མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡༩༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ དྷུ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དྷུ་ཏོཏི དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ནོ ཝཱ དྷ་མྨོ.
དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི ན དྷུ་ཏོ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡོ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སེ དྷུ་ནི, པ་རཾ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ཏི བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཡོ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སེ ན དྷུ་ནི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙེ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ན དྷུ་ཏོ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ན དྷུ་ཏོ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་ནྣོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ནེ་ཝ དྷུ་ཏོ ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ དྷུ་ཏོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཙཱ’’ཏི.
དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ ཨི་ད་མ་ཊྛི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༥.༡༨༡; པ་རི. ༣༢༥) དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ཙ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཨ་ལོ་བྷོ, ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ ཙ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ ཙ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི ཨ་ལོ་བྷེ ཙེ་ཝ ཨ་མོ་ཧེ ཙ, ཨི་ད་མ་ཊྛི་ཏཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལོ་བྷེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ལོ་བྷཾ, ཨ་མོ་ཧེ་ན ཏེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ མོ་ཧཾ དྷུ་ནཱ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, ཨ་མོ་ཧེ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་སུ ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ དྷུ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ…པེ… ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒ་ནྟི.
དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལ༹་ཀ་སྶ་པོ ན་དཱི་ཀ་སྶ་པོ ག་ཡཱ་ཀ་སྶ་པོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཨི་མེ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀེ ཐེ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཨི་མ་སྶཱ་པི པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨིཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཝེ་དེ་ཧོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་ཝི་བྷ་ཝོ པཱ་ཏོ་ཝ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ ཏ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ནི་ས་བྷོ’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཏེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི? ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི. བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་མྤི ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐཱ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠུ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཧཱ་ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཝཱི་ཐི པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཐ, ས་ཏྠཱ་པི གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. ན ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ‘ས་ཏྠཱ གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀོ གུ་ཎོ’’ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪེ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཱ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་མ, སོ བྷི་ཀྑུ ན ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི. མ་ཡཾ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སཱ་མ, སོ ཨ་ར་ཉྙ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ཏི. མ་ཡཾ ཚ་ནྣེ ཝ་སཱ་མ, སོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་མྷི་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ཏི. ཨི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ གུ་ཎོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཛ་ལ་མཱ་ན་དཱི་པོ ཏེ་ལེ་ན ཨཱ་སི་ཏྟོ ཝི་ཡ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ པ་ས་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི?
སོ པུ་ན་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི དཱ་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ ན ཨ་ཉྙཾ དེ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ས་ཀྐ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ པ་ཏྠེ་མི, ཨི་དཾ པ་ན མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཏྟ་ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་ར་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ཙྩ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྠི་ཏཾ, ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ནཱ་པཾ ཏེ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠི་ཏཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་ཝ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཏྭཾ ཏ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྭེ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་ཡ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠ. སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏོ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཝི་པ་སྶི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་རི་ཛི་ཎྞེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ ཝི་པ་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟ་མེ ས་ཏྟ་མེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་སྶོ་སི. ཏ་སྶ ཙ ནི་ཝཱ་ས་ན་སཱ་ཊ་ཀོ ཨེ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ. པཱ་རུ་པ་ནཾ པ་ན དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀི་ཙྩེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ས་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ གེ་ཧེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ས་ཏི ས་ཡཾ གེ་ཧེ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏཾ ཝ་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ་ཏི, ཀིཾ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སུ་ཎི་སྶ་སི, དི་ཝཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ར་ཏྟིཾ སོ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, དི་ཝཱ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ གེ་ཧེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ དི་ཝཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སི་ནྣཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ གེ་ཧེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ.
ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ག་རཾ ནི་མྨ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ས་ནྟེ ནི་སི་ནྣ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ པཱ་རུ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་ཧ་སྶཾ ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཙྪེ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཙ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི པཱ་རུ་པ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨ་པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ནཱ་མ བ་ཧི ཙ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཏ་ཐེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ‘‘ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ར་ཎཾ ཝཱ, པ་ཙྪཱ་པི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཛི་ཏཾ མེ, ཛི་ཏཾ མེ’’ཏི ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ན་དི.
ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ བ་ནྡྷུ་མ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ར་ཉྙོ ཙ ནཱ་མ ‘‘ཛི་ཏཾ མེ’’ཏི ས་དྡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི. སོ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪ ཀིཾ ཝ་ད་སཱི’’ཏི. སོ ཏེ་ན ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་སི་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ནཾ ཛི་ན་ནྟི, ན ཏཾ ཛི་ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཊྛ་གོ་ཎ་སྶ མུ་གྒ་རེ་ན སཱི་སཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ལཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཙྪེ་ར་ཙི་ཏྟཾ མ་དྡི་ཏྭཱ པཱ་རུ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་དཱ་སིཾ, ཏཾ མེ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཛི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷེ བྷ་ཎེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ན ཛཱ་ནི་མྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཛཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ པེ་སེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཨ་དཱ་སི, ས་ཏྠུ གུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི? ཏ་མྤི ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ད་ས་བ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ‘‘ཀིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་མྤི ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ དི་ནྣ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི དྭེ ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཱ་ནི པེ་སེ་སི. སོ ཏཱ་ནི་པི ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཱ་ནི པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟི དྭེ ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས ཡུ་གཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རུ་ཏ་ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྦ་ལེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཉྩ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཀ་མྦ་ལེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཀ་མྦ་ལོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཀ་མྦ་ལོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དི་ནྣོ’’ཏི. ཏུ་མྷེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱུ་ཛི་ཏོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན མ་ཡཾ པཱུ་ཛི་ཏཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཱ་སི, ན མ་ཡ’’ནྟི པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀཾ ནཱ་མ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སོ་པི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཊྛ་ཀཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ས་ལཱ་ཀཱ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི.
པུ་ན ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཛ་ངྒྷ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཙ ས་མ་ཡེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སོ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏོ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ, བྷ་ནྟེ, ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མེ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཧཱ་ནི མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི.
ཨ་ཐ གྷ་རེ་པི་སྶ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་གི་ནཱི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བཱ་ལཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. སཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ མཱ ཨེ་ས བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏ་རཱ དི་སྭཱ ‘‘བཱ་ལེ མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཀྐོ་ས ཝཱ པ་ཧ་ར ཝཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པ་ན དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་སྶ པ་ཏྟ་ཏོ བྷ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལཾ དཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སཱ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཀ་ལ་ལཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་སི་ཏྟེ་ན པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་པྤི་ནཱ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏཾ མེ ས་རཱི་རཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི. ཏེ་པི དྭེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨི་ཏ་རཱ་པི ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཏ་སྶ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟ་སྶ ཏ་མེ་ཝ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྶཱ པུ་བྦེ ཨ་དི་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཀཱུ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་མྨཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི ཝི་ཡ དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཛཱ་ཏཾ. སེ་ཊྛི་ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཀ་སྶཱ་ཡཾ ག་ནྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཊྛི་ཀ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་བྷ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ པེ་སེ་སི. སཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཏ་སྶ གྷ་ན་ཀོ་ཊྚི་མཱ་ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ཧི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ སཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཀིཾ མེ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ བྷ་ཉྫཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཨི་ཊྛ་ཀཾ ཀཱ་རེ་སི ར་ཏ་ནཱ་ཡ་ཏཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཝི་ཏྠི་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལུ་བྦེ་དྷཾ. ཏ་ཏོ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏཱ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་པ་ནྟི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ གྷ་ཊ་ནི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ཨཱུ་ནཱ ཧོ་ཏི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཾ ཨི་ཊྛ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མྨ, བྷ་དྡ་ཀེ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་སི, ས་ཡ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཏེ་ལེ་ན ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མེ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏུ, མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷོ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཡ་སྶ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཾ གེ་ཧཾ ནཱི་ཏཱ, ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི ཨུ་ད་པཱ་དི. ན་ག་རེ་པི ན་ཀྑ་ཏྟཾ ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. སོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་དཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཧཾ སཱ’’ཏི? ཀུ་ལ་གེ་ཧེ སཱ་མཱི་ཏི. ཨཱ་ནེ་ཐ ནཾ, ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏཱ་ཡ པུ་ཊྛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ པཱུ་ཛི་ཏཾ, ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ མེ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨཱ་ནེ་ཐ ནཾ, པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཏེ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ས་ཧ གྷ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནེ་ན ས་ཀ་ལ་གེ་ཧཾ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷ་ཉྩེ་ཝ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷ་ཉྩ ཝཱ་ཡི.
སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཏཾ པུ་ཙྪི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏ་ཝ ས་རཱི་ར་ཏོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཝཱ་ཡི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ ས་རཱི་ར་ཏོ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷོ, མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི? སཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝ་ཏ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན’’ནྟི པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྦ་ལ་ཀ་ཉྩུ་ཀེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ར་ཐ་ཙ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི. ཏེ་སཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. སེ་ཊྛི་ཀ་ཉྙཱ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཏེ་སུ ཝ་ཡ་པ་ཏྟེ་སུ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་གཱ་མེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ. སོ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་ཊ་ཀཾ མེ, ཨ་མྨ, དེ་ཧི, ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ དྷོ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་མྨ, ཐཱུ་ལཾ ཨི་དཾ, ཨ་ཉྙཾ དེ་ཧཱི་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་ཉྙཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡཱ་དི་སེ གེ་ཧེ མ་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི ནོ ཨི་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པུ་ཉྙ’’ནྟི. ཏེ་ན ཧི ལ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་མྨཱ་ཏི. པུ་ཏྟ ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ར་ཛྫ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི. སོ མཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཧཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཝཱ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? སོ པ་ན པུ་ཉྙ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. སོ ཙ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི.
ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ར་ཉྙོ ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠི, པུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཨ་རཱ་ཛ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཧོ་ཧི, ཏྭཾ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བ་ཧུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕུ་སྶ་ར་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཀུ་མུ་ད་ཝ་ཎྞེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སི་ནྡྷ་ཝེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ཉྩ ར་ཐ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སུཾ. ར་ཐོ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟེ་མཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ‘‘མཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ར་ཐོ ཀུ་མཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ས་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ པཱ་རུ་པ་ན་ཀ་ཎྞཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་ཡཾ དཱི་པོ, དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དཱི་པེ་སུ ཨེ་སོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ན་པི ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷ་ཐ, པུ་ན་པི ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཀུ་མཱ་རོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ཀ་ཧ་ནྟི? དེ་ཝ་ཏྟཾ ག་ཏོ སཱ་མཱི་ཏི. ཀ་ཏི དི་ཝ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི? ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ་ཏི. པུ་ཏྟོ ཝཱ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི? དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི དེ་ཝ, པུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཀ་རི་སྶཱ་མི ར་ཛྫ་ནྟི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀ་སྶ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཧ་རིཾ་སུ. སོ ‘‘ཀི་མི་དཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་ཏྠཾ དེ་ཝཱ་ཏི. ན་ནུ, ཏཱ་ཏཱ, ཐཱུ་ལཾ, ཨ་ཉྙཾ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་ཏྠེ་སུ ཨི་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི དེ་ཝཱ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནི་ཝཱ་སེ་སཱི་ཏི? ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ་ཏི. ན མ་ཉྙེ པུ་ཉྙ་ཝཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ལ་བྷི་སྶཱ་མ ཝ་ཏྠ་ནྟི. ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. པུ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ་པི དི་སཱ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི, ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་ཊྛ་ཊྛ ཀ་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀཾ དི་བྦ་དུ་སྶཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡ་ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏེ སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ མཱ སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དེ་ཝཱི ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཏ་པ་སྶཱི’’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ‘‘ཀི་མི་དཾ དེ་ཝཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི ཏེ དེ་ཝ ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ན ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྶ ད་སྶཱ་མི, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཨ་སུ་ཉྙོ, དེ་ཝ, ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི, ཏུ་མྷེ དཱ་ན་མེ་ཝ ས་ཛྫེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ལ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ དཱ་ནཾ ས་ཛྫཱ་པེ་སི. དེ་ཝཱི པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཏི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏྠི, སྭེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ནཱ་ཧེ་སུཾ, ཏཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་པ་ཎ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ. ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ ས་ཛྫ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ན དེ་ཝི་ཡཱ ཏ་ཐེ་ཝ ནི་མ་ནྟི་ཏེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷཱ་ཏི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘མཱ་རི་སཱ, ན་ནྡ་རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ ཏ་སྶཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ས་ཏཱ, དེ་ཝ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝི་ཡཱ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ རཱ་ཛཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ, དེ་ཝཱི ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ, པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ཀི་ལ་མི་སྶ་ནྟི, མ་ཡཾ པུ་ཉྙེ་ན ན ཧཱ་ཡི་སྶཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨི་དྷ ནི་ཝཱ་སཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་ཉྩ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ན་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏྭཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་སུ མཱ པ་མ་ཛྫཱི’’ཏི དེ་ཝིཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ ཁཱི་ཎཱ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན སེ་སཱ་པཱི་ཏི ས་བྦེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ དེ་ཝཱི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏུ་པ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ དྷཱུ་མཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ནི་སི་ནྣཱ; ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཀིཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི. སོ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ས་རཱི་རཾ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི? སོ ‘‘ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ག་ནྟྭཱ པི་ཊྛི་པཱ་དེ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ པཱ་དཱ་ནཾ སཱི་ཏ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏི་ཡ་སྶཱ་ཏི ས་བྦེ་སཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཏོ. ‘‘ཀ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ དེ་ཝཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ཝཱི ཀ་ནྡ་ནྟཱི རོ་ད་ནྟཱི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝིཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, བྷ་དྡེ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་སུ ན་པྤ་མ་ཛྫི, ནི་རོ་གཱ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི? པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ཏོ མོ་ཀྑོ’’ཏི? སོ ན་ག་རཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ས་མ་ཎ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. དེ་ཝཱི་པི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨ་ཧཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. དྭེ་པི ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ.
ཏེ་སུ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ས་ཏྠ་རི ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ ཨ་ཡཾ པི་པྤ་ལི་མཱ་ཎ་ཝོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཧཱ་ཏི་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ ཀ་པི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ བྷ་དྡཱ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རེ ཀོ་སི་ཡ་གོ་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ པི་པྤ་ལི་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ བྷ་དྡཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས་མེ ཝ་སྶེ ས་མྤ་ཏྟེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཝ་ཡ་པ་ཏྟོ, ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ནཱ་མ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་པྤཱི་ལ༹་ཡིཾ་སུ. མཱ་ཎ་ཝོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སོ་ཏ་པ་ཐེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ མཱ ཀ་ཐེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཡཱ་ཝ ཏུ་མྷེ དྷ་ར་ཐ, ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པི. པུ་ན་པི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, པུ་ན་པི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་ཏཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཀ་ཐེ་སི་ཡེ་ཝ.
མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘མ་མ མཱ་ཏ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཛྫ་ན་གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཾ ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཙ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྷ་ནྟོ གེ་ཧེ ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པ་ཎྜི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ པུ་ཉྙ་ཝཱ དི་ནྣ་དཱ་ནོ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ, པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཡ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་བྷོ་གེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཀུ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་སྶ་ཐ, ཨི་མ་མེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཏེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མ་དྡ་ར་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨི་ཏྠཱ་ཀ་རོ, མ་དྡ་ར་ཊྛཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ བྷ་དྡཱ་ཡ དྷཱ་ཏཱི བྷ་དྡཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ སི་རི་ག་བྦྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ མེ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘དུ་བྦི་ནཱི་ཏེ ཀིཾ ཏྭཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀཾ ཨུ་གྒི་རི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ སཱི་གྷ’’ནྟི ག་ཎྜ་པ་སྶེ པ་ཧ་རི. ཧ་ཏྠོ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཏོ ཝི་ཡ ཀ་མྤི་ཏྠ. སཱ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཐ་དྡྷཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་གཱི་ཝཾ དི་སྭཱ ‘ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ མེ’ཏི ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སིཾ, ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཧི མེ ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ་པི ཨ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཏེ སཱ་མི་དྷཱི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཀིཾ ཨེ་སཱ, ཨི་མཱ་ཡ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻཱ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རཱ, དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣཱ་ཡ པ་དཱི་པ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཁུ་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་སི་ཡ་གོ་ཏྟ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ནི་ཝེ་ད་ཡིཾ་སུ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཧཱ་ཏི་ཏྠ་གཱ་མེ ཀ་པི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གྷ་ར་ཏོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི? ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཏཱ་ཏཱ, ས་མ་ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ད་སྶཱ་མི དཱ་རི་ཀ’’ནྟི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཎྷི. ཏེ ཀ་པི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ ‘‘ལ་དྡྷཱ དཱ་རི་ཀཱ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པི་པྤ་ལི་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ ‘‘ལ་དྡྷཱ ཀི་ར དཱ་རི་ཀཱ’’ཏི. མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ‘ཨི་མེ ལ་དྡྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི’, ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཧོ་ག་ཏོ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི ‘‘བྷ་དྡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ནུ་རཱུ་པཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. བྷ་དྡཱ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཀི་ར མཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ར་ཧོ་ག་ཏཱ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ནུ་རཱུ་པཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. དྭེ པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. ཨི་དཾ ཀ་སྶ པ་ཎྞ་ནྟི? པི་པྤ་ལི་མཱ་ཎ་ཝེ་ན བྷ་དྡཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ནྟི. ཨི་དཾ ཀ་སྶཱ་ཏི? བྷ་དྡཱ་ཡ པི་པྤ་ལི་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ པ་ཧི་ཏ་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ དྭེ་པི ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ན་པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙ པེ་སེ་སུཾ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ མཱ་ཎ་ཝོ ཨེ་ཀཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. བྷ་དྡཱ་པི, ཏཱ་ནི ས་ཡ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་པེ་སི. བྷུ་ཏྟ་སཱ་ཡ་མཱ་སཱ ཨུ་བྷོ་པི ‘‘ས་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཎ་ཝོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ས་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. བྷ་དྡཱ ཝཱ་མ་པ་སྶེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྶ པ་སྶེ པུ་པྥཱ་ནི མི་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྶ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝི་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ, ཨི་མཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ན ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ས་མྥ་སྶ་བྷ་ཡེ་ན ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ནི་དྡཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི, དི་ཝཱ པ་ན ཧཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཧོ་སི. ཏེ ལོ་ཀཱ་མི་སེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཡིཾ་སུ. མ་ཧ་ཏཱི མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ས་མྤ་ཏྟི ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙུ་ཎྞ་མེ་ཝ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭཱ་ད་ས་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ནྟ་བ་དྡྷཱ་ནི ས་ཊྛི མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་ནི, ཀ་མྨ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙུ་དྡ་ས གཱ་མཱ, ཙུ་དྡ་ས ཧ་ཏྠཱ་ནཱི་ཀཱ, ཙུ་དྡ་ས ཨ་སྶཱ་ནཱི་ཀཱ, ཙུ་དྡ་ས ར་ཐཱ་ནཱི་ཀཱ.
སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཨ་སྶཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀ་མྨ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཁེ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ ན་ངྒ་ལེ་ཧི བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ཀུ་ཎེ ག་ཎྜུ་པྤཱ་དཱ་དི་པཱ་ཎ་ཀེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མེ ཀིཾ ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ག་ཎྜུ་པྤཱ་དེ, ཨ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ ཀ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་ཡྻཱ་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ མེ ཀ་རི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ, ཀིཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཀ་མྨ་ནྟོ, ཀིཾ ས་ཊྛི་ཡ་ནྟ་བ་དྡྷཱ་ནི ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་ནི, ཀིཾ ཙུ་དྡ་ས གཱ་མཱ? ས་བྦ་མེ་ཏཾ བྷ་དྡཱ་ཡ ཀཱ་པི་ལཱ་ནི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
བྷ་དྡཱ་པི ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཏ་ཡོ ཏི་ལ་ཀུ་མྦྷེ པ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ནི་སི་ནྣཱ ཀཱ་ཀེ ཏི་ལ་པཱ་ཎ་ཀེ ཁཱ་ད་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་མྨཱ, ཀིཾ ཨི་མེ ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. པཱ་ཎ་ཀེ, ཨ་ཡྻེ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་ཡྻེ་ཏི. སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཝ་ཏྠཾ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཉྩ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡ་དི པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཛ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི ཝ་ཊྚ་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་བྦཾ ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
མཱ་ཎ་ཝོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. དྭེ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཛ་ནེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ར་ཧོ་ག་ཏཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏ་ཏོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་དྡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ ཨི་མཾ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཀི་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱི’’ཏི? པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ, ཡཱ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ གྷ་རེ ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི ཀོ་ཊི་ཡོ ཡ་ནྟ་བ་དྡྷཱ ས་ཊྛི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་མྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ས་བྦཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མཱི་ཏི. ཏུ་མྷེ པ་ན ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཡྻཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ཡྻ, ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཨ་ཧ་མྤི པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་སཾ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི ཝི་ཡ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎ་ཏོ ཀ་སཱ་ཝ་ར་ས་པཱི་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀེ་སེ ཨོ་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཏེ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཏྟེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. གེ་ཧེ དཱ་སེ་སུ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་སུ ཝཱ ན ཀོ་ཙི ས་ཉྫཱ་ནི.
ཨ་ཐ ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ དཱ་ས་གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ ཨཱ་ཀ་པྤ་ཀུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དཱ་ས་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ རོ་ད་ནྟཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་མྷེ ཨ་ནཱ་ཐེ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མ་ཡཾ བྷ་ཎེ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ་ཏི པ་བྦ་ཛི་མྷཱ, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀ་རོ་མ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཏུ་མྷེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་སཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ རོ་ད་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཐེ་རོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྷ་དྡཱ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཡྻ ‘ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. ཀོ་ཙི ཝཱ པ་ན ཨ་མྷེ་སུ མ་ནཾ པ་དཱུ་སེ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་མཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཡཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
སོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་དྡཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ ཏཱ་དི་སིཾ ཨི་ཏྠིཾ མ་མ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ་སུ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་པཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་མ་སྨིཾ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐེ ཏྭཾ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀེ་ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ མ་ལཾ, ‘པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝི་ནཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི’ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཀ་ཏོ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ ཨ་ཛྫ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎ་མ་གྒོ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ ནཱ་མ ཝཱ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་མ་མ་གྒོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཏེ་སཾ དྭེ་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ‘‘ཨ་ཧཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་གི་རི་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏེ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎེ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཝི་ཡ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ ཨ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ས་ནི་ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏོ ཨུ་ནྣ་དི.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤ་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘པི་པྤ་ལི་མཱ་ཎ་ཝོ ཙ བྷ་དྡཱ ཙ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཝི་ཡོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི གུ་ཎ་བ་ལེ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ ཛཱ་ཏོ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ནཱ་ལ་ནྡཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ནི་སཱི་ད་ནྟོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨི་ཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟ་ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡ་ནྟི་ཡོ ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟི་ཡོ ཙ་ནྡ་ས་ཧ་སྶ-སཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶ-ཨུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཏཾ ཝ་ན་ནྟཾ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སི་རི་ཡཱ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཏཱ་རཱ་ག་ཎཾ ཝི་ཡ ག་ག་ནཾ, སུ་པུ་པྥི་ཏ་ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡཾ ཝི་ཡ ས་ལི་ལཾ ཝ་ན་ནྟཾ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ནྡྷོ ནཱ་མ སེ་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ ནཱི་ལཱ་ནི, པ་ཀྐཱ་ནི ར་ཏྟཱ་ནི. ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ས་ཏ་སཱ་ཁོ ནི་གྲོ་དྷོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྠཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མཱ་ཧཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ཎ་ཏོ་ཎ་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་ཝ་ཀོ་ཧ་མ་སྨི, ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་ཝ་ཀོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་སྶ་པ, ས་ཙེ ཏྭཾ ཨི་མཾ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, སཱ་པི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ཛཱ་ན་ཏཱ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏོ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ ལོ་མ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ནི་སཱི་ད, ཀ་སྶ་པ, དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་དཱ་སི. ད་ཏྭཱ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ས་ཏྠུ ས་རཱི་རཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་ཏྟ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ. སོ ཀ་ཉྩ་ན་མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཙྪཱ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ས་ཏྠུ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་ག་ཉྪི. ས་ཏྠཱ ཐོ་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི, ཐེ་རོ ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རུ་པ་ན་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘མུ་དུ་ཀཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ, ཀ་སྶ་པ, པི་ལོ་ཏི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ མེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ མུ་དུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི, པཱ་རུ་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་རུ་པ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ཏྭཾ པཱ་རུ་པི་སྶ་སི ཀ་སྶ་པཱ་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ནྟོ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, ཀ་སྶ་པ, ཨི་མཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི? མ་ཡཱ ཧི ཨི་མ་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་སྶ ག་ཧི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི, ཨི་མཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཏྟ་གུ་ཎེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ, པ་ཊི་བ་ལེ་ནེ་ཝི་དཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠེ་ན ཛཱ་ཏི་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་རུ་པི, ས་ཏྠུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཐེ་རོ པཱ་རུ་པི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀ་ཏྠ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྤི. ཐེ་རོ་པི ‘‘ལ་དྡྷཾ དཱ་ནི མ་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀིཾ མེ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་ནྣ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་རུ་ཎེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀ་སྶ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ནྡཱུ་པ་མོ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཙྩ་ན་ཝ་ཀོ ཀུ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ག་བྦྷོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཐེ་རཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ སཱ་ས་ནེ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨ་གྒོ’’ཏི ཐེ་རཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.