༢༡. པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣༧. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི པ་ན་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཊྛ་མཱ་ནཾ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ཏ་མ་སྶ ཝི་ག་མ་ནེ་ན ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་མཱ་ཧ. ཏཱ་ནི པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣ་ནྟི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨི་ཏ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཏ་ཡི་དཾ ཏ་སྶ ས་བྦ་སོ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ནི, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི. ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, སཱ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ ཙཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་གུ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་གུ་ཎ་ཉྷི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཡ་ཏོ ཏ་ད་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ན ཧི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཝི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཏཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ས་ཏི ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ནེ ཀུ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཛི་ར་མི་ཝ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཝེ་ག་ཏཱ, ཏི་ཁི་ཎ་ཝི་ས་དཱ་དི་ཏཱ ཝཱ. ཏ་སྨཱ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཀྑི་ཡ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ངྒ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶཱ་ཝཱི བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སུ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་གཱ་ཧི་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ. མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱཾ, ཙི་ཏྟཾ, པུ་གྒ་ལོ ཝཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཏ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ. པུ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ན་ཝ་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ.
༧༣༨. ‘‘ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཙོ་ད་ཀོ ‘‘པུ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཡོ་གོ ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་མ་ཏྠི་ཡོཏི ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ, པ་གེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀྐ་སྶ པ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ, ཏེ་ན ཀ་ཐཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ས་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ པ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥; ༤༥, ༧༧; ༤.༡, ༤; པ་ཊི. མ. ༢.༡༠) ཨི་ཏ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཡོ་ག་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ས་མྨུ་ཁེ་ནེ་ཝ. ཧེ་ཊྛཱཏི མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ. ཏ་ཉྷི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཀྑཾ ཝི་ས་དཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མྤི དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ ཀུ་ཎྛཾ ཨ་ཝི་ས་ད་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཧི…པེ… ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི.
༧༣༩. ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཧི ཨི་དཾ ‘‘ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་པུ་ཙྪཱ. ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཧི་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, སཱ ཙ ས་ནྟ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ. གྷ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ ཙ གྷ་ནཱ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ ན ཨུ་ད་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ ཝ་ཡཱ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཝ་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཡཱ་ཝ་ཏྠཾ. ཨ་ཉྙོ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་ཀྑ་ཎོ, ཨ་ཉྙོ་ཝ ཝ་ཡ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཀོ་པི དྷ་མྨོ ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷེ་ད་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་ན…པེ… ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཀོ་པི་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ཡ. ན ཧི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨཱ ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཡོ་ས་ལཱ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ ཝི་བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་རཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པཱི་ཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཏེ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ. ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཨ་ཉྙོ ཕ་སྶོ, ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ. གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ ཀ་ཏེཏི ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ནེ, ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ནེ ཙ པ་བྷེ་དི་ཏེ. ཡཱ ཧེ་སཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་དྡྷེ་སུ ས་མུ་དི་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་སྶ ས་ཏི་པི པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཀི་ཙྩ་གྷ་ན་ཏཱ, ཏ་ཐཱ སཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་བྷེ་དེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ན་ཏཱ ཙ, ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ དི་སྶ་མཱ་ནཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་མ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ ཝི་ལ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ སུ་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ…པེ… ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི.
༧༤༠. དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཾ ཁོ, རཱ་དྷ, ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༧༢). ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པྤཱ་དོ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝ་ཡོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཛ་རཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩནྟི ད་སྶེ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་དྡྷཾ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཧི ཏཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀ་ཏི. ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རོ ཧི ཝི་ཀ་ཏི་རཱུ་པེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཝི་རཱུ་པ་ཏྟཱ ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཀཱ་རོ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོཏི ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧི པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ནྣོ ཝི་དྡྷཾ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་རུ་ལ༹ྷཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རོ ཧི དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཝི་སི་ཊྛོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་དྡ་སྶ ཝི་དྡྷཾ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི སཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི.
ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ. ཨུ་པྤཱ་དོ ཙ པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷི་ཏཱ དྷ་ར་མཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ དུ་ཀྑ་ནྟི སུ་ཁཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ ཡི་མེ ཏ་ཡོ་པི ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ན ཧོ་ནྟི. ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་པི ན ཧོ་ནྟི. ཁ་ནྡྷེ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཏ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་ད་ཏྠེ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏྠ་ཉྷི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཀ་ཐི་ཏཱ. ན ཧི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་ས་ཡཾ. ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཏྟེ ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཏི་ཀྑཾ, ཝི་ས་ད་ཉྩ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཏཱི་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཀ་མྨ་ས་དི་ས་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཉཱ་ཎེ་སུ་པཱི་ཏི.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤༡. ཝ་ཧ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་གུ་ཎཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པྤི་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ལ་ཧུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ཉྩ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཏོ ཝི་ནཱ་སོ’’ཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཡེ ཨེ་ཝ་སྶ ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་དིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་མེ་ཝཱ་ར་བྦྷ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དནྟི ནི་བྦ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་རཾ. ཋི་ཏིནྟི ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཾ, ཛ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཝ, ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཋཱ་ན་པ་ར་མྤ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙེ, པ་ཝ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ཋི་ཏིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙེ, ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ཨ་ས་ཏི བྷེ་དེ ཝི་ཀ་པྤོ ཡུ་ཏྟོ. ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡ…པེ… ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་རོ་དྷས་དྡོ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་པི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷེ་ད་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ, བྷེ་དས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཡ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ, སོ་པི ཨ་ནི་རོ་དྷ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ཡ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ, ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་ཏི་སཱི་སེ་ན ཉཱ་ཎ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་ད་ཡ་མྤི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་སྶེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ལེ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ. ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ཧི ནི་དྡེ་སོ ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༨, ༤༠༥) ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེཏི ཡོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནེ. པ་ཉྙཱཏི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ན་ནཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི.
༧༤༢. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི རཱུ་པཾ ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏ་མཱ་ཧ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ན་ནཾ, ཏ་ཉྩ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ངྒ་ཏོ ད་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ‘‘དེ་ཝོ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱཏི ཝཱ བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་གུ་ཎཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཉཱ་ཏནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱ་ཧ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་བྷོ་པི ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – རཱུ་པ་སྶ ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ད་སྶ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ བྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཉྙཱ. པུ་རི་མཾ ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྪི་མཱ་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཱ ཨེ་ཝ པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ…པེ… བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨ་ནུ-ས་དྡོ ‘‘བྷི་ཡྻོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དྷ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ, ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི, ཛ་རཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀོ་ཊི, མ་ར་ཎཾ ཨོ་སཱ་ན་ཀོ་ཊི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་སུ དི་ཊྛཱ་སུ ན ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཡ་ཐཱ ཝ་ཡ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ངྒོ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མཱ ཀོ་ཊཱི’’ཏི, ཨུ་ཏྟ་མཱ ཀོ་ཊི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀོ་ཊཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཙ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དི ཀོ་ཊི, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཾ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཙ ཛཱི་ར་ཏཱི་ཏི ཛ་རཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཀོ་ཊི, ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཾ, ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཙ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི བྷ་ངྒོ པ་ར་མཱ ཀོ་ཊཱི་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ན ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ནཱ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་པུ་བྦ་ཀ་ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་ད་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ པ་ན་སྶ ནི་ཙྩ་གཱ་ཧ་སྶ ལེ་སོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ-ཀཱ་རོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཙེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་མཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་ཡོ་གཱི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ར་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ-ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཙ ཏཱ་སཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཡུ་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ངྒོ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མཱ ཀོ་ཊཱི’’ཏི, དུ་ཀྑཱ་དི་ཏོ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཙ ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནི་ཡཱ་དི་རཱུ་པཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་རི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠ་ཉྩ ཨི་ཏ་རཱ་ས་མྤི ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སུཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ དི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༡) པཱ་ལི༹, ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཙ ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ སི་ཡཱ. ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ.
ན ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦནྟི ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ན ཏ་ཏྠ ར་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་མ་རཱ་གོ, བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཝཱ ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏཱིཏི རཱ་གཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་རོ་དྷཾ པཱ་པེ་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀི་ཀེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཏི ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནོ ས་མུ་དེ་ཏི, ས་མུ་ད་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ར་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ དི་ཊྛཾ ས་མྤ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནི་རོ་དྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་དི་ཊྛ་མྤི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་པཱི་ཏི ཨ་ནུ་མི་ན་ནྟོ ནི་རོ་དྷེ་ཏི མ་ན་སི་ཀ་ཏ་སྶཱ་པི ནི་རོ་དྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ནོ ས་མུ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ནོ ས་མུ་ད་ཡཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. ས་དྡྷིཾ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོཏི ཁ་ནྡྷེ་ཧི, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་ཧ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ཀི་ལེ་སེ ཧི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨཾ, ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ས་ངྑ་ཏ་དོ་ས་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེཏི ནི་ཙྩ་སུ་ཁཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ. ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒས་དྡོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏྠོ, པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏྠོ ཙཱ་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན, ཏ་ནྣི་ནྣ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙ. ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཧི ཀི་ལེ་སེ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏེ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཀི་ལེ་སེ ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་དོ་ས་ད་སྶི་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ངྑ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཧི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏེ ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ན ག་ཎྷཱ་ཏི.
༧༤༣. ཨ་སྶཱཏི ཡོ་གི་ནོ. ཏེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ཧི. ཏནྟི པ་ཧཱ་ནཾ. ནི་ཙྩ་ས་ཉྙནྟི ནི་ཙྩ་གཱ་ཧཾ, ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་པྤཱི་ཏི་ཀཾ ཏ་ཎྷནྟི ས་ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཾ.
༧༤༤. ‘‘ཝ་ཏྠུ་ས་ངྐ་མ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྐ་མ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ རཱུ་པ་བྷ་ངྒ་ཝི་ས་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་བྷ་ངྒ་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཀུ་ཏོ ས་ངྐ་མ་ནཱ. པ་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཝ་ཡ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཡེ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.
༧༤༥. ཨུ་བྷོཏི དི་ཊྛཱ་དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ནཱཏི ཁ་ཎ་བྷ་ངྒུ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནཱ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྷཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ. ཝི་སུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནོཏི བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་རི་བ་ནྡྷ་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎོ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནྭ་ཡཾ ནེ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་ངྑཱ་ར་བྷ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྭ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཀ་ཏྠ པ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ནཱ་ག་ཏེ’’ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ. ས་བྦེ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ.
བྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་རོ་དྷེ, ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་སཱཏི ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྭ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ དི་ཊྛཱ་དི་ཊྛེ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ, ཨེ་སཱ ཝ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༤༦. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི་ཨཱ་དི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཡི་དཾ བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཧི བྷ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ བྷ་ངྒ་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ན ཙ་ཏྠི ཨ་ཉྙོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙོ ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི. ཏེ་སཾ ཁ་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ངྒཾ པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? མ་ཎིཾ་ཝ ཝི་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཛི་རེ་ན ཡོ་ནི་སོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཎིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ མ་ཎི་སྶ ཚི་དྡ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཎི་སྶ ཝ་ཎྞཱ་དིཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན ས་ངྑཱ་རེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཝ་ཛི་རེ་ན མ་ཎིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ན པུ་ན རུ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཛི་ར་ས་དི་སེ་ན བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ངྒེ དི་ཊྛེ ན པུ་ན ནི་ཙྩ་གཱ་ཧོ རུ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༡) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཡཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ, ‘‘ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཡཱ ཙ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷེ་དོ མ་ར་ཎཾ, ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཉྩ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༤༧. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ནི་བྦི་དཱ་དཱི་སཱུཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ཏ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ. ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ་ཏི. དི་ཊྛཱི་སཱུཏི དི་ཊྛི་ནི་མི་ཏྟཾ ན ཝེ་དྷ་ཏི. ཏཱ ཧི ཨ་སཾ་ཧཱི་ར་ཏཱ་ཡ ན ཙ་ལ་ཏི.
༧༤༨. དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་ཡཱཏི ཏི་ནྟ་ཨཱ་མ་མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་ཡ བྷེ་ད་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཱུ་པ་མཱ ས་ར་ས་བྷི་དུ་ར་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཱུ་པ་མཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, བྷི་ཛྫི་ཡ་མཱ་ན་ཏི་ལཱུ་པ་མཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷེ་ད་མེ་ཝཱཏི ཝི་ནཱ་ས་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་ཏ་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ནི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི བྷེ་ད་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏ་ཉྷི ནེ་སཾ བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘བྷི་ཛྫ་ནྟི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ.
མ་རཱི་ཙི་པི ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཝ, ནི་སྶ་ཡ་པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཙི་ར་ཏ་རུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཡ་ཐཱ པ་སྶེ མ་རཱི་ཙི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཝ. ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཾ. མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༧༤༩. བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ. ན ཧི ནི་ར་ནྟ་རཾ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཝ་ས་རོ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏེ ནི་རཱ་ལ་ཡ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཙྩཱ་གོ. ས་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ. ཨུ་སྶུ་ཀྐ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏཱ ཏི་བྦ་སཾ་ཝེ་ག་ཏྟཱ. ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡ་ཏཱ ཀུ་ཏོ་ཙི་པི ནི་བྦྷ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཙ ཨ་ར་ཏི་ཡཱ, ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ར་ཏི་ཡཱ ཙ ས་ཧ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧ་ན་ཏཱ.
ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ་གྒུ་ཎ་མུ་ཏྟ་མཱ་ནཱིཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. མ-ཀཱ་རོ ཙ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་ཀེ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི་སཾ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཧིནྟི ཏ་ཏྠ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༠. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི པ་དེ་ས་ས་བྦ་ཝི་ས་ཡོ ཨི་དྷ ས་བྦས་དྡོ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན སེ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ. བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱཏི ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ བྲཱུ་ཧེ་ནྟ་སྶ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ. པ་བྷེ་ད་ཀཱཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་བྷེ་ད་ཀཱ. ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ བྱཱ་དྷི་ཨཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ, ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱ་པི སཱུ་ར་སྶ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་མྤི ན བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ བྷཱི་རུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ས་ནྟཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཡོ་གི་ནོ བྷ་ངྒ་ཏོ དི་སྶ་མཱ་ནཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཧ…པེ… ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱཏི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ དཱི་གྷ་ཏ་ར་པ་བ་ནྡྷཱ, ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཱ, ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཨི་དྷ ཨཱ་དི་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. བྷ་ཡ་ཏོ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་ཀེ་སུ ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ.
ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱི་ས་སྶ ཚི་ནྣ་ཏཱ ཚི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧཱ, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གི་ནོ ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀི་ར ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཨོ་ད་ནཱ་དི ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཛཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཱ ན ཛཱི་ཝ་ནྟི མ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ, སཱ ‘‘པཱུ་ཏི་པ་ཛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པཱུ་ཏི་པ་ཛཱ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་བྦྷ་ག་ཏ་མ་ར་ཎ་ཙི་ནྟཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཡོ་གི་ནོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ ཧི་སྶ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན སོ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ ཙ ཡོ་གི་ནོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ར་མཱ་དི་བྷཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏེ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བ་ཧུ་པ་ཛཱ་ཝ ཨི་ཏྠཱི ནི་ད་སྶི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶཱ ན་ཝ པུ་ཏྟཱ མ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཝུ་སི་ཏ་པུ་བྦཱ ཝཱ ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, མཱི་ཡ་མཱ་ན་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ས་ངྑཱ་རཱ, པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ, བྷཱ་ཝཱི ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཊྛི་ཏེ ཡ་དེ་ཀེ ད་ས་པུ་ཏྟ་མཱ་ཏ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་པཱ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི. དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་སྶ ཙི་ར་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ མ་ར་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་བྦྷ་ག་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝཱི་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེཏི བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀྑ་ཎེ.
༧༥༡. ན བྷཱ་ཡ་ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཧི བྷཱ་ཡ་ནཾ, ཉཱ་ཎཾ པ་ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ…པེ… ཏཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི, ཏི་སྶོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡོ ཨ་ཏི་ཏཱ་པེ་ན ཏི་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷ་མུ་དུ་བྷེ་དཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཁ་དི་རཱ་དི་སཱུ་ལ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་པྤ་ཎཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་སྶཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ. བྱ་ས་ནཱ་པ་ནྣཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཝི་པུ་ལཱ་ན་ཏྠ་པ་ཏི་ཏཱ. བྷ་ཡ་ཏོཏི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ.
ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟནྟི ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ…པེ… ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. མ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི བྷ་ངྒ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱཏི བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནེ་ན. ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏོ ཧི ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀཱ་མཾ ས་བྦཱ བྷ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟི, མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་སྶ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་ནྟ་སུ་ཁཱ་བྷི་མ་ཏཱ་པི བྷ་ཝཱ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡནྟི ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ. དྭ་ཡ་མྤི ཧི ཏཾ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི.
བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༢. ཏཱ་ཎནྟི ས་ངྑཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ར་ཀྑ་ཎཾ. ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ལེ་ཎནྟི ཏ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏཱ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ལཱི་ཡ་ནཾ. ག་ཏཱིཏི ཏ་ད་ཏྠཾ ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཊི་ས་ར་ཎནྟི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཏྠ་ནཱཏི ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་རཱ་མཱ་སོཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི དི་ཊྛི་གཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ན་གཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ་པི ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝཱ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཏྠ་ནཱ་དཱི་ན་མ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ཏཱ་ཡ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་པཱུ་ཏི་མུ་ཁ་ཨ་གྒི་མུ་ཁ་ས་ཏྠ་མུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཱ གྷོ་ར་ཝི་ས་ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཝི་སྶ་ནྡ་ན་དཱ་ཧ་ཙྪེ་ད་དུ་ཀྑ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ, ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ, ཝི་ས་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ, ཨ་ན་ཏྠ་དཱ་ན་ཏོ, དུ་རུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ, དུ་རཱ་ས་ད་ཏོ, ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏོ, ཨ་ཝི་སེ་ས་ཀཱ་རི་ཏོ, ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝཱུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ ཙ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣེ་ཏཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༨) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷེ་དེ ཨ་ཉྙ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་གྷཱ་ཏ་ན་ཏོ, མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀ་ཝ་དྷ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི་པི ཏ་ཏོ རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙ་གཱ་མོ ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ག་ཡ྄ཧུ་པ་ག་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝི་ཊྛ་སུ་ཉྙ་གཱ་མོ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སུ་ཉྙ་གཱ་མོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻ, རི་ཏྟ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༨) –
ཨཱ་དི. ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཐཱ་པི གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཙོ་རཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ རཱུ་པེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟཾ. ཀེ་ན ཨཱ་དི་ཏྟཾ? རཱ་ག་གྒི་ནཱ དོ་ས་གྒི་ནཱ མོ་ཧ་གྒི་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༨) –
ཨཱ་དི. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ག་ཎྜཱ་དི་ས་དི་ས་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ནི་ར་སྶཱ་དཱཏི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ར་ཧི་ཏཱ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ནི་ར་སཱཏི ས་མྤ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏཱ ཝི་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་ར་སྶཱ་དཱ ནི་ར་སཱ མ་ཧཱ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི ‘‘ས་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མི་ཝ ཝ་ན་ག་ཧ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ས་ས་དྡཱུ་ལཱཏི ས་བྱ་གྒྷཱ. གཱ་ཧཱ ཀུ་མྦྷི་ལཱ་ད་ཡོ. ར་ཀྑ་སོ ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ. ‘‘ནི་ར་སཾ ནི་ར་སྶཱ་ད’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཡོ་གི་ནོ ས་བྦེ་སུ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་པི ས་ངྑཱ་རཱ ནི་སྶ་གྒ་ཏོ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཡ་ཉྩ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, ཏཾ སཱ་དཱི་ན་ཝཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཡནྟི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ཝཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཨ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཁེ་མ་ཊྛེ་ན བྷ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཡཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྷི ས་བྦཾ ཏཾ ས་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ནྟི ས་བྱ་ས་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ, ན ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ས་བྦ་སོ བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦྷ་ཡ་ཊྛེ་ན ཁེ་མནྟི. ས་ནྟི་པ་དེཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་མ་ཏ་པ་དེ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི པ་ཝ་ཏྟཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མུ་ཁེ་ན ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་གྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ’’ནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཚ་ཊྛ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་སེ་སོ, བྷ་ཡཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་ཏི་པི དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ལི་ངྒ་བྷེ་དོ ག་ཧི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༤; མ. ནི. ༣.༣༧༤). ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ག་ཏི བྷ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨུ་པྤཱ་དོ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ བྷེ་ད་ཏོ ཝི་ཧི་ཏཱ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་པ་སྶི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཀ་ཏོ.
ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཨི་དནྟི ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཉཱ་ཎཾ ས་ནྟི་པ་དེཏི ས་ནྟི་པ་དེ ནི་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཾ ཨི་དཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༧༥༣. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི. པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ས་བྦ་མྤི. ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨུ་པཱ་དི་ཏྟཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཱ. ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ས་བྦེ་པི ག་ཧི་ཏཱ. ཡཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ སཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི སཱ ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷེ་དཱ ག་ཏི སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ, སཱ པ་ན་ཏྠ་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ནི་ཡ་མི་ཏཱ བྷ་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ར་ཧཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནནྟི ས་བྦེ་ས་མྤི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ. པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་དི ཏེ པ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ སེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ ཏེ་སཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ནཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ བྷ་ཡ་མྤི ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ པུ་རི་མཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ, ཨི་དཾ པ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི དཱ་ཧཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཱི་ཏ་ནི་ནྣ་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཊྛུ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
བྷ་ཡནྟི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ནི་ཡ་མ་ཏོ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཱ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཊྚཱ་མི་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཝ་ཊྚཾ, ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཉྩ ཝ་ཊྚཱ་མི་སཾ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ལོ་ཀཱ་མི་སཾ, པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་མི་སཾ. ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ཝི་ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ན ཧི ཏ་ཏྠ སཱ་མི་ས་ཏཱ་ལེ་སོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. མ་ཏྟ-ས་དྡེ་ན པ་ན ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ན ཧི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ སཱ་མི་ས་ནྟི. ཏ་སྨཱཏི ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཡཾ བྷ་ཡཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི བྷ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི. ཀ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡ་སྨཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ པ་ནྣ་ར་སཱ་པི ཨ་ཏྠཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས ཉཱ་ཎེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་ས་ཡ་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྟ་ནི་པི ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ཛཱ་ན་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. དྭི་ནྣནྟི དྭཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཧི བྷུ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སྶཱ’’ཏི (ཛཱ. ༢.༢༢.༩༤). ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཀ་ར་ཎེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་ནྣཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. དྭི་ནྣནྟི ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ས་ནྟི་པ་དཾ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་ར་མ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ན ཝི་ཙ་ལ་ཏི. ཏ་ཏྠ སུ་པ་རི་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༤. ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ. ནི་བྦི་ནྡ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་ནི་བྦི་དེ་ན ནི་བྦེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟོ, ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ནྟོ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སཱ་ནུ་ཨ་ཉྫ་ན་ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ་སུ་ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ལཱ་ས་སུ་ད་སྶ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་བྷེ་དེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཧི་མ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སི་ཁ་རེ་སུ པ་ཙྪི་མོ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ. སཱི་ཧ་པ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ མ་ཧཱ་ས་རེ་སུ.
སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཉྫ་རེཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ. པ་ཀྑི་ཏྟོཏི ནི་རུ་དྡྷོ. ཏི་ཝི་དྷེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེཏི ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཏི་ཝི་དྷེ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ.
ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཝཱ་ལ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་ཧི བྷཱུ་མི་ཕུ་ས་ནེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི ས་ཏྟ་པ་ཏི་ཊྛོ. ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི དྭཱ་ར་པ་ཉྫ་ར་ནཱ་ལ༹་ནཱ་དི་ཨ་ཝ་བཱ་དྷ་ན་བྷ་ཡེ་ན. དི་ཊྛེཏི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་པུ་བྦ་ཀེ་ན ཨ་ནྭ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་མཱ་ན་སོ’’ཏི.
ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༧༥༥. ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎ་མཱ་ཧ. ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡེ་ནཱཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡེ་ན. ཡ་སྨཱ བྷ་ཡ་ཏོ དི་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ མ་ཧཱ་དཱི་ན་ཝཱ, ནི་བྦི་ནྡི་ཏ་བྦཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཡི་དཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་དི་མྷི པ་ན བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱིཏི པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི, ཝི་བྷཱ་ཝེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༦. ན ས་ཛྫ་ཏི བ་ཧྭཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཨ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ. པ་ཉྫ་ར་པ་ཀྑི་ཏྟོཏི པ་ཉྫ་རེ་ན ས་མོ་རུ་དྡྷོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་དི་ཏྟ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཨུ་པ་ས་ཊྛ་དེ་ས་བྱཱ་ལ༹་སཱ་པ་དཱ་ཀུ་ལ་ཝ་ན་ག་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༧. ‘‘ས་བྦ་བྷ་ཝ …པེ… མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱཏི ས་བྦགྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་མུ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཉྷི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷ་སྶ མུ་ཉྩ་ནཾ, ཏཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ མུ་ཉྩ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ན ཏེ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ པུ་བྦེ་པི ཀ་ཏ་ནྟི པུ་ནགྒ་ཧ་ཎཾ. བྷ་ཝཱ་དི་ག་ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རི་ཏུ་ལི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་པུ་བྦ་སྶ་པི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ནཱ་མ པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. པ་ཋ་མེ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏོ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
དུ་ཏི་ཡེ་ན ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཨ་ཛ་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་སོ་བྷ་ན་ཏོ ཝཱ. ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏོཏི ‘‘དྷཱི’’ཏི ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ. པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏོཏི ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཊི་ལོ་མ་ནེ་ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན མ་ཎྜ་ནེ་ན ཧ་ཏཱ ཨ་མ་ཎྜ་ན་ཧ་ཏཱ, ཨ་མ་ཎྜ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ་སཾ སུ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ནྟུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མ་ཎྜ་ནེ་ན ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་སུ་བྷ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་ཎྜ་ན་ཧ་ཏཱ. མ་ཎྜ་ནེ་ན ཝཱ ན ཧ་ནྟ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་སཱུ་རི་ཡ་པ་སྶཱ’’ཏི ཝི་ཡ ཨ་མ་ཎྜ་ན་ཧ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨ་མ་ཎྜ་ན་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝི་རཱུ་པ་ཏོཏི ཨ་སུ་ནྡ་ར་ཏོ. པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི བཱི་བྷ་ཙྪཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རཱུ་པཾ. ཡཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ་ཉྙ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཧི གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཾ ཝཱ བཱི་བྷ་ཙྪཾ. ཨི་དྷ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཙི་ཏོ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
༧༥༨. ཨ་ཡནྟི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. མུ་ཉྩ་ན་སྶཱཏི པུ་ན ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ སུ་མུ་ཏྟ་མུ་ཉྩ་ན་སྶ. ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་རི་མ་དྡ་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཏ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ.
མ་ཙྪ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཁི་པ་ནྟི ཨེ་ཏ་ནྟི ཁི་པྤཾ, མ་ཙྪཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཀཱུ་ཊ་པཾ. ཨོ་ཌྜཱ་པེ་སཱིཏི ཨོ་སཱ་རེ་སི, ཁི་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་པྤནྟི ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ. ག་ཧ་ཎེཏི ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏཾ ས་པྤཾ ཨ་ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ. ཧ་ཏྠཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ས་པྤེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་གེ་ན ཝེ་ཋི་ཏཾ ཧ་ཏྠ་པ་དེ་སཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝེ་ཋི་ཀ་པྤ་ཧཱ་པ་ནེ་ན བྷ་མེ་ཏྭཱ. ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝཱཏི ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. སུ་མུ་ཏྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, སཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནེ་ན…པེ… པཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ནི་བྦུ་དྡྷ་ཀ་ར་ཎེ བ་ལ་ཝ་ཏ་རེ་ན པ་ཊི་མ་ལླེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མུ་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་ནཱ ཝི་མ་ཐི་ཏོ ཨི་ཏ་རོ ཏེ་ན ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ པཱ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ པཱ་པི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ མ་ར་ཎཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཝཾ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏཱ ཨུ་པ་རི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་ཏཾ, ས་བྦ་སོ བྷ་ངྒ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི.
༧༥༩. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རོ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ་ན.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༥༠) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཁ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཏི་པི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟེ ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣), ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཏི་མི་རཾ ས་བྦཾ, ཨུ་གྒ་ཏོ་ཡཾ དི་ཝཱ་ཀ་རོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ས་དྡ་པ་ཡོ་གོ་ཏི. ཏ་ཐཱ མ་ན་ཉྩ དྷ་མྨེ ཙ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྪཱ ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་དི་སོ ས་དྡ་པ་ཡོ་གོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ལོ་ཀེ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ པུ་རི་མ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ, ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ན ཙ ཏཱ་ནི བྷེ་ད་ཏོ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེཏི ‘‘པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ, ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༠. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མྤི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙཱ་ཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་ཏི ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨ་ས་ཏི. ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་མྤི ས་ར་བྷ་ངྒ་ས་ཏྠཱ་རཱདཱི་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་སཾ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དཱི་ཧི རི་ཏྟ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙཱ་ཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྷི ཡ་ཏོ རི་ཏྟ་ཀཾ, ཏཾ ཏེ་ན སུ་ཉྙ་ནྟི. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཡ་པི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཱི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘པུ་ན སུ་ཉྙ་མི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ད་གྒེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡཱ. ས་ཏི ཧི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ’’ཏི. དྭི་ཀོ་ཊི་ཀནྟི དྭི་ཨཾ་སི་ཀཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནེ་ཝ དི་སྭཱ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྟཾ, ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་སཱ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ ན དི་སྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ.
ཀྭ་ཙཱིཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ, ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨེ ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀྭ་ཙཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ས་ཀ་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ བྲ་ཧྨཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ…པེ… སེ་ཊྛོ ས་ཛི་ཏཱ ཝ་སཱི པི་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་བྷ་བྱཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༤༢) པ་རེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ར་སྶཱཏི ‘‘པ་ར་ཛཱ་ཏི, པ་རོ པུ་རི་སོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་སྶ. ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་མ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་མ-ས་དྡཾ ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. པ་ར་སྶ ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ. ‘‘པ་རོ པུ་རི་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཋི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཙ ཀྭ་ཙ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི. ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིནྟི ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཾ པ་སྶ་ཏི. ན ཙ མ་མཱཏི ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠཱིཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ. ན ཙ ཀྭ་ཙ་ནི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱིཏི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་མ ཀི་ཉྩ་ན་ཏཱ ན ཙ་ཏྠཱིཏི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་སུ་ཉྙ་ཏཱ སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན དི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༧༦༡. ‘‘ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཀཱ་རེ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཚ་ཧི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ཧི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ. ནི་ཙྩེ་ནཱཏི ‘‘ནི་ཙྩོ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི. ནི་ཙྩེ་ནཱཏི ཝཱ ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན. དྷུ་ཝཱ་ད་ཡོ ‘‘ནི་ཙྩོ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཱ. ཏ་བྦི་བྷཱ་གེ་ན ཧི ཨི་མ་སྶ ཚ་ཀྐ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་ཏཱ ནཱ་མ ཀཱུ་ཊ་ཊྛ་ཏཱ. དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཐི་ར་ཏཱ. ས་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ས་སྶ་ཏ་ཏཱ. ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏཱ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱཏི པེ་ཡྻཱ་ལཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པ་ད་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི.
༧༦༢. ན སཱ་ར་ནྟི ཨ་སཱ་རཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ སཱ་ར་ནྟི ནི་སྶཱ་རཾ. སཱ་ར་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏཾ, སཱ་རཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏ་ནྟི སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཾ. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ སུ་ཁ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ’’ཏི པཱ་ལཱི༹་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ཨེ་ཀོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ཏྟེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རཱ སི་ཡུཾ, ན ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘སུ་བྷ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ནཱ་ཏི་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏ’ནྟི ཨི་དཾ པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ‘ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ཏ་ཝ་ཙྪོཏི སེ་ཏ་ཝ་རུ་ཎ་ཀོ. ‘‘མི་ན་རུ་ཀྑོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ལི༹་བྷ་དྡ་ཀོཏི ཀིཾ་སུ་ཀོ.
༧༦༣. ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཏྟ་ཏོ, ལཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཏུ་ཙྪ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཉྙ་ཏོ. ས་ཡཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ. ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀེ་ན་ཙི ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནི་སྶ་རི་ཡ་ཏོ. ཕེ་ཎ་པི་ཎྜེ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱ་དིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝི་ཡ རཱུ་པ་སྶ ནི་ཙྩ་ཏཱ་དིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་ཀ་ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨེ་ཝ’’ནྟི ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ. ས་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་སེ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏོ. ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡཾ ཏ་སྶ པ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པ་ར་ཏོ. ཀཱ་ར་ཀཱ་དི ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི, ཕ་ལེ་ན ཙ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏོ. ན ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཕ་ལཾ, ཕ་ལེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ག་བྦྷཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི.
༧༦༤. རཱུ་པཾ ན ས་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟོ, རཱུ་པཾ སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཏ་སྶཱ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ན ཧི ལོ་ཀོ རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི, བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི ཏེ་ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ས་ཉྫཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱུ་པཾ སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཉྷེ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ན ཛཱི་ཝོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཛཱི་ཝོ. ན་ར་ན་ཊྛེ་ན ནེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་རོ. ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མཱ་ན་ཝོ. ཐི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ ག་བྦྷོ་ཏི ཨི་ཏྠཱི. པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རི སེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཙ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱུ་པཾ པ་ན ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཾ ན ས་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཏ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ན མ་མཱཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ’’ནྟི པ་དེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ཧི ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི.
༧༦༥. ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་སྶ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ན་ན་ཡཱ་པི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡ་སྶ ཨ་ཧིཾ་ས་ནེ་ན ཨ་ས་ར་ཎ་ཏོ. ‘‘ས་ར་ཎ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏོ. ‘‘ཨ་ན་སྶཱ་ད་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི. ས་ཏི ཙ ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ སི་ཡུཾ. རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་བྦཱ་དཱི་ན་ཝཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ པ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ, ནི་ཙྩ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་དཱི་པ་ནེ་ན ཝཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡཾ ཁོ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༦) ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༦) ཙ ད་སྶ་ནཾ ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་སུ་ཉྙ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡོ རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ད་སྶ་ནཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཾ པ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ, པུ་བྦེ ཝ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ ནེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙ ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཏཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ཐཱ་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏ་སྶ ཕ་ལ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ.
༧༦༦. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་ཉྙ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི ས་མྨ་ས་ནྟོ. བྷ་ཡ་ཉྩ ན་ནྡི་ཉྩ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པཱི་ཏི་ཉྩ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡ་ཉྩ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ནྡི་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ. ན ཧི ས་བྦ་སོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཡ་ན་ནྡཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ས་རོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ སི་ཡཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ་པུ་བྦི་ཀཱ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨི་དྷ ཨོ་པ་མྨ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནཾ མ་མཱ་ཡེ་ཡྻ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཀཱུ་ཊེ་ཡྻ་ཝ་ངྐེ་ཡྻཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ, ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ’’ཏི.
པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ནི་ལཱི་ཡ་ཏི ནི་ལཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏཱིཏི ས་ངྐུ་ཙ་ཏི. པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏཱིཏི ན ཝི་ས་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཙྩ་སྶཱཏི ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ.
༧༦༧. ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནེ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཡི་དཾ ཨི་དྷ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན. ནོ ཙེ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཝ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཧ. ས་མུ་དྡཾ ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ, སཾ་ཡ་ཏྟི་ཀཱ. དི་སཱ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ ཀཱ་ཀོ དི་སཱ་ཀཱ་ཀོ, ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཡོ ཀོ་ཙི ཏཱ་དི་སོ ས་ཀུ་ནྟོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་དེ་སནྟི ཨ་དེ་སཾ ས་མུ་དྡེ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ག་ནྟྭཱ.
ཏ་ཡི་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. པི་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་པྥོ་ཊི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་ཎྷཾ ས་ཎྷཾ པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞཾ ཝི་ཡ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཀ་པྤཱ་སནྟི ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་བཱི་ཛཾ ཀ་པྤཱ་སཾ. ཝི་ཧ་ན་མཱ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི དྷ་ནུ་ཀེ་ན ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་མཱ་དྭ་ཡེ་ན་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཏི་ཀྑཱ, ཝི་ས་དཱ, སཱུ་རཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཙི་ན་ནེཏི པ་ཝི་ཙ་ཡ་སྶ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཝི་ཙི་ན་ནེ་པི ཨུ་དཱ་སཱི་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་ཏྟ་དྷཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་པི ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སྭེ་ཝ ཏཱི་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཱ་སཾ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
༧༦༨. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ནེ, ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ ཙ. ཨི་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཧི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ པ་ན ཏ་ཡོ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཀཱ་ནི ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནྟོ་ལཱི་ནེ ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་དྷཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏི་སྶོ ཧི…པེ… ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ལོ་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡཱཏི ལོ་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཡ, ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཝཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཡ. པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཙེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ཙ. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་སྶ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཧི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་ད་ཡེ་ན, ཨ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཡེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ པ་སྶ་ཏི. ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི. ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ.
ག་ཏིནྟི ནི་བྦ་ཏྟིཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སཾ་ཝེ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་སཾ་ཝེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. མ་མཾ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ སཱ་མི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ པ་རཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཧཾ, ན མ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཝ་ཊུ་མ, མ་ནོ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཏཱི་ཎི ཝཱ་ཀྱཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཀ་ཐཾ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ.
༧༦༩. ཨེ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་བ་ཧུ་ལོ. ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཏ་རུ་པ་ལླ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ མ་ཎི་ཀ་ན་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་ཏྠ་རི ས་དྡྷཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི སོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོཏི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ‘‘དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ སུ་ཁོ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ཏོ…པེ… པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ནི་པུ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན མོ་ཧ་སྶ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ…པེ… པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཡོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཡ་ཏྠ ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ན་ཏྠི, ཏཾ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་མ་གྒེ་ན གྷ་ཊེ་ཏི. ཏ་སྶ མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ’’ཏི. སྭཱ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན ཀ་ཏོ, ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ’’ཏི. ཡོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཎི་དྷི་ཡཱ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ, ཡོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ་ཏི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༧༧༠. ཡ་དི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཝི་མོ་ཀྑ་ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་མོ་ཀྑ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་མོ་ཀྑ་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏོ མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཱ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཀཱ་མཾ སུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧི, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་མུ་ཛྫ་ཧཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༣༤༤) ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, སཱ པ་ན ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་དྷུ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ནྟཱི་པི ས་ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ནཱ་མ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཝེ་ཀ་ལླ་མེ་ཝ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཙ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་ངྒ་མྤི ན ཧོ་ཏི, ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ.
ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ངྒ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཡེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི ས་གུ་ཎ་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་སུ་ཉྙ་ཏ་མ་གྒཱ་པི ས་གུ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཝ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ནཱ་མཾ ལ་བྷེ་ཡྻུ་ནྟི? ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? མ་གྒོ ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི ས་ར་ས་ཏོ ཙ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཙཱ་ཏི, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་མ་གྒོ ཧི རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, སུ་ཉྙ་ཏ་མ་གྒོ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི སུ་ཉྙོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏེ ས་ར་ས་ཏོ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་མ་གྒོ པ་ཎི་དྷི་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, སུ་ཉྙ་ཏ་མ་གྒོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒོ པ་ན རཱ་གཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ, ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ར་ས་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ. ན ཧི སོ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, སཱ པ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཡཾ ཡཾ ས་མྨ་ས་ནྟཱི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཾ དེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ སུ་ཉྙ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨེ་སཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཏ་ཡོ་པི ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ. ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཎི་དྷི་མུ་ཉྩ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ནྭ་ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཙ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ, ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎནྟི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ. ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ མུ་ཉྩ་ཏཱིཏི ‘‘ཏེ ནི་ཙྩཱ’’ཏི ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་ད་ནྭ་ཡཾ པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན མུ་ཉྩ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཏ་སྨཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ སུ་ཉྙ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ཡ་སྶ ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་མོ་ཀྑ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ.
༧༧༡. ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡཱཏི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ.
༧༧༢. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ, ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་སྶ ས་དྡྷཱ་བྷི་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ད་ནྭ་ཡེ མ་གྒེ ས་དྡྷཱ ཏི་ཀྑ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཕ་ལཱ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ‘‘ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ སེ་སེ་སུ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ན ས་ཙཱ་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ན ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཧི –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨) –
ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘དྭེ དྷུ་རཱ་ནི, དྭེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ, དྭེ སཱི་སཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ, ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཀོ པ་ན སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ? ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྭ་ཡ་ཏཱ. ཡོ ཧི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་པི ཏ་ད་ནྭ་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་དྷཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཧཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་དི་ས་ཏཱ? ཡ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ སེ་ཀྑ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡོ ཀུ་ཎྛེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཀ་ད་ལི་ཙྪེ་ད་ས་དི་སོ ‘‘ནོ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ནྭ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་དི་ས་ཏཱ. ཀིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཧཱ་ནེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཧི ཨཱ་ག་མ་ན་མྷི ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ནེ་སཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. སཱ ཙ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟེ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༧༧༣. སོཏི དུ་ཀྑ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨ་ཊྛ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘དྭེ དྷུ་རཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཝཱ སི་ཡཱ, དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཝཱ? ཨི་དྷ ན ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཡུ་ཏྟོ, ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ཏཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ན་ཏྠི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཧི –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨) –
ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ནོ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ པ་ན སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ས་དི་ས་ཏཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྥ་སྶཾ ལ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྥ་སྶ་ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱིཏི ཨ་ར་ཧཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་དྷཱ་པི ཏ་མེ་ཝ ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧེ་སཱ་ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཁོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི, ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱི, རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱི ཝཱ. པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོཏི ཙ པ་སྶ་དྡྷི་སཱི་སེ་ན ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི སཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷཱི ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶེ་ཝ ཙ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ལ་དྡྷཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་མྷི་པི. དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ.
༧༧༤. པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ནི་པུ་ཎ་ཏ་རཱ, ག་མྦྷཱི་རཱ ཙ ཨ་ཏྠཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཉྙཱ ཧི ཨི་དྷ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ‘‘ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ (ཛཱ. ༡.༡.༥༧).
༧༧༥. ཡ་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
༧༧༦. ‘‘ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོཏི ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊྛ་ནྟོ, ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཕུ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢). ཡོ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ, ནི་རོ་དྷཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁེ་པི་ཏེ་སུ ཏེ་ན སོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏུ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ ཙ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཏཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶནྟི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ. ཏེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མཱ་ཧ, ‘‘སུ་ཁོ ནི་རོ་དྷོཏི ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཙ ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ, ‘‘དི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ, ‘‘ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ, ‘‘ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཀི་ཙྩཾ, ‘‘ཕུ་སི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སེ་ས་ཕ་ལ་དྭ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ. ཨི་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་བྱཱ་པཱ་ར་ད་སྶ་ནཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༧༧༧. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ཨཱ་དི་པ་དེ་སུ. ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ས་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ སཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཨ་ཧོ་སི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནུ་ས་ར་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ར་ཏི ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭཱི་ཧི་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཧི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ, རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟོཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶེ་ན ཝི་ནཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ་ན མུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟོ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑུ་པ་ནི་སཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ་པི ཏི་བྦ་ཏ་ར་ཏྟཱ, དྷུ་ར་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ. སོ་པི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་ནྟེ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ནྟེ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ པ་ན ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷི་ནོ, ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི པ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཝཱ སི་ཡཱ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི.
ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ.
༧༧༨. ཡཾ ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ. པུ་རི་མེ་ན ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡེ་ནཱཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ ནཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ, པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་མུ་ཉྩ་ནུ་པཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི་པི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མ་ཉྙཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༧༨༠. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ. པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱཏི ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཱི་ར་ཎཾ. མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེཏི ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ. ཡཱ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝི་ཙི་ན་ནེ་པི ཨུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་སྶ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཙ སཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན.
༧༨༡. ཨི་མེ དྷ་མྨཱཏི ཨི་མེ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨ-ས་དྡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ.
༧༨༢. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཧོ་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ན་ཏོ. ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡ་སྶཱཏི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡ་སྶ. ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི པ་ར་ཏོ དི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝ ཧི ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟ་ཏོཏི ས་ས་ནྟཱ་ནེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཨཱ་དི་ཏོ, ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཙ. ཏ་ཉྷི ས་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ཉྩ. གྷ་ཊི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ མ་གྒ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ.
༧༨༣. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཏོ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ ཨུ་དྡེ་སོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན མ་གྒོ ས་བྦ་ཏོ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༩༨; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཡི་དཾ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ནྟ་སྶ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༧༨༤. སུ་དྡྷ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི མ་མཾ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནོ་པི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, མ་གྒེ་ན ཝཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ.
༧༨༥. རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱཏི བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་མྤི ‘‘རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ན རཱུ་པ’’ནྟི པི་ཎྜ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ རཱུ་པེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
༧༨༦. ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨནྟི ཀཱ་མཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ, ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཙཱ་རེ་ནྟོ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ས་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷཱ་དིཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཕ་སྶི་ཏཾ, པུ་ན ཏཾ ཕ་སྶི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༧༨༨. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷེ་དེ ཨ་ས་ཏི་པི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལ་དྡྷཾ བྷེ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༧༨༩. ས་དྡྷིཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པུ་རི་མ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྪི་མ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཙ ས་ཧ. ཨུ་དྡཱ་ནནྟི ཨུ་དྡེ་སོ.
ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི…པེ… ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ ཏཾ་ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་དེ་སེ. ས་བྦནྟི ས་བྦཾ ཉཱ་ཎཾ, ས་བྦཾ ཝཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ.
༧༩༠. ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ.
ག་ཡ྄ཧུ་པ་གཾ ཨ་དི་སྭཱཏི ག་ཧ་ཎ་ཡོ་གྒཾ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ མཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀ་སཱ་ཁཱ་ས་དི་ས་ཏཱ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ལོ་ཙ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛེ ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ.
༧༩༡. ས་པྤ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཏོ. ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་བྷ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ནནྟི ཨ་བྷ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་མཱ་ཧ, ན ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ.
༧༩༢. ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ག་ཧ་ཎ་སྶ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱགྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ. ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཏཱ་སཾ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་གྒོ་ལོ་ཀ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ. མ་གྒེ དི་ཊྛེ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མེ སི་དྡྷེ མ་གྒོ སི་དྡྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་སྶ མ་གྒ་ད་སྶ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ. ཝེ་གེ་ན་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་པ་དེ་སེ་སུ སཱ་དྷ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ.
༧༩༣. པ་ར་ཏོ ན མ་མཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ག་ཧ་ཎ་སྶ རཱ་ཛ་གོ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༧༩༤. ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ག་ཧ་ཎ་སྶ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ སཾ་ཝཱ་ས་ས་དི་ས་ཏཱ. སུ་སཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་ར་སུ་སཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ གོ་ཏྲ་བྷུ.
༧༩༥. པུ་ཏྟ་གི་དྡྷི་ནཱིཏི པུ་ཏྟ་ཝ་ཙྪ་ལཱ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ནཱཏི སཱ་ར་ཛྫ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ དཱ་ར་ཀོ་རོ་པ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ.
༧༩༦. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ…པེ… ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ, ན པུ་རི་མཱ་སུ ཝི་ཡ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཙི་རཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏོ, དུ་སྶ་ཧ་ཏོ ཙ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་དི་སཾ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་བྷོ་ཛ་ནཾ. སཱ པ་ནེ་ཏྠ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་མ་ཏ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨ་མ་ཏ་ར་སཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་མ་ཏཾ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡.༦༠༠).
ཕ་ལ་ར་སཱ་མ་ལ་ཀ་སི་ངྒཱི་ཝེ་ར་མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི ཨ་ནེ་ཀ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རཾ.
ཀ་པ་ཎཱ་སེ་རི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧ་སྶ སཱི་ཏ་ས་དི་ས་ཏཱ. མ་གྒ་ཏེ་ཛནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡ་གྒིཾ.
རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་གྒཱི ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་གྒི་ཝཱུ་པ་ས་མཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་རེ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་མ་ཡོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀཱ, མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
ཨ་མ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཝཱ ཨོ་ས་དྷཾ ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་བྱཱ་པཱ་རཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༧༩༧. ནི་རཱ་ལ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ས་ཊ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟོ པ་ཏི་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་ལཱི་ན་ཙ་རོ, ཏ་སྶ པ་ཏི་ལཱི་ན་ཙ་ར་སྶ. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡ་སྶ ཨི་ཀྑ་ན་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ཝི་ཏྟ་མཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་མཱ་ན་སྶ. སཱ་མ་གྒི་ཡནྟི ཡུ་ཏྟཾ, པ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ནེཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཀེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ. སོ ཧི ཨི་དྷ བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷ་ཝ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ན ད་སྶ་ཡེཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ན ད་སྶེ་ཡྻ. ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཡ་ནྟི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧཱུཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱཏི ནི་ཡ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་སེ་སཾ, མ་གྒ་ངྒ་ཝི་སེ་སཾ, ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝི་སེ་སཾ, པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སེ་སཾ, ཝི་མོ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་ནྟི ཝི་སེ་ས་ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཝི་སེ་སནྟི ཚ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ས་ཏྟ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྩཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་བྷེ་དཾ. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱཏི མ་གྒཱ་ས་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པ་སྶི་ཏཱ. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ བྷེ་དེ ས་ཏི ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མཾ ཀེ་ཙཱིཏི ཝུ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ. དུ་ཏི་ཡཾ ཀེ་ཙཱིཏི ཝུ་ཏྟོ མོ་ར་ཝཱ་པཱི་ཝཱ་སི་མ་ཧཱ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཀེ་ཙཱིཏི ཝུ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ.