(༡༤) ༡. པ་ཋ་མ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
ཨེ་ཏ་ད་གྒ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༨. ཨེ་ཏ་ད་གྒེ་སུ པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒ་ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སེ་ཊྛེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ, ས་མྨ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཨཱ་ཝ་རཱ་མི དྭཱ་རཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༠) ཧི ཨཱ་དི་མྷི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻ (ཀ་ཐཱ. ༤༤༡), ཨུ་ཙྪ་གྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༤), ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) སེ་ཊྛེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཀོ་ཊི་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི སེ་ཊྛེ་པི. ཏེ ཧི ཐེ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི་པི ཨ་གྒཱ, སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི་པི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ནྟི ཨེ་སཱ ཀོ་ཊི ཨེ་སོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་སུ་ཏྟེ་སུ.
ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ས་ནྣི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏོ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཐེ་རོ ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀོ་ཙི དྭཱི་ཧི, ཀོ་ཙི ཏཱི་ཧི, ཀོ་ཙི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. སོ ཧི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི ཨཱ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཧི ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཏི་ཏྠི་ཡ་མ་དྡ་ནཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དྭེ པ་ད་ནྟ་རཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན པ་དེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་སི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝ་ག་ཎེ་ན པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དེ་ཝཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མཱ་ཡ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་མྤི ཋ་པེ་ཏུ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ་པི ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཝི་ཡ མུ་ཎྜ་པཱི་ཋ་ཀཾ ས་བྦ་མེ་ཝ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་ད་ནྟོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་རཱི་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་པེ་སི, པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣོ པ་ན མཱ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་སི.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི ས་བྦཱ་པི དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ད་ས་བ་ལོ ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ དེ་སེ་ཏུཾ ག་ཏོ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ན མ་ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ ག་མི་སྶཱ་མ. ཀ་དཱ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི? མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཐ, སོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ བ་ལཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི, ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི. ཐེ་རོ པ་སྶ་ནྟེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་སི་ནེ་རུ་ནཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ, ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སཾ ཝོ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ‘‘ཨི་ཏོ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི་སྶ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི. ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཀ་ཐེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ་མཱ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་སི. ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཏེ་མཱ་སཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ས་ཏྟ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སོ་པཱ་ནཾ མཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་ཏོ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ སོ་པཱ་ནཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎི་མ་ཡཾ མཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ མ་ཎི་མ་ཡེ སོ་པཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཾ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ནི་ར་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་ག་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་སི, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི, སུ་ཡཱ་མོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དི་བྦཾ ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནིཾ བཱི་ཛི, པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཎྜུ་ཝཱི་ཎཾ ས་མ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ མུ་ཙྪ་ནཱ་ཧི མུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ་དེ་ནྟོ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ཏ་རི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཧ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཨ་ཀྐ་མ་ནེ་ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཋ་མ་ཀ་ཝ་ནྡ་ནཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་མྤཱ་པུ་ཎི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ ‘‘ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱུ’’ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྷི. པ་ཋ་མཾ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཡེ ཡེ ས་ལླ་ཀྑིཾ་སུ, ཏེ ཏེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཝ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་ཝ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ས་མྤི ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་ཝ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ས་མྤི ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ཝ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ སཱ་ཝ་ཀེ པུ་ཙྪི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ པུ་ཙྪི, སེ་ས་སཱ་ཝ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཐེ་རོ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶཱ་པི ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་ར་སྶཱ་པི ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ་པི པ་སྶི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མུ་ཏྟ་ར་ད་ཀྑི་ཎཱ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཉྷུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཀི་ལ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི, ན་ཡ་མུ་ཁ་མ་སྶ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ས་ཡོ པ་ཉྷོ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ས ཝི་ས་ཡོ ས་བྦ་ཉྙཱུ་ནཾ ཡ་ས་སྶཱི་ན’’ནྟི བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཝ་ཏ, བྷོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་བྦེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི, བུ་དྡྷེ་ཧི ཙ དི་ནྣ་ན་ཡེ ཋ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨི་ཏི ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ཏྟི་ས་དྡེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊཾ, ས་བྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཐེ་རོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི.
ཀ་ཐཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ? ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྙ་ཝཱ, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི –
‘‘ཡོ པ་བྦ་ཛཱི ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ,
པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི;
ཏཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ སཱ་རི་པུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཝ་ས་ཏི. སོ་པི མཱ་ཎ་ཝོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨི་ས་ཡོ.
ཨ་ཐ་སྶ སོ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ས་མ་ཡེ་ཝ ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཏུ་མྷེ་ཧི ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི, བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་བྷ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཨི་ཏི སོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ས་མཱ་ནོ་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་པི་སྶ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཧ, མོ་གྷཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི ན ཀི་ཉྩི ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ སོ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏོ་ཏི. ཨ་པི ནུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྠཱ་ཏི? ཨཱ་མ པུ་ཙྪི་མྷཱ་ཏི. ཀིཾ ཝ་དེ་ཏཱི་ཏི? ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི་ཏི. མ་ཡ་མྤི ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ལ་དྡྷ་གུ་ཎོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ནཱ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རི་མྷཱ་ཏི. ཏུ་མྷེ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནི་ཏྠ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཏེ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཐཾ ན ས་དྡ་ཧིཾ་སུ. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ས་དྡ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཡ྄ཧཾ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཐཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་ད་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ,
ཀ་ནྡེ་ཡྻུཾ ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པ་ཉྙཱ;
ཨེ་ཀོ་ཝ སེ་ཡྻོ པུ་རི་སོ ས་པ་ཉྙོ,
ཡོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༡);
ཨེ་ཝཾ ཨི་སི་ག་ཎཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ. སེ་ས་ཨི་སི་ག་ཎོ་པི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཛཱ་ཏོ, སེ་སཱ ཨི་ས་ཡོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘པ་རོ་ས་ཏ་ཉྩེ་པི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ,
ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པ་ཉྙཱ;
ཨེ་ཀོ་ཝ སེ་ཡྻོ པུ་རི་སོ ས་པ་ཉྙོ,
སོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༡) –
ཨི་མ་མྤི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་ར་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ཡེ ས་ཉྙི་ནོ ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱ, ཡེ་པི ཨ་ས་ཉྙི་ནོ ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱ;
ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༣༤) –
ཨི་མཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི ནཱ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་ར་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷཾ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷ་ཉྩ, ཡོ་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏི;
ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན, ཧོ་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༣༥) –
ཨི་དཾ ཙ་ནྡཱ་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ ནཱ་མ, པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏི པ་ཝི་ས་ཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, སོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཧ’’ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷཾ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ཨཱ་སཱི་སེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ན ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;
པ་སྶཱ་མི ཝོ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪིཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཧུ.
‘‘ཨཱ་སཱི་སེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ན ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;
པ་སྶཱ་མི ཝོ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་ད་ཀཱ ཐ་ལ་མུ་བྦྷ་ཏཾ.
‘‘ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ན ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;
པ་སྶཱ་མི ཝོ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪིཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཧུ.
‘‘ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ན ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;
པ་སྶཱ་མི ཝོ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་ད་ཀཱ ཐ་ལ་མུ་བྦྷ་ཏཾ.
‘‘དུ་ཀྑཱུ་པ་ནཱི་ཏོ་པི ན་རོ ས་པ་ཉྙོ,
ཨཱ་སཾ ན ཚི་ནྡེ་ཡྻ སུ་ཁཱ་ག་མཱ་ཡ;
བ་ཧཱུ ཧི ཕ་སྶཱ ཨ་ཧི་ཏཱ ཧི་ཏཱ ཙ,
ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ མ་ཙྩ་མུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི.
‘‘ཨ་ཙི་ནྟི་ཏ་མྤི བྷ་ཝ་ཏི, ཙི་ནྟི་ཏ་མྤི ཝི་ན་སྶ་ཏི;
ན ཧི ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ བྷོ་གཱ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ.
‘‘ས་ར་བྷཾ གི་རི་དུ་གྒ་སྨིཾ, ཡཾ ཏྭཾ ཨ་ནུ་ས་རཱི པུ་རེ;
ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏུ་ཝཾ, ཝི་ཀྐ་ནྟ་མ་ནུ་ཛཱི་ཝ་སི.
‘‘ཡོ ཏཾ ཝི་དུ་གྒཱ ན་ར་ཀཱ ས་མུ་དྡྷ་རི,
སི་ལཱ་ཡ ཡོ་གྒཾ ས་ར་བྷོ ཀ་རི་ཏྭཱ;
དུ་ཀྑཱུ་པ་ནཱི་ཏཾ མ་ཙྩུ་མུ་ཁཱ པ་མོ་ཙ་ཡི,
ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ ཏ མི་གཾ ཝ་དེ་སི.
‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ནུ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་དཱ ཨ་ཧོ་སི,
ཨུ་དཱ་ཧུ ཏེ ཀོ་ཙི ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཀྑཱ;
ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དྡོ ནུ་སི ས་བྦ་ད་སྶཱི,
ཉཱ་ཎཾ ནུ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྷིཾ་ས་རཱུ་པཾ.
‘‘ན ཙེ་ཝ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ ཨ་ཧོ་སིཾ,
ན ཙཱ་པི མེ ཀོ་ཙི ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཀྑཱ;
གཱ་ཐཱ་པ་དཱ་ན་ཉྩ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནཾ,
ཨ་ཏྠཾ ཏ་དཱ་ནེ་ནྟི ཛ་ནི་ནྡ དྷཱི་རཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༣༤-༡༤༣) –
ཨི་མཾ ཏེ་ར་ས་ནི་པཱ་ཏེ ས་ར་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་མཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི.
ཀ་ཐཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏོཏི? ཙི་ཎྞཾ ཀི་རེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏོ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི.
ཀ་ཐཾ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོཏི? ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ད་ས་བ་ལཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀོ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ས་དི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི.
ཡ་ཐཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ་པི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. ཀ་ཐཾ? ཐེ་རོ ཧི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ས་དི་ས་མྤི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་མེ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ལ་བྷི. ན པ་ནེ་ས ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
‘‘ཡོ པ་བྦ་ཛཱི ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ,
པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི;
ཏཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ མོ་གྒ་ལླཱ་ན’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་པི ལ་བྷི. ཙི་ཎྞཾ ཙེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ནི་ར་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ནི་ར་ཡ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ སཱི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ པ་དུ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི, དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ས་ངྒྷཾ ཀ་མྨ་ག་ཏིཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏོ ལ་བྷི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ སཱ་ཝ་ཀོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཝི་ཡ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ལ་བྷི.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ས, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ་པི ས་བྦེ་ཧེ་ཝི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. ཀ་ཐཾ? ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧི ཐེ་ར་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྤི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཐེ་ར་སྶ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ལ་བྷི. ན ཙེ་ས ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དྷུ་ཏ་དྷ་རོ, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི དྷུ་ཏ་དྷ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
‘‘ཡོ པ་བྦ་ཛཱི ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ,
པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི;
ཏཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་པི ལ་བྷི. ཙི་ཎྞཾ ཙེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏོ ལ་བྷི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ སཱ་ཝ་ཀོ ཏེ་ར་ས་ཧི དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ལ་བྷི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཏོ གུ་ཎེ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ར་ཛྫ་སི་རིཾ པ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཏྟ་བྦཾ མེ པ་ཏྟཾ, ཀིཾ མེ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ན ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཛྫ་སི་རིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན པ་ན ཀཱ་ལཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཙ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ར་ཛྫོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་པི ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྲ་ཧྨ་སྶ་རཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨེ པུ་གྒ་ལེ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་ས་ནྟ་ཛྫ་ནེ་ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ པུ་གྒ་ལེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་གྒེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ སཱ་ཝ་ཀེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནནྟི ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཡ་དཱ ཏེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ར་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་པི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ཨ་པི་ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ར་ཏྟི་དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཋ་མ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་གྒོ པུ་རི་མ་ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏོ སེ་ཊྛོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཐེ་རཾ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡོ ཨེ་སོ་ཏི, ཨ་གྒ་ས་དྡཾ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི ཉཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ, ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཏི. ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧).
ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རོ ཀ་ཏ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་དཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀ་དཱ་ནེ་ན པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཀ་དཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པི་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སུ་པི ཨེ་ཏ་ད་གྒེ་སུ པ་ཉྷ་ཀ་མྨཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶ ཏཱ་ཝ ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏུཾ པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་ད་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨུ་གྒ་ཉྪི, ཏ་སྶ དྷུ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ན་ཝུ་ཏི་ཧ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀེ་ས་རཾ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠཾ, ཀ་ཎྞི་ཀཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ, པཱ་དེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ. ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཏུ་མྦ་མ་ཏྟཱ རེ་ཎུ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ཀི་ར་མཱ་ནཱ ཨོ་ཏ་རི, ཝཱ་མ་པཱ་ད་སྶ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ་ཡེ་ཝ པ་དུ་མཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པཱ་དཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏ་ཏོ་པི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཝ རེ་ཎུ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ཀི་རི. ཏཾ པ་ན རེ་ཎུཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་ནྟ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ ས་མ་ནྟཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཐ་མུ་གྒ་ཏཾ པ་དུ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, པཱ་ད་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ པ་དུ་མཾ ཨུ་གྒ་ཉྪི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱ་པི མ་ཧཱ་པ་དུ་མཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཝཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ པི་ཏཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ནི་ཝེ་ས་ནེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རཱ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ་ཏི དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠེ ཡེ་ན བུ་དྡྷོ, ཡེ་ན དྷ་མྨོ, ཡེ་ན ས་ངྒྷོ, ཏ་ནྣི་ནྣེ ཏ་པྤོ་ཎེ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་རེ ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ཏེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ར བུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀ་ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཙི་ཏྲ་ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ནཱ་ནཱ་ར་ས་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཧོ་ན་ཀེ ཝ་ངྒ་པ་ཊྚེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ནཱ་ཧཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་རཱ་མི, མ་ཧ་ནྟཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཙ་རཱ་མི, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དི་ཝ་སཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏུ’’ནྟི ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡོ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཏྠ་ནཱ ནོ’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་སྶི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནྟ་ར་མྤི ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶ་ནྟ་ར་མྤི ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་མ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏེ་པ་རི་ཝ་ཊྚ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ན་སྶུ་བྦེ་དྷེ་ན ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨི་ཊྛ་ཀཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀི་ཙྩཾ, ཏེ་ལེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡིཾ་སུ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཕ་རི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཏེ་སཾ ར་སྨི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི.
ཨ་ཡཾ སེ་ཊྛི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ར་ཏ་ན་གྒྷི་ཡཱ་ནི ཀཱ་རེ་སི. ཙེ་ཏི་ཡ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟོ་ཙེ་ཏི་ཡེ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་ནཱ་དི་མ་ཡཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ན་ཝ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ན་ཝ ཙ ཀ་པྤཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ གཱ་མེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་རེ བ་ནྡྷུ་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཁ་ཎྜཾ ནཱ་མ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཏི་སྶ་ཉྩ པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ཏེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, པི་ཏུ ཙ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ཨ་ཐཱ་པ་རེ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁ་ཎྜ་ཏྠེ་རཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ, ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཏྟོ མེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ, པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཨི་མེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ་པི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ, ཨི་མེ པུ་བྦེ་པི དཱ་ནི་པི མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ བྷཱ་རཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་དྭཱ་རཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཁ་དི་ར་པཱ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ལ་མྦི་ཏ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་ཝི་ཝི་དྷ་པུ་པྥ་དཱ་མ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མིཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ་ཧི ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ མཱ་ལཱ་ག་ཙྪ་ཀེ་སུ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ས་ཀ་ལ་མ་གྒ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཙ ག་ནྡྷ་ནྟ་རེ་སུ པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟ་རེ་སུ ག་ནྡྷེ ཙ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ད་ཊྛུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན བྷི་ཀྑཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ.
ནཱ་ག་རཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠུ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི, མ་ཡ་ཉྩ ད་ཊྛུ་མྤི ན ལ་བྷཱ་མ, པ་གེ་ཝ བྷི་ཀྑཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ. རཱ་ཛཱ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ བུ་དྡྷོ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨོ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷོ’ཏི མ་མཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ན ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ན ཧི ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ནི་ར་ཡོ ཨུ་ཎྷོ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ན་ས་དི་སོ. ཏ་སྨཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མ ‘ས་ཙེ ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ དེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ དེ་ཏི, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་མ. ན ས་ཀྐཱ ཁོ པ་ན སུ་དྡྷ་ནཱ་ག་རེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་པུ་རི་ས་མྤི ག་ཎྷཱ་མཱ’’’ཏི སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀྑོ ཧོ་ཧི་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཉྙོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀྑོ ཧོ་མི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སོ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ.
སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ག་རཱ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་པི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀི་མ་ཏྠཾ ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ས་ཏྠཱ་རཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐ, ཨ་མྷེ ན ལ་བྷཱ་མཱ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་དཱ་ནི་པི ལ་བྷ་ནྟི, ན ཀུ་པྤ་ནྟི. ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, དེ་ཝཱ་ཏི. ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི, ཏཱ་ཏ, ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ དེ་མཱི་ཏི. དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏུ་མྷེ ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཐཱ་ཏི? ན་ནུ ཏྭཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ག་རེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཧཾ, དེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ‘‘བ་ལ་ཝ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ, སེ་ནཱ་པ་ཏི་པི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ནི ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ དེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ག་རཱ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཡཱ་ཙི. ནཱ་ག་རཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ དཱ་ནི ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་ཛྫི་ཏཾ དཱ་ན་མུ་ཁཾ ས་ཏྟ་ནྣ་མེ་ཝ དི་ཝ་སཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཚ དི་ཝ་སེ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་པི ‘‘ན་ནུ ཨ་མྷེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཏཾ དེ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པི་ཊྛི་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་སྶཱུ་ནི པུ་ཉྪ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཉྙ་སྶུ བྷཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ དཱ་ནི མེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ནཱ་ག་རཱ ཧི ‘མ་ཡཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་པྤ་ནྟི. སྭེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཏཱ་ཡ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཙཱུ་ལ༹་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ སྭེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀིཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ཏྭ་མེ་ཝ བྷཱ་ཏི་ཀ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི་ཏི. ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙི་ཡཱ ཀ་རོ་སི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་ལ༹་ས་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ག་ཧི་ཏ་ག་བྦྷཱ སཱ་ལི་ཡོ ཨ་ཏྠི. སཱ་ལི་ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཙཱ་པེ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་སི, ཨ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ མ་མཱ་ཡི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི སོ་ལ༹་ས་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟཾ ཁེ་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་ཊྛཱ་ནེ སཱི་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ལི་ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣེ ཁཱི་རེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ཁོ ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན པཱུ་ར་ཏི. པུ་ཐུ་ཀ་ཀཱ་ལེ པུ་ཐུ་ཀ་གྒཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི, གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་ས་སྶཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི, ལཱ་ཡ་ནེ ལཱ་ཡ་ན་གྒཾ, ཝེ་ཎི་ཀ་ར་ཎེ ཝེ་ཎ་གྒཾ, ཀ་ལཱ་པཱ་དཱི་སུ ཀ་ལཱ་པ་གྒཾ ཁ་ལ་གྒཾ ཁ་ལ་བྷ་ཎྜ་གྒཾ ཀོ་ཊྛ་གྒ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ ཨེ་ཀ་ས་སྶེ་ཝ ན་ཝ ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་མྤི ས་སྶཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཡཱ་ཝ བུ་དྡྷཱ དྷ་ར་ཏི, ཡཱ་ཝ ཙ ས་ངྒྷོ དྷ་ར་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དེ་ཝེ་སུ ཙེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དོ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་མཱ་ཎ་ཝོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཏཾ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པྤོ་ད་ཀཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ ཛ་ནེ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. དྷུ་རཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཛ་ནཱ ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦ་ན་ཝ་ཀོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་མཱ་ཎ་ཝོ, སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ར་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ས ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཨུ་ཀྑི་པི. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ས་ཏྟ ཛ་ནཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭེ ག་ཏི་ཡོ དི་སྭཱ དྭེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟ ཛ་ནེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏིཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཨུ་ཀྑི་པི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟཾ མ་ཡཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ནོ ཝཱ. ཏུ་མྷེ ཏ་སྨིཾ ཀུ་མཱ་རེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཀྐེ ཉཱ་ཎེ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ་ན ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛེ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན ར་ཛྫ་སི་རི་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝ་ཏ ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ, ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དྷཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ, ས་བྦ་ད་ཧ་རོ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་རོ་གོ. སོ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་ཏྟེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏོ. སོ ཧི ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རོ ཨ་རོ་གཱ ཨ་སྶུ, ཨ་ཛྫ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་པི ཨི་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཐ མ་ཡཾ ཏཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་མ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ན པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཨི་མེ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡ་དཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ་པི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི, ཏ་དཱ ཏེ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཚ་ཝི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ན་དི་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལེ་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཐུ་ཏི་ས་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཊྚཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ ན་མ་ནྟེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ཁོ པ་ན མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཡེ མཾ པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨི་དཾ པ་ན ས་བྦ་མེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ་པི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ན་ཝ ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་ས་སྶ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི, ཨེ་ཀོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི, ཨེ་ཀོ པཱ་དོ་ད་ཀཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སི, ཨེ་ཀོ པཱ་དེ དྷོ་ཝི, ཨེ་ཀོ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཏེ་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྷི. མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, དེ་ཝ་པ་རི་སཱ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ར་ས་ཏཱ་བྷ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ ཨ་ཡ’’ནྟི ཐེ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ, ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
ཨི་ཏི ཐེ་རོ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རོ, དུ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ ཝ་པྤ་ཏྠེ་རོ, ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་རོ, པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. པ་ཉྩ་མི་ཡཱ པ་ན པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཡ་ས་དཱ་ར་ཀ་པྤ་མུ་ཁེ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས པུ་རི་སེ, ཀ་པྤཱ་སི་ཡ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡེ, ག་ཡཱ་སཱི་སེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལེ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ བི་མྦི་སཱ་ར་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ, ཨེ་ཀཾ ན་ཧུ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ སཱ་ས་ནཾ པུ་པྥི་ཏ་ཕ་ལི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཨི་སི་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ན་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་མ པུ་ཏྟོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཨ་གྒོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
ཐེ་རོ་པི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ དོ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ པུ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཚ་དྡ་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ-མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡༨༩-༡༩༠. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་སུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནནྟི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནནྟི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ. སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོཏི ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ནཱ་མཾ.
ཨི་མེ་ས་མྤི པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མེ་ན ས་ར་ད་མཱ་ཎ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་ར་ད་མཱ་ཎ་ཝོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ མ་ཧཱ་དྷ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མི, ནོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ, ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དྷུ་ཝཾ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ས་མྨ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཧཱ་ཡེ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ར་ཏ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ཎི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶ ཨེ་ཀོ དྭེ ཏ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ་པི ས་བྦེ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སུཾ.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ན་ག་རཾ ཙ་ནྡ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, པི་ཏཱ ཡ་ས་ཝ་ནྟོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ, མཱ་ཏཱ ཡ་སོ་དྷ་རཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི, བོ་དྷི ཨ་ཛྫུ་ན་རུ་ཀྑོ, ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ཙ ཨ་ནོ་མ་ཏྠེ་རོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཝ་རུ་ཎ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, སུ་ནྡ་རཱ ཙ སུ་མ་ནཱ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, ཨཱ་ཡུ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ, ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་རི, བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙ མ་ཧ་ཏཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ ཙ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི, མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཙ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ་སུ ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ མེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཙེ་ཝ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, པ་བྦ་ཛྫ་ནྟོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ ས་བྦ་ཉྙུ བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡཾ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝི་ཙ་རཱ་མ, ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སོ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ མ་ཉྙེ’’ཏི. ཏཱ་ཏཱ, ཀིཾ ཝ་ད་ཐ? སཱ་ས་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷཾ སི་ནེ་རུཾ ས་མཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་མཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྟ་ར་ས་ཏྟོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི ས་བྦེ་ཝ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶཱ་མ. ཏུ་མྷེ ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ དི་བྦོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ས་ཏྠ་རི ས་བྦེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་མྤི ནཱི་ཙཾ, ས་མ་ཎ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་མྤི ཨཱ་ས་ནཾ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཛྫ ཨུ་ལཱ༹་རཾ བུ་དྡྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལོ པ་པ་ཉྩོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ་ཏི མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ, སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ, ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
‘‘ནཱ་ནཱ་པུ་པྥ་ཉྩ ག་ནྡྷ་ཉྩ, ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ;
པུ་པྥཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝིཾ.
‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱི་ར, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཝ་ནུ་ཙྪ་ཝིཾ;
མ་མ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ, ནི་སཱི་ད པུ་པྥ་མཱ་ས་ནེ.
‘‘ས་ཏྟ་ར་ཏྟི་དི་ཝཾ བུ་དྡྷོ, ནི་སཱི་དི པུ་པྥ་མཱ་ས་ནེ;
མ་མ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ཧཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ ས་ཏྠ་རི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ས་ཏྠུ ས་མཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཱ་ལེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མྤི ཨ་ག་ནྟྭཱ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ས་ཏྠཱ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ནི་ས་བྷ ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏྭ་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ནོ་མ་ཏྠེ་རོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. དྭི་ནྣཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ནཱ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པ་ཏྟོ་ཏི? ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཀི་ར བུ་དྡྷཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ དེ་ས་ནཾ སོ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ལ་དྡྷ་དྷུ་རཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏེ་ན པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟོ སོ་ལ༹་ས པ་ཉྙཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨེ་སོ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡྭཱ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཕ་ལེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཝཱ ན པ་ཏྠེ་མི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཨ་ཡཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཏེ ཨ་ཡཾ པ་ཏྠ་ནཱ མོ་གྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པི་ཏཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ, པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལོ ནཱ་མ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨཱ་ན་ནྡོ ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ནཱ་མ, ཏྭཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་པ་སཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི.
ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་དེ་ཐ ‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ན ཏེ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སེ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠི་ཏཾ, ཏྭཾ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧཱི’’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ག་ནྟྭཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ ཨ་ཡྻོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་རི་སཱ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ ས་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སྶ་མཾ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀ་རི་མྷ. ས་ཏྠཱ ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ སེ་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སཱུ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཀ་སྨཱ ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་སིཾ, ཏྭ་མྤི ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཙ་ཡོ ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ་ཏི. བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏུ, ཏྭཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཧཱི་ཏི.
སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ རཱ་ཛ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཙྪ་ད་ནཾ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣ་སྶ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ མ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཧི ཝ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཡ་སྶ ས་ཏྠུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧོ་མཱི་ཏི པ་ཏྠེ་སི, ཨ་ཧ་མྤི ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝཱ་མཱི’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀཱ་སི – ‘‘ཏྭཾ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ སཱ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཙ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ་པི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀོ་ལི་ཏ་གཱ་མེ མོ་གྒ་ལླི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཱ་ནི ཀི་ར དྭེ་པི ཀུ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨཱ་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཚ་ས་ཊྛི དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ སཱ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཀོ་ལི་ཏ་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀོ་ལི་ཏོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནཾ པཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཨུ་པ་ཏི་སྶ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་དིཾ ཝཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཀོ་ལི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ པ་ཉྩ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི. དྭེ་པི ཛ་ནཱ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཙ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མ་ཉྩཾ བ་ནྡྷ་ནྟི. དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མ་ཛྫཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཧ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཧ་ས་ནྟི, སཾ་ཝེ་ག་ཊྛཱ་ནེ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, དཱ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཡཾ དེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་མ་ཛྫཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ ཧ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཧཱ་སོ ཝཱ སཾ་ཝེ་ག་ཊྛཱ་ནེ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཡ་དཱ་ནཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. དྭེ་པི པ་ན ཛ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་པི་མེ ཨ་པྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་མྷེ་ཧི པ་ན ཨེ་ཀཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ཀོ་ལི་ཏོ ཨུ་པ་ཏི་སྶཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ ཨུ་པ་ཏི་སྶ, ན ཏྭཾ ཨ་ཉྙ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཀོ་སི, ཀིཾ ཏེ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ’’ནྟི? ས་མྨ ཀོ་ལི་ཏ, ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ སཱ་རོ ན་ཏྠི, ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་མྷཱི་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ཀ་སྨཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ་སཱི་ཏི? སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སུ་ཙི་ནྟི་ཏཾ, མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་ས་ནྟེ་ཧི པ་ན ཨེ་ཀཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཉྩ་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ. ཏེ ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཉྩ་ཡོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་མ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཡོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཉྩ་ཡོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ, ས་བྦཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ, མ་ཡཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, སོ ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. མ་ཧཱ ཁོ པ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཙ་ར་ནྟཱ མ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཾ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྷ་སཱ་ཀ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ཧི པུ་ཊྛཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཉྙེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ན་ཏྠི, ཏེ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ས་མྨ ཀོ་ལི་ཏ, ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཙ་ར་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་རི་ཀཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པཱ་ཏོ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཡེ ཝ་ཏ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ – ‘ཀཾ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་དྡི་སྶ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀོ ཝཱ ཏེ ས་ཏྠཱ, ཀ་སྶ ཝཱ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་སཱི’’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ མ་གྒ’’ནྟི. སོ ཐེ་རཾ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ་ན ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་རི་སུ་དྡྷོ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ, ཀཾ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་དྡི་སྶ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀོ ཝཱ ཏེ ས་ཏྠཱ, ཀ་སྶ ཝཱ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ཙ མེ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཏྠཱ, ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨི་མ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ཝོ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ’’ནྟི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ནཱ་མ, ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཝ་ད, ཨེ་ཏཾ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ བྷཱ་ས་སྶུ, ཨ་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ མེ བྲཱུ་ཧི;
ཨ་ཏྠེ་ནེ་ཝ མེ ཨ་ཏྠོ, ཀིཾ ཀཱ་ཧ་སི བྱ་ཉྫ་ནཾ བ་ཧུ’’ནྟི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠);
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠; ཨ་པ. ཐེ་ར. ༡.༡.༢༨༦) གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཋ་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨི་ཏ་རཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ནི་ཊྛཱ་སི.
སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཀ་ཧཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཏྠི. ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཐེ་ར་སྶ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀོ་ལི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ན ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ, ཨ་དྡྷཱ ཏེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཾ པུ་ཙྪི. སོ་པི་སྶ ‘‘ཨཱ་མ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ལི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཧཾ ཀི་ར, ས་མྨ, ས་ཏྠཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀི་ར, ས་མྨ, ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ས་མྨ ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙ ནཱ་མེ་ས ས་དཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱུ་ཛ་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ས་ཧཱ་ཡཾ ཀོ་ལི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ཉྩ་ཡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶཱ་པི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མ. བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རོ་སི, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ. ཨཱ་ཡཱ་མ, ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏེ་པི ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟི་མེ་ཝ ཏེ་སཾ དཱི་པེ་སི. ཏེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝཱ་སོ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ག་མ་ནཾ ཝཱ ཨ་ག་མ་ནཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཉྩ་ཡོ ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཾ བོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཏེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཀོ་ལི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ཙ, ཨེ་ཏཾ མེ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་གྒཾ བྷ་དྡ་ཡུ་ག’’ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ས་བྦེ་སཾ ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི. དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ན ནི་ཊྛཱ་སི. ཀ་སྨཱ? སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཀ་ལླ་ཝཱ་ལ་གཱ་མ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཐི་ན་མི་དྡྷེ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ས་ཏྠཱ་རཱ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན དི་ནྣཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཝ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཏ་མེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏ་ལེ་ཎེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ནྟེ (མ. ནི. ༢.༢༠༥-༢༠༦) དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ. བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ པ་ན་སྶ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨི་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི དྭེ་པི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡༩༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ དྷུ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དྷུ་ཏོཏི དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ནོ ཝཱ དྷ་མྨོ.
དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི ན དྷུ་ཏོ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡོ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སེ དྷུ་ནི, པ་རཾ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ཏི བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཡོ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སེ ན དྷུ་ནི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙེ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ན དྷུ་ཏོ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ན དྷུ་ཏོ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་ནྣོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙཱ’’ཏི.
དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ ཨི་ད་མ་ཊྛི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༥.༡༨༡; པ་རི. ༣༢༥) དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ཙ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཨ་ལོ་བྷོ, ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ ཙ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ ཙ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི ཨ་ལོ་བྷེ ཙེ་ཝ ཨ་མོ་ཧེ ཙ, ཨི་ད་མ་ཊྛི་ཏཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལོ་བྷེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ལོ་བྷཾ, ཨ་མོ་ཧེ་ན ཏེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ མོ་ཧཾ དྷུ་ནཱ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, ཨ་མོ་ཧེ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་སུ ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ དྷུ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ…པེ… ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒ་ནྟི.
དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལ༹་ཀ་སྶ་པོ ན་དཱི་ཀ་སྶ་པོ ག་ཡཱ་ཀ་སྶ་པོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཨི་མེ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀེ ཐེ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཨི་མ་སྶཱ་པི པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨིཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཝེ་དེ་ཧོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་ཝི་བྷ་ཝོ པཱ་ཏོ་ཝ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ ཏ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ནི་ས་བྷོ’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཏེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི? ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི. བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་མྤི ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐཱ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠུ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི.