༡༤. ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
(༡༤) ༥. པ་ཉྩ་མ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༥. ཐེ་རི་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཋ་མེ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི ཐེ་རཱི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་སྶཱ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ པ་ན ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དཱ་སི་ས་ཏཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ན་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སུཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧི ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཚ་ད་ནེ་ན ཚ་ནྣེ ས་དྭཱ་ར་བ་དྡྷེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤). ཏ་སྨཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ ས་ཙེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན སཱ་མ་མྤི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སཱི ཀུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ ཨ་དྡ་ས. སེ་ཊྛི ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ཏེ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སཱི ཀུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱི དི་སྭཱ ཀུ་ཊཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ་ཏི. ལ་དྡྷཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི? ན ལ་དྡྷཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་སཱ ཀུ་ཊི ཨི་སྶ་རེ་ཧེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་གྒ་ཏེ་ཧི་པི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི? ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་དཱ་སི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨཱ, ཀིཾ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ པ་ར་སྶ དཱ་སི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཨུ་དཱ་ཧུ དཱ་སི་བྷཱ་ཝ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཛྫེ་ཝ མུ་ཙྩི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མ, ཨ་ཡྻེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, མ་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཏཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་ས་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སཱི ‘‘སྭེ, ཏཱ་ཏཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡེ་པི ན ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ གཱ་ལ༹ྷེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ས་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏཾ ས་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀུ་ཊིཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དི་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་པཱ་ནཱི་ཡ-པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ར་བྷི་ཀྑཾ པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ར་དི་ཝ་སེ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སཱི ས་ཀ་གེ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སཱི ཨེ་ཀེ་ཀཾ དཱ་སིཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ས་ཛྫཱ་པེ་སི, པ་ཉྩ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཏཱ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཏཱ་པི ས་བྦཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏཱ་སུ ཛེ་ཊྛི་ཀཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པེ་ས་ཀཱ་ར་གཱ་མེ པེ་ས་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཉྩི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་མྤི ཨ་དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པེ་ས་ཀཱ་ར་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ ཨི་ཏྠཱི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ དི་སྭཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ས་བྦེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
སཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, གོ་ཏ་མཱི་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི ཧོ་ཏི. མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ ‘‘ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི་ཏ་དཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ. སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏཱ དྭེ་པི མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཙྪཾ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མིཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རཾ དྷཱ་ཏཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཧ་རི.
ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན་ནྡོ པ་བྦ་ཛི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཧུ་ལོ. ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏ་དཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏ་ཏོ རོ་ཧི་ཎཱི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཀ་ལ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ (སུ. ནི. ༨༦༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏཱ་ནཾ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ས་བྦཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཱ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ནཱ་ལ་ཏྠ, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤ་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཚི་ནྣཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ད་ས་བ་ལཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཧི ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཨ་ལ་ཏྠ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སེ་སཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན་ནྡ་ཀོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ (མ. ནི. ༣.༣༩༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཁེ་མཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༦. དུ་ཏི་ཡེ ཁེ་མཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ པ་ན་སྶཱ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཡཾ པ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཾ སུ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་རིཾ ནཱ་མ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཡོ མོ་ད་ཀེ ད་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཐེ་རི་ཡཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཀོ་མཱ་རི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི བྷ་གི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝ་ས་ན་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཁེ་མཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་པི་ཉྫ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར རཱུ་པེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པ་མ་ད་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི རཱུ་པེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ད་ས་བ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ན ག་ཙྪ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, མཱ་དི་ས་སྶ ཙ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ད་ས་བ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ན ག་ཙྪ་ཏི, ན མེ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཀ་ཝཱི་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཁེ་མཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ གཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ན ཨ་དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟེ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ དེ་ཝཱི ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ས་ཙེ ན པ་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ཎཱ་ཡ ནཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝཱི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི ད་ས་བ་ལཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙི་ཡཱ་ཝ དེ་ཝིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ན་ཡིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ཙྪ་རཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀཱ་སི. ཁེ་མཱ དེ་ཝཱི ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མཱ་ན་མྷི ན་ཊྛཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ དེ་ཝ་ཙྪ་ར་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཱ་སཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་པི ན་པྤ་ཧོ་མི, མཱ་ན་མ་དཾ ཧི ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་པ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ན་ཊྛཱ’’ཏི ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཏྠིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན སཱ ཨི་ཏྠཱི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཝ་ལི་ཏྟ་ཙཱ པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཱ ཁ་ཎྜ་ཝི་ར་ལ༹་ད་ནྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཏ་སྶཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཏི. ཏ་ཏོ ཁེ་མཱ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་མྤི ནཱ་མ ས་རཱི་རཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ས་རཱི་རཾ ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡེ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི སོ་ཏཾ,
ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ་ཝ ཛཱ་ལཾ;
ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ན ཝ་ཛ་ནྟི དྷཱི་རཱ,
ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋི་ཏ་པ་དེ ཋི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ་ན ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, སཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨི་ངྒི་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘དེ་ཝི ག་ཏཱ ནུ ཁོ ས་ཏྠུ་ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ, ཨ་ཧཾ པ་ན ད་ས་བ་ལཾ སུ་དི་ཊྛ་མ་ཀཱ་སིཾ, པ་བྦ་ཛྫཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱི’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ‘‘ཁེ་མཱ་ཐེ་རཱི ནཱ་མ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཁེ་མཱ་ཐེ་རིཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༧. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་དི་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཐེ་རཱི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་ཧ་ཏྠཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁེ་ཏྟ་ཀུ་ཊིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ པཱ་ཏོ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ དི་སྭཱ ཏཾ ས་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་ཉྩེ་ཝ པུ་པྥཾ ལཱ་ཛ་པ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་དུ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་དཱ་རེ སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ལཱ་ཛེ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ལཱ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཎེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ལཱ་ཛེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ལཱ་ཛེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པུ་པྥེ་ན པ་ཏྟཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཐོ་ཀཾ ག་ཏེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནཱ་མ པུ་པྥེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ, ཨ་ཧཾ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ, ཨ་ཡྻོ, པུ་པྥེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཨ་ད་སྶ, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ མེ ལཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ལཱ་ཛ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པུ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ, པ་དུ་མ་པུ་པྥ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མེ པ་དེ པ་དེ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏ་སྶཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་དུ་མཾ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་སོ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.
སཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་སྶཱ པ་དེ པ་དེ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མ་སྶ་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཝ་ས་ཏི, སོ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པུ་པྥཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ པུ་པྥཾ སེ་སེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ, སེ་སཱ་ནི ཙ པུ་པྥི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཾ མ་ཀུ་ལི༹་ཏ་མེ་ཝ, བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་པྥཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ. ཏཱ་པ་སོ ཨ་ནྟོ་པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་པ་ནྣ་དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ དྷཱི་ཏུ་སི་ནེ་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་དུ་མེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཏ་སྨིཾ པུ་པྥེ མི་ལཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝ་པུ་པྥཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ན་ཝི་དྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི, ཀུ་ངྐུ་མ་རཱ་སི་སྶ ཝི་ཡ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨ་པྤ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ པི་ཏ་རི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པི་ཏ་རི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ ན་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. སཱ པི་ཏ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ཛ་ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་དཱ སོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི ཙ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཙ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ག་མི་ས་སྶཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ག་མི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. ས་ཙེ, ཨ་ཡྻོ, ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ སཱ་ཁཱ་ས་ཉྙ་ཉྩ རུ་ཀྑ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ས, རཱ་ཛཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ པུ་རི་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀིཾ ཀ་རོ་མ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཙྪ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཨཱ་མ, ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་ནྟེ. ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ན ས་མཱི་པེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་རི་སཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་སཱ་རུ་པྤཱ ཨེ་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ དུ་ཏྟོ་ས་ཡཾ, ཀ་ཐཾ བ་ཧཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་སཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ་ཏི.
སོ ར་ཉྙོ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི. སཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ར་ཉྙཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ པི་ཏུ ཙི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་རཱ་སི་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ས་ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི. ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཏཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ནཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཀ་ཧཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ་ནི དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑི་ནཱི, ནཱི་ཧ་ར་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ‘‘ག་རུ་ག་བྦྷཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ན་ག་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དཱ་ར་ཀཾ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ་པི ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དཱ་ར་ཀཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙུ་ནྡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་དཱ་ར་ཀེ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི ལ་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.
པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི་པི ཁོ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ ‘‘ཀིཾ ཝི་ཛཱ་ཏ་མྷི, ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ཏཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཏྭཾ དཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་དཱ་ར་ཀོ’’ཏི ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་སི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ནཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཧི, ས་ཙེ ཀོ་ཙི པ་སྶེ་ཡྻ ལ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ པ་ཀྑི་པི.
རཱ་ཛཱ་པི པ་ཙྩ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧ་སི, ཨ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏྭཾ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪ, དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཏེ དེ་ཝཱི ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི. ཏ་སྶཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ས་ཧ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ནེ་ཝ པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ, ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝི་པི ཝི་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི དི་སྭཱ དྷཱི་ཏུ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སི ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མྷི, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝི་ཙ་རཱ་མཱི་ཏི. ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ་ཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི.
ཏ་སྶཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ་སུ ཡུ་དྡྷཾ ག་ཏེ་སུ ཨ་མྷེ་ཧི ག་ངྒཱ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝེ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མེ ཨཱ་ག་ཏེ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, དེ་ཝ, ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་ཊྛོ ག་ངྒཱ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. ཏེ་པི ཁོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ ས་བྦེ ས་ཧ ག་ནྟྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་སོ་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་ཛཱ་ལ་མྷི ལ་གྒིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ, ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཛཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝཱ་ཏི. སོ ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་སི. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ནི་ཀྐ་ངྑ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ལི་ཁཱ་པེ་སི ‘‘ཨི་མེ ཀུ་མཱ་རཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ནེ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཁི་པིཾ་སུ, རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་ཝ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་གེ་ན ར་ཐེ ཡོ་ཛེ་ཐ, ཨ་སྶེ ཀ་པྤེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི ‘‘ཡོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི མཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝ་ཏོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧཱ་མཱི་ཏི. སཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀིཾ ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མི ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི. སཱ ‘‘ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ པ་སྶ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ན པ་སྶཱ་མི, དྷཱི་ཏཱ ཀི་ར མེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སཱ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཧེ་སཱི ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ནི་རཱ་ར་ཀྑཱ ཝ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་པི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ སེ་ཏ་སཱ་ཎཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཾ པེ་སེ་སི. སཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ན ག་མི་སྶཱ་མི, མ་མ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་སུ པ་ཧི་ཏེ་སུ པ་ད་སཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ནཱ་ག་རཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི ས་བྦ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦེ ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ ཏ་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི.
རཱ་ཛཱ་པི ཁོ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡོ ཏེ དེ་ཝི དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏཱ་སཾ མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ དཱུ་བྦྷི་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨེ་ཝ དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ’’ཏི. སཱ ‘‘ཏཱ་སཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ་ན དཱ་སི་བྷཱ་ཝོ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ དཱ་སི་ཡོ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མི དེ་ཝཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི. ཏ་ཝ ཨི་ཙྪཱ དེ་ཝཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་མེ་ཝ བྷེ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་བྦཱ་ཝ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཀ་ཏཱ་ཏི པུ་ན བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏཱ་སཾ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀཱུ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་པུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ པོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷི.
ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏེ་སཾ ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཝ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ན་ཝ་པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥི་ཏཱ་ནི པུ་རཱ་ཎ་པ་དུ་མཱ་ནི ཙ ཝ་ཎྚ་ཏོ པ་ཏ་ནྟཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཛ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་ར་སྶ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ བ་ཧུ་ག་ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀུ་མཱ་རཱ དེ་ཝ, པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ ནི་སི་ནྣཱ, ཨ་མྷེ་སུ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ་པི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཏེ་སཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ དེ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ག་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ ནི་སི་ནྣ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. པུ་རི་སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝཱ ཝེ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ན མ་ཡཾ དེ་ཝཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ མ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷེ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ ན ཧོ་ནྟི, དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་ས་མ་སྶུ་དྷ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སིཾ་སུ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
སཱ་པི ཁོ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི, ‘‘ཨ་ཧཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཧ་ད་ཡ་སོ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ སོ་ཀེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཀེ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ཡཱ་གུཾ ཧ་ར་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘པ་སྶ, ཨ་ཡྻ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ, ཨེ་ཏེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཎ་ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟི, ན ཨེ་ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ’’ཏི. ཏེ ཏེ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘སྭེ་པི ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཏ་ཝ ས་ཀྐཱ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ དི་སྭཱ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
ནི་མ་ནྟི་ཏ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ སེ་སཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘མཱ་རི་སཱ, ཨ་ཛྫ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏུ-གེ་ཧ་དྭཱ་རེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. སཱ་པི པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པི དི་སྭཱ ན ཀ་མྤི་ཏྠ, ས་བྦེ་པི ཏེ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཏེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་སཱི་ད་ནྟེ་སུ ན་ཝ་མོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ དྷུ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ གེ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ་པི ནི་སི་ནྣེ་སུ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཾ ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ན་མྤི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨི་མེ་སཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷ་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ མཱ་ཏུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
སཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་པ་ཧི་ཎ་ནྟོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྦེ་སཾ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨུ་པཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨ་མྨ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ པི་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ པི་ཏ་རཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཀཱ་ལ་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎི. སཱ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི. ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱཏི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ཐེ་རཱི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི.
སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཀ་ཏ་ས་ནྠ་ཝ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ན ཏྭཾ སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ པ་ཊི་ཧཱ་ར་ས་ཏེ་ན་པི ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ས་ཙེ ཏེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཱ་ནི མཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཧ་ཏྠ་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་ཏོ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི.
ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ག་བྦྷེ པ་རི་པ་ཀྐེ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་མ སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ཛྫ ག་ཙྪཱ་མ, སྭེ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. སཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ བཱ་ལོ མཾ ནེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ བ་ཧི ག་ཏེ ‘‘ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ གེ་ཧེ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, སོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨི་དཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. པུ་ན ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱི་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན་སྶཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝ་མྨི་ཀ་པཱ་དེ ཏི་ཎཾ ཚི་ནྡ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་མྨི་ཀེ ནི་པ་ནྣོ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ པཱ་དེ ཌཾ་སི, སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཏོ. སཱ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ མཾ སོ ‘ཨ་ནཱ་ཐཱ ཨེ་སཱ’ཏི མ་གྒེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀེ ས་ཉྫཱ་ཏེ པ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝ་མྨི་ཀ་པཱ་དེ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན་ཊྛོ པུ་རི་སོ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཾ པ་སྶེ་ནཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ན་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘དྭེ་པི དཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ན་དཱི་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སེ་ནོ ‘‘མཾ་ས་པི་ཎྜོ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སེ་ནཾ པ་ལཱ་པེ་སི. ཏ་སྶཱ ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ ‘‘མཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏོ ཡ་ཐཱ་སོ་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ་པི སེ་ནོ ཏ་སྶཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏཾ ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨི་མཾ ཝི་ལཱ་པ་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་ནྟཱི ག་ཙྪ་ཏི –
‘‘ཨུ་བྷོ པུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, པ་ནྠེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི མ་ཏོ’’ཏི.
སཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ལ་པ་མཱ་ནཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ས་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ་པི སོ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ནཱ་མ ཀུ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏ་རཾ ཏཾ གེ་ཧ’’ནྟི པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ཏྭཾ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི? ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་གེ་ཧཾ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཏི་ཏཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ ས་བྦེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ནེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛྷཱ་པེ་ནྟི, པ་སྶ ཨེ་སཱ དྷཱུ་མ་ཝ་ཊྚི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. སཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཀིཾ ཏུ་མྷེ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཛཱ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཙི་ཏ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝི་ལཱ་པ་གཱི་ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ –
‘‘ཨུ་བྷོ པུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, པ་ནྠེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི མ་ཏོ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ ཌ་ཡ྄ཧ་རེ’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙེ་ན ཛ་ནེ་ན སཱ་ཊ་ཀཾ དི་ནྣ་མྤི ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཊ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱཏེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཡ་སྨཱ ཙ་སྶཱ སོ ན་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཨཱ་ཙཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠ་རི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ, བྷ་གི་ནི, ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ, བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ པུ་རི་སོ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ན ས་ནྟི པུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཎཱ་ཡ, ན པི་ཏཱ ནཱ་པི བ་ནྡྷ་ཝཱ;
ཨ་ནྟ་ཀེ་ནཱ་དྷི་པ་ནྣ་སྶ, ན་ཏྠི ཉཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་ཎ་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ཏ་མ་ཏྠ་ཝ་སཾ ཉ་ཏྭཱ, པ་ཎྜི་ཏོ སཱི་ལ་སཾ་ཝུ་ཏོ;
ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཾ མ་གྒཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷ་ཡེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༨-༢༨༩);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛཱ’’ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ པ་ཊཱ་ཙཱ་རཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༩. པ་ཉྩ་མེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནནྟི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ སུ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཁེ་མཱ་ཐེ་རི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཕུ་སྶ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ནེ་སཱ ས་ཏྠུ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཋ་པི་ཏ་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ དྭེ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱི ད་ཏྭཱ དྭེ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ས་ན་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝི་སཱ་ཁ་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ ག་ཏཱ. ཝི་སཱ་ཁ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི.
སོ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ སོ་པཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རི་ཏེ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཐ, ཨི་མཾ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ན བྱཱ་ཧ་རི. དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཧ་ཏྠཱ་ལ་མྦ་ཀཾ དེ་ནྟི་ཡཱ་པི ཧ་ཏྠཾ ན ཨཱ་ལ་མྦི, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཀོ ནུ ཁོ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ’’ཏི? ཨ་ཐ ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མེ, ཨ་ཡྻ, དོ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི. དྷ་མྨ་དི་ནྣེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ཋཱ་ཏུཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་བྷ་བྦོ. ཏྭཾ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་ས. ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཏེ དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི་ཏི. ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཁེ་ལ༹ཾ ཝ་མི་ཏ་ཝ་མ་ནཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན ཙ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི. ཝི་སཱ་ཁོ ‘‘སཱ་དྷུ, དྷ་མྨ་དི་ནྣེ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དི་ནྣཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་སི.
སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སེ་ཊྛི གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཀཱ་སི, པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན མ་ཡཱ་པི དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན ར་མ་ཏི, གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རི་ཡོ ཏ་སྶཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ཏཱ་ཡ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏྲ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧུ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ཏཱ.
ཝི་སཱ་ཁོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི, དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ ཁ་གྒེ་ན ཨུ་པྤ་ལ་ནཱ་ལཾ ཚི་ནྡ་ནྟཱི ཝི་ཡ པུ་ཙྪི་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཐེ་རི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་སྶ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་པི པུ་ཙྪི. དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཐེ་རཱི་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱ་ཝ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི ‘‘ཨ་ཙྩ་ས་རཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, པ་ཉྷེ, ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་ཉྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཙ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༦) ཨཱ་ཧ.
ཝི་སཱ་ཁོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ན་ཡཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏ་ཎྷཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡ་སྶ པུ་རེ ཙ པ་ཙྪཱ ཙ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ནཾ;
ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ནཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༢༡);
ཏ་ཏོ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ, ཝི་སཱ་ཁ, དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ ཝི་སཱ་ཁ, དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི. མཾ ཙེ་པི ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁ, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཡ་ཐཱ ཏཾ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨེ་སོ ཙེ་ཝེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་ད་མེ་ཝ ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རིཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ན་ནྡཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༠. ཚ་ཊྛེ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ ན་ནྡཱཏི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ, ན་ནྡཱ ཐེ་རཱི, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཏ་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ན་ནྡཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. རཱུ་པ་ན་ནྡཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ.
སཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ས་བ་ལེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ནྡ་ཉྩ རཱ་ཧུ་ལ་ཉྩ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི ཙ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཙ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་མྨ’’ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྠཱ རཱུ་པཾ ག་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཉྙཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ རཱུ་པ་མ་ད་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟུ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་ཉྙཱ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ རཱུ་པ་ན་ནྡཱ ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ཨ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀཱ་སི. རཱུ་པ་ན་ནྡཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ པ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་སྶ་ཏྠཱ ཙ་ར་ནྟི. མ་མ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏཱ་སཾ རཱུ་པ་སྶ ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སིཾ, ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ན ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱི’’ཏི ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཊྛཱི་ནཾ ན་ག་རཾ ཀ་ཏ’’ནྟི (དྷ. པ. ༡༥༠) དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཙ་རཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཏི་ཊྛཾ, ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ད ཝཱ ས་ཡ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༩༥) –
སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. སཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཁེ་མཱ་ཐེ་རི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, རཱུ་པ་ན་ནྡཱ, ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ དྷུ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ན་ནྡཱ་ཐེ་རིཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
སོ་ཎཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༡. ས་ཏྟ་མེ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནནྟི པ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ སོ་ཎཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྠཱ བ་ཧཱུ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘མཱ་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙ་མྤི ན ཀ་རིཾ་སུ. བ་ཧུ་པུ་ཏྟི་ཀ་སོ་ཎཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་གཱ་ར་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཏཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ སི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་སུཾ. སཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་གཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. སཱ ཡ་ཐེ་ཝ པུ་བྦེ བ་ཧུ་པུ་ཏྟི་ཀ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་པེ་ཡྻཱ་སི, སོ་ཎེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ་པི ཨུ་ད་ཀ་ཏཱ་པ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, ཨ་པ་སྶཾ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, པ་སྶ་ཏོ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༡༡༥);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཛ་ནོ ཙ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཡི ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙ་མྤི པ་ས་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ སཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སཱ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒིཾ ན ཨ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི་ཡོ ཨ་གྒིཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ ‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་པེ་ཧཱི’ཏི ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ, ཨ་ཛྫཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨ་གྒི་མྤི ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཡྻེ, ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་གྒི་ནཱ, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡ་ཐཱ་ཏི? ཏཱ་པི ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏི. ཏ་དཱ ས་བྦཱ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རཱ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏུ་མྷེ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡི་མྷ, ཁ་མ་ཐ ནོ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་སུཾ. ཝུ་དྡྷ་ཏ་རཱ་པི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཐེ་རི་ཡཱ གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ སོ་ཎ་ཏྠེ་རིཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
བ་ཀུ་ལཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༢. ཨ་ཊྛ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ བ་ཀུ་ལཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ, བ་ཀུ་ལཱ ཐེ་རཱི, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་མྷི ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༣. ན་ཝ་མེ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནནྟི ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ, བྷ་དྡཱ ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ས སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཀོ་མཱ་རི་ཀ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱི ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ས་ན་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, བྷ་དྡཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི པ་ཛྫ་ལིཾ་སུ. པུ་རོ་ཧི་ཏོ པཱ་ཏོ་ཝ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀུ་ཏོ མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་ཁ་སེ་ཡྻཱ, ཨ་ཛྫ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི པ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧུ་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི པ་ཛྫ་ལིཾ་སུ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི? ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཙོ་ར་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན དཱ་ར་ཀོ ཛཱ་ཏོ, སོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ས་ཏྟུ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ན་ཏྠི, ས་ཙེ པ་ན ཨི་ཙྪ་ཐ, ཧཱ་རེ་མ ན་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱི་ལཱ༹་ཡ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཧཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ས་ཏྟུ་ཀོ་ཏེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ་པི བྷ་དྡཱ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, པུ་རོ་ཧི་ཏ་གེ་ཧེ་པི ས་ཏྟུ་ཀོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ན་ཝི་དྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཡཾ ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ གེ་ཧཾ པཱུ་རེ་ཏི. པི་ཏཱ ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་པི ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ནཱི་ལ་སཱ་ཊ་ཀེ ད་ཏྭཱ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ན་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ཡ་ནྟ་ཉྩ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ཡ་ནྟཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པཱ་སཱ་དེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ར་ཀུ་ལེ་སུ ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཏེ་ན ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟ་གེ་ཧཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ར་ཐེ་ན ན་ག་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ སཱ་ར་ཐིཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཚི་དྡ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. དེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ས་ཏྟུ་ཀོ ནཱ་མ ཙོ་རོ བྷི་ཏྟིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར ན་ག་རེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཙོ་རོ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ནཾ ན ག་ཎྷ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཡཾ, དེ་ཝ, ཏཾ ཙོ་རཾ ས་ཧོ་ཌྜྷཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཛྫ ནཾ ཙོ་རཾ ག་ཎྷ་སི, ཛཱི་ཝ་སི. ས་ཙེ ན ག་ཎྷ་སི, རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ་ཏི ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ མ་ནུ་སྶེ ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཏྟིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟཾ ས་ཧོ་ཌྜྷ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙོ་རཾ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ གྷཱ་ཏེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏཾ ཙོ་རཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶེ་ན ཏཱ་ལེ༹་ནྟོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཡཾ བྷ་དྡཱ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ས་དྡེ་ན སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཏཾ ས་ཏྟུ་ཀཾ ཙོ་རཾ ཏ་ཐཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཧ་ད་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ནྟཱི ག་ནྟྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ ནི་པ་ཛྫི. སཱ ཙ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨེ་ཀ་དྷཱི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི མུ་ཁ་ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙོ་རཾ ཨ་དྡ་ས, ཨ་མྨཱ་ཏི? ཨཱ་མ, ཨ་མྨཱ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་ཡ མེ མ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ ཏཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན་པི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ‘‘མ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶཱ པི་ཏཱ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ ཙོ་རེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ མུ་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཙོ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་པ་ཉྩཱ་པེ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཙཱ་ར་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟུ་ཀ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཏྟུ་ཀཾ སེ་ཊྛི་གེ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨི་ཏ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ གྷཱ་ཏེ་སི. སེ་ཊྛི་དཱ་སཱ་པི ས་ཏྟུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཏཾ དི་སྭཱ སེ་ཊྛི ‘‘དྷཱི་ཏུ མ་ནཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟུ་ཀཾ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ པེ་སེ་སི. བྷ་དྡཱ་པི ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞོ མེ ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏི.
ས་ཏྟུ་ཀོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མི་སྶཱ པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་མཱི་པེ སུ་ཁེ་ན ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ བྷ་དྡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ས་ཧ་སྶ་ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ‘‘ཝི་སྶ་ཏྠཾ ཝ་དེ་ཧི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏྭཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི, ཨ་ཧཾ པ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷཾ, སཱི་གྷཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. བྷ་དྡཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ མ་ནཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ལི་ཀ་མྨཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཡཱ་ནེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་མི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ས་ཏྟུ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་བྦེ་སུ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟེ་སུ མ་མ ཨི་མི་སྶཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཨོ་ཀཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་མེ་ཝ བ་ལི་བྷཱ་ཛ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི.
སོ བྷ་དྡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པི་ཡ་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི. སཱ ཨི་ངྒི་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཏ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཏེ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ་མི མ་ཡ྄ཧཾ ཀོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ་ཏི? ཀིཾ པ་ནཱ་ཧཾ, བཱ་ལེ, བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི? ཨ་ཧ་ཉྷི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཀ་ནཾ ཨུ་བྦ་ཊྛེ་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཾ, བ་ལི་ཀ་མྨཱ་པ་དེ་སེ་ན པ་ན ཏ་ཝ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. ཀ་སྶ པ་ན, ཨ་ཡྻ, པ་སཱ་དྷ་ནཾ, ཀ་སྶ ཨ་ཧ་ནྟི? མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ, ཨ་ཉྙཾ མ་མ ས་ནྟ་ཀ་ནྟི. སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻ, ཨེ་ཀཾ པ་ན མེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པཱུ་རེ་ཐ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ མེ པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏུཾ དེ་ཐཱ་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ ཏེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ལི་ངྒ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་སི. སོ པ་ཏ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཝི་ཙི་ཏྲ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ན སོ ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཱ.
‘‘ན སོ ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ཏི, མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་པི ཙི་ནྟ་ཡེ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༣.༣༡-༣༢);
ཏ་ཏོ བྷ་དྡཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན པུ་ན གེ་ཧཾ ག་ནྟུཾ, ཨི་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ནི་ག་ཎྛཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ག་ཎྛེ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི? ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶཱ ཏཱ་ལ་ཊྛི་ནཱ ཀེ་སེ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ. ཀེ་སཱ པུ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ རཱ་སི་རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷིཾ་སུ. སཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦ་སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ན་སི་པྤཾ ས་བྦ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ བ་ཧཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཝཱ་དཾ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ན ཧོ་ནྟི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨ་དི་སྭཱ ཡཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་སྶ དྭཱ་རེ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏི. ‘‘ཡོ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ཨི་མཾ སཱ་ཁཾ མ་དྡ་ཏཱུ’’ཏི ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ དེ་ཏི. ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི མ་དྡ་ནྟཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ་པི ཁོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་མཱ་ནཱ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་རཱ་སི་མྷི སཱ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཝི་ཊྛེ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཐཱུ་པེ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཋ་པི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. དཱ་ར་ཀཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་དྡ་ཐ, དཱ་ར་ཀཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་དྡི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏཾ་ཁ་ཎེ་ཡེ་ཝ མ་དྡི་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱི ཏཾ སཱ་ཁཾ མ་དྡི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶེ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཀཱ་རཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. སཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་མཾ སཱ་ཁཾ མ་དྡཱ་པེ་ཏུཾ ནོ ཝི་ས་ཧི་སྶ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ མ་ཧ་ནྟོ ཨེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧ་མྤི པ་ན ཁུ་དྡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི ན སོ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་མེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་སཱི་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶ་ནི་ཝཱ་སེ ན་ག་རེ ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཐེ་རོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི སཱ་ཁཱ མ་དྡཱ་པི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, མ་ཡཱ མ་དྡཱ་པི་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དོ ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཧོ་ཏུ, བྷ་དྡེ་ཏི. ཀ་སྶ པུ་ཙྪཱ ཧོ་ཏུ, ཀ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི? པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཱ, ཏྭཾ པ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ན་ན་ཀཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི. སཱ ཐེ་རེ་ན དི་ནྣ་ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ས་བྦ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ཀཾ ཝཱ་དཾ པུ་ཙྪི, ཐེ་རོ ས་བྦཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱ ས་བྦཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡཱ བ་ཧུཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ, མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. པུ་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི་ནྟི? ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི་ཏི? སཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་མ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི་ཏི. སཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཡ ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༠༡);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷ་དྡཱ ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱ, ཡཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རིཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
བྷ་དྡཱ་ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༤. ད་ས་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི་ནཾ བྷ་དྡཱ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཏཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ དི་ནྣེ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘བཱ་ལཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ, ‘‘ཡཱ་ཡ ཏེ ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧོ ཀ་ཏོ, ཏ་སྶཱ ཀི་ཉྩི ན ཀ་རོ་སི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏེ ཀིཾ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ལ་ཛྫཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་ན པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལཾ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་སི་ཏྟེ་ན པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་པྤི་ནཱ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏཾ མེ ས་རཱི་རཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ པ་ན ད་ཀྑི་ཎ་མ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལཾ ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ བྷ་དྡཱ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི ཝཱ་མ་མ་གྒཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི, ཏ་དཱ སཱ ཐེ་རཱི ཐེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
བྷ་དྡཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༥. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཱ་ནནྟི མ་ཧ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷ་དྡཱ ཀ་ཙྩཱ་ནཱ, ནཱ་མ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཛ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཝ་སེ་ས་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་སཱ་ཝ་ཀཱ ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ བྷ་དྡཱ ཀ་ཙྩཱ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཐེ་རཱི མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. བྷ་དྡཱ ཀ་ཙྩཱ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ནཱ་མཾ. བྷ་དྡ་ཀ་ཉྩ་ན་སྶ ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, སཱ ཏ་སྨཱ བྷ་དྡ་ཀ་ཉྩ་ནཱ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷི, སཱ པ་ཙྪཱ ཀ་ཙྩཱ་ནཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ. རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
སཱ ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ས་ཀྐ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, བྷ་དྡཱ ཀ་ཙྩཱ་ནཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ ནཱ་མ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ག་མྨ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ་པི ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་པི ཐེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་དྡ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་རཱི་ཏྭེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཏ་སྶཱ ཏ་སྨིཾ གུ་ཎེ པཱ་ཀ་ཊེ ཛཱ་ཏེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༦. དྭཱ་ད་ས་མེ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ་ནནྟི ཏཱི་ཧི ལཱུ་ཁེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ནཾ, ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གོ་ཏ་མཱི་ཏི ཏ་སྶཱ ནཱ་མཾ, ཐོ་ཀཾ ཀི་ས་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ནཾ ‘‘དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི པ་རི་བྷ་ཝིཾ་སུ.
སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཨ་ཐ་སྶཱ ས་མྨཱ་ན་མ་ཀཾ་སུ. སོ པ་ན་སྶཱ དཱ་ར་ཀོ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ན་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ སོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. སཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎིཾ, ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟཾ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏུ་མྤི ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻུ’’ནྟི པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཐཱ’’ཏི གེ་ཧ་དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ཏེ མ་ཏ་ཀ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི པཱ་ཎིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. སཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཏྟ་སོ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ན ཨ་ཉྙོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ད་ས་བ་ལོ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཉྙོ ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་དེ་ཝ་ཀེ པ་ན ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ ད་ས་བ་ལོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ས་ཙྩཾ པུ་རི་སོ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཏེ གོ་ཏ་མི ཀ་ཏཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ, ག་ཙྪ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀོ་ཙི མ་ཏ་པུ་བྦོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ‘‘ད་ས་བ་ལོ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧ་ནྡ གོ་ཏ་མཱི’’ཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀོ་ཙི མ་ཏ་པུ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཀིཾ ཝ་དེ་སི གོ་ཏ་མི, ཀོ ཨི་དྷ མ་ཏ་ཀེ ག་ཎེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ལཾ ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ད་ས་བ་ལོ མཾ ཡ་ཏྠ མ་ཏ་པུ་བྦོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ནཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ནི་ཡཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན བུ་དྡྷེ་ན དི་ཊྛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟ་ཀ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ མ་ར་ཎཾ ཏ་ཝེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཏ་ཝེ་ཝ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨེ་ས དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ན གཱ་མ་དྷ་མྨོ ནོ ནི་ག་མ་སྶ དྷ་མྨོ,
ན ཙཱ་པི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ དྷ་མྨོ;
ས་བྦ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ,
ཨེ་སེ་ཝ དྷ་མྨོ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༣.༨༢);
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ལ་དྡྷོ ཏེ, གོ་ཏ་མི, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཊྛི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀེ་ན ཀ་མྨཾ, པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ན མེ དེ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཏཾ པུ་ཏྟ་པ་སུ་ས་མྨ་ཏྟཾ, བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རཾ;
སུ་ཏྟཾ གཱ་མཾ མ་ཧོ་གྷོ་ཝ, མ་ཙྩུ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༧);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི, ས་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, ཨ་པ་སྶཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, པ་སྶ་ཏོ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (དྷ. པ. ༡༡༤);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝ་ལ་ཉྫེ པ་ར་མུ་ཀྐ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ལཱུ་ཁེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
སི་ངྒཱ་ལ་ཀ་མཱ་ཏཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༧. ཏེ་ར་ས་མེ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ, སི་ངྒཱ་ལ་ཀ་མཱ་ཏཱ, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏ་སྶ སི་ངྒཱ་ལ་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སི་ངྒཱ་ལ་ཀ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. སཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ་པི ཐེ་རཱི ས་དྡྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཏེ་ར་ས་སུ་ཏྟ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ཡ ཐེ་རི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.