༡༩. ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧༨. ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ད་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏུ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སི་དྡྷི་ཡཾ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་བྦ་མྤི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཧེ་ཏུ ཧི་སྶ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཀ་ར་ཎེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཡ་དཱ ཧི་སྶ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ནི་ཛྫ་ཊོ ནི་གྒུ་མྦོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་དཱ་ནེ་ན ཀ་ངྑཱ ཝི་ཏ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ, ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི.
ཏནྟི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ. ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡོ་ག་ཏོ རོ་གོ ཝི་ཡ. པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ་སྶ རོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ…པེ… པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་མུ་གྒ་སྶ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཏ་ཏོ ཝི་མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་བྦ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཋི་ཏེ ཡ་དེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཏ་བྦ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཏ་ད་པཱ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཏྠུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. མ་ནྡ་བུ་དྡྷི་ཏཱ་ཡ མ་ནྡཾ. ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ་པི ཀོ་ཙི མ་ནྡ་བུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀུ་མཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཀོ་ཙི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ‘‘ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ད་ཧ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཡོ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཀོ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ, སོ་པི ‘‘ད་ཧ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀ་རོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ན ཏཱ་ཝི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ་རེ་ན ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་ནོ་ཏི ས་བྦ་ས་མཱ་ན་ཏཱ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི སོ་ཏ་པ་དེ་སཱ་དཱི་སུ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ, པ་རི་བྷེ་ད་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཧེ་ཏུ་ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་བྦ་དཱ ཙ ཨ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ, ཨ་ས་ཉྙཱི་ན་ཉྩ ཧེ་ཏུ་ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཧེ་ཏུ་ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ཉྩ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཧཱི’’ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀེ ཝི་སེ་སཱ, ཏེ་ཧི ས་བྦེ་སཾ, ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ཉྩ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཏེ་ས་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ས་བྦ་དཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་སི་དྡྷེ ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དཱི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ན ཨི་དཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཀེ་ན པ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི? ཨི་སྶ་རཱ་དི་ནཱ’’ཏི.
ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི་ན་མེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི པ་ན ཨ་ས་ཏོ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སཱ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ, ཧུ་ཏྭཱ ཙ ཝི་ན་སྶ་ནྟཾ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶ་རཱ་དཱི་ཧི་པི ཏཱ་དི་སེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ཏ་ད་པི ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ས་ངྑ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཏཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ན ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཀ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་དི ཧི ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩཾ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི སི་ཡཱ, ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི པ་ན ཏ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཡྻུཾ, ཏཱ་ས་ཉྩ ཨི་ཙྪཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཀོ ཝི་བ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ཏ་དེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀི་མ་ཉྙེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ? དི་ཊྛ་ཉྷི ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཏ་ད་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་པི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་པི ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ, བྷཱ་ཝེ ཙ བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཙ་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཡྭཱ་ཡཾ ཡ་མ་ཀཱ་ན་མྤི ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཛ་ན་ནཱི་སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏཱ་དི་བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་སོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཙ ས་ས་ནྟཱ་ནེ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་སྶ་རཱ་དི་ཀ་སྶ. ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ན ཙ ས་ནྣི་ཧི་ཏེ ཏ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི དི་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མི་སྶ་རོ.
ཨ་ཐཱ་པི ས་གྒོ ཨེ་ཝཾ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, སོ་པི ས་གྒ་པྤ་ཀཱ་རོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ. ན ཧི ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ. ནི་ཙྩེ ཙ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎེ ས་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཡེ་ཝ ན ཡུ་ཏྟོ, ཡཱ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཱ་ཝ ས་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ཐཱ་པི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཀ་མྤི ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་དེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་དི པ་རོ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨི་དྷ བུ་དྡྷི་པུ་བྦོ བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དི་ཊྛོ, ཡ་ཐཱ ཏཾ གྷ་ཊ་གེ་ཧཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་ཏྠི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་པ་དུ་མཱ་དཱི་ནཾ ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ནཱ་པི བུ་དྡྷི་པུ་བྦེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ ཙ སོ བུ་དྡྷི་པུ་བྦོ, སོ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ ཨ་སི་དྡྷཾ, ར་ཙི་ཏཱ ས་རཱི་ར་པ་དུ་མཱ་ད་ཡོ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཧི ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཊྛ་པ་ནཾ ‘‘ར་ཙ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་བུ་དྡྷི་པུ་བྦ་སྶཱ་པི དི་ཊྛ་ཏྟཱ. དི་ཊྛོ ཧི ནྷཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒི་སཾ་ཡོ་གེ་ན ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཐཱ ཝི་སུ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ. ཡ་དི པ་ནཱ་ཡ་མི་སྶ་རཱ་དི་ཀོ ག་ཝ་སྶ་ཛ་ག་དྲ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཀ་རཱི་སཱ་ཝ་ཏྟེ པ་ཊི་མ་ཧུ་ཏཾ ར་ཙེ་ཡྻ, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ སི་ཡཱ. ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ ལོ་ཀཾ ས་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ས་ཛྫེ་ཡྻ ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཝཱ.
ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་དི པུ་རི་མོ མ་ཀྑོ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ན སི་ཡཱ ལོ་ཀེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ, ཀ་སྨཱ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧཾ པཱ་པཾ ནི་ར་ཡཱ་དིཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཉྩ ས་ཛ་ཏི? ཨ་ཐ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ཏྠཾ ས་ཛ་ཏི. ཀཱི་ལཱ༹ ཙ ནཱ་མ ར་ཏི་ཨ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ནཱ ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ར་ཏིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ར་ཏི་ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ར་ཏི་ཡཾ ཨི་སྶ་རོ ཨ་ནི་སྶ་རོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནི་ར་པེ་ཀྑོ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་ཛེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཙཱ་ཡཾ ས་ཛ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཝཱ སི་ཡཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཝཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙེ, ས་བྦེ་སཾ སི་ཡཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཝཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙེ, ས་བྦེ་ས་མྤི སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, སོ ཙ་སྶ ཧེ་ཏུ པ་ར་ཏོ ཝཱ ས་མྦྷཱུ་ཏོ སི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ. ཏ་ཏྠ པ་ར་ཏོ ཙེ ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ཡ་ད་སྶ སོ ལ་དྡྷོ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ས་དི་སོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཡཾ ཀཱི་དི་སོ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ས་བྦ་མི་དཾ ཨཱ་ལུ་ན་ཝི་སི་ཎཾ ཨཱ་ཀུ་ལ་བྱཱ་ཀུ་ལཾ གོ་ཡཱུ་ཐེ་ན ག་ཏ་མ་གྒ་ས་དི་ས་ཕེ་ཎ་པི་ཎྜ་ས་མཾ ཨ་ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མཾ ཨ་སཱ་རཾ. ཏི་ཊྛ་ཏུ པ་ས་ངྒོ, ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ནཱ་པི ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ. ཏེཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ.
༦༧༩. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ, སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ སུ་ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷིཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་ད་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཏཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སྶ སུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་སུ་ཙི་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི་པི ས་ཡཾ སུ་ཙི་ས་མྨ་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ ས་ངྐཱ་ར་དྷཱ་ན་སྨིཾ, ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་པ་ཐེ;
པ་དུ་མཾ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡེ་ཐ, སུ་ཙི་ག་ནྡྷཾ མ་ནོ་ར་མ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༥༨);
‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟཱི་སུ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ, དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཊྛི་ཏེ ཡ་དེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི པི་ཊྛི་ཏོ, པུ་ར་ཏོ ཙ ཀ་ར་ཎཾ ཀིཾ སི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་པཱ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ངྐུ་ར་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ལི་ལ་པཱ་རི་སི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཧེ་ཏུ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ཏྠ་ནཱ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་ར་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ན་ཀ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ, ཨ་པ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ‘‘མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ པི་ཏུ ཛ་ནི་ཏ་སུ་ཀྐེ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི པི་ཏཱ ཛ་ན་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཛ་ན་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ དྷཱ་ཏི ཛཱ་ཏ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ པོ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་རི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི ས་ནྡྷཱ་ར་ཀོ ཝུ་ཏྟོ.
ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན པ་ན ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་བྦཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. རཱུ་པེ ཙཱཏི པ་ན ཙ-ས་དྡེ་ན ཡ་ཐཱ བ་ཧུ་ལཾ བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མྤི བཱ་ཧི་རཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ལ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན, རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དེ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ (མ. ནི. ༡.༢༠༤; ༣.༤༢༡, ༤༢༥-༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༣-༤༥; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥, ༤༦༧) ཝི་ཡ ‘‘སོ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཾ ས་བྦཾ ནཱ་མཾ ས་ཧ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་དི་སེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས་ཏཱ་པི པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༦༨༠. པུ་བྦ་ནྟནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨུ་དྡི་སྶ. ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ, ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཛཱ་ཏི་ལི་ངྒཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་སུ ག་ཧ་ཊྛཱ་དཱི་སུ དེ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ནུ ཁོ’’ཏི ཀ་ངྑ་ཏི. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོཏི ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘དཱི་གྷོ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ར་སྶ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཀ་ངྑ་ཏི. ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནུ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ…པེ… དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ནུ ཁོ མ་ནུ་སྶོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཙ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ, ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཨ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏ་ནྟི. ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཙི་ནྟཱ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ནོ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨིནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷེ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དཱི་གྷཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨི’’ནྟི ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ངྑ་ཏི. སཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི སཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི.
༦༨༡. ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶཱ་པི ནཱ་མ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶཱ་པི ནཱ་མ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ. ཏ་སྶཱ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶཱ་པི. ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཚ་དྭཱ་རི་ཀཾ, ཏ་མྤི ཚ་དྭཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཚ་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶཱ་པཱི’’ཏི. ཏ་ཏོཏི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དི་ཏོ. མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀོཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀོ, ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཀོ ཙ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཙྪ་ཀྐ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་སྶེ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མ་སྶ, ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནཱ་མ་སྶ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ ནཱ་མ་སྶ, རཱུ་པ་སྶ ཙ ཏ་ད་ཉྙ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཐཱ ས་བྷཱ་གོ, ཨུ་ཏུ་ས་བྷཱ་གོ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ད་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི རཱུ་པ་སྶཱ་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཱ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཏ་ད་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་དི་ཀོ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ, ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཝཱ, ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. ཀ་མྨཱ་དི་ཀོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ག་ཏི་ཀཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཀོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དི་ཀོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ངྒཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ, ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ, པ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, སཱ ཙ ཁོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༧). ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡). ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་ཏོ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཡ་དི ཧི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏོ ཀ་མྨ་ཏོ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཕ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙ ཏཾ དི་ཊྛ་མི་ཙྪི་ཏཾ ཝཱ. ན ཧི ལོ་ཀེ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཕ་ལཾ དེ་ནྟཾ དི་ཊྛཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཝཱ ཨཱ་ག་མོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨི་ད་མ་པི ན དི་ཊྛཾ, ཡཾ ཝི་ན་ཊྛ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, མ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཝ་སྶ་ནྟོ་ཏི? ས་ཙྩ་མ་དི་ཊྛཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་དེ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་རཱུ་པཾ པ་བ་ནྡྷོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཀ་མྨ་ཏོ ཧི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༤༣༡). ཡ་སྨཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི. རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྨཱ པ་ན རཱུ་པ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བ་ལ་ཝ་ཏཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི, བཱ་ཧི་རཾ ཨུ་ཏུཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝནྟི ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
༦༨༢. ས་ངྑཱ་རཱ་ནནྟི ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷ་ངྒནྟི མ་ར་ཎཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཕ་ལ་ད་སྶ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ན་ཀྐ་མེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ སུ་ཀ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ས་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ ས་ཏི.
༦༨༣. པུ་བྦེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་པཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༤) ཧི པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ‘‘ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ, ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ སུ་ཀ་རོ་ཏི.
༦༨༤. པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྨིཾ མོ་ཧོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚེ པ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
༦༨༥. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ. ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ, ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ནཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. སཱ ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏི ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནུ་པ་ར་མཱ་པེ་ཀྑཾ, ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ པུ་པྥ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟནྟི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཡོ་གཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱཏི དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ. ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཧི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ, པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཙ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡི་ནཱི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༦༨༦. ཡཾ ག་རུ་ཀནྟི ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཀུ་ས་ལཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་མྨཾ. ཡཾ བ་ཧུ་ལནྟི ཡཾ བ་ཧུ་ལཾ ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ ཀ་ཏཾ ས་མཱ་སེ་ཝི་ཏཾ. མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏནྟི པ་རི་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཾ. ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡཾ བ་ཧུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧི ག་རུ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ག་རུ་ཀཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ག་རུ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་རུ་ཀེ ཨ་ས་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ས་ནྣཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. བ་ཧུ་ལཱ་ས་ནྣ་པུ་བྦ་ཀ་ཏེ་སུ ཙ བ་ལཱ་བ་ལཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པཱ་པ་ཏོ པཱ་པ་ནྟ་རཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏོ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟ་རཾ, པཱ་པ་ཉྩ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏོ ཙ མ་ཧ་ཏོ ཙ པུ་བྦ་ཀ་ཏཱ་དི, ཨ་པྤ་ཉྩ. བ་ཧུ་ལཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཛ་ན་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ, ཀ་མྨ་སེ་ས་སྶ ཝཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་ཏི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཧི་ཏ་བ་ལཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. མ་ཧཱ་ནཱ་ར་ད་ཀ་སྶ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝི་དེ་ཧ་ར་ཉྙོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ལཱ་ཏོ, བཱི་ཛ་ཀོ དཱ་སོ, རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ རུ་ཙཱ ཙ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ, ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ, ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ, ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ…པེ… ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ, ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ …པེ… ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༠༣).
ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ ཡཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ས་ཡོ, ཡ་དི་དཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ.
༦༨༧. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཛ་ན་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མྤི པ་ཝ་ཏྟེ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཝཱ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་བ་ནྡྷེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ཏཾ ཧཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པཱི་ལེ༹་ཏི བཱ་དྷ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི. གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་པ་ཙྩ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཀྐ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ན ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ན ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ པ་ན དུ་བྦ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ནི་པཱ་ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ཀཾ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ. ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ནེ ས་ཏི ཛ་ན་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ཛ་ན་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ན ཀ་མྨཾ པ་ཏཱི་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨ་ནྟ་རནྟི ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སོ ཀ་མྨཱ་ནཾ བ་ལཱ་བ་ལ་བྷེ་དོ. ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྶ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ, པ་ཝ་ཏྟེ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཛ་ན་ཀཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ཉྙེ་ན ཛ་ནི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཝཱ ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ཀ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ན་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཛ་ན་ཀཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་རི་པོ་ས་ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ. ཛ་ན་ཀེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ན རོ་ག་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ. ཡེ་ན པ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཛ་ན་ཀ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་བ་ནྡྷཱ་ར་ཧ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷ་ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནྟི. དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ, པ་ན ནཱ་གཱ་དཱི་ནཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་དི་ནྣེ་ན ཡཱ་པ་ན་ཀ་པེ་ཏཱ་ན་ཉྩ ན་ར་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནུ་པ་པཱི་ལ༹་ནུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ནི ན ན ས་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་དི ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏཱི་ཏི.
༦༨༨. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཀ་མྨེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ་ཡ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་མྤི ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཡཱ་དི་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་དི་ས་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཨ་དྡྷ་དྭ་ཡེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ནེ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ-ས་དྡཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏེ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡེ་པི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཕ་ལ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་པ་ར་ཏྟཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཊྚཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟ་ཏི, པ་བ་ནྡྷོ. ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན, པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཀི་རི་ཡཱ.
ཀ་མྨཱཏི ཀ་མྨ་ཏོ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཝི་པཱ་ཀོ.
ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི སཱ་དྷི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཀ་ཏྟུ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཀཱ་ར་ཀཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧི ཀཱ་ར་ཀཾ. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཀཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་མཾ བཱ་ལཱ་པི ‘‘ཀཱ་ར་ཀོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
༦༨༩. ཨེ་ཝེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ཨེ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ, ས་མྨ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བཱི་ཛ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀཱ་ནཾ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བཱི་ཛ་ཏོ རུ་ཀྑོ, རུ་ཀྑ་ཏོ པུ་ན བཱི་ཛ་ནྟི ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ བཱི་ཛ་རུ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཀོ་ཊི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀོ, ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཾ, ཨ་ཎྜ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི, པུ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི སཾ་སཱ་རེཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་དྡྷཱ་ནེ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༡༩; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༩༥ ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༦༠; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༡༩༩; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༩; ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༤, ༥༨; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༧, ༩༩; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༡༧; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཊྛ. ༦; བུ. ཝཾ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨) ཝུ་ཏྟེ སཾ་སཱ་རེ ས་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠནྟི ‘‘ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༨༩) ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ. ཨ་ས་ཡཾ་ཝ་སཱིཏི ན ས་ཡཾ་ཝ་སི་ནོ, མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་ར་ཝ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷི་ཏཱཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡོ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ ཝི་རུ་དྡྷཱ.
ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཐཱ ནི་པུ་ཎཾ. ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ སུ་ཉྙཾ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ ཙ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཝི་པཱ་ཀ་མྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཉྙཾ ཕ་ལ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ན སཱུ་རི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སནྟི སཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ. སོཏི ཨ་གྒི. ས་མྦྷཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཏ་པཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
ཡ་དི ཙ ཧེ་ཏུ ཙ ཕ་ལ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏཾ, ཀ་ཐཾ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཉྩ ཁོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་མེ་ཝ སུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྟུ་ར་ཧི་ཏཾ, ས་བྦ་མྤི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧེ་ཏྠ དེ་ཝོ’’ཏི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཏུ་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ.
༦༩༠. ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷཱ་སུ པ་ཧཱི་ན་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་སྶ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཝེ་སུ ཙ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱཏི ཡཱ་ཡ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཏ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏ་ཝ་ཏཱི པ་ཉྙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མོ ནཱ་མ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ མ་ནྟོ་ད་ཀ་པཱ་ན མུ་ཁ་མ་ཎྜ་ན པ་དཱི་པ་སཱི་ཁཱུ་པ་མཱ་ཧི ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྐ་མཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ན་ནྟ་རནྟི ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ན ཙེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏནྟི ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ན ཙེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་པི ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ན་ནྟ་རནྟི ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ལཱ་བྷེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་པི ན ནི་བྦ་ཏྟཾ, ནི་བྦ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྷི ཝ་ཏྟ་ཏེ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི, ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་པི ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟ་ཏི་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ག་མཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ས་ནྟ་ཏཱིཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མཾ བྷི་ཛྫ་ཏེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པུ་རི་མནྟི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ. བྷི་ཛྫ་ཏེཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་ཙྪི་མནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་ཏོཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཧི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ དཱུ་རེ་པི ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི. ཝཱི་ཙི ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏོཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ན ཙ ག་ཙྪ་ཏི ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཏ་ཐེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ན་པི ས་ངྐ་མཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ནི་ག་མེ་ཏི.
༦༩༡. ནཱ་མ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན, ཏ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཝི་དི་ཏ་ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཙེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ. ཐཱ་མ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷི་ནོ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ. སཱ ཨེ་ཝཱཏི སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ ཀ་ངྑཱ ཨེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘བུ་དྡྷོ, དྷ་མྨོ, ས་ངྒྷོ, སི་ཀྑཱ’’ཏི ཙ ཀ་ངྑཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. པུ་བྦ་ནྟོཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཨ་པ་ར་ནྟོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟོཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ, ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཊྛ་མོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཀ་ངྑཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཀ་ངྑཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ…པེ… པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧི ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཀ་ངྑཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཙ པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི ཙ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི, བུ་དྡྷཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཀ་ངྑཱ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ་ཏི. དྷ་རཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨཱ, ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཋི་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༡༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ, དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི ས་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཡཾ ཡཾ བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་པི ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ.
ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏེ ཧི གྷ་ན་ས་ཉྙཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ, ས་ཝི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ. ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཱ ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་པི ན་ཡཾ ནེ་ནྟེ་ན ཏེ སུ་པ་རི་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཙ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་དོ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ངྑ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ…པེ… པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ད་ནྭ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་ག་མ་ནེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ནྟཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ ས་བྦ་སྨིཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡེ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ པ་ཉྙཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་པི ‘‘ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན’’ནྟི་པི ཏ་ཏྠ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ‘‘ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑོ པཱ་ད་པོ ཏ་རཱུ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨ་སྶཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་ཕ་ལོ་པི ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ལ་དྡྷ་སྶཱ་སོ ཝི་ཡ, ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལ་དྡྷ་སྶཱ་སོ ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛོ’’ཏི. ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཧི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ སུ་ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཡ་ཏ་ག་ཏི་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙཱུ་ལ༹་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧི ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ལ་དྡྷ་སྶཱ་སོ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཧི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ དྷ་མྨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ་པཱ་མོ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་སྶཱ་སོ ཧོ་ཏི. ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན. ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི པ་རི་མ་དྡི་ཏ་དི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ནི་དྡྷ་ཏ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧེ་ཝ དྷ་མྨ་མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་དྡྷོ ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ནི་རོ་དྷེ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱུ་མི་ཡཾ བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཡ་ཏ་ག་ཏི་ཀོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ. ས་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ར་ཏྟི་ཉྩེ་ཝ དི་ཝཱ ཙ. ས་བྦ་སོཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.