པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱཏི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ཐེ་རཱི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི.
སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཀ་ཏ་ས་ནྠ་ཝ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ན ཏྭཾ སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ པ་ཊི་ཧཱ་ར་ས་ཏེ་ན་པི ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ས་ཙེ ཏེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཱ་ནི མཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཧ་ཏྠ་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་ཏོ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི.
ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ག་བྦྷེ པ་རི་པ་ཀྐེ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་མ སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ཛྫ ག་ཙྪཱ་མ, སྭེ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. སཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ བཱ་ལོ མཾ ནེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ བ་ཧི ག་ཏེ ‘‘ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ གེ་ཧེ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, སོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨི་དཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. པུ་ན ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱི་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན་སྶཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝ་མྨི་ཀ་པཱ་དེ ཏི་ཎཾ ཚི་ནྡ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་མྨི་ཀེ ནི་པ་ནྣོ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ པཱ་དེ ཌཾ་སི, སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཏོ. སཱ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ མཾ སོ ‘ཨ་ནཱ་ཐཱ ཨེ་སཱ’ཏི མ་གྒེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀེ ས་ཉྫཱ་ཏེ པ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝ་མྨི་ཀ་པཱ་དེ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན་ཊྛོ པུ་རི་སོ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཾ པ་སྶེ་ནཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ན་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘དྭེ་པི དཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ན་དཱི་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སེ་ནོ ‘‘མཾ་ས་པི་ཎྜོ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སེ་ནཾ པ་ལཱ་པེ་སི. ཏ་སྶཱ ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ ‘‘མཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏོ ཡ་ཐཱ་སོ་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ་པི སེ་ནོ ཏ་སྶཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏཾ ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨི་མཾ ཝི་ལཱ་པ་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་ནྟཱི ག་ཙྪ་ཏི –
‘‘ཨུ་བྷོ པུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, པ་ནྠེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི མ་ཏོ’’ཏི.
སཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ལ་པ་མཱ་ནཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ས་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ་པི སོ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ནཱ་མ ཀུ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏ་རཾ ཏཾ གེ་ཧ’’ནྟི པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ཏྭཾ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི? ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་གེ་ཧཾ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཏི་ཏཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ ས་བྦེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ནེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛྷཱ་པེ་ནྟི, པ་སྶ ཨེ་སཱ དྷཱུ་མ་ཝ་ཊྚི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. སཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཀིཾ ཏུ་མྷེ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཛཱ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཙི་ཏ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝི་ལཱ་པ་གཱི་ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ –
‘‘ཨུ་བྷོ པུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, པ་ནྠེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི མ་ཏོ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ ཌ་ཡ྄ཧ་རེ’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙེ་ན ཛ་ནེ་ན སཱ་ཊ་ཀཾ དི་ནྣ་མྤི ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཊ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱཏེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཡ་སྨཱ ཙ་སྶཱ སོ ན་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཨཱ་ཙཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠ་རི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ, བྷ་གི་ནི, ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ, བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ པུ་རི་སོ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ན ས་ནྟི པུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཎཱ་ཡ, ན པི་ཏཱ ནཱ་པི བ་ནྡྷ་ཝཱ;
ཨ་ནྟ་ཀེ་ནཱ་དྷི་པ་ནྣ་སྶ, ན་ཏྠི ཉཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་ཎ་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ཏ་མ་ཏྠ་ཝ་སཾ ཉ་ཏྭཱ, པ་ཎྜི་ཏོ སཱི་ལ་སཾ་ཝུ་ཏོ;
ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཾ མ་གྒཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷ་ཡེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༨-༢༨༩);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛཱ’’ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.