཱ་སཾ ས་དྡེ་ན གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹, དྭཱི་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ, ཏཱི་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སཱུ་ཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ དེ་ཝ་ཏཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཾ་སུ. ཏཱ་སཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡེ་ན པ་ཐ་ཝི་ཊྛ་ཀ་ནཱ་གཱ ཙ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ ཙ. ཏ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ, ཨུ་ཎྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ, སཱི་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ, ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ཡཱ་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ, སུ་ཡཱ་མོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ཏུ་སི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ས་ནྟུ་སི་ཏོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི དེ་ཝ་ཏཱ, སུ་ནི་མྨི་ཏོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝ་ཏཱ, ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ, བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ, པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ, ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷཱ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ, ཨ་ཝི་ཧཱ, ཨ་ཏ་པྤཱ, སུ་ད་སྶཱ, སུ་ད་སྶཱི, ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ས་ཉྙེ ཙ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ – ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ, པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀི་མ་ཏྠཾ ནུ ཁོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་དེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་མཱ་ར་བྷི, ཨ་མྷེ་ཧི་པི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. པུ་བྦཱ་རཱ་མོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞོ, ས་མ་ནྟཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་སྶ གཱ་ཝུ་ཏཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ད་ས་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནི་ར་ནྟ་ར་མ་ཧོ་སི, ཨཱ་ར་གྒ་ནི་ཏུ་ད་ན་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ས་ཊྛི དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཏི་དཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཋི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པ་རི་ས་པ་རི་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ཙེ་ཝ ས་དྡ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ནྟི. སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི – ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཱ པ་རི་སཱ ས་བྦཱ་པི མཾ པ་སྶ་ཏུ, དྷ་མྨ་ཉྩ མེ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་པ་སྶེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡ་ཉྩ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཀཱི་དི་སོ དཱི་གྷོ ར་སྶོ སཱ་མོ ཨོ་དཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་ཧོ་སི, ས་བྦེ་ས་མྤི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ན་བྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶཱ་པི་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་པ་སྶེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡ་ཉྩ ནི་སི་ནྣཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ས་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་པྤཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་ས་ནྟི ཀ་པྤ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཏཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ སུ་ཉྙོ ཧོ་ཏི ཏུ་ཙྪོ, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ བ་ཧུཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཀཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ. ཡ་ཏྠ ཙ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ བ་ཧུ་ཀཱ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ལ་ཡོ་པི པ་ཏྠ་ནཱ་པི ཨ་བྷི་ལཱ་སོ་པི བ་ཧུ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཨ་པྤཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་པྤོ. ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨོ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཏཾ ཨོ་རཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཨུ་དྡྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཏཾ ཨུ་དྡྷཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ ན ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཡེ་སཾ པ་ན བྷ་ཝོ དྭེ་དྷཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ, ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ ཁ་དི་ར་ཝ་ན་སཱ་ལ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཐ་མྦྷོ ཏུ་ལཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ནཱ་མཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ན་ནྟི ནཱ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ཏ་ཏོ རུ་ཀྑཱ ཏི་ཎྷཱ་ཡ ཀུ་ཋཱ་རི་ཡཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཐ་མྦྷཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཏ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཐ་མྦྷོ ཏུ་ལཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝོ བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ན ལ་བྷ་ཏི, བྷ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཏ་ནུ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི.
ཨི་མ་སྶ ཙ པ་ན་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙྪ་ཀ་སཱ་ལོ་པ་མཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཙྪ་ཀ་སཱ་ལཾ ཧི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྪ་ཀེ ཡོ་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནྟི, ཡོ་ཏྟེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ཙྪ་ཀེ པ་ཝེ་སེ་ནྟི, ཨ་ནྟོ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ བ་ཧི ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟོ་བ་དྡྷོ ཝ་ཙྪ་ཀོ བ་ཧི་ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཙི བ་ཧི་བ་དྡྷོ ཨ་ནྟོ་ནི་པ་ནྣོ, ཀོ་ཙི ཨ་ནྟོ་བ་དྡྷོ ཨ་ནྟོ་ཝ ནི་པ་ནྣོ, ཀོ་ཙི བ་ཧི་བ་དྡྷོ བ་ཧི་ཡེ་ཝ ནི་པ་ནྣོ. ཀོ་ཙི ཨ་ནྟོ་པི ཨ་བ་དྡྷོ་ཝ ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་པི ཨ་བ་དྡྷོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་བ་དྡྷ་སྶ བ་ཧི་ནི་པ་ནྣ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ དཱི་གྷཾ ཧོ་ཏི. སོ ཧི ཨུ་ཎྷཱ་དི་པཱི་ལི༹་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཝ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི. བ་ཧི་བ་དྡྷེ ཨ་ནྟོ་ནི་པ་ནྣེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ པ་ན ཨ་ནྟོ་བ་དྡྷོ ཨ་ནྟོ་ནི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ ར་སྶཾ ཧོ་ཏི. བ་ཧི་བ་དྡྷེ བ་ཧི་ནི་པ་ནྣེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷོ་པི ཧི ཏེ དི་ཝ་ས་མྤི ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡ་ནྟི. ཡོ པ་ན ཨ་ནྟོ ཨ་བ་དྡྷོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཝ་ཙྪ་ཀོ ཀ་ཎྞེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝི་སྶ་ཊྛོ དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙ་ར་ཏི. བ་ཧི ཨ་བ་དྡྷེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.