༢༠. མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༩༢. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཉྩ ཨ་མ་གྒ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ, ཨ་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་བྷེ་དོ ད་ས་ཝི་དྷོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ན མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཉྩ ཨ་མ་གྒ་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ.

ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ དྷ་མྨེ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༣༦༡; ༢.༡༡༣; ༣.༨༦; ཨ. ནི. ༤.༡༨༡) ན་ཡེ་ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏཱ་ཝ-ས་དྡོ ཀ་མ་ཏྠོ, ཏེ་ན ས་མྨ་ས་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷེ་ད་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཏེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡོ་གཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ‘‘ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཀ་སྨཱཏི ཙོ་ད་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏ་རོ ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་དོ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ས་ཏི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མྦྷ་ཝོ, ཏ་ཏོ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨཱ་ར་མྦྷ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཋ་མཾ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་དཱི’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ སུ་ཀ་རཾ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ.

ཏ་སྨཱཏི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ…པེ… ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཏནྟི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ. ཨ་པི་ཙཱཏི་ཨཱ་དི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་སྶེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ནཾ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཙ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎེ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡ་མྤི ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཙ ད་སྶི་ཏཾ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སུ་ཀ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཋ་པི་ཏཾ. ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་རོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༦༩༣. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ, ཏཱ་སུ ཝཱ པ་རི་ཉྙཱ་སུ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ, ཀི་ཙྩ་ཏོ, བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པི པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི པ་རི་ཉྙཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཉེ་ཡྻ་ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ པ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ. ཉཱ་ཏ་ཊྛེཏི ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ. ཏཱི་ར་ཎ་ཊྛེཏི ས་མྨ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ. པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙཱཏི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ཛ་ཧ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏཱི་སུ་པི ཁ་ཎེ་སུ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་མ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན བྷ་ངྒུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པཱི་ལཱ༹་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མཱ་རོ་པི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ‘‘པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.

ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་ཙྪེ་ད་ཏོཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ, ཡཱ ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦོ་པི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་ཙཱ་རོ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་ས་མྤི པ་ན ‘‘ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ, རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨ་རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, དི་ཊྛི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་ཡཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ནེ་སུ་པི ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན པ་ན ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཏི་སྶོ་པི པ་རི་ཉྙཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ངྐཱ་རོ སི་ཡཱ. ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ…པེ… ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ’’ནྟི. ཀཱ་མཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཀ་ཉྩི མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མཱི’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ས་མྨ་ས་ནྟོ. ནི་ཙྩ་ས་ཉྙནྟི ‘‘ཏེ ནི་ཙྩཱ ས་སྶ་ཏཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ མི་ཙྪཱ་ས་ཉྙཾ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན དི་ཊྛི་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ནི་བྦི་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ནྟོ. ན་ནྡིནྟི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཾ. ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོཏི ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ རཱ་གོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཧི རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་རོ་དྷེ་ནྟོཏི ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རཱ ན པུ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི, ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱཏི ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཱཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཡྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.

༦༩༤. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ, ཏ་སྶ ཝཱ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ཡཾ པཱ་ལཱི༹ཏི ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པཱ་ལི༹་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཏཾ་སཱ་དྷ་ནཱི་ཡཱ པ་ཉྙཱ. ས་མྨ་ས་ནེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ར་ཎེ ཉཱ་ཎ་ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ས་མྨ་ས་ནེཏི ཙ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་སཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་སྶཱ་མ.

པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སུ་ཁ་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་མུ་ཁེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ པ་ན ཁ་ནྡྷཱ ཡ་སྨཱ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དྭཱ་ར་ཚ་ཀྐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་ས ཚ་ཀྐཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ཝི་བྷཱ་གཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཡེ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཏཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ. པུ་བྦེ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན, ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཙ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་ཏི་པི སུ་ཉྙ་ནི་རཱི་ཧ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་པི་མེ དྷ་མྨཱ བྷཱུ་མི་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་མི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ན་ཝ བྷ་ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླེ་ན ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛྷཱ་ན་པྤ་མ་ཉྙཱ་རུ་པྤཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ སུ་ཁེ་ན, སུ་ཊྛུ་ཏ་ར་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ. པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ དྭཱི་ཧི ཨཱུ་ནཱ་ནི དྭེ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་ཋ་མོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝཱ་རོ. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀོ དུ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ་ཝཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་ན ཧེ་ཏུ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཧི ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཁ་ཡཾ ཝ་ཡཾ བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་སྨཱ རཱུ་པཾ པ་བྷ་ངྒུ་ར་ཏཱ་ཡ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣༠.༡༥, ༤༥, ༤༦, ༧༦, ༨༥; ༢.༤.༡༤; པ་ཊི. མ. ༢.༡༠). ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་སཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཨ་ནུ་རཱུ་པེ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་ཙྩ, ན ཝི་ནཱ ཏེ་ཧི ས་མཾ, ས་མྨཱ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི. ན ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༩). ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ་པི.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ, བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏེ སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡ་སྶ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་སི་དྡྷི་ཏོ.

ཨི་མི་ནཱ པེ་ཡྻཱ་ལེ་ན ཨི་མེ དྷ་མྨ་རཱ་ས་ཡོ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༣; སཾ. ནི. ༤.༤༦) དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) པ་ན ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་ད་སྶ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་མེ དྷ་མྨ་རཱ་ས་ཡོ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཏ་ཏྠ…པེ… སཾ་ཁི་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ ཨེ་ཝ ཧི དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ག་ཧི་ཏཱ ས་མྨ་ས་ན་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ (པ་ཊི. མ. ༡.༣; སཾ. ནི. ༤.༤༦) ཝི་ཡ ས་བྦེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ. ཡེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ. ཡ་སྶཱཏི ཡོ་གི་ནོ. ཏེ་སུ ཏེ་ན ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. པ་ཙྪཱ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་པི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ་ཝ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཱ.

༦༩༥. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨོ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ས་མྨ་ས་ཏཱི’’ཏི.

ཀ་ཐནྟི ས་མྨ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ པུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨི་དྷེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧཱི-ཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡ་སྨཱ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཨེ་ཝ་མྤི ས་ངྑེ་པོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ བྷ་ཝེ. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཧི ཨི་དཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྡྷཱ་བྷེ་དོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཡི་མཾ བྷ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ ཁཱི་ཎཾ, ཏ་ཏོ ན ཨི་མཾ བྷ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.

ཡཾ བ་ཧི་དྡྷཱ, ཏ་མྤི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི, ཡཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པ་སྶ ས་མྨ་ས་ན་ཏོ ས་བྦཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ས་མྨ་ས་ནཾ ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ.

ཏནྟི ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི རཱུ་པཾ. ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ. བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝི་ན་སྶཱ་མི, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀཾ ཧོ་ཏི. སཱི་ཧོ་པ་མ་སུ་ཏྟེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི སཱི་ཧོ་པ་མ་སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ཧི –

‘‘ཡ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ ཨུ་ཙྩེ་སུ ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཏེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཝ ཀི་ར བྷོ མ་ཡཾ ས་མཱ་ནཱ ནི་ཙྩ་མྷཱ་ཏི ཨ་མ་ཉྙི་མྷ, ཨ་དྡྷུ་ཝཱ་ཝ…པེ… ཨ་ས་སྶ་ཏཱ་ཝ ཀི་ར བྷོ མ་ཡཾ ས་མཱ་ནཱ ས་སྶ་ཏ་མྷཱ་ཏི ཨ་མ་ཉྙི་མྷ, མ་ཡ་མྤི ཀི་ར བྷོ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ ཨ་ས་སྶ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༨; ཨ. ནི. ༤.༣༣) –

ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ་ནཾ བྷ་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཨཱ་ག་ཏཱ.

ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏཱི་སུ དུ་ཀྑ་ཏཱ་སུ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝ བྱཱ་པི་ནཱི, ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱཏི ‘‘ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་ད་ཀོ ས་ཡཾ་ཝ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ སི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ ས་མྨ་ས་ནཾ, བྷེ་ད་ཏོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཾ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ་པཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ’’ཏི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཊྛི་ཨ་དྷི་ཀཱ ས་ཏཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྭཱ་ར་ཚ་ཀྐཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་མྨ་ས་ན་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༦༩༦. ནི་ཡ་མ་ཏོ ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏཾ པ་ན ‘‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ. ན ཧི ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ས་ངྑ་ཏ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་པ་དཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷ་ན་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ས་བྦེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་རཾ ག་ཧི་ཏཾ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.

ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཀཱ་ར་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༩༧. སོཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་སྶ. ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ. ཁ་ནྟིནྟི ཉཱ་ཎ་ཁ་ནྟིཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཁ་མ་ཏི ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. སོ ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ས་མྨ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡཱ་མོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི པ་སྶ་ནྟོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ པཱ་ཋ་སེ་སོ རོ་གཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནི་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་རོ་ག་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ སུ་ཁཱ་རོ་གྱཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དཱི་པི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་བྦོ པཱ་ཋོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྨ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶེ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶཱ་པཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་སྶ་པི. ཏ་ཉྷི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཁ་ནྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –

‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཝཱ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༩༨; པ་ཊི. མ. ༣.༣༦) –

ཨཱ་དི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏོ, ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༦) ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ.

༦༩༨. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶ པ་ན ས་མྨ་ས་ན་སྶ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་སྶ་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་སྶ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཙྩ་ནྟི་ཀཾ པ་རཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀོ་ཊི་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.

ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཙ ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ན ནི་ཙྩཾ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་དཱ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན ཨི་ཙྩཾ ན ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ན, ཝ་ཡེ་ན ཙ པ་ཏི པ་ཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཏེ་ཧི ཝཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་བཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟོ ཧི དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཏེ་ཧི པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཡཱ པཱི་ལ༹་ནཱ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི དུ་ཀྑ་སྶ, སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཡཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ. རོ་ག་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི མཱུ་ལ་བྱཱ་དྷི ཝི་ཡ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་བྱཱ་དྷཱི་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཡཱ་པྱ་རོ་ག་ས་དི་ས་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ་པྱ་བྱཱ་དྷི ཧི རོ་གོ ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏཱ་སཱུ་ལ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཡཱཏི ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན རུ་ཛྫ་ནེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ. ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་མཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཙ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་ཝི་སྶ་ནྡ་ན་ཏོ. ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཏཱ.

ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཏུ་ད་ན་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཧི ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏུ་ད་ནྟི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཝི་ནཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་གྷནྟི པཱ་པཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཨཱ་ཝ་ཧཾ, པཱ་པ་སྶ ཙ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ག་ར་ཧ…པེ… ཨ་གྷ་ཏོ’’ཏི. ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ར་ཝ་ས་ཏཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ གི་ལཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ཧི སཾ་ཝེ་ས་ན་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་རཱི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ཨ་སེ་རཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ཀཱ. ཨ་ཝ་ས་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་རོ་ས་ཏ་ནྟོ པུ་རི་སོ པ་ར་སྶ ཝ་སཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་སུ་ཁཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ. ཨ་ཝི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘མཱ ཛཱི་ར་ཐ, མཱ མཱི་ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ. པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི བྱཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཚི་ཛྫ་ན་ཏོ ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ. ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་བྱ་ས་ན་ཏོ. བྱ་ས་ན་ཏྠོ ཧི ལོ་ཀ་ས་དྡོ, པ་ས་དྡོ བྷུ་ས་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྱཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྱ་ས་ན་ནྟི. བྱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨེ་དི་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨཱི་ཏི་ཏོ’’ཏི.

ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཨ་ན་ཏྠཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, རཱ་ཛ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨེ་དི་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་དི་ཏཱ་ནཾ…པེ… ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ’’ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧ་ཏོ, ཨ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཁ་ནྡྷཱ བྷ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནཾ…པེ… བྷ་ཡ་ཏོ’’ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི ཨུ་པ་ས་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན, ཨུ་པ་ས་གྒ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་ས་གྒོ. ཨུ་པ་ས་གྒོཏི ཙ དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ བྱཱ་དྷི་ཨཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི…པེ… ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏོ’’ཏི. དོ་སཱུ་པ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ རཱ་གཱ་དི་དོ་སེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏ་ཏཱ་ཡ. ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལཱ་བྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ, ཏེ་ཧི, བྱཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ པ་ཙ་ལི་ཏ་ཏཱ.

ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་ར་སྶ ཝཱ པ་ཡོ་གེ་ན. ས་ར་སེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་བྷ་ངྒུ་པ་ག་མ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ བྷི་དུ་ར་ཏཱ. ས་བྦཱ་ཝ་ཏྠ་ནི་པཱ་ཏི་ཏཱ་ཡཱཏི རུ་ཀྑ་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཱ་སུ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ནི་པ་ཏ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནི་པ་ཏ་སྶ་པི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཐི་ར་ཉྷི དྷུ་ཝཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡི་ཏུཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན ཏཱ་ཡ་ནོ་ཏི ཨ་ཏཱ་ཡ་ནོ, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཨ་ཏཱ་ཡ་ན་ཏཱ. ཏཱ་ཎཱ་སཱི་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཁེ་མ་ཏཱ. དུ་ཀྑ་བྷཱི་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ལཱི་ཡ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ. དུ་ཀྑ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ལེ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཧིཾ་ས་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ནཾ བྷ་ཡ་སཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ཧཱིཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི བཱ་ལེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི. རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ རི་ཏྟ་ཏཱ. སཱ ཨེ་ཝ ཙ ཏུ་ཙྪ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏུ་ཙྪ་ཏོ’’ཏི. ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཏྟཱ, ལཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ. དྷུ་ཝ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ རི་ཏྟ་པ་དེ་ན ཝ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྟ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་པ་དེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་མི…པེ… སུ་ཉྙ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཀེ་ན་ཙི སཱ་མི་ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ས་ཡ་མྤི ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཡ་ཉྩ…པེ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ’’ཏི. ན ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི.

པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟི ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ, སོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ་དཱི་ནནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༥), ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་པ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷུ་ས་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ-ཀཱ་རོ. ཡ་ཐཱ ‘‘དྭི་དྷཱ ཚི་དྡ་ཀཾ ཝི་ཙྪི་དྡ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ དྭི-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠེ ཝི-ས་དྡོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་མ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཙ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ར་ས་བྷི་དུ་ར་ཏཱ་ཡ བ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་བྦ་ལ་མྤི ཀི་ཉྩི མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡཱ. ཨི་མེ པ་ན སུ་པ་དྷཾ་སི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕེ་གྒུ ཝི་ཡ སུ་ཁ་བྷ་ཉྫ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ཨ་གྷ་སྶ པཱ་པ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཏཱ ཨ་གྷ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧི ས་བྦཾ ཀི་བྦི་ས་ནྟི. ཨི་མེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ, ན དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཛ་ནི་ཏ་ཝི་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཧ་ན་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ, ཁ་ནྡྷེ་སུ ཧི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཝི་སྶཱ་སཾ ཝཱ ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝི་སྶཱ་ས་གྷཱ་ཏི་ནོ, ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་ག་ཏ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ. ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཏ་ཏོ ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ, པི་ཏུ་ས་དི་ས་སྶ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ནོ ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ ཝི་ནཱ་ས་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ས་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ. བཱི་ཛཱ་དི་ཀོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ, བྷཱུ་ཏ་ས་ལི་ལཱ་དི་ཀོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་པི. ཏེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ ཀ་ཏོ ས་ངྑ་ཏོ. མ་ཙྩུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཨཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ, ཁ་ནྡྷཱ་པི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ, ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་ར་སྶ པ་ན ‘‘མ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མི་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་མཱ་རཱ་ན་མྤི ཨི་མེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. དྷ་མྨ་ས་དྡོ ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༧༣; པ་ཊི. མ. ༡.༣༣) ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཏྠོ, ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༡༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟ་ཡགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་པི ཧི དྷ་མྨཱ ཏ་ད་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཁུ་དྡཱ, ཏ་ཎྷཱ, ཛ་ཊཱ་དཱི་སུ ས་རཱི་ར་སྶ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཙ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་པི ས་མྨ་ས་ནཱ་ནི ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི. ‘‘ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ དྷ་མྨེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་ཧི་ཏཱ་ཏི ‘‘ས་མྨ་ས་ནཱ་ར་མྦྷ་ཝི་དྷཱ་ན’’ནྟི. ཝུ་ཏྟཾ.

ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏི་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎ་ན་ཝ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༩༩. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་སྶ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྶ པ་ན…པེ… ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི ཧི ཨི་དྷ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ན ‘‘ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི…པེ… ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཨ་བྦོ་སཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི སེ་ཝ་མཱ་ནེ་ན ས་མྨ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཏེ་ནཱཏི ཡོ་གི་ནཱ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏི་ཀྑཱ་ནཱིཏི ཏི་ཁི་ཎཱ་ནི ཝི་ས་དཱ་ནི སཱུ་རཱ་ནི. ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཁ་ཡ་མེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤཱ་དཾ དི་སྭཱ ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ངྒ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཁ་ཡ་ད་སྶ་ན་པ་སུ་ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཝ་ཧ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི ཁ་ཡ་ད་སྶ་ནེ. ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ད་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ ཁ་ཡ་ད་སྶ་ན་པ་ར་མེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨཱ་ད་ར་ཛཱ་ཏོ ས་མྤཱ་དེ་ཏི. སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཁ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ས་པྤཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ས་པྤཱ་ཡཱ་སེ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ན་བྷཱ་ཝེ པཱི་ཏི་ཝཱི་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀུ་ཎ་པེ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཝི་ཡ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ. ཨ་བྦོ་སཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ས་ངྐོ་ཙ་ནེ་ན.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དཱི་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རེ་ན ཝེ་དྷ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ ཏི་ཀྑེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སཾ པ་ན ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ ཏི་ཀྑ་ཏ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཀྑ་ཏ་ར་ཏཱ ཙ་སྶ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ་ཡཾ ས་ཎྷ་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཡ ཕ་ར་སུ་དྷཱ་རཱ་ཡ ནི་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཉྩ ཡེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཁ་ཎི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ས་ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་སི་ནྡྲི་ཡ་ཏི་ཀྑ་ཏཱ ཏ་སྶ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ. ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི མ་ཏྟ་སོ སེ་ཝ་མཱ་ནེ་ན. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ས་མྨ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཙ ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན རཱུ་པཾ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཨ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ རཱུ་པ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱཏི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་མཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བ་ལ་པྤ་ཏྟེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ་པི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༠༠. ས་བྦེ་སནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ཋ་མཾ ཀ་མྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་ཏུ་ཛཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནཾ. པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ, ས་ནྟ་ཏི་སཱི་སཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ད་ནྡྷཾ མ་ནྡཾ ཙི་རེ་ན ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷཾ ས་ཏྟ་ར་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་རུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ, ཡ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཏོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ ཁཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༢༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་པི ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཱ ཨེ་ཝ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཏེ་ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཏེ་ཧི ས་དི་སཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་དི་སཱ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ ན་ཏྠི, ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལཱ་ཝ ཏེ. ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟནྟི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱཏི དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཀྑ་ཎེཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ. ཡཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱིཏི ཡཱ་ཝ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡཱ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ན་ཏྠི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཾ སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ས་དི་སཱ་ཏི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཝཱ སཾ་སེ་ད་ཛེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ནྟ་ཏི་སཱི་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན.

༧༠༡. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་མྨ་ཏོ རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ས་ཏྟ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དི ཝི་ཡ སུ་ཁ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་མཱ་ཧ. ཀ་མྨ་ཉྷི ཀ་མྨ་ཛ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ, པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, ཀ་མྨ་ཛ་གྒི་ནོ ཙ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་པཱ་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནུ་ག་ཏེ ས་རཱི་རེ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀེ. ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏཱིཏི ས་དི་ས་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡོ ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི. བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ཝི་ས་དི་སཱ བ་ཧཱུ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝེ་ཎི་གྷ་ཊ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་པཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ར་མྤ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཨ་ཀ་མྨ་ཛཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ས་མྦྷེ་དེ་ན ད་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་ཛ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྦྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་པི རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཧི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཧི ཨུ་དྡྷ་མྤི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ ན གྷ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༠༣), ‘‘ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་པ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༠༤) ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི.

༧༠༢. ཛ་ན་ཀཱ་ཛ་ན་ཀཱ མ་ཏཱཏི པུ་རི་མ་ཀཱ ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཛ་ན་ཀཱ, པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ ‘‘སོ་ལ༹་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཛ་ན་ཀཱ་ཏི མ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ. ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཙ. ཨི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ག་མ་ནཱ་དི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཙ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ན ས་བྦཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ རཱུ་པ་སྶ. ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པཾ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཉྩཱ’’ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷི་ཉྙཱ་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ་ཡེ་ཝ སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ན ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡནྟི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནི པ་ན ཧོ་ནྟི ས་ཏི་པི ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཛྷཱ་ན་ཝེ་གེ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ, ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ. པ་ཉྩ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པ་མེ་ཝ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝི་མི་སྶ་བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞེ བྷ་ཝ་ངྒེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨོ་སཱི་ད་ནྟི པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སཱ’’ཏི པ་ན ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཛཱ་ག་ར་ཎ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ –

‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ, ཡེ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༨༨) –

པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ག་བྦྷ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ཡུ་ཏྟཾ ཙུ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ནཱ་པི ‘‘ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹ ཨ་ཏྠི, ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན’’ནྟི, པ་ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ ཏེ་སཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧ་ཎཾ ཏེ་སཾ རཱུ་པ་ཛ་ན་ནེ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙཱ་ནི པ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཨ་རཱུ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ག་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ པ་ན བ་ལ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཏོ.

ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ, ས་དྡ་ན་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ? ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༠༡, ༡༥༣༥). ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་པ་ཝ་ཏྟི་གྷ་ཊ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན དྭ་ཏྟི་པྤ་ཝ་ཏྟི་གྷ་ཊ་ནཾ ཏཾ་པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

༧༠༣. ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨོ་ཛཱ རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ ཙ་སྶ ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་རཱུ་པ་སྶ་པི ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཛ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ན་ཀོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝཱ་རེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་གྷ་ཊ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱཏི ནཱ་བྷི་མཱུ་ལཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ཧི ར་ས་ཧ་ར་ཎཱི་ཧི ཕ་རི་ཏྭཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛ་ལཱ་བུ་ཨ་ནྟ་རི་ཀེ ཀཱ་ཡེ མ་ཀྑ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ན ས་མྨཱ་ཝི་ནི་ཡོ་གོ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི.

ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ་ཏི དུ་ཝི་དྷེ ཨཱ་ཧཱ་རེ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཛཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ནོ་པི ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་གྷ་ཊ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ན ཨུ་དྡྷ་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སེ་སཱ་ནནྟི ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་སྶ, ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་སྶ ཛ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན ན་ཏྠི. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ར་ཏོ ཨུ་ཏུ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

༧༠༤. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ་པི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནེ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨུ་ཏུ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ས ཨུ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་སེ་སེ་པི ཏི་ཀྑ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་ཎྷོ, སཱི་ཏོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཡ་དི་པི ཨུ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཝི་ནཱ་པི རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ པ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་སྶ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨུ་ཏཱུ’’ཏི. ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨུ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཝི་ནཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ རཱུ་པཾ. ཡ་ཉྷི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ, ཡ་ཉྩ ཏ་ད་ཉྙ་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ་པི ས་བྷཱ་གོ ཨུ་ཏུ་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝི་ས་བྷཱ་གོ ཨུ་ཏུ ཧི་མཱ་དི ཝི་ཡ པ་དུ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་དི་ས་རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རི་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྷཱ་གཾ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏུ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ནཱ་ས་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

དཱི་གྷ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ‘‘ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝཱ་རེ’’ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ དཱི་གྷ་མྤི ཀཱ་ལཾ. ཨུ་ཏུ ཧི ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཙི་ར་ཏ་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ ས་དི་སཱ་ཀཱ་རཾ རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་ཐཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་པ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི, མཾ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ཙ་མྨ་ཁི་ལ་ཏི་ལ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ས་རཱི་རེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ མ་ཏ་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ བྷ་ངྒོ་པི དི་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི. ན ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ནི་བྦ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་སུ.

ཨ་རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༠༥. ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ.

ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་པྤ་བྷེ་དཾ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱ ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.

སོ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི སུ་དྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་ན་ཊྛ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ པ་ཉྩ, ས་ཏྟ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་ཏི ཝཱ-ས་དྡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་མོ་གྷ་ཝཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི སུ་ཏྟ་མུ་ཙྪི་ཏཱ་དི་ཀཱ་ལེ, ས་ཏྟ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཛ་ཝ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཙེ ཛ་ཝ་ནཾ, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཨི་ཊྛཾ ཙེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཛ་ཝ་ན་སྶ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སཱུཏི སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དི་སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ.

ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.

རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༠༦. རཱུ་པེ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ, རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ན་སི ཀཱ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཨི་མེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ.

ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཏོཏི བྷ་ཝ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཛཱ་ཏི་ཏོ, མ་ར་ཎ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་གཱ་མི་ཏོཏི ཝ་ཡ་སཱ ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཏུ, རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དི་བྷཱུ་མི་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ རཱུ་པཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ. ས་ཏྟཱཏི ས་ཏྟ་དྷཱ ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི ས་མྨ་ས་ཏི.

‘‘བྷཱ་རཱ་དཱ་ནཾ དུ་ཁཾ ལོ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་དཱ་ན་ནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་བྦེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་མུ་སྶ་ཡ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༢༢༠; སཾ. ནི. ༡.༡༨༦) པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཀྑེ་པ་ན་ནྟི ཙུ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡོ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༧; སཾ. ནི. ༡.༡༤༥-༡༤༦; ཨ. ནི. ༧.༧༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་པྤ་བྷེ་དཱ ས་ངྑཱ་རཱ. རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཨི་དཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཧ་ད་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཡཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏོཏི ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་རི་མུ་ཏྟ་ར་ཝི་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ རཱུ་པེ ཨི་དཾ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཏི་པི དྷ་མྨ་བྷེ་དེ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ བྷ་ངྒཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛ་རཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་མ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ. ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ནི་ཙྩ་དྷ་མྨཱ ཧི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི ནཱ་མ. ཡ་ཏོ ན ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཡ་ད་ཝ་ཏྠཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ན ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་ར་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཡ་ཏི ཏེ་སཾ ཀི་ལ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋི་ཏི་ཡཾ ཛ་རཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ནྟཱི’’ཏི, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡེ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཋི་ཏིཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མོ ཛ་རཱ་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ངྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛ་རཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶཾ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་བཱ་དྷ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཙ ནེ་སཾ དུ་སྶ་ཧ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་མ་ཏཱ, ཏི་སྶ་ནྣཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ, སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ. ཨ་བྷི་ཎྷ…པེ… དུ་ཀྑཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

‘‘སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཋི་ཏིཾ མཱ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ མཱ ཛཱི་ར་ནྟཱུཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཋི་ཏི ཨེ་ཝ ཛ་རཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཛ་རཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡོ ཀི་ལ་མ་ཐོ, སོ ཨི་དྷ ཛ་རཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱུཏི ནི་ཙྩ་ཏཾ ཨཱ་སཱི་ས་ཏི. ཀ་སྶ་ཙི དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི. ན ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡོ. སུ་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཏེ་ན ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. སུ་ཉྙ་ཏོཏི ནི་ཝཱ་སཱི་ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ, ན ནི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏོཏི སཱ་མི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོཏི པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ. ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.

༧༠༧. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩཱ, ‘‘ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དུ་ཀྑཱ, ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ནི་རུ་ལ༹ྷཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ནཱ་ནེ་ན ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་པུ་བྦ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་པུ་བྦ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པ་བྷེ་དེ་ན ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཾ ཡ་ཐོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏོ དཱི་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཏཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཋི་ཏ་སྶ ‘‘ད་ས ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཡཱ་ཝ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་སྶ བྷ་ངྒཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་མེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་སྶ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་དྷི ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ རཱུ་པ་བྷེ་དོ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ས་མ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ.

༧༠༨. མ་ནྡ་ཏཱ་བཱ་ཧུ་ལླེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ད་ས་ཀཾ མ་ནྡ་ད་ས་ཀཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.

ཏ་དཱཏི པ་ཋ་མེ ཝ་སྶ་ད་ས་ཀེ. སོཏི པུ་གྒ་ལོ. ཙ་པ་ལོཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་ར་ལོ. ཏེ་ན མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ན ཧེ་ས ན་ཝ་མ་ད་ས་ཀེ ཝི་ཡ མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནྡོ, ཨ་ཐ ཁོ ཙ་པ་ལ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡེ ད་ས་ཀེ མཾ་ས་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ད་ས་ཀེ ཨ་ཊྛཱི་ནཾ, ནྷཱ་རཱུ་ན་ཉྩ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བ་ལ་ཉྩ ཐཱ་མོ ཙ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. པ་ཉྩ་མེ ད་ས་ཀེ ཡོ་བྦ་ན་མ་ད་སྶ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཏ་ནུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སུ་ཝི་ས་དཱ ཧོ་ཏི. ཁི་ཌྜཱ་ཡ ར་ཏི ཁི་ཌྜཱ་ར་ཏི. ཀ་པ་ལླི་ཀཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་དཱི་པ་སྶ སུ་དྡྷ་ཏཱ་དི ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛ་ད་ས་ཀེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ བུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པུ་ར་ཏོ པ་བྦྷཱ་རོ ཧོ་ཏི ཀ་ཊི་ས་ནྡྷི་གཱི་ཝཱ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ར་སྶ་སྶཱ་པི, པ་གེ་ཝ དཱི་གྷ་སྶ. པ་བྦྷཱ་རོཏི ཙ ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ལ་མྦ་ཀོ. མོ་མཱུ་ཧོ ཧོ་ཏི ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ. ས་ཡ་ན་བ་ཧུ་ལོ་ཝ ཧོ་ཏི ཋཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ.

༧༠༩. ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཝ་སྶི་ཀོ་པི ཧི ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. དྭི་ས་ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཝ་སྶཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཏཾ པ་ན ཝ་སྶཱ་ནཾ དྭི་དྷཱ ས་མ་ཏྟཾ, ན པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་མཱ་ས’’ནྟི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ པ་ན ཝ་སྶཱ་ནོ ཨུ་ཏུ སཱ་ཝ་ཎ་པོ་ཊྛ་པཱ་ད་མཱ་སཱ, ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཱ ས་ར་དོ, མི་ག་སི་ར་ཕུ་སྶ་མཱ་སཱ ཧེ་མ་ནྟོ, མཱ་གྷ་ཕ་གྒུ་ན་མཱ་སཱ སི་སི་རོ, ཙི་ཏྟ་ཝེ་སཱ་ཁ་མཱ་སཱ ཝ་ས་ནྟོ, ཛེ་ཊྛཱ་ས་ལ༹ྷ་མཱ་སཱ གི་མྷོ ཨུ་ཏཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱཏི ད་ས་ད་ས་ནཱ་ཊི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ.

༧༡༠. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་མ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མོ. ཨཱ་མུ་ཁཾ ལོ་ཀ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནཾ. ཝི་ཝི་དྷཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་ངྐུ་ཙ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ནཾ. ཨཱ་ཡ་མ་ནཾ པ་སཱ་ར་ཎཾ.

པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེཏི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ. པཱ་ད་སྶཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཊ་པཱ་ད་སྶ. ཨོ་མ་ཏྟཱཏི ས་ཏྟི་ཏོ ཧཱི་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནྡཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱཏི ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཡ་ཐཱ པཱ་ད་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་སཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཨོ་མ་ཏྟ་ཏཱ ག་རུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ པ་ན སེ་སཾ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་པ་ཐ་ཝཱི་ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་ར་ཏོ ཧ་ར་ཎེ, པ་ཙྪ་ཏོ ཧ་ར་ཎེ ཙ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སཱུ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཧཱི་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ག་རུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པུ་རི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཧཱི་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི. ཨེ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. པ་བྦཾ་པ་བྦནྟི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟ་ར་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱཏི ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟི ཝི་ཡ, ཏེ་ན ནེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨི་ཏྟ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.

༧༡༡. ཨ་སྶཱཏི ས་མྨ་ས་ན་སྶ. དཱ་རུ་ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་དཱི་སཱུཏི དཱ་རུ་ཨུ་ཀྐཱ་ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཀིཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ ཨེ་ཀ་གྷ་ནཾ ས་ཏ་ཏཾ ས་བྦ་དཱ་བྷཱ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་ནྟི མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ མ་ནཱ་པ’’ནྟི. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཡ་དི་དཾ ཏེ་ལ་ཝ་ཊྚི་ཀྑ་ཡེ་ན པ་དཱི་པ་སྶ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མྤི. ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེཏི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ མི་ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ནྟུ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨཾ་སུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨཾ་སུཾ པ་ན མུ་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཀཱ་ལ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ག་ཏཾ པ་ན ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟ་རཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་མཱ་ཡ་མྤི ཝཱ ཏཱ་ཝ ཡཱ་ཝཱ་ཏི ཀཱ་ལ་སྶ བྷེ་ད་མ་ཏྟཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨུ་པ་མཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

༧༡༢. པུ་བྦེ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཾ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. ‘‘ཝི་ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡནྟི ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཛྷ་ཏྟནྟི མི་ལཱ་ཏཾ. ཀི་ལ་ནྟནྟི ཁི་ནྣཾ. དྷཱ་ཏནྟི ཏི་ཏྟཾ. པཱི་ཎི་ཏནྟི མཾ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱི་ཎི་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མུ་དུ. སི་ནི་དྡྷནྟི སི་ནི་དྡྷ་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ས་ཎྷཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཕ་སྶ་ཝ་ནྟཾ.

༧༡༣. ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པནྟི ཨུ་ཎྷ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. སཱི་ཏ་ཨུ་ཏུ་ནཱཏི ས་པྤཱ་ཡེ་ན སཱི་ཏ་ཨུ་ཏུ་ནཱ.

༧༡༤. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེཏི པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ. མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནི་སྶི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏྠ མ་ནོ་དྭཱ་རུ་པྤ་ཏྟི.

༧༡༥. སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན, སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ.

ཨ་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ.

ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པི ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཉྙཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཀེ་ཝ་ལཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨ་ཝོ་མི་སྶཱ. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧི་ཏཱ. ལ་ཧུ་སོ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཁ་ཎོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ལ་ཧུ་ཀོ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་རོ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཎོ ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཙུ་ལླཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀ་པྤནྟི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཀ་པྤཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་པྤནྟི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་རཱུཏི དེ་ཝཱ. དྭཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་མོ་ཧི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཛཱི་ཝི་ནོ་པི ཏེ དྭཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏེ་ས་མྤི ས་ནྟཱ་ནེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དཱི་ནི དྭཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་ཧ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ དུ་ཏི་ཡཱ ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི.

ཡེ ནི་རུ་དྡྷཱ མ་ར་ནྟ་སྶཱཏི ཙ་ཝ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རུ་དྡྷཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཡེ ཁ་ནྡྷཱ. ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨི་དྷཱཏི ཡེ ཝཱ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ནྟ་སྶ དྷ་ར་ནྟ་སྶ བྷ་ངྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རུ་དྡྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་བྦེཔི ས་དི་སཱ ཏེ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་པི ཁ་ནྡྷཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཙ ཡེ བྷ་གྒཱཏི ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ བྷ་གྒཱ ནི་རུ་དྡྷཱ. ཡེ ཙ བྷ་གྒཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེཏི ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་གྒཱ བྷ་ཉྫ་ན་སཱི་ལཱ བྷི་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏ་ད་ནྟ་རཱ ནི་རུ་དྡྷཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་གྒཱ་ནཾ. ཝེ་ས་མཾ ན་ཏྠི ལ་ཀྑ་ཎེཏི ཏེ་སཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི བྷ་ངྒ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ས་མ་ཏཱ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ ན་ཏྠི.

ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ན ཛཱ་ཏོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟ་བྷ་ངྒཱ མ་ཏོ ལོ་ཀོཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦ་སྶ་པི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ མ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ནི་རུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ར་མ་ཏྠི་ཡཱ ཡཱ་ཡཾ ཏཾ ཏཾ ས་ནྟཾ ས་ནི་སྶ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཏི་སྶོ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཕུ་སྶོ ཛཱི་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ནྟཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠི་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ན ཛཱི་ར་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༧༦).

ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཱ བྷ་གྒཱཏི ཡེ བྷ་གྒཱ, ན ཏེ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་དྷཱ་ནཾ ག་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཏཱ. པུ་ཉྫོ ན་ཏྠི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཡ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ. ནི་བྦ་ཏྟཱ ཡེ་པཱིཏི ཡེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་པི ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པཱུ་པ་མཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ སཱུ་ཙི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ཡཾ སཱ་ས་པོ ཁི་ཏྟོ ཏ་སྶཱ སི་ཁཾ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ན ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.

བྷ་ངྒོ ནེ་སཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏོཏི ཏེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ངྒོ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཀཾ་ས་བྷཱ་ཝཱི ན ཨ་པ་ས་ཀྐ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རཱ་ཎེ་ཧཱིཏི པུ་རི་མ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏེ་ཧི.

ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ཨ་པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཀུ་ཏོ་ཙི རཱ་སི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧ. བྷ་གྒཱ ག་ཙྪ་ནྟུ་ད་སྶ་ནནྟི བྷ་གྒཱ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དོ…པེ… ཝ་ཡ་ནྟི ཙཱ’’ཏི.

༧༡༦. ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡོ ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧཾ. ལོ་ཧཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ལོ་ཧཾ ཝི་ཛཱ་ཏི་ལོ་ཧཾ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ པི་སཱ་ཙ་ལོ་ཧ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ ར་ཛ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཏི་པུ སཱི་སཾ ཏ་མྦ་ལོ་ཧཾ ཝེ་ཀ་ནྟ་ཀ་ལོ་ཧ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཛཱ་ཏི་ལོ་ཧཱ་ནི. ནཱ་ག་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་ཧཾ ཝི་ཛཱ་ཏི་ལོ་ཧཾ. ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཱ་ནི. མོ་ར་ཀྑ་ཀཱ་དི པི་སཱ་ཙ་ལོ་ཧཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་མྦ་ལོ་ཧཾ ཝེ་ཀ་ནྟ་ཀ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཛཱ་ཏི་ལོ་ཧེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི ཨི་དྷ ‘‘ལོ་ཧ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ནྟི. ཏི་པཱུཏི སེ་ཏ་ཏི་པུ. སཱི་སནྟི ཀཱ་ལ༹་ཏི་པུ. སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཀ་རུ་པྤ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྡྷཱ་དི་བྷེ་དཾ. མུ་ཏྟཱ སཱ་མུ་དྡི་ཀ་མུ་ཏྟཱ་དི. མ་ཎཱིཏི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་མ་སཱ་ར་ག་ལླཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་བྦོ མ་ཎི་ཝི་སེ་སོ. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི. ས་ངྑོ སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ས་ངྑོ. སི་ལཱཏི ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་པ་ཎྜུ་སི་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ་སི་ལཱ. པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ཝ་ཊྚུ་མཾ ཝི་དྡྷ་མཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ངྒཾ ར་ཏྟ་མ་ཎི. མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ ཀ་བ་ར་མ་ཎི. བྷཱུ་མིཨཱ་ད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ. ཏ་ད་སྶཱཏི ཏཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ.

ཏ་རུ་ཎ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞནྟི ཨ་མྦཱ་དཱི་ནཾ ཏ་རུ་ཎ་པ་ལླ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ. ས་བྷཱ་ག་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏིནྟི ཝ་ཎྞཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་གཾ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷཱ་པ་ཡ་མཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

སོཏི ཡོ་གཱི. ཏནྟི ཨ་སོ་ཀ་རུ་ཀྑ་པ་ཎྞཾ. པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སོ་ཀ་པ་ཎྞེ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན. ས་བྦ་མྤི ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ. ཏ་མྤི ཧི སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ སཱི་ཏ་ལཾ, ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ཨུ་ཎྷ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ཨུ་ཎྷཾ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ སཱི་ཏཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༡༧. ཀ་ལཱ་པ་ཏོཏི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ.

ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ, སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ལཱ་པ་ཏོ་ཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡེ ཨི་མེ ས་མྨ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟནྟི ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ. ས་མྨ་ས་ནྟོཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ. ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རནྟི ཏཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཾ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀེ ས་མྨ་ས་ནཾ ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀེ ས་མྨ་ས་ན་སྶ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་ས་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ, ན པ་ན ཨ་པུ་བྦ་ཀེ་སཱ་དི་ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་བྦི་ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཝཾ ན་ཝཾ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ, པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་ས་ཡཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་ས་ཡ་སྶ ག་ཎྷ་ན་ཏོ. སེ་སཱ་ནི་པཱིཏི ཡ་མ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཱ་དཱི་ནི་པི. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.

༧༡༨. ཏ་མྤི ཙི་ཏྟནྟི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མྤི. ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧི ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཡ་མ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦེ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ ས་མྨ་ས་ཏི. ཁ་ཎི་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

༧༡༩. ཨེ་ཏ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་མྨ་ས་ན་ཙི་ཏྟ་མྤི. པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟནྟི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཾ ས་མྨ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ, ཡཾ རཱུ་པ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ས་མྨ་སི་ཏ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཁ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཨི་དཾ ས་མྨ་ས་ནཾ ‘‘ཁ་ཎི་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

༧༢༠. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ས་མྨ་ས་ནཾ དི་གུ་ཎི་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ ས་མྨ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཊྚེ་ཡྻཱཏི ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་མྨ་ས་ན་པ་སུ་ཏཱ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ སི་ཡཱ, ན མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རཱི, ན ཙཱ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙཱ་རོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ད་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ནཱ…པེ… ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཋ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཙ ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ དྭཱ་ད་ས་མེ་ན ས་མྨ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ན ཏ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་ཏོ ཨོ་ར་མ་ན་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ཏ་སྨཱ པུ་ན་པི རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ད་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ནཱ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏེ་ཝ. ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.

༧༢༡. ཝི་སུཾ ས་མྨ་ས་ན་ན་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ ཨི་དྷ དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཱ་ད་ཡོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱཏི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཉྙཱ. དུ་བྦ་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན དི་ཊྛི ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཙི་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. མཱ་ནོ ནཱ་མ ཡོ དི་ཊྛཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡོ, སོ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ…པེ… མཱ་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. མཱ་ནོ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨ་བྷི་མ་ཏ་ཝི་ས་ཡེ་སུ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ…པེ… ཏ་ཎྷཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཎྷཱཏི ཨི་དྷ སུ་ཁུ་མཱ ནི་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ…པེ… པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་དྷི.

མ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ པ་རཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་གཱ་ཧ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཏོ ཧི དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཀོ, མ་གྒེ་ན པ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་སེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.

སུ་ཊྛཱུཏི ས་མྨཱ. མ་ནཱ་པནྟི ཙ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་དྷི་མཱ་ན་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མཱིཏི ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་པ་དེ་སེ་ན གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ད་སྶཱི་ཡ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི. ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ས་ཙེ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ཝ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ་པི དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ ཏ་དུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཡ་སྨཱ མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ན་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཏོ མཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ས་རོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཱ་ཡཱ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ.

ཡ་སྨཱ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཧི ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. སེ་སཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་སུ་ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཡ་དཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཝི་ས་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ་པི ཏ་ད་ནུ་ག་ཏི་ཀཱ, ཏ་དཱ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་མཱུ་ལི་ཀཱ ཧི ས་བྦཱ དི་ཊྛི་ཡོ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ.

ཡ་དཱ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཝི་ས་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ་པི ཏ་ད་ནུ་ག་ཏི་ཀཱ, ཏ་དཱ་ནེ་ན མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏི ཧི ནི་ཙྩ་གཱ་ཧེ མཱ་ན་ཛ་པྤ་ནཱ ‘‘ཨི་དཾ ནི་ཙྩཾ, ཨི་དཾ དྷུ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༥༠༡) བ་ཀ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ཝི་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ནི་ཙྩ་གཱ་ཧ་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ.

ཡ་དཱ པ་ན དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཝི་ས་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ་པི ཏ་ད་ནུ་ག་ཏི་ཀཱ, ཏ་དཱ་ནེ་ན ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏི ཧི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧོ་ཝ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ས་མྨ་ས་ན་ན་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༧༢༢. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོཏི ཨི་དྷ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་རཱུ་པ་ཏོ, ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ’’ཏི, ཏཱ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ དྷ་མྨེཏི ཡཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏཱ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ དྷ་མྨེ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ཀེ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི.

ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ. བྷཱ་ཝེ་ནྟོཏི ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ. གྷ་ན་ས་ཉྙནྟི ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནནྟི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) པ་སྶ་ཏི, སཱ ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶཱ པཱ་རི་པཱུ་རཱི་ཏི གྷ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ པ་ཧཱ་ན་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ངྒཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་རོ་དྷེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཡ་ད་ཏྠཾ, ཡཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཛཱ་ཏ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི དྭི་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་མ་ད་སྶ་ནཾ, རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་ཡ དྷུ་ཝ་ས་ཉྙཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.

ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱད་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ, ས་མཱུ་ཧེ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་རཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡི་བྷཱ་ཝེ་ན, ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ་ཡ ས་ཝི་གྒ་ཧཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ. པ་ཎི་དྷིནྟི སུ་ཁ་པ་ཏྠ་ནཾ, རཱ་གཱ་དི་པ་ཎི་དྷིཾ ཝཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་ནྣ་ཏཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སནྟི ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་ད་ཡོ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒཾ དི་སྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ, ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཙ སཱ དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དི་ཨཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ས་ཏ་ཎྷཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ, ‘‘ཨི་སྶ་ར་ཏོ ལོ་ཀོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀ་ཉྩ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨཱ་ལ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཏ་སྶཱ ཧི ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་སེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཡ སཾ་ཡོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀཱ་མ་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི, པ་ར་ཏོ ཙ སཾ་ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ.

ཏཱ་སཱུཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ཨི་མི་ནཱཏི ཡོ་གི་ནཱ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཝི་ས་ཡོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑོ པཱ་ད་པོ ཏ་རཱུ’’ཏི. ཏཱ་པི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ.

ས་བྦཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་མྤི དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སེ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ. ‘‘ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མཱ་ཧ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི སི་དྡྷཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན སི་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་ཏི.

ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༢༣. པ་ར་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་བྦྷཱ་དི་ཝི་ག་མེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཝི་ཡ, པ་ངྐ་མ་ལ་ཝི་ག་མེ་ན ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ཡ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པ་ག་མེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎོ’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ. ཏ་སྶེ་ཝ ཧི ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ ས་མྨ་ས་ན་ཝི་སེ་སཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ཝཱ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ. ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་དི་སཱ ཧི སཱ. ཏཱ་ཡ ཧི དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཱ་དི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཧི ཨཱ་ར་མྦྷོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ སུ་ཀ་རོ. ཏ་ཏྲཱཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཨཱ་ར་མྦྷེ.

ཀ་ཐནྟི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཡཾ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ…པེ… ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ, ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ན ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི.

ཛཱ་ཏནྟི ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཡཾ ཧི ཛཱ་ཏ་ས་དྡོ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༠༤༦) ཝི་ཡ, ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ

‘‘ཡེ ཏེ ཛཱ་ཏཱ ན ཏེ ས་ནྟི, ཡེ ན ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ;

ལ་དྡྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ནོ བྷ་གྒཱ, ཏེ་ཝ ས་ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. –

ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ནཱ་པི ཛཱ་ཏ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༢༠༧; སཾ. ནི. ༥.༣༧༩), པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧ་ནྟི ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶཱཏི རཱུ་པ་སྶ. པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡོཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་ཉྙི་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡོ ཨུ་པྤཱ་དོ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཡོཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཡོ ཝི་ནཱ་སོ. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎནྟི ཡཱ ཨུ་ད་ཡ་སྶ, ཝ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ནཱ, ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སཱི་སེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟོ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཛཱ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༩) ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ བྷ་ཝ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ.

སོཏི ཡོ་གཱི. ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མཱ་ཡ ‘‘ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ག་ཏི་ཡཱ. ཛཱ་ཏིནྟི ན པ་སཱུ་ཏིཾ, ན ཙ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པྤཱ་དཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་རཾ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་ཀཱ་རོ ཡ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཛ་རཱ ཝི་ཡ ན་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་ཀཱ་ར’’ནྟི. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱ་སི ཝཱ ནི་ཙ་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི ཡ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ལ་དྡྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་དྡྷ་ནི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨ་དྡྷ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་སྶཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་ག་ཏཾ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱ་སི་ཏོཏི རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་སྶི་ཏོ པུ་ཉྫོ རཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པི་ཎྜི་བྷཱུ་ཏོ ནི་ཙ་ཡོ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ནི་དྷཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ཝཱི་ཎེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ཝཱི་ཎཾ, ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ནཾ.

༧༢༤. ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ན ཡཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ, ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱི་ཧི ཨུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་སི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ སོ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ག་ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱུ་པ་སྶ པོ་ས་ཀོ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཨུ་ཀྐཾ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གེ་ཝ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་དྷ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི. པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཎྷཱ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཧི རཱུ་པ་སྶ ཨུ་ད་ཡོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ནི་བྦ་ཏྟི པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ. རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོཏི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི བྷ་ངྒ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་གེ་ཝ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་དྷ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི. པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ, རཱུ་པ་སྶ ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ, རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་རོ་དྷོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༣), ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི, ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ (ཝི་བྷ. ༢༣༡) ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏཾ་ནི་རོ་དྷཱ ཙ ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷོ, མ་ཧཱ་པ་དཱ་ན (དཱི. ནི. ༢.༦༠) མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནསུ་ཏྟེ་སུ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ༧༡༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏཾ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཨུ་པྤཱ་དཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཏ་སྶཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ན བྷ་ངྒཾ. ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཾ, བྷ་ངྒ་ཉྩ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཧི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་ད་ཡ་ཏོ, ཝ་ཡ་ཏོ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ལ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཋ་མཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟེ ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཁ་ཎ་ཏོ་པི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི.

ཏ་སྶ ཡ་དཱ ཉཱ་ཎཾ ཏི་ཀྑཾ ཝི་ས་དཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་དཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ, བྷི་ཛྫ་ནྟཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཨུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཨུ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ་པི. ཏ་ཎྷཱ…པེ… ཀ་མྨ…པེ… ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ་པི རཱུ་པ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ. ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཡོཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ་པི ཏ་ཎྷཱ…པེ… ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ་པི རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཡོ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པཾ ཨུ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨུ་དེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཝེ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཁ་ཎ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༧༢༥. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ན ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏི ཀི་རི་མེ དྷ་མྨཱ…པེ… པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི, ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་ཉྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ཐ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ནེ་ཏི. དུ་ཀྑཱ་དི་ས་ཙྩ་པྤ་བྷེ་དཱ, ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པྤ་བྷེ་དཱ, ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་བྷེ་དཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ ཙ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ, ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

༧༢༦. ཡནྟི ཀ་ར་ཎེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཡནྟི ཝཱ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) ཀ་ཏོ, ན ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་སྶ བྷེ་དོ ཨ་ཏྠི ཨ་བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི པ་སྶ་ནྟོ ཁ་ཎ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ པ་སྶ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.

༧༢༧. ཨི་ཙྩ་སྶེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཁ་ཎ་ཏོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཡོ་གི་ནོ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཡེ པ་ན ‘‘ཨི་ཙྩ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཛ་ན་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོཏི ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན པ་བྦ་ཏ་ས་མུ་དྡཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ. མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ. ཡ་ཉྩ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནནྟི ཡཾ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ, ཁ་ཎ་ཏོ ཙ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧོ, ཏ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་དྷ་མྨ་པུ་ཉྫོ མ་གྒོ ཝཱ་ཡཾ ལོ་ཀི་ཀོཏི ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལོ་ཀི་ཀོ མ་གྒོ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ. ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏོ’’ཏི, ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ཀཱ་སེ་ཏི པ་དཱི་པོ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏོ’’ཏི.

༧༢༨. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨ་ནུ་ལོ་མོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་སུ ས་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ’’ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ལོ་མ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་ཊི་ལོ་མོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཏེ ཙ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (སཾ. ནི. ༢.༢༠). པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ‘‘ཨི་མ་སྶེ་ཏཾ ཕ་ལ’’ནྟི ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ.

༧༢༩. པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༡༧) ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྑཱ་རཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི, སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཕ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ན་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ, སཱ ཙ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ ཀུ་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ. ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧི ཀཱ་ར་ཎཾ.

༧༣༠. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ས་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཕ་ལ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཏི ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ནི་རཱི་ཧ་ཏཱ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ…པེ… ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཉྷི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ. པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏཱ. ན ཧི ས་ངྑཱ་རཱ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོཏི ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝི་བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟེ་ཝ. སཱ ཙ ནེ་སཾ ཝི་བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ ས་མྨཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ…པེ… བོ་དྷ་ཏོ’’ཏི.

ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤཱིཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཐ་ཝཱི་ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་དྡྷཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཙྪི་ནྣཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེཏི ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏེ ལ་ཀྑ་ཎེ, ཏཾ་ཏཾ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎེ. ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཱ་དི་པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ་པི ཁ་ཎ་ནྟ་རཱ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡམ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.

༧༣༡. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ནི་ཙྩ་ན་ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ. ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜེ་ན ཀ་ཏ་ལེ་ཁཱ ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི. ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་པི ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷཱ ཨེ་ཝ ནི་ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཏོ་པི ལ་ཧུ་ཏ་ར་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ག་མ་ན་སྶཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་ར་སི པཱ་དེ ཙ བ་ནྡྷ་ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ་པི སཱི་གྷ་ཏ་རོ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ, པ་གེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་ཙྩ་ན་ཝཱ, ནཱ་པི པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སཱ་རཱ. ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི མ་ཎི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ མ་ནྟོ་ས་དྷ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨི་ནྡ་ཛཱ་ལཱ་དི་ཀཱ མཱ་ཡཱ. མི་ག་ཏ་ཎྷི་ཀཱ མ་རཱི་ཙི. སུ་པི་ན་མེ་ཝ སུ་པི་ན་ནྟཾ. མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ལཱ་ཏ་ཙ་ཀྐཾ. ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ག་རཾ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན (པ་ཊི. མ. ༡.༤༩), ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན (མ. ནི. ༡.༣༤༧, ༣༦༡; ༢.༡༡༣; ༣.༨༦, ༨༩; པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀོ་པི ཧི ས་བྦོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ན་སྶེ་ཝ, ན པ་རི་ས་པ་རི་ས་རཱི་ར་ཀ་ར་བ་ནྡྷོ་ཏི. ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་མེ་ཝཱཏི བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ. ཝ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཉྷི ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ནཱ་ས་སྶ. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ པ་ན ཝི་ས་དི་སུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ད་ཡ་སྶ, ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨི་དཾ ཝ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཡ་སྶ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་དྷུ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན ཏཱ་ཝ བ་ལ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་མྨ་ས་ནཾ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༣༢. ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན, ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ནཱ་པི ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཏ་དཱ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶཱཏི ཙ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ-ཀཱ་རོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛི་གཱ་ཧཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ. ‘‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་སྶཱཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙ-ས་དྡོ ཨུ་པ་རི་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཀོ་ས་ཛྫེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་སྶཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ག་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧི ས་ས་མྦྷཱ་རཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏ་ད་ཉྙཱ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, སཱ ཙ ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་སྶ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ ཙ ཀོ་ས་ཛྫེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི. ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཡོ་གེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ. སཱ པ་ན ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ ན ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.

ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཝི་ཀྑེ་པོ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཏེ་ན དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨུ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སཾ. ཨོ་བྷཱ་སོ དྷ་མྨོཏི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཧ, ཨཱི་དི་སཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ མ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཕ་ལ’’ནྟི ཝཱ. ནི་བྦཱ་ནནྟི ག་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨེ མ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀེ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩནྟི ཏ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཧེ་ཏུ ཡོ ཝི་ཀྑེ་པོ, ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝི་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ…པེ… ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘མ་གྒཾ པ་ཏྟོ་སྨཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ –

‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ…པེ… ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ….

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏི, ཧོ་ཏི སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི ཨེ་ཀོ་དི ཧོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠) –

ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཱ དྷ་མྨོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒཱ་དི་ཀོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀྑེ་པོ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཏེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝི་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཀ་ནྟི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་པེ་ཀྑཱ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཱ ཏ་ཎྷཱ, སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ར་ཏི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀེ་ན ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀ་ནྟི ‘དྷ་མྨོ’ཏི ནི་ཀ་ནྟིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

༧༣༣. ཝི་པ་སྶ་ནོ་བྷཱ་སོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ, ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བྷཱ་སུ་རཾ རཱུ་པཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཡོ་གི་ནོ ས་རཱི་ར་ཊྛ་མེ་ཝ པ་བྷ་སྶ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ས་རཱི་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཏྠ་ར་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ རཱུ་པ་ག་ཏ་མྤི པ་སྶ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝི་ཡ ཏཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི ནཱ་མ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ. ཨུ་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཡོ་གི་ནཱ ‘‘མ་གྒ་པྤ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་མཱ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ ཝཱ ཡོ་གི་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱི་ཐི ཨུ་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཧ.

ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་པྤ་ཝི་པུ་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ. ཨ་སྶཱཏི ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ. དྭཱི་ཧི ཀུ་ཊྚེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ གེ་ཧཾ དྭི་ཀུ་ཊྚ་གེ་ཧཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་པི ཨེ་ཀཱ བྷི་ཏྟི ཧོ་ཏི བ་ཧི་པི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཧོ་ཏི, སཱ་ཡ་ནྷེ ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་རི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཀུ་སུ་མཱ་ནི, ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ རཱུ་པ་ག་ཏ་ཉྩ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཝི་པྤ་ལ་མྦ་ནེ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ན ས་བྦཾ. སོཏི སོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོ.