༧. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཐཱཏི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མཱ་ཡ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནནྟི ཡ་དི་དཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩེ་ཐ, ཏཾ ཀིཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཏེ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ སཱ་ས་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་དྷུ་རཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སཱུཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སིཾ་སཱུཏི ‘‘ན ཨི་དཾ ཨེ་ཝ’’ནྟི ན་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ་སུཾ. ཀ་སྨཱ? ཏེ ཀི་ར ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ནྡྷ་ས་དི་སཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཡྻུ’’ནྟི ནཱ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ.
ན ས་མྤཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་རི ཙ ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ཨ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི དུ་ཀྑཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ན་ཉྷི དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ས་ཡ་སྨིནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏོ ཝཱ པ་ན སུ་ཏྭཱཏི ཨི་ཏོ ཝཱ པ་ན མ་མ སཱ་ས་ན་ཏོ སུ་ཏྭཱ. ཨི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཏོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏོ་པི. ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻཱཏི པ་རི་ཏོ་སེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སོ ད་སྶི་ཏོ. པ་ར་ཏོ ཀ་ཏ་མ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྷོ ད་སྶི་ཏོ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟོ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི. ས་མྨ་ད་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི ས་མྨཱ ས་བྷཱ་ག་ཏྠཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཀ་རོ ཧོ་ཏི.
ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ཨི་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ. ན་ནུ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ དེ་ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཕ་སྶ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༡༠༡༧), ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༡) ཨི་དཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ད་མྤི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡོ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ ཙ ཡཾ ཡཾ ཕ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཧཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ? པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རེ ག་ཧི་ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ས་བྦོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཧི བུ་དྡྷེ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘དྷི ཙི་ཏྟཾ, དྷི ཝ་ཏེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ. ཙི་ཏྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཙི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ན་ཏྠེ་ཏ’’ནྟི ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཡོ ཡ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པ་ཎི་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་རཱུ་པ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཡི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ ཧི ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་དེ་ཝ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཛི་ཡཱ་ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟ་ས་རོ ཡཱ་ཝ ཛི་ཡཱ་ཝེ་གོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཁཱི་ཎ་ཝེ་གོ ཝི་ཡ ས་རོ པ་ཏ་ནྟི. ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཏེ་སཾ སོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཉྙུ་པྤཱ་དེ་ན ཏེ དེ་ཝཱ ཏ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཙུ་ཏཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི.
ཡེ པ་ན ཏེ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི, ན པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི? ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཀིཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? པ་ཉྩ, ན པ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ནུ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་དེ་ཝ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན ཙ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ བྱ་ནྟཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༠, ༢༦༨; ཨ. ནི. ༣.༣༦).
ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་པི ཙེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. མུ་ཁེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཁེ་ལོ༹་པི ཧི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཁེ་ལོ༹ ཧི ནི་ར་ཡེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་གྒེ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ. ཨི་ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙེ སེ་སཱ་ནཾ ཏ་ཡོ, ཨ་ས་ཉྙཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.