༢༢. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༦. ཨི་དཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ སཱ ཡ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏོ པ་རཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏོ པ་རནྟི ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཏནྟི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ. ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ན ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ བྷ་ཛ་ཏི ས་ཏི་པི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཁེ་པ་ན་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ས་ཡཾ ཨུ་དྡེ་ས་ནྟཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཡ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་སུ་དྡྷི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏཾ་སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སོ་ཏེ…པེ… ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཛྫ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨེ་ཝ མ་གྒོ, སོ་ཏཾ ཝཱ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཛྫ་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི, པ་ཋ་མ་ཀོ. ཏ་སྶ མ་གྒོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཏ་སྶ མ་གྒོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཏ་སྶ མ་གྒོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ. ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ར་ཧཾ, ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, སོ ཨེ་ཝ མ་གྒོ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ. ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི་པཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱི་སུ ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ཏཱི་ཧི་པཱིཏི ཝཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ པི-ས་དྡོ, ཏེ་ན ཏཱི་ཧི་པི དྭཱི་ཧི་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ས་བྦོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏོ ནཱ་ཏི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏོ ནཱ་ཏི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཏ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ཧི་ཏ་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན. པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་པི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སི་དྡྷོ ཨ་ཏྠེ་ཝ མུ་དུ་ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཝི་སེ་སོ. པ་ལི་བོ་དྷ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་སྶ ཏ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ནྟེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི, ན པ་ཋ་མ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ, ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟནྟི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཉྙཾ. གོ་ཏྟནྟི ཧི ཨེ་ཀ་ཝཾ་ས་ཛཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ ས་མ་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པཱི་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ངྑནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མིནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུཾ. ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཊྚ་ཀཾ.
བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ཉྙཱ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་མ་ན་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་དཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་རི་ཡ་གོ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༨༠༧. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཏཾ་ནི་སེ་དྷ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧཱ་མཱ་ཏི་ཀནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀཾ. ལ་ངྒྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ. ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་ར་ཝི་སི་ཊྛཱ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཝ.
ཨ་ཊྛ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ ཝེ་གེ་ན དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི. རཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ར་ཙི་ཏཱ ར་ཛྫུ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པ་ར་ཛྫུཾ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ རུ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ད་ཎྜ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཡུ་ཏྟཱ, ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ད་ཎྜཾ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན. ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘པ་ཋ་མེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ཏཱི་ར་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་མཱ་ན་སོ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ལ་གྒཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ལླཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏ་ཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི, ན ཏ་ཐཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༨༠༨. ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎེ. ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གནྟི ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཙ་ནྡ་སྶ ཡོ་གཾ, ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ལཾ, དི་ཝ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝ་ཏྟཱ་ཧཱི་ཏི མ་གྒ་སྶ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ དི་ནྣ་ས་ཉྙཱ་མུ་ཉྩ་ནཾ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༨༠༩. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ དི་ནྣ་ས་ཉྙཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་གྒ་སྶ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ནེ. ཨུ་སུཾ ཨ་ས་ཏི ཁི་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶཱ་སོ, དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ. ས་ར་གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ དཱུ་རེ པཱ་ཏི་ནོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡ་ཊྛི ཨུ་ས་བྷཾ, ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ཧ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ཚ་ས་ཏ་ཧ་ཏྠེ པ་དེ་སེ. ཕ་ལ་ཀ་ས་ཏནྟི ཨ་ས་ན་སཱ་ར་མ་ཡཾ ཕ་ལ་ཀ་ས་ཏཾ. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཙ་ཀྐ་ས་དི་སེ ཙ་ཀྐ་ཡ་ནྟེ. ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི བྷ་མེ་ཏྭཱ. ད་ཎྜ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ས་དྡོ ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙཱ. ཕ་ལ་ཀ་ས་ཏ་ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་སྶཱ་སོ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
༨༡༠. ཨ་ཊྛ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀཾ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་དྡཾ སོ་སེ་ཏི. ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ ཧི་རི་དྷ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ སུ་ཏ་དྷ་ནཾ ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ པ་ཉྙཱ་དྷ་ན་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནཾ. ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷིཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝེ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཧཱ་བྷ་ཡཱ་ནི ཙཱ་ཏི ས་བྦ་ཝེ་ར་བྷ་ཡཱ་ནི. ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ. ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་དྡོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི.
པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༡. ཏ་སྶེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ དྭེ, ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཏཱི་ཎི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ག་ཧི་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘དྭེ, ཏཱི་ཎི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་དྷི་མཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཉྙ་མཱ་ཧཱུཏི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཕ་ལ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཾ ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ, ཏ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟོ, ཏཾ ཝཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ, མ་གྒོ.
ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ནྟེཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ནྟེ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨུ་པ་རི པ་ན ཚ, ས་ཏྟ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་པ་ར་མཱ ཙ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐཱི’’ཏི.
ཏཾ པ་ན ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༨༡༢. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཀྐེ་ན. བྷུ་སཾ པ་མ་ཏྟོ་པཱིཏི དེ་ཝ་ར་ཛྫ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཱ་དི་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ བྷུ་སཾ པ་མ་ཏྟོ་པི. ཡེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ས སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན སེ་སཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཡེ་ཝ ཙེ་སོ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཀ་སྶ་ཙི ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་བྷོ ཨེ་ཝ ལོ་བྷ་དྷ་མྨོ.
དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༣. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཧི ཝ་ཊྚཱ་ནུ་སཱ་རི་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ར་ལཱ༹་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི མ་དྡ་ནྟཱ ཚཱ་དེ་ནྟཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, དྭཱི་ཧི པ་ན མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ནྡ་མ་ནྡཱ ཏ་ནུ་ཀཱ་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཙི་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི བ་ཧ་ལཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ དི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ཝི་ནཱ་པི ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏེ་སཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡཱ་ཡཱཏི ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན་པི དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ. པ་ཏྟི་ཡཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་ཉྷི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ དྷ་མྨཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷཱུ་མི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ས་མཱ་ནེ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝེ ས་ཡ་མྤི བྷ་ཝ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ་པི ‘‘བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༩༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡ་ད་གྒེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན བ་ལཱ་ནི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ཙ པ་ཊུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཏཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཉཱ་ཎཾ ཙཱ་རེ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཨ་ན་ནྟ་རནྟི ཨེ་ཏྠ གོ་ཏྲ་བྷུ ཝི་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ. པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་གོ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, པ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཝོ་དཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝོ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ ༡.༡.༤༡༧). ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཊྛ གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ད་ས གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༦༠) གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘གོ་ཏྲ་བྷུ་ཨ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༤. ས་ཀི་དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་དྷ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཡོ པ་ན ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཏ་ནུ་ཀ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༥. ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོཏི ཨུ་པ་པཱ་ཏ་ཡོ་ནི་ཀོ. ཨི་མི་ནཱ་སྶ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏཱ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
རཱུ་པ་རཱ་ག་ཨ་རཱུ་པ་རཱ་ག་མཱ་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནི་སྶེ་ས་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ རཱུ་པ་རཱ་གོ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གོ. མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ. ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨ་ར་ཧ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༦. མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ པཱུ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི. ན ཧི ཙཱུ་ལ༹་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རཱི. ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་རཱ་ནཾ ཨོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ས་ད་ཏྠཾ ས་ཀ་ཏྠ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ. ས་ད་ཏྠོཏི ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏྟཱ ས་ཀ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ནི ད་ས་པི བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ. ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ས་མྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་གྒོ ཙ སོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཙ, ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ.
བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༧. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ.
པ་རི་པུ་ཎྞཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡོ, མ་གྒོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པ་རི་པུ་ཎྞ་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན་བ་ལ་ས་མཱ་ཡོ་གོ, ཡེ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ ཡེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དི་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.
༨༡༨. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ བོ་དྷོ, མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཏ་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ཏི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ.
༨༡༩. ཏེ་སུ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུཏི ཀཱ་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཨོ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ མ་གྒ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀཱ་ཝ ས་ཏི ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༨༢༠. པ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཝཱ. ཨ་སོ་བྷཱ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ནེ་ན, སོ་བྷཱ་ཧེ་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སོ་བྷ་ནཾ, སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོཏི པཱ་སཾ་ས་ཏ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏོ.
༨༢༡. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༩) ཝུ་ཏྟེ་ན. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛོ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཊྛོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྤ་དཱ ཝཱ, ཡེ་ན ཝཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་པ་མུ་ཁཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨི་དྡྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན པཱ་དོ. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པཱ་དོ. སོཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཨི་མེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝཱཏི ཨི་མེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཚ་ནྡཱ་དི་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་པི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ནོ ཨ་དྷི་པ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཏི ཝཱ ནོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ར་ཛྫེ ར་ཛྫཱ་ར་ཧེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ་ཝ ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, ན ས་བྦེ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི, ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨༢༢. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཏོ པ་སཱ་ད་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱ. ཀོ་ས་ཛྫཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་དྷཱ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. པ་མཱ་དོ ས་ཏི་ས་མྨོ་སོ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ་ན ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་པ་གྒ་ཧ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ན. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ བ་ལནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨༢༣. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ. ཡོ ཧེ་སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན.
༨༢༤. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་བྦཱ་ནི, ན་ཝ སི་ཝ་ཐི་ཀ་པ་བྦཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན. ཀཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ཝཱ ‘‘སཱ་མི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ཝཱ ‘‘ནི་རཱ་མི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན. ས་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་སཾ་ཁི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ས་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷེ་ན. ནཱི་ཝ་ར་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་ཙྩ་པ་བྦཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ. པ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་ར་ཧཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶཱཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་དི་སེ་པི ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ་པི སི་ཡུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ’’ནྟི, ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་ད་ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ སེ་སི་དྡྷི་པཱ་ད་སེ་ས་ཝི་ར་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨེ་ཏེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ. ཀཱ་མཾ ས་བྦེ་པི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི སཱ་ཏི་ས་ཡོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྱཱ་པཱ་རོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ’’ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ ཙ ཁོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༢༥. སེ་སེ་སུ པ་ནཱཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཡ་ཐཱ ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡེ་སུ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན’’ནྟི ས་ངྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧཱ་པ་ནཾ, ‘‘ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨཱི་དི་སཾ ཧཱ་པ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༢༦. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་སཱུཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ. ཚ་དྡྷཱཏི ཨེ་ཀ་དྷཱ དྭེ་དྷཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཉྩ་དྷཱ ཨ་ཊྛ་དྷཱ ན་ཝ་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏེ བྷ་ཝ་ནྟི.
ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ མ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ཙུ་དྡ་སེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱཏི ས་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཚ་ནྡོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ ས་དྡྷཱ ས་མཱ་དྷི པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨི་མེ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ པ་ད་ནྟ་ར་ས་མྦྷེ་དེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཙུ་དྡ་སེ་ཝ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ. ཙུ་དྡ་སཱཏི ཙ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ པ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ར་ས, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ་སུ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭཱ་ད་ས ཧོ་ནྟི. ‘‘ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་པ་བྷེ་ད་ཏོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་རཱུ་པེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟི་ཏོཏི ཨ་བྷེ་ད་སྶ ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ན ག་ཧི་ཏོ, ན་ནུ ཛྷཱ་ན་ར་ཧི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ན ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༢༧༧, ༣༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ནེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཀ་སྨཱ པ་ན བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ན ག་ཧི་ཏོ, ན་ནུ ཛྷཱ་ན་ར་ཧི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ན་ཏྠི, ན ཙ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཾ, ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་ཡ མ་གྒ་ནི་སྶ་ནྡོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཡ་ཏོ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༢༧༧, ༣༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཾ, མ་གྒ་མ་གྒ་པ་རི་ཝཱ་ར་དྷ་མྨཱ ཙ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ན་ར་ཧི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠ ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡོ་ག་མ་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ན་མྤི ཧི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་གྒ་མ་གྒ་པ་རི་ཝཱ་ར་དྷ་མྨཱ ཙ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛོ ཀིཾ ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཊྛོ་ཏི? ཡ་དི པུ་རི་མོ པ་ཀྑོ, སོ པ་གེ་ཝ ནི་ལློ་ཙི་ཏོ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ, ཨི་དཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རོ? ཡ་དི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི མ་གྒ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷཾ་ས་ནེ་ན, ན ས་བྦེ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠཱ. ན ཧི ཝི་ཙཱ་རོ, ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཀ་སྶ་ཙི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པེ་ཊ་ཀེ ‘‘སུ་ཁཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ, ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི སུ་ཁཾ ས་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ན ཙ ཝི་ཙཱ་རོ པ་ཉྙཱ ཝི་ཡ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པ་ཊི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ པཱི་ཏི་པི ན བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཨ་དོ་སོ ཝི་ཡ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཨ་དོ་ས་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཙ་སྶ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཙ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨི་ཏ་རེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༢༧༧).
ཝུ་ཊྛཱ་ན་བ་ལ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༧. ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ. བ་ལ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༥). ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟི…པེ… ཚི་ནྡ་ན་ཏོ ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི.
དུ་བྷ་ཏོཏི ཨུ་བྷ་ཏོ, ད-ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་བྷཱཏི ཝཱ པ་ད་ནྟ་ར་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་ཀི་ལེ་སེ་ཧི. ཁ་ནྡྷེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ས་དྡོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ཏེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པཱ་ལི༹ སཾ་ཁི་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨེ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ. མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ མཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སོ ཧི ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནི་ཡོ, མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནུ་ས་ཡེ་ཧེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ.
ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཎུ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ པ་ཏྟཱ, ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༢༨. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བ་ལ་ས་མཱ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀི་ཡཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཐ་བ་ལཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་གེ ན་དྡྷཱ བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི, ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ཡོ་གོཏི ས་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་དྷཱ་ནེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་དྷི. ནི་རོ་དྷ་གོ་ཙ་རོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་ར་སཱཏི ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩཱ.
པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པ་ཧཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༩. ཡེ དྷ་མྨཱཏི ཡེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛེ་ན བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན, ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ, མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི མི་ཙྪ་ཏྟཱ, ལོ་ཀེ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ, མ་ཙྪེ་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ་ཏི མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཊྛེ་ན ཝི་པ་ལླཱ་སཱ, ག་ནྠ་ན་ཊྛེ་ན ག་ནྠཱ, ཨ་ཡུ་ཏྟཱ ག་ཏཱི་ཏི ཨ་ག་ཏི, ཨཱ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨོ་ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨོ་གྷཱ, ཡོ་ཛ་ན་ཊྛེ་ན ཡོ་གཱ, ནཱི་ཝ་ར་ནྟཱི་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ནྟཱི་ཏི པ་རཱ་མཱ་སཱ, བྷུ་སཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི, ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ, མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན མ་ལཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ པ་ཐཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི, ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཙ སོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཁ་ནྡྷཱ་ནནྟི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི པ་ར་ལོ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཡཱ་ཝ་ཉྷི ཏེཏི ཏེ རཱུ་པ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཡཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ན ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་ཕ་ལ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ར་མོ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨུ་དྡྷནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ, ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷཾ. ཨུ་དྡྷཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གཱ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ནི ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནི.
ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཀི་ལེ་སེ་ནྟི ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཡཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ‘‘ལོ་ཀ་ཐཱུ་པི་ཀཱ་དཱི་སུ མོ་ཀྑོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་ཝི་མོ་ཀྑོ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན མི་ཙྪཱ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ན ས་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ མོ་ཧོ་ཝ.
ལོ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ར་མ་དྷ་མྨ་ཀ་ཏྟཱཏི པུ་ཉྙ་པཱ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ. ‘‘ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ལཱ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན.
ཨཱ་ཝཱ་སེ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ.
ཏ་ཡོཏི ཝ་ཏྠུཾ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ དྭཱ་ད་ས ཧོ་ནྟི.
ག་ནྠ་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ནྠ་ནནྟི ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙེ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ད་སྶཱ་པི ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ག་ནྠ་ན་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ.
ཚ་ནྡ་དོ་ས་མོ་ཧ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ཚ་ནྡ་དོ་ས་མོ་ཧ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏུ. ཏ་ཉྷཱིཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ.
ས་ཝ་ནཱཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་ཝ་ན་ཏོཏི ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སྶ་ནྡ་ན་ཏོ. པུ་ན ས་ཝ་ན་ཏོཏི པ་ས་ཝ་ན་ཏོ.
ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན, དུ་རུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨོ་གྷཱ ཝི་ཡ ཨོ་གྷཱཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན, དུ་ཀྑེ་ན ཙ ཝི་ཡོ་ག་སྶ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡོ་ཛ་ན་ཊྛེ་ན ཡོ་གཱཏི ད་སྶེ་ཏི, སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཏེ ཧི སོ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ སོ་ཏོ ཝི་ཡ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏེ ས་ཏྟེ ཨ་པཱ་ཡ་ས་མུ་དྡཾ པཱ་པེ་ནྟི, སཾ་སཱ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏོ ཙ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཡཱ་དི་ས་ཉྩ པཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟེ པུ་ན་པི ཏཱ་དི་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ནྟི.
ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨཱ་དི་ཏོ ཝ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཝ་ར་ཎཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཀུ་ཊྚ་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ པི་ད་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ, པ་རི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ཉཱ་ཏུ་ཉྩ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་བྷཱ་ཝནྟི ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝནྟི སུ་བྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ.
ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཐཱ་མ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཐཱ་མ་ག་ཏནྟི ཙ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ་ན ཏེ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཉྩ མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ལ་ཉྫ་ན་ཀ་ལ་ལཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི.
༨༣༠. སེ་སཱཏི ཨ་ན་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ. སུ་ཁུ་མཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཋ་མ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ནི་ཡ་མཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ཡ་མེ ཨ་ཀ་ཏེ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ལོ་བྷ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏཱ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ.
ཡ་སེཏི པ་རི་ཝཱ་རེ.
ཨ་ག་ཏཱི་སུ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ.
ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ས་ཡཾ ཡཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཏཾ ཨི་དྷ ཏ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༣༨; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༡༧༦) ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ དྭི་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ མ་གྒི་ཏ་བྦོ, ན ཝི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི, ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༠༤) པ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཾ པ་ན ‘‘ཀ་པྤ་ཏི ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཝ.
ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝ.
ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ མ་ཀྑ་པ་ལཱ༹་ས་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་པ་མཱ་ད་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༨༣༡. ཨ་ཕ་ལོ ཝཱ་ཡཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནེ ཨ་ཕ་ལོ ཧོ་ཏུ ཝཱ་ཡཱ་མོ ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཏེ་ས་མྤི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ན་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨ་ཕ་ལོ’’ཏི པུ་བྦེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ན་སྶ. ཡ་དི ཧི པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ནྟི? ཨ་ཐ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ནྟི, ཀ་ཐཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི? པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙ ས་ནྟི, པ་ཧཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ས་ནྟེ་སུ པ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་དུ་པ་གོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨ་ཕ་ལོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏ་མཱ་ནཾ ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཕ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ. ཨ་ཐཱ་པི ཀ་ཐ་ཉྩི པ་ཧཱ་ནཾ སི་ཡཱ? སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ ཙ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཀ་ཐཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ སི་ཡུཾ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠེ་ཝ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ པཱ་ལི༹ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ. ཧ་ཉྩཱིཏི ཡ་དི.
ཝི་ནི་བ་དྡྷོཏི མཱ་ནེ་ན པ་ཏྠ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. པ་རཱ་མ་ཊྛོཏི མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ. ཐཱ་མ་ག་ཏོཏི ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ག་ཏཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཏེ་ན ཧི ན་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཡ་སྨཱ ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏི་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན ཧི ན་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཕ་ལེ ཏ་རུ་ཎ་རུ་ཀྑེ མཱུ་ལེ ཚི་ནྣེ ཨ་ས་ཏི ཚེ་ད་ནེ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ་ནི ཚེ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཝི་ན་ཊྛཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ཀི་ལེ་སཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ‘‘པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པྤཱ་དོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་སཱི་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དེཏི ནི་བྦཱ་ནེ. ཨ་ཛཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ན ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཧཱི་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན’’ནྟི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏེ པ་ན ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏཱ, ནཱ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷཱཏི དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ནི་རོ་དྷོ. ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཝ་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ.
༨༣༢. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ན ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷཱུ་མི་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་དྡྷ་ཝ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི, ལ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཏེཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༨༣༣. ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཨ་པ་ག་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏཾ. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ ཧི བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏས་དྡོ ཙ ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཀ་པྤ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ཧི, ཏ་བྦི་པ་ཀྑེ་ཧི ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, ནཱ་པི ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཁཱི་ཎ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༦༥༡-༦༦༢; ཝི་བྷ. ༣༩༠-༣༩༡) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཝུ་དྡྷི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ ཙ-ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣོཏི ཝུ་ཏྟོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ན, ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༡༧, ༢༡༩) ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སཱུཏི མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝཱ་དི་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ནཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ. ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧི་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝོ་ཧཱ་རོ.
༨༣༤. ‘‘ཀཱ བྷཱུ་མི, ཀོ ཝཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ, པ་གེ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏནྟི ཏཾ ཨ་ཉྙ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཡ་དི སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏ་སྶ. ཨ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་ཏོ པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ན ཀོ་ཙི བྷ་ཝ་མཱུ་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ཉྷི ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ བྷ་ཝེ, ས་ནྟཱ་ནེ ཝཱ. པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༨༣༥. ཏ་ཏྠ ཙ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ན ས་བྦེ ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཡེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཡེ་སཱུཏི ས་ཏི་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ ཡེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཏེ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི? ཡ་ཏོ ཏེ ཨེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛོ, སོ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན སི་ཡཱ ཏ་སྶ བྷེ་དོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཏཾ ར་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ སཱ་ཡཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ (དཱི. ནི. ༣.༡༢༠) ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སཱུ’’ཏི.
པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛོ ཨ་ནུ་མཱི་ཡ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྶ ཡེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠུ ཏེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཀུ་ཏོ ནེ་སཾ བྷཱུ་མི་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སཱཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་བྷེ་དཾ, ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་སྶཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནྟཱ་པི ཏེ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༨༣༦. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཱ་དི ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ར་སོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ. ཨཱ་པོ་ར་སེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་ཁཱ ནཱ་མ ཁུ་དྡ་ཀ་སཱ་ཁཱ. པ་སཱ་ཁོ ཝི་ཊ་པོ. རུ་ཀྑ་པ་ཝེ་ཎིནྟི རུ་ཀྑ་པ་རཱ་པ་རཾ. ས་ནྟཱ་ན་ཡ་མཱ་ནེཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནྟེ.
མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོཏི པ་ཧཱི་ན་ཙ་ཏུ་རུ་པཱ་དཱ་ནོ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ.
༨༣༧. ཨི་དྷ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ལ་དྡྷ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཏཱ་ཏི ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒི་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི. ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེཏི ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལ་བྷཱ་གེ, ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་ཡ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཀ་ལྱཱ་ཎི་གཱ་མེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ. རོ་ཧ་ཎེ ཀི་ར ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ སོ གཱ་མོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་མ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷནྟི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣ་མྤི པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་མེ་ཝ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, པ་ཧཱ་ན་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏོ པ་ན ནེ་སཾ བྷེ་དོ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣ་མྤཱི་ཏི ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༨༣༨. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མྤི བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, སེ་ས་དྭ་ཡཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཀེ་ན་ཙི. ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ. ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ་ས་ཡ་མཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟཾ. པ་ཋ་མཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཧཱི་ན་མེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ.
པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༩. ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀཱ་ལ་སྨིནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ‘‘དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༩), ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠) ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ན་ཝི་དྷིཾ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ པ་དཱི་པོཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ན ཧི ཏཱ་དི་སཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ་ལཱི་ན་ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་སེ་ས་མ་གྒཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨོ་ཧཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི་པི ས་མྨོ་ཧཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ནི་རོ་དྷནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མོ ད་སྶ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ནི་རོ་དྷཾ…པེ… པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་མེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཨཱ་ག་མེ་ན་པི སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དུ་ཀྑ་མྤི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠) ཨཱ་ག་ཏཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ས་ཙྩཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ན ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑེ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༧༩༤; པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༩) ཨ་པ་རཾ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི…པེ… པ་ཊི་པ་ད་མྤི སོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠) ཨེ་ཀ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ཉྙ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ག་ཝ་མྤ་ཏིཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་ཉྩ ས་ཙྩ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ པུ་རི་མ་དི་ཊྛ་སྶ པུ་ན ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དིཾ པ་སྶ་ཏོ དུ་ཀྑཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ པུ་ན ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཙ ས་བྦ་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶ་ན་ནྟ་ར་པ་ར་མ་ནྟི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་པ་ར་མོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི.
ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚི་ཛྷཱ་པ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་སྣེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སྣེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
༨༤༠. ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷིནྟི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ.
༨༤༡. ཨ་པྤེ་ཏཱིཏི པ་པྤོ་ཏི. དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་ཏཱི་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་པྤ་ཧཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ བྷ་ཎྜ་ཝ་ཧ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ.
༨༤༢. པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎོ, མ་གྒོ. ཨ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
ཏ་ཐ་ཊྛེ་ནཱཏི ཏ་ཐ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཱ་ནི.
དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༡༤༤) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཀེ་ན? ཏ་ཐ་ཊྛེ་ན, ས་ཙྩ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི་ཨཱ་དི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ནི་རོ་དྷ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟ་མྤི ཡོ སོ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཙྩ་ཊྛོ, ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ་ན ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པཱི་ལ༹་ནཱ་ད་ཡོ སོ་ལ༹་ས་པི ས་ཙྩ་ཊྛཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཧ་ཏྠཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
༨༤༣. ཨ་ཏྠཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཨ་ཉྙ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ས་ཙྩ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི པ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན, ས་ཙྩ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ པཱི་ལ༹་ནཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི སོ་ལ༹་སེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཀ་ཐ་མི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ཙྩ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཙྩ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
ཀི་ཙྩ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ད་སྶ་ནེ་སུ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏནྟི པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ. ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ ཏཾ ས་མུ་དི་ཏ་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྑ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ ཀ་ཏཾ. རཱ་སི་ཀ་ཏནྟི པུ་ཉྫ་ཀ་ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི རཱ་སི་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ས་མུ་ད་ཡེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ. ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ཧ་རོ. ས་ཡ་མྤི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་སཱི་ཏ་ལོ. ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་སྶ ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ སུ་ཁ་སི་དྡྷི་ཏོ.
ནི་དཱ་ན་ཊྛོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནི་ད་དཱ་ཏཱི་ཏི. སཾ་ཡོ་ག་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཾ་ཡོ་ག་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛོ སཾ་ཡོ་ག་ཊྛོ. སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀེ པ་ལི་བུ་དྡྷ་ན་ཊྛོ པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛོ.
ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ས་ངྑ་ཏོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ་ཏི ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝོ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཝི་སཾ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ག་ད་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ.
‘‘མ་གྒོ’’ཏི ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟོ སུ་ཁུ་མ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ནི་ཀ་ནྟི་བྷཱུ་ཏོ་པི ནཱ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧེ་ཏུ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧེ་ཏཱུཏི མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་གྒ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཊྛོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་པུ་ཎ་སྶ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་པུ་ལ་ཏ་རཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་རོ་གཱ་ཏུ་ར…པེ… ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ, བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ས་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎ་ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞནྟི ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠེ. ཡེ པ་ན ཝཱ་དི་ནོ. ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡནྟི ནཱ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ནཱ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སི་ཡཱ, དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛ་ཏཱ་དི་པྤ་ས་ངྒོ. ཏཾ་ཏཾ་ད་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཧེ་ཡྻ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ནཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་པྤ་ས་ངྒོ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཡ་དི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སི་ཡཱ, ཨ་ཉྙེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན ས་མུ་ད་ཡཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ནི་རོ་དྷཾ, ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ སི་ཡཱ. མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི དྭ་ཡ་ག་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ཏཱ་ཝ པ་ཀྑོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏ་མེ་ཝ པ་རཱ་མ་སི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ས་ངྒོ ‘‘ཡེ་ན མ་གྒཾ པ་སྶ་ཏི, སོ་པི མ་གྒོ. ཏ་མྤི ཡེ་ན པ་སྶ་ཏི, སོ་པི མ་གྒོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་པི་ཙ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཉྩ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་ནི ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ. ན ཧི དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནི. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠ, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ ཙ ས་མྨོ་ཧཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
པ་རི་ཉྙཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤༥. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ སུ་ཏ་མ་ཡཱ་ཡ, ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཉཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ. ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ བྷཱུ་མི པ་རི་ཉྙ་ནྟ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི.
༨༤༦. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་གེ་ཝ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ བྷཱུ་མཱི’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཉཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡོ་པི ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རཱ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཐཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
༨༤༧. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ‘‘ཡཱ་ཝ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱཏི ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཙྩ་ཝི་ཙཱ་རེ ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཏྟཱ སེ་ས་པ་རི་ཉྙཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱཏི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱཏི པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱཏི མ་གྒ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཧི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ. ནི་ཡ་མ་ཏོ ཉཱ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཏཱི་རི་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཉཱ་ཏ་ཏཱི་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཧཱ་ན་སི་དྡྷི་ཡ་ཉྩ ཉཱ་ཏ་ཏཱི་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི དུ་ཀྑེ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཉྙ་ཏྟ་ཡ་མྤི…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
༨༤༨. པ་རི་ཉྙཱ ཝི་ཡཱཏི ཏི་ཝི་དྷ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ན པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་རི་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ནི་སེ་དྷ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ པ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༩༨) པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ. ‘‘ན ས་ཧ་སཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, སུ་བྷཱ་ཝི་ཏེ པ་ན པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཡཱ་ཝ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པཱིཏི ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་པཱིཏི ཛྷཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཀི་ཙྩ་པྤ་སུ་ཏ་སྶ་པི. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི པ་རི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཏོ.
༨༤༩. ‘‘པ་དཱི་པེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཧི པ་དཱི་པོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ, གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རོ པ་ན སེ་ཝཱ་ལ་སྶ ན པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ས་ཏི་པི ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཏཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ནཱ་པི ཧི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ངྒེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏ་ད་ངྒེ་ན ཏ་ད་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ས་ཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡེ, ས་ཡཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏི དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི, ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༨༡; ༤.༣༤༥) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཝ མ་ལཾ ཀ་ངྑཱ་མ་ལཾ. ས་མཱུ་ཧ་གཱ་ཧ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧ་ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨོ་ཀཱ་སེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཀི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་སྶཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ མོ་ཧ་སྶ. ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ན་སྶཱཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་ཙྩཱ་དི་གཱ་ཧོ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ལོ་མ་གཱ་ཧོ མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝི་ལོ་མ་ན་ཏོ. སཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝེ ཙ སཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ལོ་མ་གཱ་ཧོཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝཱ པ་ན པ་ཧཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༥༠. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༤༢).
ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན གྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ གྷ་ན་ས་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ གྷ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ.
ནི་རོ་དྷེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡཱཏི ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་སྶ.
ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀཾ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ. དྷུ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ.
སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶཱཏི ཨ་སཱ་རེ་སུ སཱ་ར་ག་ཧ་ཎཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ.
སཾ་ས་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ལེ་ཎ་ཏཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉྩ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་གཱ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ས་མཱ་དྷིནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་མཱ་ཧ.
༨༥༡. ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་མཱ་ཧ. ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཁ་ཡ་གཱ་མཱི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷེ་པི ཁ་ཡ་གཱ་མི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ. ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ནེ་ཝཱཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ མ་གྒ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏ་མཱ་ཧ ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ནེ་ཝཱཏི མ་གྒ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་མྤི ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་ཏནྟི ཡཾ ཏ་ཏོ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟ་སཱ་དྷ་ན་དུ་གྒ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན སཱ་དྷི་ཏཱ་ནི་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡ, ཏེ་སཾ ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་གྒ་སྶཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༨༥༢. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ, ལོ་ཀི་ཡཱ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལཱ་བྷཱི་མྷཱིཏི ལཱ་བྷཱི ཨ་མྷི. ཏ་ཐཱ ཝ་སཱི་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ཕ་སྶེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ནེ་ན. ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘ཨཱི་དི་ས་མི་ད’’ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ ཧེ་ཏྠ ‘‘ཉཱ་ཎ་ཕ་སྶོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཕ་སྶི་ཏཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛཱ.
ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་པི ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ.
པ་སྶ་ནྟོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷནྟི ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ, ཨ་མ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ད་སྶ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ དི་སྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ན ན ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ དུ་ཝི་དྷཱ་པཱིཏི སཱ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་པི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ. ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ད་སྶ་ན་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ན ཨ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་སྶཱཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ. ཨི་མ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎ་སྶ.
༨༥༣. ཨ་བྷི་མ་ཏཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ, ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལོ་ཀི་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙ, ཏ་ད་གྒེ་ན་སྶ སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟཱ་ནོ་པི པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི. ཏཱ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ ཨི་དྷ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རབྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན ཨི་ཏ་རཱ ཏ་སྶཱ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤེ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནི སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ. སཱི་ལཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ག་ཧ་ཎཾ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ. ན ཧི ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ པ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. སོ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སཱི་ལཱ་དཱི་ནཱིཏི ཝཱ ཕ་ལ་སཱི་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ག་ཧ་ཎ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ག་ཧ་ཎཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཡ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ཧི ཙ ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཏེ་ཧི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་རཱ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་རི་ཉྙ་ཏྟ་ཡ་མྤི པ་ཧཱ་ན་ཏྟ་ཡ་མྤི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ ཨ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩཾ. ན ཧེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི ས་མཱ་དྷི ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་ཉྙཾ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཉྷོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.