ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ, གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ. པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི, པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དཱི’’ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱཏི ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛྷཱ་ན་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི. ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱཏི ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་སཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པ་ད་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྤ་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་མྦྷ་རཱི་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦྷཱ་རོ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ས་ཧ ས་མྦྷཱ་རེ་ནཱ་ཏི ས་ས་མྦྷཱ་རོ, སོ ཨེ་ཝ ས་ས་མྦྷཱ་རི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་མཱ་ཧ. པ་གྒ་ཧཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཡཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ, སཱ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ནཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡོ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཏོ་སོ, ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. ཨེ་ཀེཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ ཧི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ་ཧི ཛྷཱ་ན་སྶ གུ་ཎ་སཾ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི བྷཱུ་མ་ནྟ་རཾ བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙེ་ཏཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཙ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ, ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱ་དི ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཀ་མྨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ཀ་སྶཱཏི པ་རི་སོ་དྷ་ཀ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་སྶ. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནམེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ, ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ. ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་དི་པི ཨཱ་ག་མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཏོ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝི་སུ་དྡྷི སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱཏི ཡེ་ནཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ན ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ, ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ ས་མ་ཐོ, ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ན པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རི་མཾ ཙི་ཏྟཾ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་དེ་ཝ ཁཱི་རཾ ད་དྷི་ས་མྤ་ནྣ’’ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་པི པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཙ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མཱུ་པ་ག་མ་ན་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐ་ཏྟནྟི ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ཏ་ཐ་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཏ་ཐ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ནཱ་མ. པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟེ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་རི་པ་ནྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཡེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ. ‘‘ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༨) པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ‘‘བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏ་ཐ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨི་དྷ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶཱཏི པུ་བྦེ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ. པ་རི་པ་ནྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནེ་ཧི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏེ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཡེ པ་ནེ་ཏེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཡུ་གེ ན་དྡྷཱ བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ནཱཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན, ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཨེ་ས ཡོ་གཱི. ཝཱ་ཧ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེཏི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཧི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་པི ཧི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སཱུཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཀ་ར་ཎཾ ཝོ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ གུ་ཎཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཧེ་ཏྠ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ. ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཡ་སྨཱ ནི་པྥ་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་ལེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཏོ པ་གྒ་ཧཱ་དཱི་སུ བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ, ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཉཱ་ཎ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ ན པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་གྒ་ཧི་ཏཾ. སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི པ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་མུ་ཁེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་པྤ་ནཱཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཏེ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་ར་སཱ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཉཱ་ཎ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་པི ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ད་ས་པི ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཛྷཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱཏི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ, ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་ནྟི ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ, ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༦༠) པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི དུ་ཝི་དྷེ ཛྷཱ་ནེ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་ཧ་ན་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ས་ཀ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་ཏེ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏེ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧི་ཏེ པ་ཐ་ཝཱི་བྷཱ་གེ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལེ ས་ཀ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ན ཧི ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ནྟཱ པ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི.