༡༦. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༥. བཱ་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་མི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཉྷི ཏེ རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏེ ཙ ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ. ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ, པ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ, སུ་ཁ་ལ་ཀྑ་ཎེ, དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ, སོ་མ་ན་སྶ་ལ་ཀྑ་ཎེ, དོ་མ་ན་སྶ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ, པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཉ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཉཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་ན ཨཱ་ཛཱ་ན་ནེ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཱཏི ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ. བྷཱུ་མི་ཏོ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་པ་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏྭཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཏཱ་ཝ་ཏྭཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨ་ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦ་ཏཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ.
པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏནྟི ན ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ན ཨ་དྷི་ག་ཏཾ. ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཏཾ བྷ་ངྒོ, ན ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་མ་ཏཾ, པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ད་ཉྩཱ་ཏི ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཡེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ལི་ངྒེ་ཏི ག་མེ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ལི་ངྒཾ, ལི་ངྒཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལི་ངྒཾ. ཀིཾ ལི་ངྒེ་ཏི, ཀིཾ ཝཱ ལི་ངྒཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨི་ནྡཾ, ཨི་ནྡོ ཝཱ. ཨི་ནྡ་སྶ ལི་ངྒ ཨི་ནྡ་ལི་ངྒཾ, ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཊྛོ, ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་མེ་ཝ ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཊྛོ. ས་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ནྟི སི་ཊྛཾ, ཨི་ནྡེ་ན སི་ཊྛཾ ཨི་ནྡ་སི་ཊྛཾ. ཛུ་ཊྛཾ སེ་ཝི་ཏཾ. ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨི་ནྡ་སྶ ལི་ངྒཱ་ནི, ཏེ་ན ཙ སི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཀ་མྨ་ཛཱ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཨ་ཉྙཱ་ནི, ཏེ ཙ དྭེ ཨ་ཏྠཱ ཀ་མྨེ ཨེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏ་རེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡོ་ག’’ནྟི. ཏེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཨི་ནྡ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ. ཨུ་ལླི་ངྒེ་ནྟི ཉཱ་པེ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ‘‘སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༩.༣༥) གོ་ཙ་ར་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ནི་ཙི གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ གོ་ཙ་རི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟེ་པི ‘‘ཀཱ་ནི་ཙཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལཾ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སུ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠) བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ནི་ཙི བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ས་ཏི་པི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ལི་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཙ ཨ་ཏྠེ ཨི་ནྡ་ནྟི པ་རི་མི་སྶ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཙྩེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་མོ་ཧོ་ཡེ་ཝ ན ཝི་སུཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཏེ་ས་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་སཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི.
༥༢༦. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, པ་དཱ་ན་ཉྩ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ནྡི་ཡཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༡༩). ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཏ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (ཡ་མ. ༣.ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་མེ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༢༡༩ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན མ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཏེ་ས མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཱ་ཝ ཙ དུ་ཝི་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ, ཏེ་ན ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ ཉཱ་པེ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ད་སྶ་ནཱ་ནྟ་རཱ ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི.
བྷེ་དོཏི ཨི་དྷ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷེ་དོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན བྷཱུ་མི་པུ་གྒ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་དོ’’ཏི. ན་ནུ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཨ་བྷེ་དོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏོ བྷེ་དོ ག་ཧི་ཏོ, ན ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནཾ ཀོ་ཙི བྷེ་དོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་བྷེ་དོ་ཏི བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ, པ་ཉྙཱ ཙ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ན, ཡ་ཐཱ དེ་སི་ཏེ་སུ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
༥༢༧. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏི་པི པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ཀི་ཙྩནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཏི་ཀྑ་མ་ནྡཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀྑ་མ་ནྡཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་ཀྑ་མ་ནྡཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ཏི་ཀྑ…པེ… ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ. ཝི་སུཾ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཧི རཱུ་པཱ་བྷི་ཧ་ན་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ རཱུ་པཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ ཨ་ས་ཏི ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི. པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི་པི ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏ་བྦ་སེ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ. ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཏི་པི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ, ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ ཙ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ནཾ.
ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཙ ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བཱ་ཝ་པྤ་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ན’’ནྟི. ཨ་ས་ནྟ་སྶ, ཨ་པ་ཎཱི་ཏ་སྶ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏ་བྦི་པཱ་ཀཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཧི ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཧི ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནནྟི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ. པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཱ་དཱཏི པ་ས་ནྣ་པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ. བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་མེ་ཝ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་པ་སུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙཱ’’ཏི.
༥༢༨. བྷཱུ་མི་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ནཱ་མ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ, ཕ་ལེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་སྨཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི? པ་ཙྩ་ཡཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི སི་ཡཱ ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠི ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. སྭཱ་ཡཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སི་དྡྷ་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༡༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཡཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ ཝི་སེ་ས་ནི་སྶ་ཡོ ‘‘ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ…པེ…མ་ནི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཏོ (ཝི་བྷ. ༢༡༩) ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ. ཏ་ཡི་མེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་དྷ་མྨཱ ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཡཾ སོ དྷ་མྨོ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. སྭཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏོ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫོ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ན་ས་མྦྷཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་དྡྷཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཾ. ས་མྦྷ་ཝ་ཝོ་དཱ་ན་ས་མྦྷཱ་རཱ ཨི་མེ་ཧི ཝི་སུ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་སུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ནི་སྶ་རཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ མཱུ་ལ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཚ་སུ ལོ་ཀོ ས་མུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི (སུ. ནི. ༡༧༡). ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ས་རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༠༨; མི. པ. ༤.༡.༦). ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཏེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡུ ཋི་ཏི ཡ་པ་ནཱ ཡཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༡༩). ཨུ་པ་བྷོ་གོ ཝེ་ད་ནཱ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་ཊྛཱ་དི་ས་བྦ་ཝི་ས་ཡཱུ་པ་བྷོ་གོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༠). ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་ས་མྦྷོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྟཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཡཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཙུ་དྡ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡོ. ཨུ་པྤཱ་དོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཏ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ན, ཨུ་པ་བྷོ་གོ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མུ་པ་བྷོ་ག་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཧི ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏི་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནེ་སཾ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཙྩ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༩. ཨ་རི་ཡ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཙྩ་ས་དྡེ་ན ཨུ་དྡྷི་ཊྛཱ་ནི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ད. ས་མཱ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཧི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཙ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཝཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏེ་སུ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཙ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ས་ན་ཀྐ་མོཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ ཝཱ. ས་ཀ་ལ་ཉྷི སཱ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙྩེ་སུ ཀ་མ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་མ་ཏི, པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་མ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་མོ, ཀིཾ ཀ་མ་ཏི? སཱ་ས་ནཾ. སཱ་ས་ན་སྶ ཀ་མོ ‘‘སཱ་ས་ན་ཀྐ་མོ’’ཏི ས་ཙྩཱ་ནི སཱ་ས་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ་དེ་ས་ནཱ ཙ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ དུ་ཀྑཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱཏི ཨ་མུ་སཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ བཱ་དྷ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་བཱ་དྷ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཝི་ཏྟཱ. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ. ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ད་ཧ་ནཾ, ཀི་ལེ་ས་དཱ་ཧ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཝཱ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ. ཛ་རཱ་ཡ, མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི དྭེ་དཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨི་ཏ་རེ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྲ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན བྱཱ་པི་ཏྭཱ ཨཱུ་ཧ་ནཾ རཱ་སི་ཀ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ བྱཱ་པ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཡཾ, དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྶ ཨཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ནི་ད་དཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ནྟི ནི་དཱ་ནཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ནི་དཱ་ན་ཊྛོ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ སཾ་ཡོ་ག་ཊྛོ. མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛོ. ཨི་མེ ཙ སཾ་ཡོ་ག་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛཱ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ. ནི་སྶ་ར་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ནི་སྶ་ཊཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ནི་སྶ་ར་ནཾ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨི་ཏ་རེ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་མ་ཏ་ཊྚཱ, ས་མུ་ད་ཡ་ཀྑ་ར་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨ་ཝི་ནཱ་སི་ཏཱ ཝཱ ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ.
སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་གྒ་མ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་ར་སེ་ན ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ. པ་རི་བོ་དྷཱུ་པ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ མ་གྒ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཊྛོ. པ་ཉྙཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཙ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ད་སྶ་ན་ཊྛོ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ, ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་པ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ ཙ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི སོ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི ‘‘མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ’’ཏི (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ. ཨེ་ཏེ ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ནཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛཱ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཊྛོ. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝཱ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ. སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦེ་ན པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
༥༣༠. ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཁཾ དུ་ཀྑཾ, གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ས་མཱ་ག་མོ ས་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ ཨཱ་ག་མས་དྡ་སྶ, ཨེ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཙ པ་ཡོ་གེ སཾ་ཡོ་ག་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ, སཾ-ས་དྡ་སྶ ཙ སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ‘‘སཾ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ, བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་ཏཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་དི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡ-ས་དྡོ ག་ཏི་ཨ་ཏྠེ སི་དྡྷོ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ་ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཡོཏི, སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མུ་ད་ཡོཏི. ཨེ་ཏྠ ཝི་སུཾ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ས་གྒ་ས་དྡཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ སཾ་ཡོ་ག་ཏྠཾ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཏྠ་ཉྩ དཱི་པེ་ནྟི, ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏྠ རོ་དྷ་སྶཱ་ཏི ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མ་དྷི་ག་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཏ་ད་དྷི་ག་མ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶ རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ རོ་དྷ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ རོ་དྷ་སྶཱ་ཏི ནི་རོ་དྷོ ཨི་ཙྩེ་ཝ པ་ད་ས་མཱ་སོ. དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝོ པ་ནེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ན ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཝ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ན པ་ན བྷ་ངྒོ་ཏི བྷ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ནི་རོ་དྷ་ས་དྡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀཱ་ར་ཎེ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
པ་ཊི་པ་དཱ ཙ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ན་ནུ ཙ སཱ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་ད་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ སཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན, ཡེ་ཧི སོ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཙྪི ཀི་རི་ཡཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པུ་གྒ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཕ་ལཾ, ས་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ད་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
༥༣༡. བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ བུ་དྡྷཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ‘‘ཨ་ག་མཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༤༡༠) ཝི་ཡ བྷཱ་ཝི་ནི བྷཱུ་ཏེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི པུ་རི་མ་ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཧི ས་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ར་ཏྟཱ ཏཱ་ནི ཏ་སྶ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་ས་མ་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀེ ཨ་ཝི་ཏ་ཐེ ནི་རུ་ལ༹ྷཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
༥༣༢. བཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ བཱ་དྷ་ནཾ. བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་དཱ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟཱ་པ་ནཾ, ཏ་ད་སྶ ཀི་ཙྩཾ ར་སོ་ཏི ས་ནྟཱ་པ་ན་ར་སཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་སུ སཾ་སཱ་ར་ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ་ན པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝོ གྷ་ཊི་ཏོ སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡེ ཨ་ནཱུ་ཧ་ཏེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི དུ་ཀྑ་མི་དཾ པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི (དྷ. པ. ༣༣༨; ནེ་ཏྟི. ༣༠) ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎཾ. བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ལི་བོ་དྷོ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ས་ནྟ་ཏཱ ས་ནྟི. ཨ་ཙྩུ་ཏི་ར་སནྟི ཨ་ཙྩུ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཙ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ. ཀི་ཙྩནྟི ཙ ཙ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཀི་ཙྩ་མི་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙ་ཝ་ན་ཉྩ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀཱ་རི་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་གྒ་ཧཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ཏོ ནི་གྒ་མ་ནཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཡྻཱ་ནཾ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཎཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
༥༣༣. ཨ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ནཾ མཱ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཏ་སྶཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ནཱ པ་ན མ་རཱི་ཙི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪཱ. ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་མྤི ཏ་སྶཱ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. མ་རཱི་ཙི་མཱ་ཡཱ་ཨ་ཏྟ་ཝི་དྷུ་རོ བྷཱ་ཝོ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ, ཏེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཝི་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་གྒི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ཎྷ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ཊྛཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷེ་དེ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཾ, ཝི་པ་རཱི་ཏཾ, ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ་ཀ་དཱ་ཙི་པི ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ནོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༣༩; ༥.༥༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་རི་ཡཾ དཱི་གྷ་ཏཱ, མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་དྡྷཾ དཱི་གྷ་ཏཱ, ཝུ་དྡྷི་ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཙ ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏཱིཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་སུ པ་ཙྪི་མོ ཏ་ཐ་ཏཱ. པ་ཋ་མོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏ་ཏཱཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ,
དུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཾ ན བཱ་དྷ་ཀ ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏ་ཎྷཱ་པི ཛཱ་ཏི ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བཱ་དྷི་ཀཱ་ཏི? ན, བཱ་དྷ་ཀ་པྤ་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མྷི པ་ཝ་ཏྟི, པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཙ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ བོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ, དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཙ བཱ་དྷ་ཀ་ཏཱ, ན དུ་ཀྑ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཏི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ བཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ས་ངྒོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཾ ན བཱ་དྷ་ཀ’’ནྟི. བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི དུ་ཀྑཾ བཱ་དྷ་ཀ་མེ་ཝ, དུ་ཀྑ་མེ་ཝ བཱ་དྷ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭི་དྷཱ་པི བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི ཧི བཱ་དྷ་ཀ་སྶ, བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟེ ཙ ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཡ་ཏཱ བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑེ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟེ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཏི.
ཏཾ ཝི་ནཱ ནཱ་ཉྙ་ཏོཏི ས་ཏི་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ཝ་སེ་ས་སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ཧི པ་ན ཝི་ནཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ. ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ ནི་ཡཱ་མོ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མོ, ཏེ་ན ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱཏི དྭི་དྷཱ་པི ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཙྪོ ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶ, ན མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ, ན ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏ་ཙྪོ་ཏི ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝོ, མ་གྒོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ དྭི་དྷཱ་པི ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༥༣༤. ས་ཙྩ་ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ ཝཱ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠུ་དྭཱ་རོ. ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝི་ར་ཏི་ཡཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཝི་ར་ཏཱི་སུ ས་ཙྩ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ན ས་མཱ་དཱ་ན་མ་ཏྟཾ ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ས་ཙྩཾ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝི་ར་ཏི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༨༧, ༢༠༢-༢༠༣, ༤༢༧; ༣.༢༧-༢༩) པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛི་ས་ཙྩཾ. ཨ་མོ་ས་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ. ‘‘ཨ་མོ་ས་དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ད་རི་ཡཱ ས་ཙྩ་ཏོ ཝི་དཱུ’’ཏི (སུ. ནི. ༧༦༣) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་ན ཏཾ་ས་མྤཱ་པ་ཀ་སྶ ཙ མ་གྒ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི དྭ་ཡ་མྤི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཧི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏི་ཡ་མ་ཏྠི, ཡ་སྨིཾ པ་ཛཱ ནོ ཝི་ཝ་དེ པ་ཛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་སྶཱ (སུ. ནི. ༨༩༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༡༩) གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༣༥. ‘‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ བཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ཡ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཙེ་པི ཀ་ཐ་ཉྩི ཀོ་ཙི ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, པ་ཉྙཱ་པ་ནེ པ་ན ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་པ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ད་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ…པེ… པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཙ ཏ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཙེ་པི ཀོ་ཙི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཋཱ་ནཾ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ་པི. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏྟི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཏཱ, ཡ་ཏོ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏཱ, ཏ་དུ་པ་ས་མ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཏཱ, ཏཾ་ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
‘‘ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་མཱ་ཧ. ནི་བྦུ་ཏི་ཀཱ་མེ་ན པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྟི, དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི ཙ ཨེ་ཏ་པ་ར་མཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ལ་ཡེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ, ས་ཀ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ, བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝཱ དུ་ཀྑེ དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏེ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༣༦. ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་རི་ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ. ཏནྟི དུ་ཀྑཾ. ཨ་ཀ་ཏནྟི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ, ཨ་ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་ར་ཎེ ཧི སི་དྡྷེ ཕ་ལཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ནེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ‘‘ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཛཱ་པ་ཏི་པུ་རི་ས་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ལཱ་དི་ཝཱ་དེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན དུ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛ་ནི་ཏ་སྶ སཾ་ཝེ་ག་སྶ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་མཱ་ཧ. དུ་ཀྑ་སྶ ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན བ་ལ་ཝ་སཾ་ཝེ་གོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཧེ་ཏུ, ཏཱ་ཝ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨ་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ནི་རོ་དྷནྟི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་སཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་མཱ་ཧ. ནི་བྦི་ནྣ་སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ཧི ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ་སཾ ས་ཉྫ་ནེ་ཏི.
༥༣༧. ཡེ ཏེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྱཱ་དྷི ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི? ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཀ་དཱ་ཙི, ཀེ་ས་ཉྩི ཙ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ རོ་གཱ པུ་རེ ཨཱ་སུཾ, ཨི་ཙྪཱ ཨ་ན་ས་ནཾ ཛ་རཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༣༡༣). བཱ་ཀུ་ལ་ཏྟེ་རཱ་དཱི་ནཾ སོ ནཱ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ, དུ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ བྱཱ་དྷི ཨེ་ཏྠ ཧི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ བྱཱ་དྷཱི་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཨ་ཉྙེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷེ་དེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་རཱུ་པེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཏི་དྷཱ་ཝ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི མ་གྒ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཏེ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ’’ཏི.
ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷ་ཝེཏི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷོ བྷ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. སོ ཧི ཛཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ་ཏི ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ས་མཱ་ན་ནྭ་ཡཱ་ཏི ཛཱ་ཏི, ནི་ཀཱ་ཡོ. ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པྤཱ་དེ. སོ ཧི ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཛཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ. ས་མྤཱ་ཏི་ཛཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ས་དྡེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་སཱུ་ཏི་ཡ’’ནྟི, ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཛཱ་ཏི, ཀུ་ལཾ.
༥༣༨. ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ཡྻཱ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་ངྑཱ་ཏོ ག་བྦྷོ སེ་ཡྻཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ, ཨ་ཎྜ་ཛཱ, ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ ཙ. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ, ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཡ་མྤི ཙཱཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཁ་ནྡྷེ་སྭེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་པི, པ་གེ་ཝ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གཾ དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
༥༣༩. ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཙོ་ད་ཀ་སྶཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑེ ནི་ར་ཡེ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ་སུ་པི ཝཱ དུ་གྒ་ཏཱི་སུ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་སུ པ་ན སུ་ག་ཏཱི་སུ ཀ་ཐ་ནྟི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཧི ཀཱ་ཙི པ་ཊི་ས་ནྡྷི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཾ དུ་ཀྑ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་རཱུ་པ་ནྟི.
དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ.
‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༥, ༤༥, ༧༦, ༧༧, ༨༥; ༢.༤.༡, ༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱ་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་ཉྷི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑནྟི དུ་ཀྑ་དོ་མ་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༡༩༠) དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏཾ.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པཱིཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཙྩ་རི་ཡཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་དེ་ས་ནཱ་ཀོ་ས་ལླ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི. ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ནཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ་དི་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན.
༥༤༠. པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ན མ་ཎི་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་ར་ཏ་ན་ས་ནྣི་ཙྩ་ཡེ, ནཱ་པི ཨ་ཎྜ་ཛ་མེ་ཎྜ་ཛ་ཝཱ་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀེ སུ་བྷ་མ་ནུ་ཉྙ་ས་ཡ་ན་ཏ་ལེ, ནཱ་པི ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཀུ་ཊྚི་མ་མ་ནོ་ཧ་རེ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ, ནཱ་པི སི་ཏྟ་ས་མྨ་ཊྛ་ཀུ་སུ་མོ་པ་ཧཱ་ར་ཝ་ཏི པཱ་སཱ་དཱུ་པ་ཙཱ་རེ, ནཱ་པི མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཝི་ཀི་ཎྞེ ཝི་ཝི་ཊ་ངྒ་ཎེ, ནཱ་པི ཧ་རི་ཏ་ཀ་མྦ་ལ་ས་དི་ས་མུ་དུ་ས་དྡ་ལ་ས་མོ་ཏ་ལེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མྦཱ་དྷེ. ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི བ་ཧ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ. པི་ཏྟ་སེ་མྷ་པུ་བྦ་རུ་ཧི་ར་གཱུ་ཐོ་ད་རི་ཡཱ་དི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་ས་མྦཱ་དྷེ. མཱ་ཏཱ ཡ་དི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ, ཨ་ཐ ཏིཾ་ས, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དི་ཝ་སྶཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་དྷོ་ཏ་ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཛེ་གུ་ཙྪེ. པཱུ་ཏི་མ་ཙྪཱ དི ས་བྦཾ ན ས་དི་སཱུ་པ་མྨཾ ཏ་སྶ ཝཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་དུ་གྒ་ནྡྷཱ་པ་ག་མ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ད་ས མཱ་སེཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཏྠཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཋ་པི་ཏ་ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཧ་ཏྠ་དྭ་ཡ་སྶ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་སྶེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཏོ ས་མི་ཛྫ་ན་པྤ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ར་ཧི་ཏོ.
ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ. པ་རི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་ཌྜྷ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ. ཧེ་ཊྛཱ དྷུ་ན་ནཾ ཨོ་དྷཱུ་ན་ནཾ. ནི་དྷཱ་ཡ ནི་དྷཱ་ཡ དྷཱུ་ན་ནཾ ནི་དྡྷཱུ་ན་ནཾ. ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་དི་ས་དི་ས་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཎ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཁུ་མཱ་ལཾ ག་བྦྷ་ག་ཏཾ ས་རཱི་རཾ སཱི་ཏཱ་དི་ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི སཱི་ཏ་ན་ར་ཀཱུ་པ་པ་ནྣ་ཏཱ་དི ནི་ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཱི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷ་ཉྩ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་རཱི་རཾ ཝཱ་སི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཁཱ་རཱ་ཝ་སེ་ཙ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཁཱ་རཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཾ. དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེཏི ག་བྦྷཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་ད་ཨ་དྷོ་སཱི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨི་དཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཡེ་ན མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑེ་ན ཙ ཨ་ཊྚི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་མཱ་ས་མ་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་སྶ་ར་ནྟི, མ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒཾ པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི.
ཝ་དྷེ་ནྟ་སྶཱཏི སོ་ཙ་ན་པ་རི་དེ་ཝ་ན་སཱི་ས་པ་ཊི་ཧ་ན་ནཱ་དི་ནཱ བཱ་དྷེ་ནྟ་སྶ. ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ ཧི ཨཱ་ཏ་པཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཙ ཨཱ་ཏཱ་པ་ནཾ. པ་ཉྩ་གྒི་ཏཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཾ.
ཨི་མ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སྶ. ས་བྦ་སྶཱ་པཱིཏི ག་བྦྷ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཏཱ་པ་ན་མ་དྡ་ནཱ་དི་ནི་ར་ཡ་གྒི་དཱ་ཧཱ་དི་ས་ཉྫ་ནི་ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶཱ་པི. ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཡེ་ཐ ནོ ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༥༤༡. ཝི་ཙི་ཏྟནྟི ཝི་ཝི་དྷཾ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝཱ.
ཨི་ཏི ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཛ་རཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༢. ས་ངྑཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ‘‘ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༣༨; ཨ. ནི. ༣.༤༧; ཀ་ཐཱ. ༢༡༤) ཝུ་ཏྟཾ ཁ་ཎི་ཀ་ཛ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ཏོཏི ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་མ་ཉྙ་ཏོ. སཱཏི ཁ་ནྡྷ་པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ. ཁ་ནྡྷ་པ་རི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ.
ཨི་ཏི ཛ་རཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༣. ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (དྷཱ་ཏུ. ༧༡) ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྩེ་ད་ས་ཉྙི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ར་ཎཾ. ‘‘ཙ་ཝ་ན’’ནྟི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཝི་ཡོ་ག་ར་སནྟི ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ཡོ་ཛ་ན་ར་སཾ. ཡ་ཐཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ག་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
པཱ་པ་སྶཱཏི པཱ་པ་ཡོ་གེ་ན པཱ་པ་སྶ, ཨུ་པ་ཙི་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་དི་ནི་མི་ཏྟནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་མྷི པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི. བྷ་དྡ་སྶཱཏི བྷ་དྡ་ཀ་མྨ་སྶ, ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་མཾ ཨི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡོ་གཾ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོཏི པཱ་པ་སྶ, བྷ་དྡ་སྶ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ས་བྦེ་ས’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཝི་ཏུ་ཛྫ་མཱ་ན་མ་མྨཱ་ནནྟི ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ན་མ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ.
ཨི་ཏི མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
སོ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༤. སོཏི སོ་ཀོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་སེ་སོ པ་ན ཧོ་ཏི ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པོ. པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ རཱ་ག་དོ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝི་སི་ཊྛཾ ད་ཧ་ནཾ. ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ཝི་ས་ཡཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྠཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ སོ་ཀོཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྟེ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཝི་ས་པཱི་ཏཾ ས་ལླཾ ཝི་ས་ས་ལླཾ. སོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་སཱ་རཱ་དི བྱཱ་དྷི་པི ཧོ་ཏི, སོ་ཀ་བ་ཧུ་ལ་སྶ ས་རཱི་རཾ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཛཱི་ར་ཏི, བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མ་ར་ཎ་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཙ བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྷེ་ད་ན’’ནྟི.
ཨི་ཏི སོ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༥. ཝ་ཙཱི་པ་ལཱ་པོཏི ཝཱ་ཙཱ་ཝི་པྤ་ལཱ་པོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་དྡོ ཨེ་ཝ. བྷི་ཡྻོཏི སོ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་རི. སོ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཧི པ་རི་དེ་ཝོ.
ཨི་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
དུ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༦. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཧི ས་ཏི་པི དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ཡ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ས་ཝི་སེ་སཾ དུ་ཀྑ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨི་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
དོ་མ་ན་སྶ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༧. མ་ནོ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ར་སནྟི བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན མ་ན་སོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་ས་མ་པྤི་ཏཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་ས་མ་ངྒི་ནོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨཱ་མུ་ཁཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཡཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཏི་ཏཱ, ཏཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ པ་པ་ཏ་ནྟཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁ་པཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟི. ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་སྶ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི.
ཨི་ཏི དོ་མ་ན་སྶ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༨. དོ་སོ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན དོ་ས་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡ་ཏོ བྷུ་སོ ཨཱ་ཡཱ་སོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷུ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོཏི ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨོ, ཡཾ ‘‘ཝི་སཱ་དོ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ནི་ཏྠུ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ནི་ཏྠུ་ན་ན་ར་སོ, ཀཱ་ཡེ ཝཱ ནི་ཏྠུ་ན་ན་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩོ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སོ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ཏི་ས་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་ཧ་ན་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་སཱ་ད་ན་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏེ ཙ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ, ས་ཧ ཙ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ར་ཛ་ནཱ་དི་ནོ པ་ཙི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ནོ པཱ་ཀོ ཝི་ཡ.
ཨི་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༩. ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མོ. ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
ཏེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཏ་དུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཏ་དུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ.
ཨི་ཏི ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༠. ཨུ་པ་དྡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
ཨི་ཏི པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༡. ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷོ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ལཱ་བྷོ. ‘‘ཡ་མྤི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཙྪཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཙྪཱ་ས་ཧི་ཏོ ཨ་ལཱ་བྷོ་ཝཱ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་པྤ་རི་ཡེ་ས་ན་ར་སཱཏི ཏེ་སཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ར་སཱ. ཨ་པྤ་ཏྟི ཨ་ལཱ་བྷོ.
ཨི་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༢. ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མི་དྷཱཏི ཨི་དྷ ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟཱདཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨི་དྷ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨི་མེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཝི་ནཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་མེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཁ་ནྡྷེ ཝི་བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ནྡ་ན་མི་ཝ པཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ལ་ཀྑཾ པ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ, ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཙ གོ་རཱུ་པཾ ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་དི་ཝི་བཱ་དྷཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ ཙ ཁེ་ཏྟཾ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ལཱ་ཡ་ན་སྶ, གཱ་མོ ཙ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཝི་བཱ་དྷཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལ་ཀྑ་མི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ལོ་ཀེ ཝི་བཱ་དྷ་ཀཱ ཝི་བཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་དྷཱི་ནཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཝི་བཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་དྷཱི་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཎ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མཾ ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི སཾ་སཱ་རེ ཨཱ་དི ནཱ་མ ཀ་སྶ་ཙི ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ པ་ན ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དུ་ཀྑཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི. ན ཧེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ས་ནྣེ ཛཱ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀྑཾ. པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པོ. ལཱ་ལ་པྤ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ལཱ་པོ. ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན་ནཾ ཨ་ནྟོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱཏི ས་མཱ་སེ་ཏྭཱ, སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝཱ ས་ངྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ.
ཨི་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ས་མུ་ད་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༣. པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨ་པཱུ་པ་བྷ་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ ཨཱ་པཱུ་པི་ཀོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, སོ ཝཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ན་ནྡ་ན་ཏོ, ར་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦཱ་སུ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཱ་དི་ཀེ ཀི་མི་ཀཱི་ཊ་པ་ཊ་ངྒཱ་དི་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་པི ན་ནྡ་ནྟི, རཱུ་པཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ར་ཉྫ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ནྡཱི་རཱ་གེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ས ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི་པི ས་ཏྟ་སྶ ཀེ་ན་ཙི ས་དི་ས་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་ཀ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཝ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི བྷ་ཝེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི, དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི དོ་སཱ་ད་ཡོ་པི ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཎྷཱ པ་ན ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཀུ་ལ་བྷོ་གི་སྶ་རི་ཡཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠེ་ནྟཱི, ཀ་མྨ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཾ ཀ་མྨ་སྶ ཙ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི བྷ་ཝཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༡༣༣; ༣.༣༧༤) ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཝི་བྷ. ༢༠༣) ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཝ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི ས་མུ་ད་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ནི་རོ་དྷ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༤. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ད་གྒེ་ན ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ས་ཏི ཧི པ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ ཏ་ད་ཉྙ་ཧེ་ཏཱུ ནི་རུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི བྱཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན བྱཱ་དྷི་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ན དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ན ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝེཏི པཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ད་ལ༹ྷེ ཐི་རེ. སཱ་ཁཱ་དི་ཚེ་ད་ནེ་ན ཚི་ནྣོ་པི. ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡེཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ. ཨ་ནཱུ་ཧ་ཏེཏི ཨ་ས་མུ་པ་གྷཱ་ཊི་ཏེ.
ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ ཡེ་ན་ཏྟ་ནི ས་རོ ཁི་ཏྟོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ས་རེ, ཏ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎེ པ་ཊི་པ་ཏྟི, ན ཕ་ལེ. ཡ་ཐཱ པ་ན སཱ་ར་མེ་ཡྻཱ ཀེ་ན་ཙི ལེ་ཌྜུ་པྤ་ཧཱ་རེ དི་ནྣེ བྷུ་སྶ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ན པ་ཧཱ་ར་དཱ་ཡ་ཀེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ དུ་ཀྑཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཀཱ་ཡ་ཙྪེ་ད་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི, ན ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ཧ་ས་མཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༥༥. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི པ་ལུ་ཛྫ་ཏི ཚི་ཛྫ་ཏི ས་མུ་ད་ཡོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་གྒོ. ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ པ་ལུ་ཛྫ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝི་རཱ་གོ་ཏི པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ས་དྡོ, ནི་རོ་དྷ་ས་དྡོ ཙ, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏོ ཨ་སེ་སོ ཝི་རཱ་གོ ཨ་སེ་སོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ. ཙཱ་གཱ་དི་པ་དཱ་ནི་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི. ཡ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན དུ་ཀྑ་སྶ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ་དི་པ་དཱ་ནི་པི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཝི་རཱ་གཱ་དི་པ་དཱ་ནི ནི་བྦཱ་ནེ ཡུ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྭཱ. ཏ་ཎྷཱ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ ཝི་ར་ཛྫཱི་ཡ་ཏི. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ནི་རོ་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ན ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་ཏ་མཱ་ཧ. ཏ་དེ་ཝཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཙཱ་གཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱིཏི ཙཱ་གཱ་དི་ཧེ་ཏུཾ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ལ་ཡེ་སཱུ’’ཏི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁ་ནྟི, ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ལ་ཡཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི པ་ན པཱ་ཋོ.
༥༥༦. ཏ་ཡི་དནྟི་ཨཱ་དི ན པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ, ས་ཙྩ་ཏྠ་དཱི་པ་ནེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋ་པི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི་པི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་བྦི་ནྣ་མཱ་ན་ས་སྶ ཨ་སྶཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ. རཱ་གཱ་དི་ས་བྦ་པ་པ་ཉྩ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ནི་པྤ་པ་ཉྩ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
༥༥༧. ན་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནནྟི ཡ་དི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝི་རོ་དྷོ. ཨ་ཐ པ་རཱ་བྷི་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི དྷ་མྨི་ཨ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ཡཱ་སི་དྡྷོ ཧེ་ཏུ. ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོཏི ཀིཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ? པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ པ་རཾ པ་ཏི ཨ་སི་དྡྷོ ཧེ་ཏུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ པ་རེ་སཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ ཨ་ར་ཧཱ ཨེ་ཝ ས་བྦེ་སཾ, ན ས་བྦེ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་མྤི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ཙེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༥༥༨. ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཾ་སཱ་ར་ཏོ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦ་ས་མ་ཡ་སི་དྡྷོ་ཡཾ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ སཱ་ས་ནི་ཀ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཉྩུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཏི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་རེ་ཛ་ཝཱ་ཡཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ. པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཙ་སྶཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ པ་ཋ་མཾ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ, ན ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ན ཙཱ་ཡཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝ་ཉྫྷཱ, ནི་བྦཱ་ན་པཱ་པ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཏོ. ཏ་ཝ མ་ཏེ་ན པ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཉྫྷ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷཱ་ཝ་པཱ་པ་ཀ་ཏྟཱཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་མུ་ཁེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཝ་ཉྫྷ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པེ. ཡཾ ཏ་ཡཱ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝ་པཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ན. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ན ས་ནྟཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, སོ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ན ཧི ཏཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཙེ, ན ན ས་ནྟི, ན ས་ནྟི ཙེ, ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, ན ས་ནྟི ཙཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན, ཏེ་སཾ…པེ… པ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཡ་དི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡ་དཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ན…པེ… དོ་ས་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན མ་ཡཾ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མ. ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱི་ཏི, ཏ་དཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ན དོ་སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ཡ་དི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་པི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏནྟི ཡ་སྨཱ ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཏཱ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཉྫྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ་པི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཙ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཡ་དི་དཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ, ཨ་བྷཱ་ཝ་པཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ, ཏ་དཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཡུ་ཏྟི་རེ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༥༩. ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཛ་མྦུ་ཁཱ་ད་ཀ་སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཾ (སཾ. ནི. ༤.༣༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ), ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི? ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཛ་མྦུ་ཁཱ་ད་ཀ་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༤.༣༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ), ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ? རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༤) ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨོ. ཡ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, དོ་ས་ཀྑ་ཡོ, མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཙ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ནི་བྦི་ནྣ་སྶ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་ནྣ་སྶ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏ་མཱ་ན་ས་སྶ མ་གྒེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་ཉྷི ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཙ ཏ་སྨིཾ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ར་མ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒོ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཁེ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཁཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ བ་ཧཱུ དོ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པ་མུ་ཁཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ན ཏ་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཁ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་མྤི ཧི…པེ… ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཁཱི་ཎ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཁཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཨི་མ་སྶཱ་པི སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་དོ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཱ་དི་པྤ་ཏྟི་དོ་ས་ཏོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏཱ, ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, པ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ནཱ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ནྡྷ་བྦ་ཏཱ, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཨཱ་དི་ཏྟ་ཏཱ, དུ་ཀྑ་ཏཱ, ཨ་ནུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ, བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ, གོ་ཏྲ་བྷུ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དོ་སཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. རཱ་ག་སྶེ་ཝ ཁ་ཡོ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, ན དོ་སཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་ཐཱ དོ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཨ་ཉྙོ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, ཨ་ཉྙོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ, ཨ་ཉྙོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཁ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཁ་ཡེ པ་ཉྩ, ཚ་ནྣཾ ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཚ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ས་ཏྟ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མི་ཙྪ་ཏྟཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཨ་ཊྛ, ན་ཝ་ནྣཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ན་ཝ, ད་ས་ནྣཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ད་ས, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཁ་ཡེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི བ་ཧཱུ་ནི ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ་ན་མྤི པཱ་ཀ་ཊོ, ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱི་པི་མི་ག་མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ན་མྤི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཨ་ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ. ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་བྦ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཏོ ཁ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦོ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཏཱ་དི་ས་སྶ ཁ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཡོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཏེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ་པི ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, ཡོ ཙ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཨེ་ཝ རཱ་གཱ་དི་ཏོ ནི་བྦི་ནྣོ ཏེ ཙ ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, ཏེ་སཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ནི་རོ་དྷོ. ཏེ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ སི་ཡུཾ, ན ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཏཱ་དི་ས་སྶ ཁ་ཡ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶཱ་པི ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་དི་དོ་ས་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝེ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡ་དི ‘‘ཁ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཏོ ཁ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏཾ ཁ་ཡ་མ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་ཉྙ་སི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༤༢; ༡༣༨༢) ‘‘ཁ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི མ་གྒ་སྶཱ་པི ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་ཐཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ན ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་པཱི་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒེ་ན ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ, ཡ་དི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི ‘‘ཁ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ ཨི་ཏ་ར་ཁ་ཡ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ན ཁ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ པ་ན ཏ་སྶ ཁ་ཡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་སྶ ཧི མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཁ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཧི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཡུ གྷ་ཏཾ, སེ་མྷོ གུ་ལོ༹’’ཏི ཙ.
ཨ་སྶཱཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ. ‘‘ཨི་ད་མྤི ཁོ ཋཱ་ནཾ སུ་དུ་དྡ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༦༤, ༦༦-༦༧; མ. ནི. ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཉྷི ཏེ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྑུཾ ན་ཏྠི, ཡེ་ན ཏྭཾ ཨ་རི་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༡༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ.
༥༦༠. ཡ་དི ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཙ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ས་བྷཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནཱ པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་བྷ་ཝཾ. མ་གྒ་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ. བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ.
ཨ་ཎུ་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ཨ་ཎུ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ལ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ. ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱིཏི ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. ཀཱུ་ཊ་ཊྛ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ནི་ཙྩཱ ཏེ ཨ་ཎུ་ཨཱ་ད་ཡོ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ནི་ཙྩ་ཏྟཱཏི ཨ་པེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ཎུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ནི་ཙྩཱ ཨ་ཎུ་ཨཱ་ད་ཡོ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཨ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ཡཱ་སི་དྡྷོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༥༦༡. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོཏི ‘‘ཨ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏཱ ཙ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ པུ་རི་མཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ལཱ་པ་སོ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ པ་དེ་ས་ས་མྦ་ནྡྷོ ཙ ས་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ, ས་པྤ་དེ་ས་ཏཱ ཙ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་སཱ་ཡ, ཨ་སུ་ཀ་དེ་སེ’’ཏི ཝཱ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་མེ་ཝཱ་ཏི.
‘‘ཨ་སི་ཐི་ལ …པེ… ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷ་ཏཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ’’ཏི པ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་སི་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི-. ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ནྟི (ཨུ་དཱ. ༧༣; ནེ་ཏྟི. ༤༡) ཙ་ཏྟཱ་རི་པི པ་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ན ཛཱ་ཏཾ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཛཱ་ཏཾ. ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཙ ན བྷཱུ་ཏཾ ན པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཀ་ཏཾ. ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ན ས་ངྑ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཙ ཨ་ས་ངྑ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་སི་དྡྷེ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ སི་ཡཱ ནུ ཁོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ ནུ ཁོ ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡཾ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ཏྠཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་སི. པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ དྷ་མྨི་སྶ་རོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཝེ་དེ་སི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན པ་ད་པ་ར་མེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི པ་ཝེ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ནོ ཙེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ན་ཡི་དྷ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༧༣; ནེ་ཏྟི. ༤༡).
ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དི ཨ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ན ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ན སི་ཡཱ, ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ རཱུ་པཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མོ ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་སྶཱ་པི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་པ་ག་མོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ག་མེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༧-༨). ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི (ཨུ་དཱ. ༧༡). ཨི་ད་མྤི ཁོ ཋཱ་ནཾ སུ་དུ་དྡ་སཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ (དཱི. ནི. ༢.༦༤, ༦༧; མ. ནི. ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༢.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨). ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི (སཾ. ནི. ༤.༣༦༦) ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༧༣; ནེ་ཏྟི. ༤༡) ཨི་མི་ནཱ ཙ སུ་ཏྟ་པ་དེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་བྦྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི་པི ཀ་ཏྠ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རཱི་ན་མྤི སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ སཾ་ས་ཡོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཡེ པ་ན པ་ར་ནེ་ཡྻ་བུ་དྡྷི་ནོ པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཡུ་ཏྟི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ.
ཡ་ཐཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ས་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ, རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, སཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་པི་ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཀི་ལེ་སེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ, ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ.
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༧༣; ནེ་ཏྟི. ༤༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དི ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༥༣, ༣༥༦; དྷ. པ. ༢༧༧-༢༧༩; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༦-༦༧༨; ནེ་ཏྟི. ༥), ཏ་ཐཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་དྡོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ས་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱི་ཧ་ས་དྡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་དི པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ ནི་པུ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༦༤, ༦༧; མ. ནི. ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) ག་མྦྷཱི་རཱ་དི་ཏཱ, ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༣༦༦) ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཏཱ, ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨཱ་དི་ཏཱ ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. ན ཧི ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན སོ ག་མྦྷཱི་རཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་རཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་ཉྩཱ་ཡ་མ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ནེ་ཀོ ཝཱ. ཡ་དི ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཏོ, ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ མ་གྒཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ་ཏི ན སི་ཡཱ མ་གྒ་བ་ཧུ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སི་ཡཱ པ་ནེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ སོ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, སོ པ་ན ན མ་གྒེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་གྒ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀོ་པི མ་གྒོ ན སི་ཡཱ. ཨ་ས་ཏི ཙ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱ སི་ཡཱ, ཨ་ཐ པ་ན མ་གྒཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་པ་བྷེ་དེ་ན ཝི་ནཱ ན བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི སོ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ.
ཡེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝེ བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཙེ? ཡེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་སཾ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝོ་པ་ཙཱ་རོ་པི སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཏེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་དི་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་དི་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་པི སི་ཡུཾ. ནོ ཙེ ཏེ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཏ་པྤ་བྷེ་དེ་ན བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རོ་པི ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ན ཙ པ་ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ན ཧི ཛ་ལཾ ཨ་ན་ལ་ནྟི ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏཾ ད་ཧ་ཏི, པ་ཙ་ཏི ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་པ་ཉྷ་མྤི ཙཱ་ཡ་མ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་བྷེ་ད་ཝོ་ཧཱ་རོ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ དོ་སཱ, བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ས་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟེ་པི ཙ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ བྷཱ་ཝཾ བྷཱ་ཝོ་པི བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི ཙེ? ན བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཡ་དི ཧི ཡ་ཐཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ བྷཱ་ཝཾ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝོ་པི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་བྦེ་སཾ བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཀུ་ཏོ བྷཱ་ཝ་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཡ་དི་པི བ་ཧུ་ཏཱ བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑཱ, བྷཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ན བ་ཧུ་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ན བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨེ་ཀཱ ནི་ཊྛཱ ན པུ་ཐུ ནི་ཊྛཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྭ་ཡཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ནི་ཡ་ཏཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་དི་དོ་སཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟེ ན མ་གྒ་བ་ཧུ་ཏཱ ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་གྒ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཙ མ་གྒེ་ཧི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཊ་ཝ་པཱ་ཊ་ཝ་པཱ་ཊ་ཝ་ཏ་ར་པཱ་ཊ་ཝ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་བྷེ་དེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟེ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཨ་བྷཱ་ཝོ་པི ཙ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མ་གྒེ་ན ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀོ ཧི ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ? ཡོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ཙེ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ནྣོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ, ནི་བྦཱ་ན་ཝི་སེ་ས་པྤ་ས་ངྒོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན མ་གྒ་བ་ཧུ་ཏཱ སི་ཡཱ. བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཏེ་སཾ སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་ཏི སི་དྡྷཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ཁ་ཡཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཁ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༤༢; ༡༣༨༢) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཁ་ཡོ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཙེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཁ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཨི་ཏི ནི་རོ་དྷ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
མ་གྒ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༢. ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱཏི ‘‘ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཝི་བྷ. ༢༠༥) དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་མེ་ཝ ཙ པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ན མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ པ་ན ཨི་དྷ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ མ་གྒ་ཀ་ཐཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཡོ་ག་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཡོ་གི་ནོ. ཀཱ་མཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ལེ་སོ་པི ནཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ར་སཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ན་ར་སཱ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀ་ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ནོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ནོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཡོ་གི་ནོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ པ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ བོ་དྷི་ཏཱ. མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་ནི་གྷཱ་ཏ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀཾ. ཨ་པྤ་ནཱ་ར་སོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀི་ཙྩོ.
ཏ་ཐཱ པ་སྶ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཙཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་སྶ་ཏོ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ཡ་ཏོ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དི་ཀཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལཱུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ གྷ་ཊ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་རུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཡ.
ཨ་སྶཱཏི ཡོ་གི་ནོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཱ. ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ སུ་དྡྷི ཝོ་དཱ་ནཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ. ཉཱ་ཡཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཨ་བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཡཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཝ་ཏྟི་ར་སོ. ཨི་མ་སྶ ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀོ་པི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ཏོ་པི ཏ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶཱ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནོ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་ཝི་ནི་དྡྷུ་ན་ནོ. ཨ་ས་མྨོ་སོཏི ས་མྨོ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི, ‘‘ས་ཏཱ་ར་ཀྑེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༨) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་ཡཱ སཾ་ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི.
༥༦༣. ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ས་ཙྩཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ས་ཀི་དེ་ཝ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ནུ ཨ་ནུ བོ་དྷོ ཨ་ནུ་བོ་དྷོ, ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཝཱ བོ་དྷོ ཨ་ནུ་བོ་དྷོ, ཏ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ན ཧི ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཀ་པྤ་ན་མུ་ཁེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཏོ. ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཏཱ་ནི་པི ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི པ་ཏི་ལཱི་ཡ་མཱ་ན་མཱ་ན་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ས་ངྑཱ་རཾ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑ་ག་ཏ་ཉྩ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི ཕུ་ས་ཏི. ཨཱ་དི་ཙྩོ ཝི་ཡ པ་བྷཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཙ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ནི་མི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཾ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ‘‘ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠) ཨེ་ཀ་ད་སྶི་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶི་ཏཱ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཏཾ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ག་ཝ་མྤ་ཏིཏྠེ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་ཉྩ ས་ཙྩེ་སུ དི་སྶ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶ་ན་སྶ ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ པུ་རི་མ་དི་ཊྛ་སྶ པ་ཙྪཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ད་སྶི་ནོ དུ་ཀྑཱ་དི་ད་སྶི་ཏཱ ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཡོ་ཛི་ཏཱ ཙ སཱ ‘‘ཡོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠). ལོ་ཀི་ཡཾ ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་བྷ་ཝོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པ་བ་ནྡྷཱ་ཝི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ…པེ… པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ཏོ མ་གྒ་ད་སྶ་ནཾ ‘‘ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རེ, ན་ཏྠི པ་ར་ཀཱ་རེ, ན་ཏྠི པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨) ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ, ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ…པེ… ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨; མ. ནི. ༢.༡༠༡, ༢༢༧; སཾ. ནི. ༣.༢༡༢) ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱ་པི ཧི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཕ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཕ་ལེ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཨི་སྶ་རོ ལོ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ས་ཛྫེ་ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶ་ར་ཀཱ་ར་ཎི་ནོ ཝ་ད་ནྟི. པ་དྷཱ་ན་ཏོ ལོ་ཀོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎི་ནོ.
‘‘ཀཱ་ལོ ཀ་རོ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཀཱ་ལོ སཾ་ཧ་ར་ཏཱི པ་ཛཱ;
ཀཱ་ལོ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་ར་ཏི, ཀཱ་ལོ ཧི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི. –
ཀཱ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ. ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ ཏི་ཁི་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ, ཀ་པི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ, མི་ག་པ་ཀྑི་ས་རཱི་ས་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་མྦྷོ་ཏི, ཝི་བྷོ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཎཱུ་ཧི ལོ་ཀོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་བྦཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ, ལོ་ཀོ ནི་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪེ་ཛྫ་སུ་ཏྟཱ་ཝུ་ཏཱ་བྷེ་ཛྫ་མ་ཎི་ས་དི་སོ, ན ཨེ་ཏྠ ཀ་སྶ་ཙི པུ་རི་ས་ཀཱ་རོ་ཏི ནི་ཡ་ཏི་ཝཱ་དི་ནོ.
‘‘ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་རེ;
ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་དི་ཙྪ་ཀཱི པ་ཛཱ’’ཏི. –
ཡ་དི་ཙྪཱ་ཝཱ་དི་ནོ, ཡེ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཝཱ་དི་ནོཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་ད་ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. རཱ་མུ་ད་ཀ་ཨཱ་ལཱ༹་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ, ཨ་རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ལོ་ཀ་ཐཱུ་པི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཝ་གྒོ མོ་ཀྑོ་ཏི ག་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་ཝ་གྒ་གཱ་ཧོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, གུ་ཎ་ཝི་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལོ་ཀ་ཏཱ, ས་མཱི་པ་ཏཱ, སཾ་ཡོ་གོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི མ་ཧ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་ཎཱ་མོ, ཨ་ན་བྷི་བྱ་ཏྟི ཝཱ. ‘‘ཨ་ཧ་མ་ཉྙོ, པ་ཀ་ཏི ཨ་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མོ་ཧེ་སུ ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ ཀི་ར ནི་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་དྷཱ་ནཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཀཱ་པི་ལཱ. གུ་ཎ་ཝི་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི བུ་དྡྷི་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨི་ཙྪཱ་དོ་ས་པྤ་ཡ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཨ་ཏྟ་གུ་ཎེ་ཧི ཝི་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཎཱ་ད་མ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ. ས་ལོ་ཀ་ཏཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་མཱ་ན་ལོ་ཀ་ཏཱ. ས་མཱི་པ་ཏཱ ཏ་སྶ ས་མཱི་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. སཾ་ཡོ་གོ ཏེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏ་པྤ་ན་པུ་ཏྟ་མུ་ཁ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་པ་ཝ་གྒོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ. ཨ་ན་ས་ན་ཀེ་ས་ལུ་ཉྩ་ནཱ་དི་ཏ་པ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ན་གྒ་སཱི་ལ་གོ་སཱི་ལ་ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནེ་ན མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ.
སྭཱ་ཡཾ ས་བྦོ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎེ ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ལོ་ཀེ ལོ་ཀ་པྤ་བྷ་ཝེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧཱ་ཏི.
ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༦༤. སེ་སཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱཏི སེ་སཱ ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སུ དྭཱ་ད་ས་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཏི་ཀཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་དཱ་མ་ས་ནེ ཧི ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. ཨ་ས་མྨི་སྶནྟི ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ས་མྨི་སྶཾ, ཀུ་ཏོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་པྤ་བྷེ་དོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ ས་ཏི་པི ཀི་ཙྩ་ནཱ་ན་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་མུ་ཁེ་ན ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ལོ་བྷ་མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ལོ་བྷ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཀོ་པི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱདཱི་སུ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན བྷཱ་ཝེ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་སཱི་ལཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ཡེ་ན ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, སོ ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་དྡྷཱ་བ་ལཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཚ་ནྡོ པ་ན ས་དྡྷཱ་ནུ་གུ་ཎོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་ད་སྶཱ་པི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་དྡྷཱ་བ་ལ་ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི སཱི་ལེ་ན ཏེ ཏ་ཡོ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ. ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་དཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; མི. པ. ༢.༡.༩) ཧི ཙི་ཏྟ་མུ་ཁེ་ན ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ན ཙི་ཏྟ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ན ས་མཱ་དྷི་པི ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༦༦; ༣.༣༥༩; སཾ. ནི. ༥.༣༧༦; ཨ. ནི. ༣.༩༦; ༡༡.༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ, ཏཾ་ས་དི་ས་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་སཱི་སེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༦༥. བྷཱ་རོ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཏྟཱ, སཾ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་རཱ་དཱ་ན་མི་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. རོ་གོ ཝི་ཡ, དུ་བྦྷི་ཀྑ་མི་ཝ ཙ བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ. རོ་ག་ནི་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ, དུ་བྦུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཙ པ་བྷ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. དུ་བྦུ་ཊྛཱིཏི ཙ ཨ་ཝ་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཝ་སྶ་ནཾ ཝཱ. རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝི་ཡ, སུ་བྷི་ཀྑ་མི་ཝ ཙ ས་ནྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི (དྷ. པ. ༢༠༣-༢༠༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་མི་ཝ, སུ་ཝུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ ཨ་པ་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་ཡྻཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྷི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑཾ ཝེ་རི་ཝི་ས་རུ་ཀྑ་བྷ་ཡ་ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཱུ་པ་མཾ. ཝེ་རཾ བྱཱ་པཱ་དོ, པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ. ཝེ་ར་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཝེ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མོ མེ་ཏྟཱ. ཝེ་ར་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏུ་པཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
ཨུ་པ་མཱ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༦༦. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སཱུཏི ཨ་ཏྠི ཙེ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡོ, ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ན ས་མུ་ད་ཡོ, ཨ་ཏྠི ས་མུ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི. སེ་ས་ས་ཙྩ་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡནྟི ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. སི་ཡཱ དུ་ཀྑཾ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཐ་ཏྟེ་ནཱཏི ཏ་ཐ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཏཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ‘‘སི་ཡཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, སི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ན དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ས་དྡ་པ་རཱ ཧི དུ་ཀྑཱ་དི་ས་དྡཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ས་དྡཱ་ན་པེ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་པ་ད་ས་ངྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧོ.
ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཡ་ཐཱ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཝི་ཀ་ལཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ངྒ་ཡོ་གེ་ན དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶཱ ཝི་སུཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ པ་བྷ་ཝ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡོ, ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཡ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ན ས་མུ་ད་ཡོ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ སི་ཡཱ ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན, ན པ་ན ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྟེ་ན, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ. མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ, སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ, ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ ནི་རོ་དྷོ, ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ན ནི་རོ་དྷོ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ སི་ཡཱ ནི་རོ་དྷོ ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ན ཡ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྟེ་ན. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ནི་རོ་དྷོ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི མ་གྒཱ་ནི མ་གྒོ, ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ན མ་གྒོ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ སི་ཡཱ མ་གྒོ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ན ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྟེ་ན, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ མ་གྒོ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༦༧. སུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཝེ་ད་ཀཱ་དཱི་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་ཉྷི ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི ས་ནྟཾ ཝེ་ད་ཀ་ར་ཧི་ཏཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ དུ་ཀྑཾ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི.
‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀོ་ཙི དུ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པུ་རི་མ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ་ཏ་བྦཱ་པི ཧི ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཧི་ཏཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙི་ཏེ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་བྦུ་ཏ་ག་མ་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘མ་གྒོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘མ་གྒ་མ་ཏྠཱི’’ཏི ཨོ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ག་མ་ཀོཏི ནི་བྦུ་ཏིཾ ག་ནྟཱ.