༡༨. དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦༢. ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ག་ནྠ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧོ, པ་རི་ཏོ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ པ་རི་པུ་ཙྪཱ, ས་ཝ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་སྶ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ་པི ཉཱ་ཎཾ སྭཱ་སེ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ སུ་ཏ་མ་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་པི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ’’ཏི. ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་དི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི.
ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ནནྟི ནཱ་མ་སྶ, རཱུ་པ་སྶ ཙ ཝི་བྷ་ཛྫ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, ན ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ནཱ, ནཱ་པི ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༤, ༣༥༢; དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༠༩) ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ས་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་དྡྷི་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༦༦༣. ཡཱ་ཏི པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཡཱ་ནཾ, ས་མ་ཐོ་ཝ ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ. ཛྷཱ་ནེ, ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏེ་ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀེ་ན. ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ བྷ་ཝ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷི པ་ན ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༢༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ན་མ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏེ་ན ན་མ་ན་ཊྛེ་ན, ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་བྦ་དཱ་པི ཙ ཕ་སྶཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ཀུ་མྦྷཱ་དི་ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏ་ནཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, རཱུ་པཾ པ་ན ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མ་ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ, རཱུ་པེ་ན ཙ ཨ་མི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཙ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. རུ་པྤ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ རུ་པྤ་ན་ཊྛོ ‘‘སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༤༣༢) ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ནཱ་མ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏོ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༦༤. ཨི་ཏི ཨ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ ས་མ་ཐ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ པ་ན ས་མ་ཐཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀོ’’ཏི, ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་མི་སྶི་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཏེ་ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶཱ་པི རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁཱ་ནནྟི ‘‘ཡཾ ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༠༨) ས་ངྑེ་པ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏེ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་སུ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ནཱ་མ ཀེ་སོ ཙ་མྨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ ཀེ་སེ. ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་སྶ ཝི་ཡ བྷཱ་ཝ་སྶཱ་པི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་བྱཱ་པི་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀེ་ས་ས་ཉྙི་ཏེ རཱུ་པ་ས་མུ་དཱ་ཡེ. ཨ་པ་རཱ་ནི་པཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱི་ས་ཏི, ཨི་མཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས, ཏ་ཉྩ ཁོ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ས་ནྟ་ཏི་སཱི་ས་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ས་དྡ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཏོ རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཾ ས་ས་དྡ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཀེ་སེ, ཨེ་ཝཾ ལོ་མཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་སུ. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. སེ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཏ་པཱུ་པ་ཏཱ་པཱ་དི་ནཱ, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏེ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ.
དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ག་ཏེ་སུ རཱུ་པེ་སུ པཱ་ཀ་ཊེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ཏ་ད་ཉྙཱ་ནི་པི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ནི་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རེ ད་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱཏི ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རེ ད་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཀ་མྨ་ཛེཏི བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ནཾ, ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་སི་ཏཱ་དི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཏེ་ཛ་སྶ ཨ་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་ཛེཏི ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ན་ནྟི ཀེ་ཙི, ཏཾ ན, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཛ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ཛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ ཙི་ཏྟ་ཛཱ, ན བ་ཧི་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཛེ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. སེ་སེ་སཱུཏི ས་ནྟ་པྤ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ.
ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ པ་དྷཱ་ན་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ་ཏི ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཀི་ཙྩཾ ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་ཡོ་ག་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ས་བྦཱ་ནི་པཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཙ་ཏུ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཧ་སྶ་རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི. ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱ་ན་ཉྩ བྷེ་དེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རོ རཱུ་པ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན བྷེ་དོ ཨི་དྷ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་མཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ལཱ་བྷི་ནོ ཨེ་ཝ པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནི སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཧི ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ས་བྦེ་པི ཏེཏི ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་བྷེ་དེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
༦༦༥. ཨ་སྶ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ཨི་ཙྩེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ་པ་དེ་སེ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱ་ནཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ནོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ སེ་སཱ་ནི, ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས རཱུ་པཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ དྭེ ས་དྡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ’’ཏི ཀེ་ཙི་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
ཨ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ‘‘ད་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དྭཱ་ད་ས རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཚ ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནི. རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ན རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཙ་ཀྑུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙི་ཏྟ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘སོ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ་པི ‘‘ཨེ་ཀཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཌྜྷེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས, ཨ་ཌྜྷཾ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས. ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༦༦༦. ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཡཾ ལོ་ཀོ སེ་ཏ་ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་ཝི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༦༥) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
༦༦༧. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཝ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས རཱུ་པཱ་ནི ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མྨ་སི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནི ས་མྨ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ་ནི, ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་ར-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ར-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཀཱ་ར-གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པ་མཱ་ཧ. ཏ་མྤི ཧི རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ཏཾ་ཏཾ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཡ་དི ན ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ་ནི, ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་མ་ཏྟཱ་ནི ཙ, ཀ་ཐཾ རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༦༦༨. ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ སཾ་ཁི་ཏྟ་སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏ་ར་སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏ་མ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན, དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་སཾ་ཁི་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙཱ་ཏི ས་ཏྟ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི རཱུ་པཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་ཉྩ ཝེ་ད་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ནཱ་མཾ, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི ནཱ་མཾ, ད་ས་མཾ ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཙྩེ་ཀཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ཐ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༦༦༩. ཀཱ་མཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ན ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རཱ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ སུ་ཁུ་མཱ, ཏ་ཐཱ་པི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཝི་ཀཱ་ར་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀེ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཏེ སུ་ཁུ་མཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ས་མྨ་སི་ཏ་བྦནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶཱཏི ཡོ་གི་ནོ. སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏནྟི སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ དྷ་མྨཱ སུ་པ་རི་བྱ་ཏྟཾ ན ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ས་མྨོ་ཧ་བ་ལེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཛ་ཊི་ཏཱ. ཡ་དཱ པ་ན ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏེ སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏཱ, ནི་ཛྫ་ཊཱ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་སྶ དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ཙཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟནྟི མུ་ཁ་སྶ པ་ཊི་བི་མྦཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་དཱ་སཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ, མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ, ཨཱ་དཱ་ས་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཏ་དཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་དཱ་ས་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སོ་དྷ་ནཾ, སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏེ ཨཱ་དཱ་སེ སུ་བྱ་ཏྟཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏེ ནི་ཛྫ་ཊེ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏེ་ལ་ཏྠི་ཀོ་པ་མཱདཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ལ་པི་ཊྛནྟི ཏི་ལ་ཙུ་ཎྞཾ. ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛིནྟི ཀ་ཏ་ཀ་བཱི་ཛཾ. ཀ་ལ་ལ་ཀ་དྡ་མནྟི ཏ་ནུ་ཀ་དྡ་མཾ.
ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སཱཏི ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྨོ་ཧཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ. ཨུ་ཙྪུཨཱ་དི་ཨུ་པ་མཱ་སུ ཨི་དཾ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཾ – ཡ་ཐཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་ཙྪཱུ་ནི ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭི་ཝཱ་རཾ ཡ་ནྟ་ཀྐ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ན ཨུ་ཙྪཱུ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཙོ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ དྭ་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་སུ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ ན ཏེ མུ་ཉྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན གོ་ད་མྨ་ཀོ གོ་ཎཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷུ་རེ ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭི་ཝཱ་རཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཐེ་ན ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ད་དྷིཾ མ་ནྠེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ད་དྷི་ཀ་ལ་སི་ཡཾ མ་ནྠཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ, དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ མ་ནྠ་སྶ བྷ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ན་ཝ་ནཱི་ཏེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ ན ད་དྷིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན མ་ཙྪེ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭི་ཝཱ་རཾ ཨ་གྒི་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན མ་ཙྪེ་སུ ཨ་པ་ཙྩ་ནྟེ་སུ ན ཏེ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་པ་མ་ཏྠོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧༠. ཨཱ་ཀི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏཱ ཕུ་ས་ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝི་ཛཱ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཨ་ས་ཏི་པི པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡེ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕ་སྶོ, ཏ་ཏྠ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཕ་སྶེ པ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སོ ཕ་སྶོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཉྙཱ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་པི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶ་མུ་ཁེ་ན ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཀེ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀེ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི ཀེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ཐ་ཝཱི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ.
པུ་ན་པི དྭི་ནྣཾ དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱཏི ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ.
ཨ་པ་ར་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནནྟི ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་བྷི་ནི་ཧ་ཏཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཕ་སྶཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀེ་སེཏི ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀེ་ས་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀེ་སེ. ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘པ་གྒྷ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་རཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟ་རཱ་ནི་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུ’’ཏི. ས་བྦཾ ན་ཡ་བྷེ་དཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ས་བྦཾ ན་ཡ་བྷེ་དཾ ན་ཡ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ, ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ – ཨེ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༠༠) ན་ཡེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི, ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༦༧༡. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མ་ཛྷཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པཱ་ད་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷོ ནི་ཛྫ་ཊོ ནི་གྒུ་མྦོ ཨེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ པཱ་ད་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཝི་སུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་པི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏེ སོ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ གཱ་ཝཱི ཝི་ཡ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུ.
ཁ་གྒེ་ནཱཏི ཁ་གྒ་གྒེ་ན. ས་མུ་གྒནྟི མ་ཉྫཱུ་སཱ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་གྒཾ. ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་མྤི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ཏ་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་གོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧེ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་མུ་གྒ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ, ཡ་མ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཀ་ནྡ་ཕཱ་ལ་ན་ཉྩ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་མ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཀ་ནྡ་ཉྷི བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི. ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ དྷ་མྨེ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦ-ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷུ་རོ་ཏི ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ས་མཱ་པ་ཡེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་དེ་ཏྠ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ནཱ་མཾ. ཡཾ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭེ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་སྶ་ཙི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ ‘‘དྭེ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ དྷ་མྨེ’’ཏི པ་ན ས་བྦ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མྨ་ས་མ་ནུ་པ་ག་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཝི་ར་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་མོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ས་བྦ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༦-༢༧).
ཡ་དི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི, ཡཾ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི པ་ད་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི དྲ་བྱཱ་དི ཛཱི་ཝཱ་དི ཀཱ་ཡཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ས་དི་སེ ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པ་ཝེ་དི་ཏེ ཀཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? པ་ཀ་ཏི, མ་ཧཱ, ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོ, ཏ་མྨ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, བྷཱུ་ཏཱ་ནི, པུ་རི་སོ་ཏི ཨེ་ཏེ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཏྠ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ཛ་ཏ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མོ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡོ པ་ཀ་ཏི, པ་དྷཱ་ནནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཏྟ་མ་ཏྟ་ས་མྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ མ་ཧཱ, བུ་དྡྷཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ས་ཏྟ་ར་ཛཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོ, ཨ་སྨི་མ་ཏྟཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ས་དྡ་ཕ་སྶ་རཱུ་པ་ར་ས་ག་ནྡྷཱ ཏ་མྨ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཏ་མྨ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་སི་ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཏ་མྨ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་སེ་སཱ ས་ཛི་ཡ་ནྟི, སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ནེ་སཾ ས་མྤ་ཝེ་ས་ན་ཏོ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི. སོ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ས་ཝ་ནཱ་དི་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི བུ་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཝ་ཙ་ནཱ་དཱ་ན་ཝི་ཙ་ར་ཎུ་སྶ་གྒཱ་ན་ནྡ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཀ་མྨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. མ་ནོ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ར་ཎཾ. ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་ཨུ་ད་ཀ་ཨ་གྒི་ཝཱ་ཡུ་ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ པུ་རི་སོཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཀ་ཏི ཏཱ་ཝ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མོ་ཧ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མཾ, ས་མ་ཝི་ས་མ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ, དུ་ཀྑཱ, ས་ངྑ་ཏཱ ཙ ཨཱ་པ་ནྣཱ. མ་ཧཱཔི ‘‘ཏ་སྨཱ ཨ་ལི་ངྒ་ཏོ ལི་ངྒ་ཝི་སེ་སཱ་མ་ཏྟོ མ་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, བུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཙ ནཱ་མཾ, ཨ་ནི་ཙྩཾ, ས་ངྑ་ཏ་མེ་ཝ ཙ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ‘‘ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ཏོ ཚ ཝི་སེ་སཱ ས་ཛི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ས་ཀྐ་ཏེ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི ག་ཧ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོ ཨ་བྷི་མཱ་ནོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནཱ་མཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཙ་སྶ སི་དྡྷཱ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་མྨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཀཾ ག་ནྡྷ་ར་ས་རཱུ་པ་ཕ་སྶ་ས་དྡ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ རཱུ་པཾ, ཨ་རཱུ་པ་ནྟི པ་ན ཀཱ་པི་ལཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི སོ་ལ༹་ས ཝི་སེ་སཱ པ་ཉྩ བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀཱ་ད་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་སཱ་ནཱི་ཏི ག་ནྡྷཱ་དི་ཏ་མྨ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པོ་ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཏ་བྦི་སེ་སཱ ཙ ནཱ་ནཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཙ་ཀྑུ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་གྷཱ་ན་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ཎི་པཱ་ད་པཱ་ཡཱུ་པ་ཏྠཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ནོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ མ་ནོ ནཱ་མཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི རཱུ་པཾ. ཝཱ་ཙཱཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན དྷ་མྨི་ནོ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ སི་དྡྷཱ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ པ་རི་ཎཱ་མ་པ་ཀྑེ, ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟི་པ་ཀྑེ་པི ཡ་དི ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་དེ་ན ཨ་བྷི་བྱ་ཉྫ་ནཾ སི་དྡྷཱ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་པི ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠེ་ཝ. ཨ་ཀྑ་བྱ་ཏྟི་ཝཱ་དོ པ་ན སི་ཡཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ དི་སཱ་མ་ཏྟཾ. དྲ་བྱ་གུ་ཎ་ཀ་མྨ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ས་མ་ཝཱ་ཡཱ དྲ་བྱཱ་དི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་པོ ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡུ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཀཱ་ལོ དི་སཱ ཨ་ཏྟཱ མ་ནོ་ཏི ན་ཝ དྲ་བྱཱ་ནི. ས་དྡ རཱུ་པ ར་ས ག་ནྡྷ ཕ་སྶ ས་ངྑཱ པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནི པུ་ཐཱུ་ཏྭ སཾ་ཡོ་ག ཝི་ཡོ་ག པ་ར་ཏྭཱ པ་ར་ཏྭ བུ་དྡྷི སུ་ཁ དུ་ཀྑ ཨི་ཙྪཱ དོ་ས པ་ཡ་ཏྟ གུ་རུ་ཏྭ དྲ་ཝ་ཏྭ སྣེ་ཧ ཝེ་གཱ ས་ངྑཱ་རཱ དི་ཊྛཱ ཙེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི གུ་ཎཱ. ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀྑེ་པ་ན་མཱ་ཀུ་ཙ་ནཾ པ་སཱ་ར་ཎཾ ག་མ་ན་མི་ཏི པ་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛེ་སུ ཨ་ཝི་སི་ཊྛ་མ་བྷི་དྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སཾ-ཨི་ཏི ཡ་ཏོ དྲ་བྱ་གུ་ཎ་ཀ་མྨེ་སུ སཱ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ མ་ཧཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་བྱཱ་ཝུ་ཏྟི་བུ་དྡྷི་ནི་མི་ཏྟཾ དྲ་བྱ་ཏྭཱ་དི, ཏཾ ཡ་ཐཱ དྲ་བྱ་ཏྭ གུ་ཎ་ཏྭ ཀ་མྨ་ཏྭ གྷ་ཊ་ཏྭཱ་དི, ཨེ་སོ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སོ. ཨི་ཧ ཏ་ནྟེ་སུ པ་ཊོ, ཀ་པཱ་ལེ་སུ གྷ་ཊོ་ཏི ཨི་ཧེ་ཏི ཡ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ས་མ་ཝཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ས་མ་ཝཱ་ཡོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ དྲ་བྱཱ་དི་ཀཱ.
ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་པ ཏེ་ཛ ཝཱ་ཡཱུ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝཱ, ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་དི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ལོ. ཏ་ཐཱ དི་སཱ, ཨ་ཏྟཱ ཙ. མ་ནོ ནཱ་མཾ. ས་དྡ་རཱུ་པ་ར་ས་ག་ནྡྷཱ རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཕ་སྶོ བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ངྑཱ ཨེ་ཀཱ་དི་ཀཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན, ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱི་གྷཾ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཎུ ར་སྶ་ནྟི བྷི་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་དེ་སེ་སུ པུ་ཐུ་ཏྭནྟི. བྷི་ནྣ་དེ་ས་ཛཱ་ནཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ སཾ་ཡོ་གོཏི. ཏ་ད་པཱ་ཡེ ཝི་ཡོ་གོཏི. ས་མཱ་ན་དི་སཱ་དེ་ས་ག་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ མ་ཧ་ད་བྦ་ནྟ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ར་མ་པ་ར་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷི་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨི་ཙྪཱ་དོ་ས་པ་ཡ་ཏྟཱ ནཱ་མ་མེ་ཝ. གུ་རུ་ཏྭ དྲ་ཝ་ཏྭ སྣེ་ཧ་ཝེ་གཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཱ. ཨི་ཏ་རོ ས་ངྑཱ་རོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ. ཨ་དི་ཊྛོཔི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ་མེ་ཝ. ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀྑེ་པ་ནཾ ཨཱ་ཀུ་ཙ་ནཾ པ་སཱ་ར་ཎཾ ག་མ་ནནྟི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ. ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི དྲ་བྱཱ་དཱི་ན་མྤི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཛཱི་ཝཱ་ཛཱི་ཝ་བ་ནྡྷ པུ་ཉྙ པཱ་པཱ་ས་ཝ སཾ་ཝ་ར་ནི་ཛྫ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཱ ཛཱི་ཝཱ་དི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝོཏི ཨ་ཏྟཱ. པུ་གྒ་ལ་དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཱ་ཀཱ་ས་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱ. ཏེ་སུ ས་དྡ་ཕ་སྶ་རཱུ་པ་ར་ས་ག་ནྡྷ་ས་ཎྛཱ་ན་བ་ནྡྷ་བྷེ་ད་སུ་ཁུ་མ་པ་ར་ཨ་པ་རཱ་གྷཱ་ཏ་པྤ་བྷཱ་ཙྪཱ་ཡོ་ཛྫཱ་ཀ་ཏ་མཱ་ནི པུ་གྒ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏོ. དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཱ ཛཱི་ཝ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ག་ཏི་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་ཝི་སི་ཊྛཱ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀཱ་ལཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ. བ་ནྡྷོ ‘‘ཀ་མྨ་པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་སཾ་ཡོ་གོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙོ. པུ་ཉྙ་པཱ་པཱ་ནི ནཱ་མ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ‘‘ཀ་མྨ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷ་ཝེ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་སི་ཊྛོ ཨཱ་ས་ཝོ. ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ནི་རོ་དྷོ སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཀ་མྨ་ཕ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་ཛྫ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་ཛྫ་རོ. མོ་ཀྑོཔི ‘‘ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་པུ་གྒ་ལ་ཛཱི་ཝ་ཝི་ཡོ་གོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་དྡཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཏཱ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་ཏཱ. ཛཱི་ཝོ ཙ ཨ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ དྲ་བྱ་མོ་ཀྑོ. བྷཱ་ཝ་མོ་ཀྑོ པ་ན ཛཱི་ཝ་སྶ རཱ་གཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པ་རི་ཎཱ་མོ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི ཛཱི་ཝཱ་ད་ཡོ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཨེ་ཝ.
ཀཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་བ་ནྡྷཱ་པ་ཝ་གྒཱ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པ་ཏེ་ཛ་ཝཱ་ཡུ་ཨ་ཏྟ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ཀཱ་ཡ་ས་མ་ཉྙཱ. ཏ་ད་ཝི་སི་ཊྛཱ པ་ཝ་ཏྟི་ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་བ་ནྡྷཱ་པ་ཝ་གྒཱ, ‘‘བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི. ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ ཀི་རི་ཡཱ་སཾ་ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་གེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ སུ་ར་མ་ནུ་ཛ་པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ན་ར་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ག་ཏི་ཡོ. ཏཱ་སུ པུ་རི་མཱ་པུ་རི་མཱ་ཝི་སི་ཊྛོ ག་ཏཱི་སུ ཛཱ་ཏ་སྶ ནི་ཙྪ་ཡོ་པི པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ ཀ་ཎྷ་ནཱི་ལ་ར་ཏྟ་པཱི་ཏ་སུ་ཀྐ་ཨ་ཏི་སུ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཡོ. ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་ར་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མོ་ཧ་རཱ་ག་དོ་ས་ཏ་ཏྭཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་པྤཱ་ཡཱ སུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི, ཨ་ནྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་གཱ་ཧི་ཏ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏི སུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི. ‘‘དོ་སེ་སུ བ་ནྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ བ་ནྡྷ་སྶ ཛཱི་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ. ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཝ་གྒ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཡོ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་པ་ད་ཏྠོ, སོ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧༢. སོཏི སོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ་པི པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, པ་གེ་ཝ ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱི་ཝོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཏ་ཏྟཱ, ས་ནྟཱ་ནཱ་དི་གྷ་ན་བྷེ་ད་སྶ ཙ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ས་མཱུ་ཧེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ ས་མྨོ་ཧོ ས་ཏྟ་ས་མྨོ་ཧོ. ཏ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་བྷཱུ་མི. ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་མ་ཏྠ’’ནྟི.
ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རཱཏི ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་ར་ཧེ་ཏུ. ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཏཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ.
ཨ་གཱ་ར་ནྟྭེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཊྛཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་མི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑཾ ས་མ་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ས་རཱི་ར་མི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ས་མྦྷོ་ཏཱིཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏི་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་པ་བ་ནྡྷ་ཊྛི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི ཙེ་ཝ ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་ནི་རོ་དྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀྑ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་ཉྙ་ཏྲཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཡོ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ་ཏི.
ཨུ་པ་མཱ་ཧི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧༣. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཎྛི་ཏེ་སཱུཏི ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་ཝི་ཊྛེ་སུ ར་ཐ་ས་མ་ཉྙཱ, ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མ་ཝ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ རཱ་སི་ཀ་ཏེ་སུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སི་ཊྛེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཡ་ཐཱ ‘‘ར་ཐོ གེ་ཧཾ མུ་ཊྛི ཝཱི་ཎཱ སེ་ནཱ ན་ག་རཾ རུ་ཀྑོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ར་ཐཱ་དི ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མུ་དི་ཏེ་སུ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ. ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༦༧༤. ཏ་སྶཱཏི ས་ཏྟོ་ཏི ག་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ. ཝི་ནཱ་སནྟི ནི་རུ་དྡྷ་སྶ ཝི་ནཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ནཱ་སནྟི ཨ་ཝི་ན་སྶ་ནཾ, ནི་ཙྩ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ ཋི་ཏཱ, ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ, ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དོ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མ་ཝ་རུ་དྡྷོ་ཏི. ཨ་ཝི་ནཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི བུ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ་པི ‘‘དྷ་མྨཱི ནི་ཙྩོ ཀཱུ་ཊ་ཊྛོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་སྶ་ཏེཏི ས་སྶ་ཏ་གཱ་ཧེ. པ་ཏ་ཏི ཀ་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་ཨ་ཀ་ཏ་བྦྷཱ་ག་མཱ་དི་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཁཱི་ར་ནྭ་ཡ་སྶཱཏི ཁཱི་ར་སྶ ཨ་ནྭ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ, ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནྭ་ཡ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྭ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏི ནཱ་མཱཏི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན བྷ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏི ནཱ་མཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཧི བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ས་ནྟཾ བྷ་ཝཾ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷེ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷེ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦེ ཏ་ཐཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཏཾ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏི ནཱ་མ.
པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ. ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ.
ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་བྷེ་དོ བྷ་ཝོ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ཝཱ་རཱ་མཱ. ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ར་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ་ཏི བྷ་ཝ་ར་ཏཱ. བྷ་ཝེ ས་མྨོ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི བྷ་ཝ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ་ཝ་ཧེ དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ ན ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ས་ཏི. ན་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ན ཨོ་ཀ་པྤ་ཏི. ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནཱཏི དུ་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ. ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི ཧཱི་ལེ༹་ནྟཱ. ཝི་བྷ་ཝནྟི ཨུ་ཙྪེ་དཾ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ ‘‘ཡ་ཏོ ཀི་ར བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
བྷཱུ་ཏནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ.
༦༧༥. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཏོ ཨ་ཝ་ལཱི་ཡ་ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ན་དོ་སེ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏོ ནི་བྦི་དཱ་དི་གུ་ཎེ ཙ སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟེ་པི ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ གཱ་ཧ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀ་ཐ་མི་དྷ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟེ ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘དཱ་རུ་ཡ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ནི་ཛྫཱི་ཝེ དཱ་རུ་མ་ཡ་ཡ་ནྟེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཛཱི་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཨཱི་ཧ་སྶ ས་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཛྫཱི་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷཱི་ཏི ས་ཨཱི་ཧ་སྶ ས་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ས་ཙྩ་ཏོཏི བྷཱུ་ཏ་ཏོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝེ་ན ཡ་ནྟ་མི་ཝ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ པུ་ཉྫོ ནི་ཙྩཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་ས་དི་སོ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ.
ཡ་མ་ཀནྟི ཡུ་ག་ལ༹་ཀཾ. སོ ཙ ཁོ ཡ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་སྨིཾ ཨུ་བྷོ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ ཨ་རཱུ་པཾ ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ, ཨ་རཱུ་པེ ཝཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨ་ཏྠི. སྭཱ་ཡཾ བྷ་ངྒོ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ནེ་ཝ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱ་པི ཨུ་བྷོ བྷི་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༧༦. ད་ཎྜཱ་བྷི་ཧ་ཏནྟི ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ད་ཎྜཾ, ད་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པུ་རི་ས་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི, བྷེ་རི་ཡཱ པ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ས་དྡ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ཉྙཱ བྷེ་རཱི’’ཏི བྷེ་རཱི་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ, ན ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ. ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ས་དྡཾ ནཱ་མ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
ན ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཛཱ་ཡ་རེཏི ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ནི་གྒ་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟི. ན ཧི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ཙ པ་དེ་ས་ཝ་ནྟོ, ཡེ་ན ཏེ ཏ་ཏོ ནི་གྒ་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྫོ ན་ཏྠི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠). ན རཱུ་པ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ནོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་དེ་ས་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡོ, ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་བྷ་ཝ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི, ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ས་དྡོ པ་ཧ་ཊཱ་ཡ བྷེ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ. སེ་ས་གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཱཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ. ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷེ་ད་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༧༧. ནི་ཏྟེ་ཛནྟི ཏེ་ཛ་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏཾ ནི་ཏྟེ་ཛཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་དྡ་ཧ་ནུ་སྶ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ ནཱ་མཾ ‘‘ནི་ཏྟེ་ཛ’’ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ནཱ་པི རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘རཱུ་པཾ ནི་ཏྟེ་ཛ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཧི ཏ་སྶ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ, ནི་རཱི་ཧ་ཏཱ, བྱཱ་པཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏཱ ཙ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ས་མུ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཨ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཡ་མྤི ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ན ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་མུ་དི་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མཾ ཨུ་པ་མཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི ཨ་སི་དྡྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༦༧). ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛོཏི ཡ་དི་པཱ་ཧཾ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, པཱ་ད་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ཏྭ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་དེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མོ་པ་མེ་ཡྻ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་སྶཱ་པི པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཀི་རི་ཡཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི ཝཱ ན ཙ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་པཱི་ཋ་ས་པྤི་ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷི་ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཨ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཡ་མྤི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.
པ་ར་དྷ་མྨ་ཝ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོཏི པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སཱི་ལཱ. ཨ་ཏྟ་དུ་བྦ་ལཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་བྦ་ལཱ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ. པ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཡ་རེ’’ཏི. པ་ར་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ རཱུ་པཱ་པེ་ཀྑཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མཱ་པེ་ཀྑཾ. ‘‘པ་ར་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ. པུ་རི་མ་ཏྠེ་ན ཧི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཙྪི་མ་ཏྠེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ.
ནཱ་ཝཱ་ཡ་ནྟི་ཀཱུ་པ་མཱ་ཡ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ. ཡ་ནྟཱིཏི ག་ཙྪ་ནྟི. མ་ནུ་སྶེ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ནེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་མ་ནུ་སྶེ ཨ་པ་སྶཱ་ཡ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཎྛཱ་པ་ན་ཨུ་ད་ཀུ་སྶི་ཉྩ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ནཱ ནཱ་ཝཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་དེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་བྷོཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ, མ་ནུ་སྶེ ནི་སྶཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧཱིཏི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཙུ་དྡ་ས ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁཱ་ནི, ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་ཁ་ནྡྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ཙྩེ་ཀཾ ‘‘ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་གུ་ཎི་ཏཱ་ནི ས་མ་ས་ཊྛི, ཙུ་དྡ་ས ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ན་ཡེ་ཧི ཙེ་ཝ ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་ཐ་གེ་ཧ་མུ་ཊྛི་ཝཱི་ཎཱ་སེ་ནཱ་རུ་ཀྑ་དཱ་རུ་ཡ་ནྟ་ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པི་བྷེ་རི་ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་པ་ངྒུ་ལ༹་ནཱ་ཝཱ་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་མཱ་ཧི ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ན་ཡེ་ཧི ཙ. ས་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨ་ཏྟ་གཱ་ཧཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ནནྟི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ. ཨི་དཾ རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ’’ཏི ཙ ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཁེ་ན དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་སྶེ་ཝ.
དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.