༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ས་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ཨུ་ཡྻོ་དྷི་ཀཱ ནི་ཝ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡུ་དྡྷ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ལ་དྡྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ ཀི་ར བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ དེ་ནྟེ་ན དྭི་ནྣཾ ར་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་ཊྛཱ་ནོ ཀཱ་སི་གཱ་མོ ནཱ་མ དྷཱི་ཏུ དི་ནྣོ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ པི་ཏ་རི མཱ་རི་ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་སྶ ར་ཉྙོ ཝི་ཡོ་ག་སོ་ཀེ་ན ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ཏཱ. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལོ ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་རི་ཏཱ, མ་མ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀོ གཱ་མོ’’ཏི ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཊྚཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་པི ‘‘མ་མ མཱ་ཏུ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ. དྭེ་པི མཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ སེ་ནཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལོ དྭེ ཝཱ་རེ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ན་ག་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མེ ཛ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ བྱཱུ་ཧཾ ར་ཙ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ག་ཎྷི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཛ་ཡཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ལ་དྡྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི.
ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སཱིཏི བ་ཧི་ན་ག་རེ ཛ་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མི. ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི པ་པ་ཉྩོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ནཱ་རཱ་མོ ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི, ཨཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ པཱ་ཝི་སཱི་ཏི? པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཏེ. ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱིཏི ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི? པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ, དི་ཝཱ པ་དྷཱ་ནི་ཀཱ ཝཱ ཏེ. ཏཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཏུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཀི་ར ‘‘ཀ་ཧཾ ས་ཏྠཱ ཀ་ཧཾ སུ་ག་ཏོ་ཏི པ་རི་ཝེ་ཎེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱཏི པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ. ཝི་ཧཱ་རོཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏུ་རི་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ད་པ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ མུ་ཏྟ་ཛཱ་ལ་སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་ས་དི་སཾ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལི་ནྡནྟི པ་མུ་ཁཾ. ཨ་གྒ་ལ༹ནྟི ཀ་ཝཱ་ཊཾ. ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཧཱིཏི ཨ་གྒ་ན་ཁེ་ན ཨཱི་ས་ཀཾ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཚི་དྡ་ས་མཱི་པེ ཀོ་ཊེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྭཱ་རཾ ཀི་ར ཨ་ཏི་ཨུ་པ་རི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ, ཨ་ཏི་ཧེ་ཊྛཱ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀོ་ཊེ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་དྡ་ས་མཱི་པེ ཀོ་ཊེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་དཾ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊ་ན་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་རནྟི ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི, ཝི་ཝ་ར་ཏཱུ་ཏི པ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་སུ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནེ་ཧི ན ས་ཧ་ཏྠཱ དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ཊཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ནེ་ན ཝི་ཝ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མེ་ཏྟཱུ་པ་ཧཱ་རནྟི མེ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ. ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏནྟི ཨ་ཡ་ཉྷི རཱ་ཛཱ པུ་བྦེ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཧོ་སི, དོ་ཎ་པཱ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཧཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ –
‘‘མ་ནུ་ཛ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ,
མ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ཏོ ལ་དྡྷ་བྷོ་ཛ་ནེ;
ཏ་ནུ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ,
ས་ཎི་ཀཾ ཛཱི་ར་ཏི ཨཱ་ཡུ་པཱ་ལ་ཡ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༤) –
ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་སི, ག་ཏྟཱ་ནི་པི་སྶ ཏ་ནཱུ་ནི ཐི་རཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡེ ཉཱ་ཡེཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀེ མ་གྒེ. ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སཱི་ལོ. ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལོཏི ཨ་པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལོཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོཏི ཛཱ་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ཛཱ་ཏོ, ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝ་ས་ནྟོ་པི ཨ་ར་ཉྙེ་ཡེ་ཝ ཝ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.