པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ བྷཱ་ཝ་ནཱམཱ་ན་སཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ. ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱིཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. སེ་སཱ་ནཱིཏི སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ. པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ཧཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི. བ་ལ་ཝ…པེ… ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན པ་ཊུ་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མ་ཉྙཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱི་པ་ཙཱ་རི་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ན་ཙྩཱ་ས་ནྣོ་པི ཧི ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་པ་ཝ་ཏྟཱི ས་མཱི་པ་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ནཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནི. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་ཀ་མྨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ལོ་མ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ. ས་བྦ་ནྟི་མནྟི ཏ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ. པ་རི་ཏྟ་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོཏི པ་རི་ཏྟ་སྶ གོ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ. གཾ་ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི གོ་ཏྟཾ, ‘‘པ་རི་ཏྟ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ, བུ་དྡྷི་ཉྩ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཏྟ་གོ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཝི་ནཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཏ་སྨཱ སོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་དྷུ་རཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་རཱུ་པཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧ་གྒ་ཏ་གོ་ཏྟེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཝ་ན་ཏོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་བྦཱ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཋ་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཙེ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཏྲ་བྷུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་མཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མེ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཡ་མོ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པྤེ་ཏི, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ པ་ཉྩ་མཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཏོ པ་རཾ ཚ་ཊྛཾ, ས་ཏྟ་མ་ཉྩ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་ཐཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཾ དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ པ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚ་ཊྛཾ, ས་ཏྟ་མ་མྤི ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཚ་ཊྛེ་པི ས་ཏྟ་མེ་པི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏནྟི ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་མ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༢) པ་ན སུ་ཏྟ་པ་ད་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་པི པ་ཋ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ་ཝ ཚ་ཊྛ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཡུ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ནི་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཾ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་ཏྟཱ, ཀ་ཐཾ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན བ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ ཧི ཨཱ་ར་མྦྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ཙ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་པཱ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ ཙ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ. ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. སོ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱིཏི ཝུ་ཏྟོ. ན ཧེ་ཏྠ ས་མྤུ་ཎྞ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི ཨ་དྡྷཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཋ་མ་པྤ་ནཱ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎོ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ཨེ་ས ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱ ཙ ཨ་ནེ་ན ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧༠. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ. ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱཏི ཝི་སུཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི, པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ ཙ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ས་ཏི པ་དཱི་པོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ པ་དཱི་པོ་བྷཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་བྷི་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་བྷ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཏནྟི པུ་བྦ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཁོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་མེ་ཧི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ནི་སྶ་ར་ནྟི ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཀེ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི? ཀཱ་མཱ, ཏེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནྣི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ས་མཱ་ནེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ན བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ, ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཙ སོ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོཏི ས་ཀ་ལ་སྶ་པི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མ་པ་རི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ མེ་ཏྟཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཀ་རུ་ཎཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཋ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ པུ་རི་མ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པི པ་ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཏོ. ཨེ་ས ནི་ཡ་མོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ནི་དྡེ་སེཏི མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡, ༧). ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ – ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཙཱ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ? མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ…པེ… མ་ནཱ་པི་ཡཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏེ པ་ན ཀཱ་མཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༦༤). པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ དུ་བྦ་ལོ ལོ་བྷོ ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ, ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ བ་ཧ་ལ་རཱ་གོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ལོ་བྷོ, ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ས་ངྐ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོཏི. སྭཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ལོ་བྷ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཙྪོ ད་མྨོ བ་ལཱི་བ་དྡོ’’ཏི. ཨི་མེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ. ཀཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱ, ཀཱ་མེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ.
ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ ས་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པཱིཏི ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ’’ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ པི-ས་དྡོ, ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་ཝེ་ཀ་དཱི་པ་ན་ཏོ. པུ་རི་མེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི, ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ, ཨི་ཏོ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡེ. ཨ་ཀུ་ས་ལ-ས་དྡེ་ན ཡ་དི་པི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་པི ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་བྦ་ཐཱ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ནཱཏི ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཧཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བཱ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དི ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ས་བྦེ་པི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་སུ་དྡྷ་པ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ཝེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ན, ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནཾ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ.
ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དོཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཚ་ནྡོ, ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ, ནཱ་པི ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཧེ་ཏུ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ས་རཱུ་པེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ཡ་དི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཝ པུ་རི་མ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤཱ་དཱི་ནཾ, ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྩ. ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ. ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ རཱ་ག་པྤ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཏ་སྶ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏོ ཙ. པཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཡོ་ནི་སོ ས་ངྐ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་པྥཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. སུ་ཁཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་སཱི་ཏ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ན དེ་སི་ཏཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པེ་ཊ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ པེ་ཊ་ཀེ.
པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་སྶ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནནྟི བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༠; ཨ. ནི. ༩.༢༩; ཝི་བྷ. ༩༦༠) ཨཱ་དི་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ དོ་ས་སྶ, མོ་ཧཱ་དྷི་ཀེ་ཧི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དི་པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ མོ་ཧ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ཀ་ཉྩེ་ཏཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཧོ་ནྟ་མྤི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༧༡. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཨཱི་དི་ས་མི་ད’’ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་རུ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀོ་ཙི རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཾ, ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཾ མི་ཏྟཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ནི་རཱ་ས་ངྐོ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. པ་རི་ཙ་ཡེ་ནཱཏི ཙ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཙ་ཡེ་ན. ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཧི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་རུ་ཧ་ཎཾ ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ. ཏེ་ན ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཉཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མྤི ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ཏོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧ་ན་ནཾ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ. པ་རི་ཏོ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ རཱུ་པཾ, པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ‘‘ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ, པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན’’ནྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ.
ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ས་ནྟཱ་ན་མྷི ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ས་ནཾ, པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཙཱ་རོ ‘‘པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ, ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༨) ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘གྷ་ཎྜཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ, པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ.
ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, པ་རི་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཙ. ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན, ཝི་ཙཱ་ར་སྶེ་ཝ ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ར་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཏ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མོ གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཡ་ཐཱ ཧི གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ཛོ ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱཏི ཝི་ཙ་ལ་ན་ཡུ་ཏྟོ ས་པ་རི་པྥ་ནྡོ. པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏེ. པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཝཱ་ལ་ཎྜུ་པ་ཀཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ. ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོཏི པི་ཎྜ་སྶ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ. མ་ཎྜ་ལནྟི ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི མ་ཎྜ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་སཱ་ཁཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི རུ་ཀྑོ ‘‘ས་པུ་པྥོ ས་ཕ་ལོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རུ་ཀྑོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི. ཡ་དི་པི ཝི་བྷ་ངྒེ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏ་ཏྲཱ་པི ཝི་བྷ་ངྒེ་པི ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠོ…པེ… ད་ཊྛ་བྦོ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན, ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ཙ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་ཝེ་ཀཱཏི ཝི་ཝེ་ཀཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ-ས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཝི་ཝེ་ཀེཏི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ, ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཝཱ. ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟོ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏོ ཏེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཙི་ཏོ་ཏི ཙ སཱ་དྷ་ན་དྭ་ཡ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༧༢. པཱི་ཎ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་པྤེ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཝཱ. ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་རི་ཏུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པཱི་ཎ་ན་ར་སཱཏི པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ. ཕ་ར་ཎ་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ན་ར་སཱ. ཨུ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ད་གྱཾ. ཁུ་དྡི་ཀཱ ལ་ཧུཾ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ནྣཱ ན པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཁ་ཎི་ཀཱ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྦེ་ག་ཏོ ཕ་ར་ཎཱ ནི་ཙྩ་ལ་ཏྟཱ, ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱཏི པུ་ཎྞ་ཝ་ལླི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཙི་ཏྲ་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་གེ་ཎྜུ་ཀོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེཏི ས་མཱི་པེ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ, གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གྷ་རཱ་ཛི་རེཏི གེ་ཧ་ངྒ་ཎེ. པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རེ ཀ་ཏ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཾ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘དྷ་ཉྙཱ ཝ་ཏི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ག་ཧི་ཏཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ. པ་ཀྑ་ནྡནྟི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ. ཨ་ནུ་པ་རི་པྥུ་ཊནྟི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཕུ་ཊཾ, ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི. པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི. ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ པཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ. ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་དཱུ་ར་ཏ་རཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟོ ‘‘ཏཱ་སུ ཡཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏཱ.
༧༣. སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ལ་དྡྷ་སྶཱ་དེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ལ་དྡྷོ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁ་ནཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི སཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏཾ ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. སཱ་ཏཾ ‘‘མ་དྷུ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སཱ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ག་ཎྷ་ནཾ, ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀེ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏུ་ཊྛཱིཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཏུ་ཊྛི. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནནྟི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ས་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྠ པཱི་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ‘‘ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏྠ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ པཱི་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན སུ་ཁ་སྶ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གཾ. ཏེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ན་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཾ ཏཱ་རེ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ནྟཱ་རཾ, ནི་རུ་ད་ཀ་མ་རུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ན་མེ་ཝ ཝ་ན་ནྟཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མ་ཡེ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཡེ, ཝ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ཝ་ན་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཡེ, པ་ཝེ་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ས་མ་ཡེ ཙ. པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛནྟི ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་དྡ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡེ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ. ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི ཙ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ, པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཙ ཨ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ. ལོ་པེ ཝཱ ས་ཏི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི པཱ་ཋོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ-སཾ-ས་དྡཱ ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, སཾ་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཏྭཱ, སཱ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨི་རི་ཡནྟི ཀི་རི་ཡཾ. ཝུ་ཏྟིཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པཱ་ལ་ནཱཏི ཧི ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་རེ་ཧི ར་ཀྑ་ཎཱ.