༢༣. པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥༤. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཨཱ་དི་ཝི་པུ་ལོ་དཱ་ཏ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོཏི ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ, ཨ་ཡ་མྤཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་ཏི་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནནྟི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དི་ཕ་ལ་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ.
ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥༥. ‘‘ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ དཱི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ. སི་དྡྷེ ཧི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
བྷཱི་མ་ཝེ་གཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱཏི ས་ཀ་ལཾ ལོ་ཀཾ བྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ བྷཱི་མེ་ན བྷ་ཡཱ་ན་ཀེ་ན ཝེ་གེ་ན ས་ཧ་སཱ པ་ཏི་ཏཱ. སི་ལུ་ཙྩ་ཡེཏི པ་བྦ་ཏེ སེ་ལ་པུ་ཐུ་ལེ. ས་ཏེ་ཛུ་ཛྫ་ལ་མ་ཎྜ་ལོཏི ས་ར་ད་ཀཱ་ལ་ས་མི་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཛ་སཱ ས་མུ་ཛྫ་ལ་དུ་དྡི་ཀྑ་མ་ཎྜ་ལོ. ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀཾ. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ. ཛ་ཉྙཱཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ.
ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥༦. ཨ་རི་ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ, ཨ་རི་ཡ་ཉྩ ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཕ་ལ་ཉྩཱ་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ, ཏ་སྶ ར་སོ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་སྶ.
༨༥༧. སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཕ་ལཾ ནཱ་མ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལཾ ནཱ་མ ན ཀོ་ཙི ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཀེ པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཧི ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝུ་ཙྩ་ཏི…པེ… མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༡༥) སུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི, ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ སེ་ས་ཕ་ལེ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མྤཱིཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པཱ་ལི༹་མཱ་ཧ. པ་ཀ་ཊྛོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ཡོ་གོ་ཏི པ་ཡོ་གོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, པ་ཡོ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཛཱ་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི པ་ཡོ་ག་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི. ཡཱ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་པི ཡ་སྶཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ནི་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཉྙཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་ཏོ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི. ཏེ་ན ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་པྤ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ཁ་ནྡྷེ་ཧཱིཏི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི, ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཙེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི.
ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་མྤ་ཡོ་ག་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་མྤ་ཡོ་ག་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པ་ཡོ་ག་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ. མ་གྒོ ཧི ནི་མི་ཏྟ་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎེ ཏཾ པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན་སྶ སོ པ་ཡོ་གོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་མྤ་ཡོ་ག་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པ་ན བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་བྦ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་མྤ་ཡོ་ག་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ཕ་ལནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ, ཨེ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཕ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༦༣) ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ཝ་སེ་ན, སེ་ས་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་གྒེ་ཧི ནི་བྦི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཧ་གྒ་ཏོ དྷ་མྨོ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ དཱི་པ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི་པི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི, ན ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༥༨. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡནྟི ཕ་ལ་པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་སྶ. ས་རཱུ་པ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ པ་ཉྷཱ་ཀ་མྨཾ.
༨༥༩. ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་སྶ ནི་རོ་དྷེ ཨ་པྤ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་སྶ ཕ་ལ་ཛྷཱ་ན་སྶ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི.
༨༦༠. ས་བྦེ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ. ཨ་རི་ཡཱ ས་བྦེ་པི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཀཱ་མཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ, སཱ པ་ན ཝི་སེ་ས་ནི་ཝི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱཏི པ་ན ཧེ་ཏུ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཨུ་པ་རི་མཱ་ན་མྤི ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཡ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཋི་ཏ་ནྟི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་རི་མཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་མཱཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཧེ་ཊྛི་མནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དིཾ. ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ས་ཏི་པི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟེ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་རི་མོ ཨ་རི་ཡོ ཧེ་ཊྛི་མཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཧེ་ཏུཾ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ་ཏི. ན ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷ་ནེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ཧི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི མ་གྒ་དྷ་མྨེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཝི་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཉྙཱ་དི་སཱི, ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟི ཙ ཨ་ཉྙཱ་དི་སཱི, ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མོ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ. ཏེ ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་ནོ་པི ཧོ་ནྟི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ནཱ་མ་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཾ སི་ཡཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཕ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་དི་ས་ནྟི ན ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ལེ་སོ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧེ་ཊྛི་མཱ ཙ ཨུ་པ་རི་མནྟི ཧེ་ཊྛི་མཱ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་མཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱ་དིཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ན ཧི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཕ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦེ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ ཨཱ་པ་ནྣེ ཏ་ཏྠ ཀེ་ས་ཉྩི མ་ཏི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ཙི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཧི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོཏི ཡ་སྨཱ ཧི ཏེ ‘‘ཨུ་པ་རི་མཱ དྭེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཙ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ, ཨི་ཏ་རེ པ་ན སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ, ཏ་སྨཱ དྭེ ཨེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ན ཧི ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཝི་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏནྟི ‘‘ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ’’ཏི ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཡུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་བྦ་སོ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ་ཀ་ཙྩ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཡུ་ཏྟི་ཙི་ནྟཱ ནཱ་མ པཱ་ལི༹་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཨ་ཏྠེ ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་པ་དེ་སེ ཨ་ནཱ་ད་ར་ཀ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀི་ཉྩེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ས་མ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨཱ་ག་ཏཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱ་རཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པུ་རེ་ཙ་རཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ན་ཝ་ད་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཕ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ད་ས་ནྣཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ན ཙ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལཾ ‘‘ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ན་མྤི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ སི་དྡྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༨༦༡. པ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ‘‘ཀ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠ’’ནྟི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ. ཀ་སྨཱཏི ཝཱ ས་མྤ་དཱ་ནེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀི་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠནྟི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟེ་ན སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ས་ཏི་པི ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི, ཡ་ཏོ ནེ་སཾ སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན…པེ… ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.
༨༦༢. དྭཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་དྷི་ག་མོ ས་མྤ་ཡོ་ག་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ པ་ཧཱ་ན་ངྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་མུ་ཁེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཐཱ ས་མ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པི ནི་བྦཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཏ་ད་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཉཱ་ཎ་པ་ར་མྤ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ས་བྦ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ས་བྦ་སོ ནི་བྦི་ནྣ་ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏོ ཝི་ནི་སྶ་ཊ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་དྭ་ཡཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དི་ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ དི་སྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ. ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ. ཀེ་ཧི་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶཱ ཝཱ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ.
༨༦༣. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་བྷ་ངྒ་བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣ་མྤི ཉཱ་ཎཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ན་སྶཱ’’ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ‘‘ཝོ་དཱ་ན’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༩༥, ༡༦༠༩). ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏུ་ལྱཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཱ་ནཾ ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལ་ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་དཱ་ལ་ནེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ་ནི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་གུ་ཎཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ན ཏཱ་ནི ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐཱ་ནི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ན ཏེ་སཾ ཀུ་ཏོ་ཙི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ, ཡ་ཏོ ནེ་སཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ སི་ཡཱ.
ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན མ་གྒོ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ཀྑ་སྶཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན མ་གྒོ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པྤ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་དི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཏེ་ན ནཱི་ཧཱ་རེ་ན སེ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་གྒེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཨ་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ཝ་ཧོ, ཨ་ཉྙོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཡེ པ་ནཱཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡ་དི ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟནྟི ‘‘ད་ས གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི མ་གྒ་ཏྠཱ ཕ་ལ་ཏྠཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི་པི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ད་ས གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཝ པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ. ཕ་ལ་ཉྩ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཛྷཱ་ན་ཏོ ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ས་རི་ཀྑ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༨༦༤. ཋི་ཏི་ཡཱཏི པ་བ་ནྡྷ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཉྷི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཋི་ཏཱིཏི. ‘‘ཙ་ནྡེ ཝཱ སཱུ་རི་ཡེ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏེ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལཱ་ཝ་དྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ.
༨༦༥. ས་བྦཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནཱིཏི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀཱ་མཾ ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་མུ་དཱ་ཡ་ས་དྡཱ ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ག་ཏ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཱ་དི. མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ, ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝ་ངྒ་མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ.
༨༦༦. ཕ་ལ་སྶ ཕ་ལ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ. བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་སྶ. ཕ་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ. ‘‘ཡེ་ན ཕ་ལེ་ན ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཏནྟི ནི་རོ་དྷཱ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཝཱ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན་ནྟ་རནྟི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཀི་རི་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཏི་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཀ་ཏྟཱ.
པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐནྟི ས་བྦ་སོ པ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཾ. ཨ་མ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. སུ་བྷནྟི ཨ་སོ་བྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ་བྷ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ཝ་ནྟཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝ་ནྟ་ལོ་ཀཱ་མི་སཾ. ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ, སུ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟཾ. ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཡོ་ག་ཏོ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ.
ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣེ་ན. སུ་ཙི་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན. སུ་ཁེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁེ་ན. ཨ་བྷི་ས་ནྡི་ཏནྟི ས་བྦ་སོ ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མ་ནེ་ན སི་ནེ་ཧི་ཏཾ. སཱ་ཏཱ་ཏི་སཱ་ཏེ་ནཱཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་སཱ་ཏ་ཏོ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་སཱ་ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཱ་ཏེ་ན མ་དྷུ་རེ་ན. མ་གྒ་སུ་ཁ་ཏོ་པི ཧི ཕ་ལ་སུ་ཁཾ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཾ. ཨ་མ་ཏེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏཾ. ‘‘མ་དྷུཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཏཱ་ཏི་སཱ་ཏ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ར་ས་བྷཱུ་ཏཾ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ སུ་ཁཾ པ་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦༧. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ’’ཏི སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ. ཨི་དཾ ས་རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྷཱ་ཀ་མྨཾ. ཀ་ཏྠཱཏི ཀ་སྨིཾ བྷ་ཝེ.
༨༦༨. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟེ་ན ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མུ་ཁེ་ན ཏི་ཎྞཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀེ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཀཱ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠཱ པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏ་བྦི་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་ན ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀེ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦེ་པི…པེ… ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩ, ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦེ་པཱི’’ཏི ཨི་དཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏེ ཧི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝི་ཡ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཧི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ, ན ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་མ་ཏྟེ་ན. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་པི ཙེ་ཏེ ས་ཏི་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ ས་མཱ་དྷི་བ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་རོ་དྷཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ཀཱ པ་ན ཏ་ཡོ ས་ཏི་པི ས་མཱ་དྷི་བ་ལེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ ཙ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ན ས་མྨཱ པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི…པེ… ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྭཱི་ཧི བ་ལེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡོ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཡོཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏི་ཎྞ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧཱིཏི ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཧི. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མྤ་དཱཏི ཨ་ཡཾ བ་ལ་དྭ་ཡ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཱ་དི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧཱ ས་མྤ་ཏྟི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཙ.
༨༦༩. ས་མ་ཐ་བ་ལནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཐོ, སོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བ་ལ་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཾ. ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, ཨ་ལོ་བྷ་པ་དྷཱ་ན་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, ཏཾ ས་མ་ཐ་བ་ལཾ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ, ཨ་དོ་ས་པ་དྷཱ་ན་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཀཱ་ཡ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན. ས་ཀ་ལ་མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་སི་དྡྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶི་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, ཏཾ ས་མ་ཐ་བ་ལནྟི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱི་ཝ་ར་ཎེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ན ཀ་མྤ་ཏི ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ, ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི ཝཱ. སོ ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨི་དྷ ‘‘ས་མ་ཐ་བ་ལ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ཐ་བ་ལནྟི བ་ལ་ཊྛོ པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩེཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མོ་ཧ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ. ཁ་ནྡྷེཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀ་མྤ་ནཾ ཝཱ ཋཱ་ནཱ་པ་ག་མོ. ཙ་ལ་ནཾ པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ. ཝེ་དྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཀ་མྤ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེ ན ཙ་ལ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀྑ་ནྡྷེ ན ཝེ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་བྷི་བྷ་ཝེ་ན བ་ལ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀི་ཙྩཱ་ཏི་ས་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དཾ ས་མ་ཐ་བ་ལནྟི ཡཱ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ཏཱ་ནི ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་མ་ཐ་བ་ལཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཡ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཾ…པེ… པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ’’ནྟི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཝ བ་ལ་ཊྛོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱཏི དྭཱ་ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་དོ་སཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ནི་མི་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨ་ཝི་ཛྫ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་བྷི་བྷ་ཝེ་ན བ་ལ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀི་ཙྩཱ་ཏི་ས་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལནྟི ཡཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ཏཱ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཾ.
ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ ཝཱ་ཙཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ་ཙཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༣; སཾ. ནི. ༤.༣༤༨). ཏེ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ…པེ… པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༣; སཾ. ནི. ༤.༣༤༨). ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ…པེ… པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༤༦༣; སཾ. ནི. ༤.༣༤༨). ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ…པེ… པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ སེ་སཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་གྒོ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ཧེ་ཏུ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན སེ་སཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཙ་རི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མཱ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཧི.
ན་ཝ་ཧི ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏཱ་སཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀཱ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཧི ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨུ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ པཱི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་བ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཀིཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ? ཡ་ཐཱ ས་མ་ཐ་བ་ལེ་པི ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་སུ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་སུ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ན པུ་རེ་ཙ་ར་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛོ བ་ལ་ཊྛོ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཙི་ཎྞ་ཏཱ ཙ་རི་ཡ་ཊྛོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཐ་བ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ན་མྤི ནཱ་ན་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་སཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ, སཱ ཨེ་ཝ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. ‘‘ཝ་སི་ཡོ’’ཏི པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཱ་ཡོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་སཱི་ཏི པ་ཉྩ ཝ་སི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ སཱི་གྷཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི. ཨ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི. ཏ་ཐེ་ཝ ལ་ཧུཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སཱི པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཡཱ ཨེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་སུ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ སུ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ, ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ པ་ན པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ.
༨༧༠. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ནི་དྡེ་སོ. ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧི ཧོ་ཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཡ་དི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཝ་སེ་ན་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ན ཧོ་ཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ, ཀཱ་མ་རཱ་གོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ན ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་མ་ཏྟཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ སུ་པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་མཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ས་རཱུ་པེ་ན ན ཝི་ནི་ཡུ་ཛྫ་ནྟི ཏ་དཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན བ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་སཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི. ཨི་ད་ཉྷི ‘‘ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་ཝ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ.
༨༧༡. ‘‘པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་པི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཀཱ་མཾ ལ་བྦྷ་ཏི, སཱ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཧི ཨཱ་རུ་པྤེ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ས་དི་སོ. ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཙི་ནྟཱ་ཡ. ཨ་ངྒ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ་ཝ ན་ཏྠི ཨཱ་རུ་པྤེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ.
༨༧༢. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དེཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནེ, བྷི་ཛྫ་ནེ ཙ, ཏེ་སཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏཱི་ཧི དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གེ. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝི་ག་མེ་ཧི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་པི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱཏི ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཡ. སུ་ཁནྟི ནི་དྡུ་ཀྑཾ.
༨༧༣. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐཾ་སཾ པ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ, ཡཱ་ཝ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ. ནི་རོ་དྷ་ཡ་ཏོཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་རོ་དྷེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནེ་ན ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་ཝ་ར་ཏི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དུ་དྡྷཾ སུ་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶ་ཀྐ་ཏི ས་ཙེ ཨ་རི་ཡོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠི་ཀོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, སེ་ཁོ ཝཱ མ་གྒ་ཏྠི་ཀོ ཏཱ་ཡ ཙེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཕ་ལེ ཋི་ཏོ, སོ་པི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ.
༨༧༤. ཡེ་ན ཕ་ལ་དྭ་ཡ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཱ་དི་ནཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, སོ ཝི་དྷི པ་གེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ས་བྦཱ་ས་མྤི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རེཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ.
‘‘ཝི་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀཱི་དི་སཱི པ་ནེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཏི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. མ་ནྡཱ ཙེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ མ་གྒཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏི་ཀྑཱ ཙེ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཡཾ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ. ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར…པེ… ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏི་ཀྑཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི ས་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, མ་གྒོ ཝི་ཡ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་དི་སཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཏི་མ་ནྡཱ ས་མ་ཐཱ་དི་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ས་མ་ཐ་ནི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑཱ ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ངྑཱ་རེ་སུ དོ་ས་ད་སྶ་ནེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ཏི་མ་ནྡ་ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ས ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀོ. ཏེ ས་ངྑཱ་རེཏི ཏེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནཱ་ཏི་མ་ནྡཱ་ཡ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རེ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་ཙི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཏོ ཧི ས་མཱ་དྷི་ཙཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ར་ཏོ་པི ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༧༩) ཝ་ཀྑ་ཏི, ན པ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རེ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི. ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ནཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ན ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྒྷ་པ་ཊི་མཱ་ན་ནནྟི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཊི་མཱ་ན་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ. ས་ཏྠུ་པ་ཀྐོ་ས་ནནྟི ས་ཏྠུ པ་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ. ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༧༥. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ས་རཱི་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀི་ལ་མ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ནཾ ཨ་གྒི་ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ར་ཀྑ་ཏི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཉྫཱི་ཝ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༧༤) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༨༧༦. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ ཝཱ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་དི་ས་ཉྷེ་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀཱཏི ཨ་གྒི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀཱ ཧི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཎཱ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཎཱ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༧༧. ན པ་ཀྐོ་ས་ཏི ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༧༨. ཛཱི་ཝི་ཏ་དྡྷཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀཱ་ལ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨཱ་ཡུ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ. ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཨུ་སྨཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནྟོ་ནི་རོ་དྷེ མ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི ཙ་རི་མ་བྷ་ཝ་ངྒེ་ན མཱི་ཡ་ན་ཏོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་ཧ་སཱ མ་ར་ཎཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ས་ཧ་སཱ ཧི མ་ར་ཎེ ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་སཱ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནི་སྶ་རོ སི་ཡཱ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཝཱ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་ན་དྷི་ག་མོ སི་ཡཱ. ཨ་ཝ་སེ་སནྟི ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ནཱ་དི་ཏི་ཝི་དྷ་མྤི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ.
༨༧༩. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, དྭེ ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ པ་ན ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝ་ད་ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ. ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧ. ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱཏི ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ, བ་ལ་དྭ་ཡ་ས་མྦྷ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་ག་སྶ ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, ཉཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཡུ་ག་ན་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཡོ་གོཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ད་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ན་སྶཱ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཧ་ནཾ ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ. ཏ་སྨཱ དྭི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ར་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ས་ཀ་ལཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ས་ངྒྷ་པ་ཊི་མཱ་ན་ན་ས་ཏྠུ་པ་ཀྐོ་ས་ན་ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ན ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་སྶ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀ་དཱ་ཙི ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ནཱ་སོ ན སི་ཡཱ, ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་བ་ནྡྷོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བ་ནྡྷེ ཛཱ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཝི་བ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཀ་ནྡ་རོ་རུ་ལ༹ྷ་ཏ་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎ་ཀྐ་ནྟ་པུ་རི་ས་ནི་ད་སྶ་ན་མྤི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟོ་ཝ ‘པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་པ་ཊི་མཱ་ན་ནཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཙྩ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ངྒ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཉྷེ་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཡ་དི་དཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཡཾ ག་རུ་ཏ་རཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨི་དཾ པུ་ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
ཡ་ཐཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
༨༨༠. ཨ་སྶཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཋཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
༨༨༢. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣནྟི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣཾ, པ་གེ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ, ཕ་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༨༨༣. ཨཱུ་ས་ངྑཱ་ར་ཏྟ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ ‘‘མ་ཏ་སྶ ཙ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙ ཀོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ཀཱ་མཾ ནེ་སཾ ས་ངྑཱ་ར་ཏྟ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་སེ་སོ, རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ཡུ་ཨུ་སྨཱ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མཱ་ན་པ་ག་མ་ནཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡྭཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༨༨༤. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཡུ་ག་ན་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་པ་ཡོ་ག་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནི་པྥ་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཡོ་ག་ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ནི་པྥ་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ངྑཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ, ས་ནྟ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ས་ནྟཾ. ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨེ་ཝ ནི་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ. ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་མི་ཏི ས་ངྑཾ ཨུ་པཱ་ག་ཏཾ. ཨ་རི་ཡཾ པ་ཉྙནྟི སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཾ. ཨི་མི་སྶཱ་པཱིཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཏྠ་ཏཱཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་དི་སི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨༥. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་དི་སི་དྡྷཱིཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ད་སྶ་ན་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ནཱ, ཨེ་ཏི་སྶཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧུ་ནཾ, དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. པཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ, ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
༨༨༦. མ་ནྡཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ཏི་ཀྑཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པ་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ མུ་དཱུ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ་པི ས་མཱ་ནོ. ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ར་མཱ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ. སཾ་ས་རི་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ག་ནྟྭཱ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྶ, ཀཱ་ལེ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི མི་སྶ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀུ་ལ་ཏོ ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝེ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ‘‘དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ’’ཏི. ཡཱ་ཝ ཚ་ཊྛ་བྷ་ཝཱ སཾ་ས་ར་ནྟོ་པི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི. ‘‘མཱ་ནུ་ས་ཀཾ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ. ‘‘དེ་ཝ་བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀོ པ་ནེ་ཏེ་སཾ ཨི་མཾ པ་བྷེ་དཾ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི? ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ས་ཙེ ཧི ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ མ་ནྡཱ་ཡ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ.
༨༨༧. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ཀིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི. ས་ཀི་དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨི་དྷ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཡོ པ་ན ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ.
༨༨༨. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ་ན. པ་ཉྩ་དྷཱ ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་ཡ ནི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཨུ་པ་ཧ་ཙྩཱཏི ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ. ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ. ས་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཧི བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ, ཝ་ཊྚ་སོ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ. ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ མ་གྒ་སོ་ཏ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི.
ཡ་ཏྠུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣོ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མི་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཡོ ཧི ཨ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཡོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ སུ་ད་སྶཱི་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཨི་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན་ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན་ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ པ་ན ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཨུ་པ་པ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ, པ་ཏྭཱ ཙ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ. ཏེ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་ས ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏ་པྤ་སུ་ད་སྶ་སུ་ད་སྶཱི་སཱུ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ས་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ. ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན་ཏྠི. ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཏེ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ པ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛི་ནོ་ཏི ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣཱ དྭཱ་ད་ས, ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི.
ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི དྭཱ་ད་ས.
༨༨༩. ཏ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ. ཏེ པ་ན དྭཱ་ད་ས པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ, དྭཱ་ད་ས ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ, དྭཱ་ད་ས ཏེ་ཝི་ཛྫཱ, དྭཱ་ད་ས ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ, དྭཱ་ད་ས པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཚ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ས་ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་དི་སི་དྡྷི་པི ཨི་མི་སྶཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཝི་ནཱ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཏཾ ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏི ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊོ, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་བྦ་སོ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏ་བྦཱ་ཡ ཛ་ཊཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.
ར་ཏིནྟི ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ, ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
༨༩༠. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ. གཱ་ཐཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩༡. ཨི་མི་སྶཱ དཱ་ནི གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. སྭཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ བྷཱ་སི་སྶ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༩༢. ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏེ་སཾ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི མ་ཧཱནི་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏ་ནྟི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ ཡོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཾ ས་བྦཾ ས་མཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་ར་སྶ ནི་ཀཱ་ཡ་ག་ཏ་ཝཱ་ད་དོ་ས་ས་ངྐ་རེ་ཧི མུ་ཏྟོ སོ ནི་ཙྪ་ཡོ ཡ་སྨཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་མེ་ཧི ཡོ་གཱི་ཧི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཨཱ་ད་རོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཡེ་ཝཱ་ཏི.
ནི་ག་མ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡོ
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ –
སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཝི་སུ་དྡྷ་ན་ཡ་མ་ཎྜི་ཏཾ;
ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ལོ་ཀ་སྶ, ཡ་ད་ཙྩ་ནྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ.
ཨ་བྷཱ་སི ཀ་རུ་ཎཱ་ཝེ་ག-ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ;
མ་ཧེ་སི ཝི་པུ་ལོ་དཱ་ཏ-ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཏི་པཱ་ཊ་ཝོ.
ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ, ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ པུ་རཱ་ཏ་ནཾ;
ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ མ་ཡཱ.
ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ སི་དྡྷ་གཱ་མ-པ་རི་ཝེ་ཎ་ནི་ཝཱ་སི་ནཱ;
ཐེ་རེ་ན དཱ་ཋ་ནཱ་གེ་ན, སུ་དྡྷཱ་ཙཱ་རེ་ན དྷཱི་མ་ཏཱ.
སཱ ཨེ་སཱ པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;
ནི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ-མ་ཉྫཱུ་སཱ ནཱ་མ ནཱ་མ་ཏོ.
ས་མྤ་ཏྟཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ;
ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ, པཱ་ལི༹་ཡཱ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཏོ.
ཨི་ཏི ཏཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟེ་ན, ཡཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ མ་ཡཱ;
པུ་ཉྙཾ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ སཱ་ས་ནེ.
ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ, སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ;
ས་བྦེ་པི དེ་ཧི་ནོ ཧོ་ནྟུ, ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་བྷཱ་གི་ནོ.
ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏུ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ;
ཏ་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ནི་ཙྩཾ, ཧོ་ནྟུ ས་བྦེ་པི པཱ་ཎི་ནོ.
ས་མྨཱ ཝ་སྶ་ཏུ ཀཱ་ལེ་ན, དེ་ཝོ རཱ་ཛཱ མ་ཧཱི་པ་ཏི;
ས་དྡྷ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ལོ་ཀཾ, དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ པ་སཱ་ས་ཏཱུ་ཏི.
བ་ད་ར་ཏི་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལེ་ན ཀ་ཏཱ
པ་ར་མ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ ནཱ་མ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ-མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.