སཱ་རི་པུ་ཏྟ-མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡༨༩-༡༩༠. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་སུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནནྟི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནནྟི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ. སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོཏི ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ནཱ་མཾ.
ཨི་མེ་ས་མྤི པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མེ་ན ས་ར་ད་མཱ་ཎ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་ར་ད་མཱ་ཎ་ཝོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ མ་ཧཱ་དྷ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མི, ནོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ, ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དྷུ་ཝཾ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ས་མྨ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཧཱ་ཡེ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ར་ཏ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ཎི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶ ཨེ་ཀོ དྭེ ཏ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ་པི ས་བྦེ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སུཾ.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ན་ག་རཾ ཙ་ནྡ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, པི་ཏཱ ཡ་ས་ཝ་ནྟོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ, མཱ་ཏཱ ཡ་སོ་དྷ་རཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི, བོ་དྷི ཨ་ཛྫུ་ན་རུ་ཀྑོ, ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ཙ ཨ་ནོ་མ་ཏྠེ་རོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཝ་རུ་ཎ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, སུ་ནྡ་རཱ ཙ སུ་མ་ནཱ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, ཨཱ་ཡུ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ, ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་རི, བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙ མ་ཧ་ཏཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ ཙ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི, མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཙ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ་སུ ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ མེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཙེ་ཝ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, པ་བྦ་ཛྫ་ནྟོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ ས་བྦ་ཉྙུ བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡཾ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝི་ཙ་རཱ་མ, ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སོ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ མ་ཉྙེ’’ཏི. ཏཱ་ཏཱ, ཀིཾ ཝ་ད་ཐ? སཱ་ས་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷཾ སི་ནེ་རུཾ ས་མཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་མཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྟ་ར་ས་ཏྟོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི ས་བྦེ་ཝ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶཱ་མ. ཏུ་མྷེ ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ དི་བྦོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ས་ཏྠ་རི ས་བྦེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་མྤི ནཱི་ཙཾ, ས་མ་ཎ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་མྤི ཨཱ་ས་ནཾ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཛྫ ཨུ་ལཱ༹་རཾ བུ་དྡྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལོ པ་པ་ཉྩོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ་ཏི མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ, སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ, ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
‘‘ནཱ་ནཱ་པུ་པྥ་ཉྩ ག་ནྡྷ་ཉྩ, ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ;
པུ་པྥཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝིཾ.
‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱི་ར, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཝ་ནུ་ཙྪ་ཝིཾ;
མ་མ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ, ནི་སཱི་ད པུ་པྥ་མཱ་ས་ནེ.
‘‘ས་ཏྟ་ར་ཏྟི་དི་ཝཾ བུ་དྡྷོ, ནི་སཱི་དི པུ་པྥ་མཱ་ས་ནེ;
མ་མ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ཧཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ ས་ཏྠ་རི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ས་ཏྠུ ས་མཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཱ་ལེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མྤི ཨ་ག་ནྟྭཱ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ས་ཏྠཱ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ནི་ས་བྷ ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏྭ་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ནོ་མ་ཏྠེ་རོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. དྭི་ནྣཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ནཱ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པ་ཏྟོ་ཏི? ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཀི་ར བུ་དྡྷཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ དེ་ས་ནཾ སོ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ལ་དྡྷ་དྷུ་རཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏེ་ན པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟོ སོ་ལ༹་ས པ་ཉྙཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨེ་སོ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡྭཱ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཕ་ལེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཝཱ ན པ་ཏྠེ་མི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཨ་ཡཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཏེ ཨ་ཡཾ པ་ཏྠ་ནཱ མོ་གྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པི་ཏཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ, པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལོ ནཱ་མ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨཱ་ན་ནྡོ ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ནཱ་མ, ཏྭཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་པ་སཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི.
ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་དེ་ཐ ‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ན ཏེ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སེ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠི་ཏཾ, ཏྭཾ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧཱི’’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ག་ནྟྭཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ ཨ་ཡྻོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་རི་སཱ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ ས་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སྶ་མཾ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀ་རི་མྷ. ས་ཏྠཱ ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ སེ་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སཱུ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཀ་སྨཱ ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་སིཾ, ཏྭ་མྤི ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཙ་ཡོ ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ་ཏི. བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏུ, ཏྭཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཧཱི་ཏི.
སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ རཱ་ཛ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཙྪ་ད་ནཾ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣ་སྶ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ མ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཧི ཝ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཡ་སྶ ས་ཏྠུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧོ་མཱི་ཏི པ་ཏྠེ་སི, ཨ་ཧ་མྤི ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝཱ་མཱི’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀཱ་སི – ‘‘ཏྭཾ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ སཱ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཙ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ་པི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀོ་ལི་ཏ་གཱ་མེ མོ་གྒ་ལླི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཱ་ནི ཀི་ར དྭེ་པི ཀུ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨཱ་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཚ་ས་ཊྛི དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ སཱ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཀོ་ལི་ཏ་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀོ་ལི་ཏོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནཾ པཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཨུ་པ་ཏི་སྶ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་དིཾ ཝཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཀོ་ལི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ པ་ཉྩ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི. དྭེ་པི ཛ་ནཱ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཙ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མ་ཉྩཾ བ་ནྡྷ་ནྟི. དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མ་ཛྫཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཧ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཧ་ས་ནྟི, སཾ་ཝེ་ག་ཊྛཱ་ནེ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, དཱ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཡཾ དེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་མ་ཛྫཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ ཧ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཧཱ་སོ ཝཱ སཾ་ཝེ་ག་ཊྛཱ་ནེ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཡ་དཱ་ནཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. དྭེ་པི པ་ན ཛ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་པི་མེ ཨ་པྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་མྷེ་ཧི པ་ན ཨེ་ཀཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ཀོ་ལི་ཏོ ཨུ་པ་ཏི་སྶཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ ཨུ་པ་ཏི་སྶ, ན ཏྭཾ ཨ་ཉྙ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཀོ་སི, ཀིཾ ཏེ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ’’ནྟི? ས་མྨ ཀོ་ལི་ཏ, ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ སཱ་རོ ན་ཏྠི, ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་མྷཱི་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ཀ་སྨཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ་སཱི་ཏི? སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སུ་ཙི་ནྟི་ཏཾ, མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་ས་ནྟེ་ཧི པ་ན ཨེ་ཀཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཉྩ་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ. ཏེ ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཉྩ་ཡོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་མ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཡོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཉྩ་ཡོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ, ས་བྦཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ, མ་ཡཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, སོ ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. མ་ཧཱ ཁོ པ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཙ་ར་ནྟཱ མ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྷ་སཱ་ཀ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ཧི པུ་ཊྛཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཉྙེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ན་ཏྠི, ཏེ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ས་མྨ ཀོ་ལི་ཏ, ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཙ་ར་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་རི་ཀཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པཱ་ཏོ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཡེ ཝ་ཏ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ – ‘ཀཾ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་དྡི་སྶ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀོ ཝཱ ཏེ ས་ཏྠཱ, ཀ་སྶ ཝཱ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་སཱི’’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ མ་གྒ’’ནྟི. སོ ཐེ་རཾ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ་ན ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་རི་སུ་དྡྷོ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ, ཀཾ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་དྡི་སྶ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀོ ཝཱ ཏེ ས་ཏྠཱ, ཀ་སྶ ཝཱ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ཙ མེ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཏྠཱ, ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨི་མ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ཝོ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ’’ནྟི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ནཱ་མ, ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཝ་ད, ཨེ་ཏཾ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ བྷཱ་ས་སྶུ, ཨ་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ མེ བྲཱུ་ཧི;
ཨ་ཏྠེ་ནེ་ཝ མེ ཨ་ཏྠོ, ཀིཾ ཀཱ་ཧ་སི བྱ་ཉྫ་ནཾ བ་ཧུ’’ནྟི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠);
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠; ཨ་པ. ཐེ་ར. ༡.༡.༢༨༦) གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཋ་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨི་ཏ་རཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ནི་ཊྛཱ་སི.
སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཀ་ཧཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཏྠི. ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཐེ་ར་སྶ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀོ་ལི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ན ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ, ཨ་དྡྷཱ ཏེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཾ པུ་ཙྪི. སོ་པི་སྶ ‘‘ཨཱ་མ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ལི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཧཾ ཀི་ར, ས་མྨ, ས་ཏྠཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀི་ར, ས་མྨ, ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ས་མྨ ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙ ནཱ་མེ་ས ས་དཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱུ་ཛ་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ས་ཧཱ་ཡཾ ཀོ་ལི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ཉྩ་ཡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶཱ་པི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མ. བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རོ་སི, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ. ཨཱ་ཡཱ་མ, ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏེ་པི ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟི་མེ་ཝ ཏེ་སཾ དཱི་པེ་སི. ཏེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝཱ་སོ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ག་མ་ནཾ ཝཱ ཨ་ག་མ་ནཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཉྩ་ཡོ ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཾ བོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཏེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཀོ་ལི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ཙ, ཨེ་ཏཾ མེ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་གྒཾ བྷ་དྡ་ཡུ་ག’’ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ས་བྦེ་སཾ ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི. དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ན ནི་ཊྛཱ་སི. ཀ་སྨཱ? སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཀ་ལླ་ཝཱ་ལ་གཱ་མ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཐི་ན་མི་དྡྷེ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ས་ཏྠཱ་རཱ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན དི་ནྣཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཝ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཏ་མེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏ་ལེ་ཎེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ནྟེ (མ. ནི. ༢.༢༠༥-༢༠༦) དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ. བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ པ་ན་སྶ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨི་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི དྭེ་པི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.