ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ

༢༣༧. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་དི་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཐེ་རཱི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ.

ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་ཧ་ཏྠཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁེ་ཏྟ་ཀུ་ཊིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ པཱ་ཏོ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ དི་སྭཱ ཏཾ ས་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་ཉྩེ་ཝ པུ་པྥཾ ལཱ་ཛ་པ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་དུ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་དཱ་རེ སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ལཱ་ཛེ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ལཱ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཎེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ལཱ་ཛེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ལཱ་ཛེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པུ་པྥེ་ན པ་ཏྟཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཐོ་ཀཾ ག་ཏེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནཱ་མ པུ་པྥེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ, ཨ་ཧཾ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ, ཨ་ཡྻོ, པུ་པྥེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཨ་ད་སྶ, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ མེ ལཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ལཱ་ཛ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པུ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ, པ་དུ་མ་པུ་པྥ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མེ པ་དེ པ་དེ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏ་སྶཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་དུ་མཾ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་སོ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.

སཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་སྶཱ པ་དེ པ་དེ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མ་སྶ་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཝ་ས་ཏི, སོ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པུ་པྥཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ པུ་པྥཾ སེ་སེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ, སེ་སཱ་ནི ཙ པུ་པྥི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཾ མ་ཀུ་ལི༹་ཏ་མེ་ཝ, བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་པྥཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ. ཏཱ་པ་སོ ཨ་ནྟོ་པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་པ་ནྣ་དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ དྷཱི་ཏུ་སི་ནེ་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་དུ་མེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཏ་སྨིཾ པུ་པྥེ མི་ལཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝ་པུ་པྥཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ན་ཝི་དྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི, ཀུ་ངྐུ་མ་རཱ་སི་སྶ ཝི་ཡ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨ་པྤ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ པི་ཏ་རི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པི་ཏ་རི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ ན་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. སཱ པི་ཏ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ཛ་ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་དཱ སོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི ཙ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཙ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ག་མི་ས་སྶཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ག་མི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. ས་ཙེ, ཨ་ཡྻོ, ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ སཱ་ཁཱ་ས་ཉྙ་ཉྩ རུ་ཀྑ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཀྐཱ་མི.

སོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ས, རཱ་ཛཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ པུ་རི་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀིཾ ཀ་རོ་མ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཙྪ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཨཱ་མ, ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་ནྟེ. ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ན ས་མཱི་པེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་རི་སཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་སཱ་རུ་པྤཱ ཨེ་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ དུ་ཏྟོ་ས་ཡཾ, ཀ་ཐཾ བ་ཧཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་སཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ་ཏི.

སོ ར་ཉྙོ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི. སཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ར་ཉྙཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ པི་ཏུ ཙི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་རཱ་སི་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ས་ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི. ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཏཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ནཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཀ་ཧཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ་ནི དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑི་ནཱི, ནཱི་ཧ་ར་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ‘‘ག་རུ་ག་བྦྷཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ན་ག་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དཱ་ར་ཀཾ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ་པི ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དཱ་ར་ཀཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙུ་ནྡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་དཱ་ར་ཀེ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི ལ་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.

པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི་པི ཁོ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ ‘‘ཀིཾ ཝི་ཛཱ་ཏ་མྷི, ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ཏཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཏྭཾ དཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་དཱ་ར་ཀོ’’ཏི ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་སི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ནཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཧི, ས་ཙེ ཀོ་ཙི པ་སྶེ་ཡྻ ལ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ པ་ཀྑི་པི.

རཱ་ཛཱ་པི པ་ཙྩ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧ་སི, ཨ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏྭཾ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪ, དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཏེ དེ་ཝཱི ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི. ཏ་སྶཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ས་ཧ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ནེ་ཝ པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ, ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝི་པི ཝི་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི དི་སྭཱ དྷཱི་ཏུ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སི ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མྷི, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝི་ཙ་རཱ་མཱི་ཏི. ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ་ཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི.

ཏ་སྶཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ་སུ ཡུ་དྡྷཾ ག་ཏེ་སུ ཨ་མྷེ་ཧི ག་ངྒཱ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝེ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མེ ཨཱ་ག་ཏེ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, དེ་ཝ, ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་ཊྛོ ག་ངྒཱ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. ཏེ་པི ཁོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ ས་བྦེ ས་ཧ ག་ནྟྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་སོ་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་ཛཱ་ལ་མྷི ལ་གྒིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ, ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཛཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝཱ་ཏི. སོ ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་སི. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ནི་ཀྐ་ངྑ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ལི་ཁཱ་པེ་སི ‘‘ཨི་མེ ཀུ་མཱ་རཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ནེ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཁི་པིཾ་སུ, རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཝི་ཝ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་གེ་ན ར་ཐེ ཡོ་ཛེ་ཐ, ཨ་སྶེ ཀ་པྤེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི ‘‘ཡོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི.

ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི མཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝ་ཏོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧཱ་མཱི་ཏི. སཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀིཾ ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མི ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི. སཱ ‘‘ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ པ་སྶ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ན པ་སྶཱ་མི, དྷཱི་ཏཱ ཀི་ར མེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སཱ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏིཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཧེ་སཱི ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ནི་རཱ་ར་ཀྑཱ ཝ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་པི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ སེ་ཏ་སཱ་ཎཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཾ པེ་སེ་སི. སཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ན ག་མི་སྶཱ་མི, མ་མ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་སུ པ་ཧི་ཏེ་སུ པ་ད་སཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ནཱ་ག་རཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི ས་བྦ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦེ ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ ཏ་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི.

རཱ་ཛཱ་པི ཁོ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡོ ཏེ དེ་ཝི དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏཱ་སཾ མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ དཱུ་བྦྷི་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨེ་ཝ དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ’’ཏི. སཱ ‘‘ཏཱ་སཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ་ན དཱ་སི་བྷཱ་ཝོ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ དཱ་སི་ཡོ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མི དེ་ཝཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི. ཏ་ཝ ཨི་ཙྪཱ དེ་ཝཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་མེ་ཝ བྷེ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་བྦཱ་ཝ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཀ་ཏཱ་ཏི པུ་ན བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏཱ་སཾ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀཱུ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་པུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ པོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷི.

ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏེ་སཾ ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཝ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ན་ཝ་པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥི་ཏཱ་ནི པུ་རཱ་ཎ་པ་དུ་མཱ་ནི ཙ ཝ་ཎྚ་ཏོ པ་ཏ་ནྟཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཛ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་ར་སྶ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ བ་ཧུ་ག་ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀུ་མཱ་རཱ དེ་ཝ, པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ ནི་སི་ནྣཱ, ཨ་མྷེ་སུ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ་པི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཏེ་སཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ དེ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ག་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་སུ ནི་སི་ནྣ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. པུ་རི་སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝཱ ཝེ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ན མ་ཡཾ དེ་ཝཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ མ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷེ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ ན ཧོ་ནྟི, དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་ས་མ་སྶུ་དྷ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སིཾ་སུ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.

སཱ་པི ཁོ, པ་དུ་མ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི, ‘‘ཨ་ཧཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཧ་ད་ཡ་སོ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ སོ་ཀེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཀེ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ཡཱ་གུཾ ཧ་ར་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘པ་སྶ, ཨ་ཡྻ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ, ཨེ་ཏེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཎ་ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟི, ན ཨེ་ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ’’ཏི. ཏེ ཏེ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘སྭེ་པི ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཏ་ཝ ས་ཀྐཱ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ དི་སྭཱ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.

ནི་མ་ནྟི་ཏ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ སེ་སཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘མཱ་རི་སཱ, ཨ་ཛྫ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏུ-གེ་ཧ་དྭཱ་རེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. སཱ་པི པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པི དི་སྭཱ ན ཀ་མྤི་ཏྠ, ས་བྦེ་པི ཏེ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཏེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་སཱི་ད་ནྟེ་སུ ན་ཝ་མོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ དྷུ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ གེ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ་པི ནི་སི་ནྣེ་སུ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཾ ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ན་མྤི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨི་མེ་སཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷ་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ མཱ་ཏུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.

སཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་ནོ ཙ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་པ་ཧི་ཎ་ནྟོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྦེ་སཾ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨུ་པཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨ་མྨ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ པི་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ པི་ཏ་རཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཀཱ་ལ་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎི. སཱ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི. ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.