༡. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ག་ཧ་པ་ཏི་དཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ དཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཎཱ་པི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་པ་ཀྑཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཋ་པི་ཏ་ཀཾ སི་ཡཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ན པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་དཱ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཏཱ་དི་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ དཱ་ནགྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཱ་ཝ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏུ, པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ དི་ཝཱ ན བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ར་ཏྟི་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ས་རཱི་ར་ཊྛི་ཏི ན་ཏྠཱི་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་དཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཏ་ད་ཉྙ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་ནཱ སཱ་ས་ནེ ཋི་ཏི ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷི. སུ་སཱ་ནེ ལ་དྡྷཾ སོ་སཱ་ནི་ཀཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀེ་ན་ཙི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཏི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་སཱ་ནེ པ་ཏི་ཏ་ཀ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཎི་ཀམྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱ་ལ་ཝེ་ལི༹་མ་གྒོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་གཱ་མེ ཨེ་ཀཱ ཝཱི་ཐི. ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རེ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཌ་ཌྜྷོ པ་དེ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཌ་ཌྜྷ་པྤ་དེ་སཾ, ཝ་ཏྠཾ. མ་གྒེ པ་ཏི་ཏ་ཀཾ བ་ཧུ་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘དྭ་ཏྟི་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ཐོ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཀ་ཏི་པ་ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ. ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏ་མྤི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན པ་ཏི་ཏ་ས་དི་ས་ནྟི ‘‘སཱ་མི་ཀེ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཐོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ, ཙོ་ལ༹་ཀ་བྷི་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཉྩ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ སི་ཡཱ ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ན ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡེ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཏྟཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ཏ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ དཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ དེ་ནྟེ་ཧི ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱི་ཝ་རནྟི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ན ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི ཨ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ, གཱ་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ’’ནྟི. ཏ་ཏྲ་པཱིཏི ཡཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ན དི་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཏྲ་པི ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ལཱ་བྷེ, དཱ་ནེ ཙ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏོ་སུ་དྡྷི ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི ཨ་ནུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཀཾ ས་མ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི. རུ་ཙི་ཡཱཏི ཚ་ནྡེ་ན. ཁ་ནྟི་ཡཱཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ.
ནི་སྶ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་སྶ་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་དུ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ. ཨཱ་ར་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝོཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ར་ཀྑ་ན་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ ས་ཝི་སེ་ས་ལཱུ་ཁ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱཏི པ་རེ་སཾ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟི དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏོ. དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་རི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ན’’ནྟི. མཱ་ར་སེ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི མཱ་ར་སྶ, མཱ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་ཧ་ན་ནཱ་ཡ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཱ་ཡ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཡ་ཏོ སཾ་ཡ་ཏོ་ཏི ཡ་ཏི, བྷི་ཀྑུ. དྷཱ་རི་ཏཾ ཡཾ ལོ་ཀ་ག་རུ་ནཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ཏཾ ཀོ ན དྷཱ་ར་ཡེ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ལོ་ཀ་ག་རུ་ནཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་རི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཀོ ཏཾ ན དྷཱ་ར་ཡེཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཡཾ་ཏཾ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་སྶ་རནྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལེ༹ ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ནྣཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ.
ཨི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.