༡༡. ས་མཱ་དྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨཱ་ཧཱ་རེ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༩༤. ཨུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ ནི་དྡེ་ས་ཏྠོ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཉྙཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ, ཨཱ་ག་ཏོ ཙ བྷཱ་རོ ཨ་ཝ་སྶཾ ཝ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ ས་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ཉྙཱ-ས་དྡོ ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ས་དྡ་ས་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༤) ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏོ, ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ‘‘ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝཱ སོ་པཱ་ཀ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ ཨུ་དཱ་ཧུ ནཱ་ན་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཐེ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་མ་ཐ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཧཱ་རེ ཧི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦེ་ད་ཝི་རཱ་གུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ས་བྦ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཀི་ཙྩ་པྤ་བྷེ་དཱ་དཱི་ན་ཝོ་པ་མྨེ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.

ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཋི་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ནེ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ, ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨོ་ཛཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ. ཨ་ཡཾ ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙེ་ཏ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, མ་ནོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ དྷ་མྨཱ ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ནོ ན ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙཱ་ཏི ས་མཱ་ནེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏེ་སུ ཧི པ་ཋ་མོ ས་ཡཾ ཡ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ་ཝ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏི་ཡོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་ཛཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ཨོ་ཛཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ དྭེ ཏི་སྶོ པ་ཝེ་ཎི་ཡོ གྷ་ཊེ་ནྟཱི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣོ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣོ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མཾ རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨི་མེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༥). ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ, ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕ་སྶོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༨༣). ཏ་ཐཱ ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡; ནེ་ཏྟི. ༢༤).

ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ནི་ཀ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ, ཏཾ བྷ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏོ. ག་དྷི་ཏ་སྶ ཧི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ནི་ཀ་ནྟཱིཏི ནི་ཀཱ་མ་ནཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ནི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ བྷ་ཡཾ ནི་ཀ་ནྟི་བྷ་ཡཾ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཏུ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶཱ་པི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ, ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༦༤; ཀ་ཐཱ. ༢༩༦; མ་ཧཱ་ནི. ༧). ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཕ་སྶུ་པྤ་ཏྟི བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཏཱི་ཧི དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༡༢༩), ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ…པེ… དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡). ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི, ཁི་པ་ནཾ བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི བྱ་ས་ནེ་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་དྭཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, པུ་ཉྙུ་པ་གཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་པུ་ཉྙ་ཉྩེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་པུ་ཉྙུ་པ་གཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༥༡). པ་ཊི་ས་ནྡྷཱིཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ནཾ, ཏཾ བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ, ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༦༤).

པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. ནི་ཙྩ་མྨཱ གཱ་ཝཱི ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ པཱ་ཎི་ནོ ཁཱ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶེ ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཙ དུ་ཀྑ་ས་ལླཱ་དི་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཕ་སྶེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ན་བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ནི་ཙྩ་མྨ་གཱ་ཝཱུ་པ་མེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ས་བྦ་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ས་དི་སཱ་ཏི པ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཙོ་ར་ས་དི་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྠ་པཱ་ཏ་ཏོ, པ་ཧཱ་ར་ས་དི་སཱི ཝེ་ད་ནཱ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་ས་ཏོ་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སྶ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ས་ཏྟི་ས་ཏཱུ་པ་མེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྩཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སེ་པི ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི (དྷ. ས. ༥༩༥) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་པྤ་བྷེ་དོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་པྤ་བྷེ་དོཏི ཨ་སི་ཏ་བྦ་པཱ་ཏ་བྦ་ཁཱ་ཡི་ཏ་བྦ་སཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘དུ་དྡྷ’’ནྟི. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཨེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་དྷ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ, ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཨོ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ. ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༠༥).

ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཧ་ཏོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧ་ཏོ. ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་མྤི པ་དཾ, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྤི ཝཱ, པ་དེ་ས་མ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨ་ནྟི་མ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷ་ལཱ་བྷེ་སུ པ་རི་ཏ་སྶ་ན་གེ་དྷཱ་དི་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, བྷུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨ་ད་ཛ་ན་ན་ཏོ, ཀི་མི་ཀུ་ལ་སཾ་ཝ་དྡྷ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ? ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པི་ཎྜོ་ལྱཾ, ཨ་བྷི་སཱ་པོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྨིཾ ‘པི་ཎྜོ་ལོ ཝི་ཙ་ར་སི པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༠), ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ལ་དྡྷཱ ཙ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་དྷི་ཏོ མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༢༤), ‘‘བྷུ་ཏྟོ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི མ་ར་ཎཾ ཝཱ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཨུ་ཀྐོ་ཙ་ཀཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཀྐོ་ཊ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ དྭ་ཏྟིཾ་ས དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀུ་ལ་པྤ་བྷེ་དཱ ཀི་མ་ཡོ ཙ ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.

ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ནྟི་མ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ པ་གེ་ཝ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦོ ‘‘མཱ་ཧཾ ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏ་ས་དི་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷ་ལཱ་བྷེ་སུ་པི པ་རི་ཏ་སྶ་ན་གེ་དྷཱ་དི་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་གེ་ཝ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་ཏོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀོ, པ་རི་བྷོ་ག་ནྟོ་ག་དྷོ ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀི་མི་ཀུ་ལ་སཾ་ཝ་དྡྷ་ནཾ པ་ན ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ‘‘ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀ་ཝ་ཙྩ་མཱུ་སི་ཀ་ཛ་ཏུ་ཀ་ཝ་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ ག་ཧི་ཏཾ, ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ནྟི. ཏ་ཐཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.

ག་མ་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་མྤི ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ན་སཱ་ལཱ་དི་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཡེ་ས་ནེ ས་མཱ་ན་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ཧི ཨ་སུ་ཙི་ཊྛཱ་ན་ཀྐ་མ་ན་ཝི་རཱུ་པ་དུ་གྒ་ནྡྷ་ད་སྶ་ན་གྷཱ་ཡ་ནཱ་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ་ཧི. ག་མ་ན་ཏོཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་མ་ན་ཏོ. པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོཏི གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ བྷི་ཀྑ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ན་ཏོ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏོཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཀ་མྨ་བ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ས་ཡ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ, ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏི་ཊྛ་ན་ཀོ པི་ཏྟཱ་དི་ཀོ. མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ. ནི་ད་དྷཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནི་ཙི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་དྷཱ་ནཾ, ཨཱ་མཱ་ས་ཡོ, ཏ་ཏོ ནི་དྷཱ་ན་ཏོ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོཏི ག་ཧ་ཎཱི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོ. པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལ་ཏོཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ. ནི་སྶ་ནྡ་ཏོཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་སྶ་ནྡ་ན་ཏོ. ས་མྨ་ཀྑ་ན་ཏོཏི ས་བྦ་སོ མ་ཀྑ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ་ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ ག་མ་ན་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཋ་པི་ཏཱ, ས་མྨ་ཀྑ་ནཾ པ་ན པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ནི་སྶ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ནྟི ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༢༩༥. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱ་དི་སི་དྡྷཾ ཝཱ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་མ སཱ་ས་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ག་མ་ནཱ་དི་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཡོ་གི་ནོ ན ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀཱ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་དྡེ་སི་ཀཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷུ་ར་དྭ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་སི. པ་རི་ཝེ་ཎནྟི པ་རི་ཝེ་ཎ་ངྒ་ཎཾ. ཝཱི་ས་ཏིཾ་ས་ཝཱ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཀེ་ཙི, ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨུ་ཎྷཱ་ས་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཉྷི ཨ་པྤ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཕ་ར་ཎ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐཾ ན ཝི་ནོ་ད་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝཱི་ས་ཏིཾ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་བྷི་ཀྑཱ་ཙ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ག་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ས་མྨ་ཀྑ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀོ ཝཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་ས་ཏིཾ་ས་ཝཱ་རེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ. ནི་ཛ་ན་ས་མྦཱ་དྷཱ་ནཱིཏི ཛ་ན་ས་མྦཱ་དྷ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏེ་ན ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞ་ཏཾ, ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཏཾ, ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་ས་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཱ་ནི ཛ་ན་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ ཝཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི. ཡ་སྨཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི, ཏ་སྨཱ སཱི་ཏ་ལཱ་ནི. ཡ་སྨཱ སུ་ཙཱི་ནི, ཏ་སྨཱ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་རི་ཡནྟི ནི་དྡོ་སཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏིནྟི ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ར་ཏིཾ.

ཀི་ཉྩཱ་པི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ སུ་ཛ་གྒི་ཏཾ སུ་ས་མྨ་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཛ་གྒ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ་མྤི སི་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པཱ་ད་ར་ཛ་གྷ་ར་གོ་ལི་ཀ་ཝ་ཙྩཱ་དི་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི བྷཱུ་མི་ཡཱ ཚ་ཝི་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ ཙི་མི་ལི་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཛ་ཏུ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ. ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱཏི དཱུ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ ཨུ་ལཱུ་ཀ་པཱ་རཱ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཙི་ཀྑ་ལླཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རི་ཝེ་ཎ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་ངྒ་ཎ་པྤ་ཝེ་ས་མ་གྒོ ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཙྪཱ.

ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེཏི ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་མཱ་ལ༹་ཀེ. གཱ་མ་མ་གྒནྟི གཱ་མ་གཱ་མི་མ་གྒཾ. ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་མ་གྒོཏི ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝ་ནྟོ མ་གྒོ. ད་ཊྛ་བྦོ ཧོ་ཏཱིཏི ད་སྶ་ནེ་ན ག་མ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏི.

ག་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ག་ཎྜ་རོ་གི་ནཱ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ག་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ག་ཎྜཾ ཝི་ཡ ག་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ ག་ཎྜ-ས་དྡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ག་ཎྜོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༩.༡༥; སཾ. ནི. ༤.༡༠༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་ཎྜོཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ དུ་ཀྑ་ཏཱ་སཱུ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒེ་ཧི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་པ་ཀྐ་པ་བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ. ཝ་ཎ་ཙོ་ལ༹་ཀནྟི ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཐ་ཝི་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ཀུ་ཎ་པཱ་ནི་པཱིཏི པི-ས་དྡོ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི་པི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི, ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནེ ཝཱ ཨི་ད་མྤི ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོཏི ཁ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. གཱ་མ་དྭཱ་རེཏི གཱ་མ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ, ཨུ་མྨཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝཱ. གཱ་མ་ར་ཙྪཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སྶི་ནཱ་པི ས་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱིཏི གྷ་ར་གོ་ལི་ཀ་ཝ་ཙྩཱ་དི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཀུ་ཎ་པ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠ་དུ་པྤཱ་རུ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ས་མཱ་ཀུ་ལཱ་ནཾ གཱ་མ་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཧི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱཏི ག་ར་ཧ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. བྷོཏི དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཡ་ད་ཏྠཾ ག་མ་ན་མྤི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཛེ་གུ་ཙྪཾ, དུ་ར་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༢༩༦. ག་མ་ན་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལནྟི ག་མ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ག་མ་ན་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི མུ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ས་ཀ་ལཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ས་ངྒྷཱ་ཊི་པཱ་རུ་ཏེ་ནཱཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་པྤ་ན་པཱ་རུ་པ་ནེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ས་རཱི་རེ་ན. ཡ་ཏྠཱཏི ཡཱ་སུ ཝཱི་ཐཱི་སུ. ཡཱ་ཝ པི་ཎྜི་ཀ་མཾ་སཱ་པཱིཏི ཡཱ་ཝ ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་ཀ་མཾ་ས་པྤ་དེ་སཱ་པི. ཨུ་ད་ཀ་ཙི་ཀྑ་ལླེཏི ཨུ་ད་ཀ་མི་སྶེ ཀ་དྡ་མེ. ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ནི་ཝ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ. མ་ཙྪཱ དྷོ་ཝཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ཙྪ་དྷོ་ཝ་ནཾ, ཨུ་ད་ཀཾ. ས་མྨི་སྶ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ཨོ་ལི༹་ག་ལླཱ་ནི ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀ་ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་དྡ་མཱ་ནཾ ས་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟ་ཨ་སུ་ཙི་བྷ་རི་ཏཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི. ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ་ནི ཀེ་ཝ་ལཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀ་ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཡ་ཏོཏི ཨོ་ལི༹་ག་ལླཱ་དི་ཏོ. ཏཱ མ་ཀྑི་ཀཱཏི ཏ་ཏྠ ས་ཎྜ་ས་ཎྜ་ཙཱ་རི་ནོ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ. ནི་ལཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཙྪ་ནྟི.

ད་ད་མཱ་ནཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ས་ཏི་པི ཀེ་ས་ཉྩི ས་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡོ་གྱཾ པ་ན ཨ་ས་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ རི་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ག་ཙྪཱཏི ཨ་པེ་ཧི. རེཏི ཨ་མྦྷོ. མུ་ཎྜ་ཀཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རཱ་ལ་པ་ནཾ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཀ་ཐེ་ནྟི. པི་ཎྜོ་ལྱ་སྶ ཨ་ནྟི་མ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶེ་ན ཝི་ཡ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

༢༩༧. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཏྟ་ག་ཏེ ཨཱ་ཧཱ་རེ. ལ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཊྛཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི, སེ་དོ པ་གྒྷ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝཱ ཨུ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཀྑ་ཐ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་མྤཱིཏི སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཐ་དྡྷ་མྤི བྷ་ཏྟཾ, པ་གེ་ཝ ཏ་ཀྐ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་སི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ན སེ་དེ་ན ཀི་ལི་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི.

ཏ་སྨིནྟི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ. ས་མྦྷི་ནྣ་སོ་བྷེཏི ས་བྦ་སོ ཝི་ན་ཊྛ་སོ་བྷེ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ད་ནྟ་གཱུ་ཐ་ཀོ ད་ནྟ་མ་ལཾ. ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏོཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི ད་ནྟེ་ཧི ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཏོ ཁེ་ལཱ༹་དཱི་ཧི ས་མུ་པ་ལི་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཡཱ་ཡཾ པུ་བྦེ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་དཱ, ག་ནྡྷ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྤ་དཱ ཙ, སཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏི, ར་སོ པ་ན ན་སྶེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་སེ་སོ’’ཏི. སུ་ཝཱ་ན་དོ་ཎི་ཡནྟི སཱ་ར་མེ་ཡྻཱ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་ཨ་མྦ་ཎེ. སུ་ཝཱ་ན་ཝ་མ་ཐུ ཝི་ཡཱཏི ཝ་ནྟ་སུ་ན་ཁ་ཚ་ཌྜ་ནཾ ཝི་ཡ. ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.

༢༩༨. པ་རི་བྷོ་གནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ. ཨེ་ས ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་མཱ་ནོ བ་ཧ་ལ་མ་དྷུ་ཀ་ཏེ་ལ་མ་ཀྑི་ཏོ ཝི་ཡ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནྟོཏི ཀོ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ནི་དྷཱ་ན་མ་ནུ་པ་ག་ཏོ ཨཱ་མཱ་ས་ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ པི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཝི་མི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝི་ས་མཱ་ནོ’’ཏི. ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་པ་ཀྐཱ་ས་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཡ་མཱ་ས་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ས་ཡོ པི་ཏྟཱ་ས་ཡོ. ཨ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ནྡ་པུ་ཉྙ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོཏི ཛེ་གུ་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛོ ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏ་རེ་ཧི པི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཝི་མི་སྶི་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ་གུ་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

༢༩༩. ནི་དྷཱ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ. ད་ས་ཝ་སྶི་ཀེ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ས་ཏྟེ་ན. ཨོ་ཀཱ་སེཏི ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་དེ་སེ.

༣༠༠. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེཏི ཨེ་དི་སེ, ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་དྷོ་ཏ་ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པ་ས་དི་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་དྷཱ་ནནྟི ནི་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེཏི ས་ཙེ པ་ན ‘‘ད་ས་ཝ་སྶི་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༩༩) ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ. པ་ར་མ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སེཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་སི. ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪེ པ་དེ་སེ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཏྠ ཀིཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ལ་མེ་གྷེ་ན ཨ་བྷི་ཝུ་ཊྛེ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ བ་ཧུ་སོ ཝ་སྶ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨ་སུ་ཙི་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པྤི་ལ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཀི་ལ་ཉྫ་ཁ་ཎྜ-གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཨ་སུ་བྷ་སྶཱ་པི ཨ་སུ་བྷེ་ན ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀཱ་ཡ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་ཀུ་ཐི་ཏ་ཀུ་ཐ་ན་ས་ཉྫཱ་ཏ་ཕེ་ཎ་པུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་ཙི་ཏོཏི ག་ཧ་ཎི་ཏེ་ཛེ་ན པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ནི་པྤ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཕེ་ཎ་པུ་བྦུ་ལ༹་ནི་ཙི་ཏོ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོཏི ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

༣༠༡. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་དྷི་ནཱ ཏཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཀེ མུ་ཉྩ་ནྟི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རོ ཀཱ་ཡ་གྒི་ནཱ པ་རི་པ་ཀྐོ ཕེ་ཎ་པུ་བྦུ་ལ༹་ཀེ མུ་ཉྩ་ནྟོ ས་ཎྷཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ‘‘ས་ཎྷ་ཀ་ར་ཎཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀེ ནི་ས་དེ པི་སི་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་ཀེ ཁུ་དྡ་ཀ་ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན པ་ཀྑི་པྤ་མཱ་ན་པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ཡ ཀ་རཱི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཀྐཱ་ས་ཡཾ པཱུ་རེ་ཏི, མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠིཾ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ཨི་ནྡྷ་ན་བྷཱ་གོ ཝི་ཡ ཀི་མི་བྷ་ཀྑ་བྷཱ་གོ ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ. ར་ས་བྷཱ་གོ ཕ་ལ་ཏོ པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ས་བྷཱ་གཱ ཙ ཏེ་ཏི ཏེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀ་རཱི་ས་མུ་ཏྟ་བྷཱ་གཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏཱ.

༣༠༢. པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་སྶ ནཱ་མ ཕ་ལེ་ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྨཱ པ་རི་པ་ཙྩ་མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ཁ་ད་ནྟཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཙཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཝ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ. ནི. ༣.༡༥༤; ཁུ. པཱ. ༣.དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀ་ཎྞ་གཱུ་ཐ་ད་ནྟ་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་དཱི་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་སུ་བྷཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༣༠༣. ནི་སྶ་ནྡ་མཱ་ནོཏི ཝི་སྶ་ཝ་ནྟོ, པ་གྒྷ་ར་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ, མུ་ཁེ་ན ཁེ་ལོ༹, ཀ་དཱ་ཙི པི་ཏྟཾ, སེ་མྷཾ, ལོ་ཧི་ཏཾ ཝ་མ་ཏི, ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་རོ, པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ་ན པ་སྶཱ་ཝོ, ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི སེ་ད་ཛ་ལླི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ནྡ་དི་ཝ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ནི་སྶ་ནྡེ་ནྟོ’’ཏི. ཝི་ཀུ་ཎི་ཏ་མུ་ཁོཏི ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་མུ་ཁོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛེ་གུ་ཙྪཱི’’ཏི. མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོཏི ཝི་མ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཨི་མ་མྤི ནཱ་མ པོ་སེ་མཱི’’ཏི. ར་ཏྟོཏི ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ཀཱ་རེ་ན ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟོ. གི་དྡྷོཏི ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན གི་དྡྷོ གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ག་དྷི་ཏོཏི དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ནྠི་ཏོ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷོ. མུ་ཙྪི་ཏོཏི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪཾ མོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཝི་ར་ཏྟོཏི ཝི་ག་ཏ་རཱ་གོ. ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནོཏི དུ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ. ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནོཏི ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ.

ན་ཝ་དྭཱ་རེ་ཧཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཝི་ཝ་རེ་ཧི་པི ས་ནྡ་ཏེ་ཝཱ་ཏི. ནི་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶེ་ནྟོ ནི་གཱུ་ཧ་ཏི, ས་ངྐུ་ཙ་ཏི ཝཱ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ནི་ཀྑཱ་མ་ནཾ, པ་ཀཱ་ས་ནཾ པ་ཝེ་ས་ནཾ, ནི་གཱུ་ལ༹ྷཾ ནི་ཀྑཱ་མ་ན་མྤཱི་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏེ་ན པ་ཝེ་ས་ནཾ, མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ནི་ཀྑཱ་མ་ནཾ, སཱ་ར་ཏྟེ་ན པ་ཝེ་ས་ནཾ, ཝི་ར་ཏྟེ་ན ནི་ཀྑཱ་མ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི.

༣༠༤. པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟོ་པི ནཱ་མ པ་ཝེ་ས་དྭཱ་རཾ ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ལ་དྡྷ་པ་རི་ཝཱ་སོ པ་རི་པཱ་ཀ་པྤ་ཏྟོ ཨི་ཏ་ར་དྭཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ཨཱ་ཧཱ་རོ. ག་ནྡྷ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. ཀཱ་ཡ་གྒི་ནཱཏི ག་ཧ་ཎི་ཏེ་ཛཱ་ནུ་ག་ཏེ་ན ཀཱ་ཡུ་སྨཱ་ནཱ. ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀནྟི ཕེ་ཎཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཙྩི་ཏྭཱཏི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ནོཏི ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ནྟོ. སེ་མྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པི་ཏྟཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་རཱི་སཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སེ་ད་ཛ་ལླི་ཀཱ་དི་ཀེ. ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི མུ་ཁཱ་དཱི་ནི. ཨེ་ཀ་ཙྩནྟི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཙོ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ པ་ན མུ་ཁཱ་དཱི་ནི་པི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ པུ་ན དྷོ་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ. པུ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩནྟི ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ. དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུནྟི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ, ཨཱ་ས་ཡ་ནི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏ་བྦི་ཀཱ་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀི་མི་བྷ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་པི ཧི་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི.

༣༠༥. ཏཾ ནི་མི་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ན ཨུ་གྒ་ཧ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ་ན་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཙ བྷ་ཝ་ཏི, ཀ་སྨཱ? བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཡ་དི་པི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡེ པ་ན དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ, ན པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི པུ་རི་མ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ དུ་དྡ་སཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི. ཡ་དི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ས་ཉྙཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་སྶཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་ཉྩ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི མ་དྷུ་རཱ་དི་ར་ས་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ. པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་ངྐུ་ཙ་ཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ས་ཀྐ་ཏི ན ཝི་ས་ར་ཏི. པ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ནྟཱ་ར་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀོཏི མ་ཧ་ཏོ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་ར་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ. ཝི་ག་ཏ་མ་དོཏི མཱ་ན་མ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་མྨ་དོ, མ་དཱ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ད་ཝ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ན་དྭཱ་རེ་ན. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོཏི ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ ཝཱ རཱ་གོ. པ་རི་ཉྙཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི. ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ག་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ་པི ཝི་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་མ་ན་ཏོ. ས་ཏི ཙ ཝི་ས་ཡི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ ཝི་ས་ཡོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཧི པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ པ་སཱ་དཱ ཙ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་ནི་དྷཱ་ནཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་ད་རི་ཡ་མེ་ཝ. ཨཱ་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པི་ཏྟ་སེ་མྷ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ, པ་རི་པ་ཀྐ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་རཱི་ས་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པ་རི་གྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སུ་ཙི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ཨི་མཾ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟིནྟི ཨི་མཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ཊྛི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་ཧཱ་རེ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༠༦. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཨུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ ནི་དྡེ་ས་ཏྠོ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ཉྙཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ, ཨཱ་ག་ཏོ ཙ བྷཱ་རོ ཨ་ཝ་སྶཾ ཝ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པི ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ བྷེ་དེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ན ཏཾ ཨ་བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན’’ནྟི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝཱ ས་ཏི་པི ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཾ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཡ་དི་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི, ན ས་བྦེ་སུ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷེ་ད་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, ཨི་དྷ པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ན དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན པ་པ་ཉྩེ་ན, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ? ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ, ས་ཀིཾ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཏ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙཱི་གོ་ཙ་རཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ. བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨི་དྷ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.

ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ཀ་སྶ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཾ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ནཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ཀ་སྶ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནནྟི ཉཱ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ནཱ་པི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི དྷཱ་ཏཱུ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀ་མྨཾ, ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཡོ་ག་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ‘‘དྭི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, བཱ་ཧི་རཱ་ན་ཉྩ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྭི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ན ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ ཁོ དྭི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་སྶཱ་པི པ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན, ཙ-ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཝཱ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མུ་ཁེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱ་གོ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན(དཱི. ནི. ༢.༣༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༣.༡༡༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུཔི (མ. ནི. ༣.༡༥༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེ (མ. ནི. ༢.༡༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ). དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེཏི དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༣.༣༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ), ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༡༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ.

ཀཱ་མཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་མཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨུ་པ་མཱ ཙ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་མཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠ་པི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི? ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨེ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་ཀུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷཱ་ཏུ་ཏྠོ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ནཱ་མ སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྠོ, སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྠོ ནཱ་མ ནི་སྶ་ཏྟ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏ་ནི་སྶ་ཏྟ་ཏྠེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ དྷཱ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏུ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་རི་པཱ་ཙ་ན་དྷཱ་ཏུ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མཱ་སོ, བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏཾ པཱ་ལི༹ཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠ་ཡུ་གི་ཀོ, ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ནོ་ཏི ཝཱ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ, ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ.

ཚེ་ཀོཏི ཏཾ་ཏཾ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་ས་ལོ, ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏེ སཱུ་ན་སྨིཾ ན་ངྒུ་ཊྛ་ཁུ་ར་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ནྟེ ཨ་ཊྛི་མཾ་སཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེ གཱ་ཝཱི་ས་མ་ཉྙཱ, ན ཝི་བྷ་ཏྟེ, ཝི་བྷ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཊྛི་མཾ་སཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཀོ. གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོཏི ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ གུ་ནྣཾ གྷཱ་ཏ་ཀོ. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱིཏི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ས་མཱི་པ་ཝཱ་སཱི ཏ་སྶ ཏ་ནྣི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ. ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ. ཡ་སྨཱ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཐཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མོ་ཧི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ. ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི བྷི་ཛྫ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི བཱི་ལཱ, བྷཱ་གཱ, ཝ-ཀཱ་ར་སྶ བ-ཀཱ་རཾ, ཨི-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨཱི-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་མེ་ཝ ཧི བྷཱ་ག་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཋི་ཏ-ས་དྡོ ‘‘ཋི་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༢༨) ཝི་ཡ ཋཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ, ག་ཏི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཋཱ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ སེ་ས་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ བོ་དྷ་ཀོ, ཨི་དྷ པ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བོ་དྷ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཋཱ་ནཱ་དི་ནཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཋཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི ཨི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཋི་ཏནྟི ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. པ་ཎི་ཧི་ཏནྟི ཏ་ད་ཉྙ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཋི་ཏནྟི ཝཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. པ་ཎི་ཧི་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ནི་ཧི་ཏཾ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷཱ་ཏུ་སོཏི དྷཱ་ཏུཾ དྷཱ་ཏུཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱིཏི པ་ཏི པ་ཏི ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི.

ཡ་ཐཱ ཚེ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨི་དཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པོ་སེ་ནྟ་སྶཱཏི མཾ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཡ ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཀ་པྤཱ་ས་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ. ཝ་དྷི་ཏཾ མ་ཏནྟི ཧིཾ་སི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཏཾ. མ་ཏནྟི ཙ མ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱ’’ཏི. གཱ་ཝཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ཡཱ་ནི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ གཱ་ཝཱི་ས་མ་ཉྙཱ, མ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཡ་པི གཱ་ཝི་ཡཱ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་ཝེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ན་ཊྛ་ཏྟཱ. བི་ལཱ་སོཏི བི་ལཾ བི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱཏི ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཏོ མཾ་སཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏཾ མཾ་སཾ བྷཱ་ག་སོ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘མཾ་ས་ས་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ་པི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ. གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གནྟི ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩ་གྷ་ནཱ་ནཾ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ. དྷཱ་ཏུ་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཏ་དཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཧི ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ་ན ཨོ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.

༣༠༧. ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དཱུ་པ་མེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད- (མ. ནི. ༢.༡༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ) དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ (མ. ནི. ༣.༣༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ; ཝི་བྷ. ༡༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ན ས་བྦཾ དེ་ས་ནཱ་ན་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ན་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.

ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏེ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དཱུ་པ་མ་པཱ་ཋེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱཏི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟནྟི པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཏཾ་ཏཾ་པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ནི་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ. ཏཾ་ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་ཀྑ་ལ༹ནྟི ཀ་ཐི་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཏཾ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཐ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་རི་ག་ཏནྟི ཁ་རཱི་སུ ཁ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ག་ཏཾ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ, ཁ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཁ་ར་ས་བྷཱ་ཝཾ ཕ་རུ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཕ་རུ་སཱ་ཀཱ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་རུ་ས’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ ས་རཱི་ར་ཊྛ་ཀཾ. ཏཾ པ་ན ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྠི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་མྤི, ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་དི་ནྣ་ག་ཧི་ཏ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ཨཱ་དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་མ’’ནྟི ག་ཧི་ཏཾ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི པ་རཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཏོཏི པ་ཙྪཱ. ཏནྟི ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ. ད་སྶེ་ནྟོཏི ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ. ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་སུཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༤) པ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཏ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ ‘‘མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝཱ ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ ‘‘མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. པུ་ན ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཏཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ན ཧི ཏེ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ.

ཝི་སྶ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་གྒྷ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་པྤོ་ཏཱིཏི ཝི་ས་ར་ཏི. པ་པྤོ་ཏཱིཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཨཱ་པ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཝི་སྶ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ས་ར་ཏི, པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཙ, ལ་ཀྑ་ཎཱ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱ. སོ་པི ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ དྲ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཝི་སྶ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷ་ཏྟཾ, ཨཱ་ས་ཏྟ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟཾ ‘‘ཨ་པྤོ་ཏི པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི.

ཏེ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཀུ་པི་ཏེ་ནཱཏི ཁུ་བྷི་ཏེ་ན. ཨུ་སུ་མ་ཛཱ་ཏོཏི ཨུ་སྨཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཛཱི་ར་ཏཱིཏི ཛི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཛ་རཱ་པ་ཝ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་རཱི་རེ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་སུ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝོ ས་ནྟཱ་པོ, ས་རཱི་ར་སྶ ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ མ་ཧཱ་དཱ་ཧོ པ་རི་དཱ་ཧོཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཡེ་ན ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཙ ཨེ་ཀཱ་ཧི་ཀཱ་དི་ཛ་ར་རོ་གེ་ན ཛ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ ས་པྤི ‘‘ས་ཏ་དྷོ་ཏ་ས་པྤཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་སི་ཏནྟི བྷུ་ཏྟཾ. ཁཱ་ཡི་ཏནྟི ཁཱ་དི་ཏཾ. སཱ་ཡི་ཏནྟི ཨ་སྶཱ་དི་ཏཾ. ས་མྨཱ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ས་མྨཱ་པ་རི་པཱ་ཀོ་པི པ་ན ཝི་ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ར་སཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ར་ས་རུ་དྷི་ར་མཾ་ས་མེ་ད་ནྷཱ་རུ་ཨ་ཊྛི་ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་སུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཝེ་ཀནྟི པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་སི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཧི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཎཱ་མེ ར་སོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ར་ས་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ར་ས་སྶ པ་རི་ཎཱ་མེ རུ་དྷི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ ནེ་ཏ་བྦཾ.

ཝཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ས་ཝེ་ག་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨུ་གྒཱ་ར་ཧི་ཀྐཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་དྡེ་ཀ་ཁི་པ་ནཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པི་ཏྟ་སེ་མྷ་ལ་སི་ཀཱ་ཀེ་ཝ་ལ་དུ་གྒ་ནྡྷཱ་དི་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་དི་པི ཀུ་ཙྪི-ས་དྡོ ཨུ་ད་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཀོ་ཊྛ-ས་དྡེ་ན པ་ན ཨ་ནྟ་ནྟ་ར་སྶ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛོ ཨུ་ད་ར་པྤ་དེ་སོ ཨི་དྷ ཀུ་ཙྪི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཙྪི་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ནྟཱ་ནཾ བ་ཧི་ཝཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ན་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ཏི་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ ས་བྦཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ས་རཱི་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ‘‘པ་སྶཱ་སོ་ཏི བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ནཱ་སི་ཀ་ཝཱ་ཏོ, དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀ་སྶ ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛཾ ཕུ་ས་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ? ཏཾ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ, ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་དྡེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་སྶ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་སེ ས་རཱི་རེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཨུ་སྨཱ་ཡ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་སེ དྷ་མ་ནི་ཛཱ་ལཱ་ནུ་ས་ཊ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཙ་མྨ་ཁཱི་ལ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ཡུ་ནོ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མི་ཉྫ་ནཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ‘‘པུ་རི་མཱ པ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ? ན ཧི ས་མི་ཉྫ་ནཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ད་ཉྙེ་པཱི་ཏི ན་ཏྠི ཝི་རོ་དྷོ.

ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དཱུ་པ་མ་སྶེ་ཝ (མ. ནི. ༡.༣༠༠ ཨཱ་ད་ཡོ), ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད- (མ. ནི. ༢.༡༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ) དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཱ་ནམྤི (མ. ནི. ༣.༣༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ་པཱི’’ཏི.

༣༠༨. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ན་ཡེ. ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ. ཡ་སྨཱ ཡེ་སཾ ‘‘ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ དུ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ དྭི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཾ དྭི་དྷཱ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་པི ཏེ་སཾ དྭི་དྷཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཏཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ལོ་མཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧོཏི ‘‘ཀེ་སཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ལོ་མཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧོ. པ་པ་ཉྩ་ཏོཏི ད་ནྡྷ་ཏོ ས་ཎི་ཀ་ཏོ. ཡཾ ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝོ. ཡཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོཏི ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ. ཨ་སྶཱཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི, ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པཱ་ཊ་ཝེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟ་རུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་སོ མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཀེ་སཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་མ་ས་ནེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་རུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ དྭཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པེ་ཡྻཱ་ལ་མུ་ཁནྟི པེ་ཡྻཱ་ལ་པཱ་ལི༹་ཡཱ མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏཾ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཝཱ་རཾ, ཝཱ་ར་དྭ་ཡཾ ཝཱ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀོ་ཊི་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨོ་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏ་མ་ཏྟནྟི ཨོ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྥུ་ས་ན་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ག་ནྠ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ངྑེ་པོ རུ་ཙྩ་ཏི, ན ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རོ རུ་ཙྩ་ཏི, ན ས་ངྑེ་པོ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེ་པཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ས་ངྑེ་པོ, ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རོ ས་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ. ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་དྷ ན ཨཱ་མ་ཊྛཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་སྶ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ར་ཧོ་ག་ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ར་ཧོ་ག་ཏེ་ནཱཏི ར་ཧ་སི ག་ཏེ་ན, ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ་ནཱཏི པ་ཏི པ་ཏི པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ས་ལླཱི་ནེ་ན, ཏ་ཏྠ སཾ་སི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ, ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ, ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ཙ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོཏི ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཧ. ཐ་དྡྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཁ་ར་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྲ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྨཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. པ་རི་པཱ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ས་མུ་དཱི་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙ ནཱ་མ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ? པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཡོ ར་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་གཱི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, ས་ར་ས་ཏོ་པི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཁ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, ར་ས་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ.

ཨེ་ཝཾ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཁ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ དྲ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝཱ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ལ་ས་ཏ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ཧ་སྶ་མྤི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ, ནཱ་ཏི་སཱི་གྷ་ཏོ, ནཱ་ཏི་ས་ཎི་ཀ་ཏོ, ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་མུ་ཉྩ་ན་ཏོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, ཏ་ཡོ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོཏི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ, སཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་པི ནཱ་ཏི་སཱི་གྷ་ཏོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་སཱི་གྷ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཱ་ཏི་སཱི་གྷ་ཏོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ནཱ་ཏི་སཱི་གྷ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་ཏི་ས་ཎི་ཀ་ཏོཔི. ཨ་ཏི་ས་ཎི་ཀ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་སཱི་གྷཾ ཨ་ཏི་ས་ཎི་ཀ་ཉྩ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ པུ་རི་སཱ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཀྑེ་པོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པེ ཧི ས་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི པ་རི་དྷཾ་ས་ཏི. ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀ་མ་གྒ་གཱ་མཱི པུ་རི་སོ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོཏི ‘‘ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཎྞ་ཏྟི, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི སུ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་སྶེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་བྦོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི སུ་ཉྙོ ནི་སྶ་ཏྟོ ནི་ཛྫཱི་ཝོ ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཡ་ནྟ་སུ་ཏྟེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ. ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ་པི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་མ་ཡེ་ན ཡ་ནྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ པ་ཀྑི་པྤ་མཱ་ནོ དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཐཱ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཡ་དི ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ན ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༣.༡༠༣), ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་སུ་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༦.༨༥), བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སུ་ཏྟནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༩༤-༡༩༥) ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཡོ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཡ་དཱ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཏཱ་ནི སུ་ཝི་ས་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨ་ས་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཐཱ་མ་པྤ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི བ་ལེ་ཧི ལ་དྡྷཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་ནི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཊུ་ཏ་རཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི ས་དྡྷིཾ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛེ་ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི…པེ… ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏོཏི ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ མ་ཏྟ-ས་དྡོ. ཏེ་ན ཡཾ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ, ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཙ ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱི་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝི་སེ་སཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་རོ་པེ་ནྟི, ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ཏྟ་ཏོ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ན་སི ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཏ་དེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཏི པ་ཏི ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་སྶེ་ཝཾ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཏ་ཏྠ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ, སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ, ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ, ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ན, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནྟ་རཱ ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ཡཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཡོ་གཾ པ་ར་ཀྐ་མཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ. དྷཱ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ན ས་བྦ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཙ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ནཾ ཧི ཨུ་པེ་ཙྩ ཙཱ་རཱི ས་མཱ་དྷི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི, ཨ་པྤ་ནཱ ཙེ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ཧི ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཛྷཱ་ནཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་རུ་པྤཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ར་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༧༧) ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋི་ཏཱ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སི་ཊྛཱ ཀ་ཊྛ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཨ་གཱ་ར་ས་མ་ཉྙཱ, ན ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛི་ནྷཱ་རུ་མཾ་ས་ཙ་མྨཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ས་རཱི་ར་ས་མ་ཉྙཱ, ན ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝོ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་མཱ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དེ་ས་ནཱ ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་པ་རཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཎྷི་ཀ་ཊྛི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་སྶི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ས་ཏ་བྷེ་དཾ ཨ་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ནྷཱ་རུ་ཉྩཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ན་ཝ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཾ ནྷཱ་རུཾ. མཾ་སནྟི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཨ་ནུ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ན་ཝ་པེ་སི་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཾ མཾ་སཾ. ཙ་མྨནྟི མ་ཙྪི་ཀ་པ་ཏྟ་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཚ་ཝི་ཡཱ ས་ཉྪཱ་དི་ཏཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ བ་ཧ་ལ་ཙ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ས་བྦ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི ཡ་ཐཱ བྷི་ཏྟི་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ཀ་ཊྛཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་ལླི, ཨ་ནུ་ལེ་པ་ན་མ་ཏྟི་ཀཱ, ཚཱ་ད་ན་ཏི་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨ་ནྟོ, བ་ཧི ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཨ་གཱ་ར་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, གེ་ཧ་ནྟི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནྟོ, བ་ཧི ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཏཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་རཱི་ར་ནྟི ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཀ་ཊྛཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ས་ངྑཾ ག་ཏཾ ཨ་གཱ་རཾ ལོ་ཀེ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་གེ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གེ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་རཱི་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་རཱི་ར’’ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ན་ཏྠེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝོ ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཏེཏི ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ནྟ་རཱ་ནུ་སཱ་རི་ནཱཏི ཨ་ཊྛི་ནྷཱ་རཱུ་ནཾ ནྷཱ་རུ་མཾ་སཱ་ནཾ མཾ་ས་ཙ་མྨཱ་ན་ནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རཱ་ནུ་པཱ་ཏི་ནཱ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན. ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ནུ་སཱ་རི་ནཱ ཉཱ་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.

༣༠༩. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ. ‘‘དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨཱ་དི་ཏོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཝ་ཏྠུ་སཱི་སེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེཏི ‘‘གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༥༣) ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ. ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་ནཱཏི པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཏཾ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩོ, ཏེ་ན་སྶ སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པ་ཏོཏི ས་མྦྷ་རཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན བུ་དྡྷི་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཏི ས་མྦྷཱ་རོ, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ? པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི. ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཧི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི བུ་དྡྷི་ཝོ་ཧཱ་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ ཐ་དྡྷ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ས་མྦྷཱ་རོ ནཱ་མ ས་ཝི་སེ་སཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ས་ཧ ས་མྦྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ས་ས་མྦྷཱ་རཱ. ཨཱ་པོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པོ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པོ, ཏ་ཏོ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ, དྭཱ་ད་ས་སུ, ཙ་ཏཱུ་སུ, ཚ་སུ ཙ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོཏི ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཀེ་སཱ་དི་ཀེ ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སེ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ. ཨཱ་པོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོཏི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཨི་དྷ པ་ན ཐ་དྡྷ་ཏཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཧ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཀེ་སཱ་ད་ཡོ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཏེ་སཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀེ་སཱ་དི་ཀེ ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཐ་དྡྷ་ཏཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨཱ་པོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་དཱི་སུ་པི. ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོཏི ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཐ་དྡྷ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ.

ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་དྡི་ཊྛཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡཾ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ་པི པུ་གྒ་ལོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཝི་ས་དི་ནྡྲི་ཡོ པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛོ. ཡོ པ་ན ནཱ་ཏི་ཝི་ས་དི་ནྡྲི་ཡོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ, ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི ས་ཝི་སེ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༣༡༠. ཡ་སྶཱཏི ནཱ་ཏི་ཝི་ས་དི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོཏི ས་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑེ་པ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ. ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ཝི་དྷི ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླམྤི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེཏི དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ ཀེ་སཱ་དི་ཀེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ཏེ་ཛ་ཝཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཝ་ཙ་སཱ མ་ན་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླུ་དྡེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་མུ་ཉྩ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ, ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་བྦཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་དི་སོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཝ་ཎྞ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༣༡༡. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏེ ‘‘སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་པ་ལི་ཝེ་ཋ་ན་ཙ་མྨཾ ཀེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་དྷ་མྨཱ ‘‘མ་ཡི ཀེ་སཱ ཛཱ་ཏཱ, མ་ཡ་མེ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཉྙཱ. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཕ་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏཾ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ན་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཏཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཨ་ཙེ་ཏ་ནོཏི ན ཙེ་ཏ་ནོ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ར་ཧི་ཏོ ཝཱ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་རཱ་སི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ. སུ་ཉྙོཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་ཏྟོ. ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཐ་དྡྷོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.

༣༡༢. སུ་ཉྙ་གཱ་མ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཉྙ་གཱ་མགྒ་ཧ་ཎཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་ད་ཀ་ཝི་ར་ཧ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཡ་སྶ.

༣༡༣. མ་དྷུ་ཀ་ཊྛི་ཀེཏི མ་དྷུ་ཀ་བཱི་ཛཱ་ནི.

༣༡༤. གེ་ཧ་ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཋ་པི་ཏ་སི་ལཱ་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི.

༣༡༥. དུ་གྒ་ནྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཙ་སྶ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ལླ་གོ་ཙ་མྨགྒ་ཧ་ཎཾ.

༣༡༦. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མཾ་ས་པེ་སཱི་ནཾ བ་ཧ་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀགྒ་ཧ་ཎཾ.

༣༡༧. ཀུ་ཊྚ་དཱ་རཱུ་སཱུཏི དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཏྟི་པཱ་ད་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀ་ཊྛེ་སུ.

༣༡༨. པ་ཎྷི་ཀ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ གོ་པྥ་ཀ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཎྷི་ཀ་ཊྛི་གོ་པྥ་ཀ་ཊྛིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘སཱི་ས་ཊྛི་གཱི་ཝ་ཊྛི་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

༣༡༩. སི་ནྣ་ཝེ་ཏྟ་གྒཱ་དཱི་སཱུཏི སེ་དི་ཏ་ཝེ་ཏྟ་ཀ་ལཱི༹་རཱ་དཱི་སུ.

༣༢༡. ཨུ་ར་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊོ པ་ཉྫ་ར་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨུ་ར་ཊྛི་པ་ཉྫ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ ཨ་ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛི་ཎྞ་ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ.

༣༢༢. ཡ་མ་ཀ་མཾ་ས་པི་ཎྜེཏི མཾ་ས་པི་ཎྜ་ཡུ་ག་ལེ༹.

༣༢༣. ཀི་ལོ་མ་ཀ་སྶ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ‘‘པི་ལོ་ཏི་ཀ་པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏེ’’ཏི པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཝ་ཀྐ་ཧ་ད་ཡཱ་ནི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཙ མཾ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ཝ་ཀྐ་ཧ་ད་ཡཱ་ནི ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀི་ལོ་མ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི, ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཙ མཾ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀི་ལོ་མ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

༣༢༤. ཀོ་ཊྛ་མ་ཏྠ་ཀ་པ་སྶནྟི ཀུ་སཱུ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ མ་ཏྠ་ཀ་པ་སྶཾ.

༣༢༥. དྭི་ནྣཾ ཐ་ནཱ་ན་མ་ནྟ་རེཏི དྭི་ནྣཾ ཐ་ན་པྤ་དེ་སཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ཐ་ན་པྤ་དེ་སོ ཙ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༣༢༧. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནྟ་བྷོ་གེཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒེ ཨ་ནྟ་མ་ཎྜ་ལེ.

༣༢༨. ཨཱ་མཱ་ས་ཡེ ཋི་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་ད་རི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཨུ་ད་རེ ཋི་ཏཾ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ’’ནྟི.

༣༣༡. ཨ་བ་དྡྷ་པི་ཏྟཾ སཾ་ས་ར་ཎ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཀཱ་ཡུ་སྨཱ ཝི་ཡ ཙ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་བ་དྡྷ་པི་ཏྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ’’ནྟི. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ ས་ཏི ས་བྦྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པི་ཏྟ་ཀོ་ས་ཀེཏི མ་ཧཱ་ཀོ་སཱ་ཊ་ཀཱི་ཀོ་ས་ས་དི་སེ པི་ཏྟཱ་དྷཱ་རེ. ཡཱུ་ས་བྷཱུ་ཏོཏི ར་ས་བྷཱུ་ཏོ.

༣༣༢. ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀ་ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ཌྜ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ, ཏ་སྶཾ ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ་ཡཾ.

༣༣༣. པུ་བྦཱ་ས་ཡོ མ་ནྡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི་དེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦོ ཨ་ནི་བ་དྡྷོ་ཀཱ་སོ’’ཏི.

༣༣༤. པི་ཏྟཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་བ་དྡྷ་པི་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ས་བྦཾ ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སཾ. ཝ་ཀྐ་ཧ་ད་ཡ་ཡ་ཀ་ན་པ་པྥཱ་སཱ་ནི ཏེ་མེ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཀ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་ག་པཱུ་ར་ཎེ་ན, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ པ་གྒྷ་ར་ཎེ་ན ཙ ཏེ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧེ་ཊྛཱ ལེ་ཌྜུ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནེཏི ཏེ་མ་ཀ་ཏེ་མི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ན ཋཱ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ནྣི་ཙི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཧི ཏེ་མེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཧེ་ཊྛཱ, ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༠༦) ད་སྶི་ཏཱ་ཏི. ཡ་ཀ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘མ་ཡི ལོ་ཧི་ཏཾ ཋི་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ‘‘ཨ་མྷེ ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཋི་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༣༣༦. པ་ཏྠི་ནྣ་སི་ནེ་ཧོཏི ཐི་ན་བྷཱ་ཝཾ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་སི་ནེ་ཧོ. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ མཾ་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏ་ཉྩ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མེ་ད་སྶ ས་ཏི་པི པ་ཏྠི་ནྣ་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་བྷཱ་ཝེ མཾ་ས་སྶ ཝི་ཡ ན བ་དྡྷ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཏྠི་ནྣ་ཡཱུ་སོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨཱ་པོ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏཱ.

༣༣༧. ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཎྞེ་སུ ཏ་རུ་ཎ་ཏཱ་ལ་ཊྛི་ཀཱུ་པ་ཀེ་སཱུཏི ནཱ་ཏི་པ་རི་ཎ་ཏཱ་ནཾ ས་ཛ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏོ ཚི་ནྣཱ་ནཾ ཏཱ་ལ་ས་ལཱ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

༣༣༨. ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དྷཱ་རེ ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཙཱ་མ་ག་ཏ་ཏེ་ལཾ ནི་ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༣༣༩. ཁེ་ལུ༹་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་མྦི་ལ་གྒ་མ་དྷུ་ར་གྒཱ་དི་ཀེ.

༣༤༣. ཀེ་སཱ་དཱི་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཀཱ་ཡོ ས་ནྟ་པྤ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ནྟ་པྤ་ན་ཀི་ཙྩོ. ཏེ་ཛོཏི ཏ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛོ. ཡེ་ན ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

༣༤༤. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ས་ན་བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ནཱ་སི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ. དྷཱ་ཏུ་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་དྷཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༣༤༥. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.

པུ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་སཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ནྷཱ་ནི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ནྟ་པྤ་ནཱ་དི་ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་ན ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ན ཏ་ཐཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཝཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི? ཝཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་པི ཧི ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མ་ཝཱ་ཏཱ་ད་ཡོ པི་ཎྜཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན པ་ན ས་ནྟ་པྤ་ནཱ་དི་ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ཛེ་ན. ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟནྟི ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ་ཏཾ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ནྟ་སྶ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཾ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༠༨) ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.

༣༤༦. ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱ་པི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཀེ་སེ, ཨེ་ཝཾ. ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སཱུཏི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་བྷེ་དེ་སུ སེ་ས་ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་དྷཱ་ཏུ་ས་ཏ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་དི་མུ་ཁེ་ན་པི དྷཱ་ཏཱུ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་དྭཱ་རེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ལཱ་པ་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཡ་སྨཱ ཏཱ པི་ཎྜ་སོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན པ་ཙྩེ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ་པི མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ པ་ན ཀ་ལཱ་པཱ པ་ར་མཱ་ཎུ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ པ་རི་མེ་ཡྻ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཙུ་ཎྞ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཏཱ་སཾ ཙུ་ཎྞ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ས་རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ ཡ་སྨཱ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་སུ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཙི་ཏྟཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཉཱ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ.

ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཏཱ་སཾ ས་དྡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ནཱ་ན་ཏྟེ་ཀ་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་པི ཨེ་ཏཱ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཏི་པི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཀཱ་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ས་ཉྩི ས་བྷཱ་གཱ, ཀཱ་ཙི ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱི་དི་ས་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ, བཱ་ཧི་རཱ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཀོ དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧ་ཝི་སེ་སོ་པི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྒ་ཧ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ན་ཡ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝཱ.

༣༤༧. ཏ་ཏྠ པ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱཏི པུ་ཐུ་ཏྟཱ, ཏེ་ན པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཝཱི, པུ་ཐུ་ཝཱི ཨེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ས་དྡ་ཏྠ་མཱ་ཧ. པ་ཏྠ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་ཐ་ཝཱི, པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏྠཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཨཱ་པཱི་ཡ་ཏཱིཏི སོ་སཱི་ཡ་ཏི, པི་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་པེ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ལ་ཀྑ་ཎཱ་པེ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. སོ་པི ཧི ཕ་རུ་ས་པཱ་ཙ་ན་ཝི་སོ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡེ་ན པཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པྤཱ་ཡ་ཏཱིཏི བྲཱུ་ཧེ་ཏི. པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ ཧི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཏེ་ཛ་ཏཱིཏི ནི་སེ་ཏི, ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་སྨཱ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་མཱི་རེ་ཏི, དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ‘‘པ་ཀ་ཏི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, ན ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ. ཨེ་ཏཱ པ་ན ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ. དུ་ཀྑཱ་དཱ་ན་ཏོཏི དུ་ཀྑ་སྶ ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏཱ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དིཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཝི་ད་ཧ་ནྟི. དུ་ཀྑཱ་དྷཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ན་པྤ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཝི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཨེ་ཏཱ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨེ་ཏཱ་སྭེ་ཝ དྷཱི་ཡ་ཏི ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑཱ་དྷཱ་ན་ཏོ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛོ དྷཱ་ཏུ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༤༣-༣༤༥) ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཏྠཾ དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན་པི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༣༤༨. ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི དི་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ཝ་དྷཱ་ན་ཏོ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཀེ་སཱ་ཏི ས་མྨུ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀེ་སཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡེ ཙ དྷ་མྨེ ས་མུ་དི་ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀེ་སཱ’’ཏི ས་མྨུ་ཏི, ཏེ་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏེ་སུ ན་ཏྠི ‘‘ཀེ་སཱ’’ཏི ས་མྨུ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

‘‘ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཀ་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སོཏི ཀེ་སེ་སུ ཏཱ་ཝ ཀེ་ས་མཱུ་ལཾ, ཨེ་ཝཾ ལོ་མཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་ས་དྷ་མྨ་ཀ་ལཱ་པོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སི་ཏཱ་དི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀོ ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ན་ཝ་དྷ་མྨ་ཀ་ལཱ་པོ་པཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡ་དི་མེ ཀེ་སཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ན་ཝ་ད་ས་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་སྶ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏྠོ, དྷ་མྨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ཙ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རཱི་སཾ པུ་བྦོ མུ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་སི་ཏཱ་དི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་ཏེ་ཛོ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝཱ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཚ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, སེ་དོ་ཨ་སྶུ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, སེ་སཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ.

ཏེ་སུ ཨ་སི་ཏཱ་དི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀེ ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨེ་ཀོ ཀ་ལཱ་པོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀོ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཀོ, དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭེ དྭེ ཨ་ཊྛ་ཀཱ, ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀཱ, ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་དྡ་ན་ཝ་ཀཱ, ཨ་ཊྛ་སུ ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨ་ཊྛ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀཱ, སེ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་དྭ་ཡ་ས་ཧི་ཏཱ, ཙ་ཀྑཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ མཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་ས་ཧི་ཏཱ ཙཱ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ས་ཏ་རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཱ རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ སཱ་དྷི་ཀཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་རཱུ་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ བྷེ་དེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་བྷེ་ད་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་པི ཨི་མེ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨུ་སྶ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་སྶ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ན…པེ… མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༣༤༩. མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་རཱི་རེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པ་རི་མཱ་ཎེ་ན. པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ. པ་ར་མཱ་ཎུ་བྷེ་ད་ས་ཉྩུ་ཎྞཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ངྒུ་ལ་སྶ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ ཡ་ཝོ, ཡ་ཝ་སྶ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ ཨཱུ་ཀཱ, ཨཱུ་ཀཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ ལི་ཀྑཱ, ལི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ ར་ཐ་རེ་ཎུ, ར་ཐ་རེ་ཎུ་སྶ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ ཏ་ཛྫཱ་རཱི, ཏ་ཛྫཱ་རི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ ཨ་ཎུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཎུ་ནོ ཨ་ཊྛ་མོ བྷཱ་གོ པ་ར་མཱ་ཎུ ནཱ་མཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༥༡༥) པ་ན ‘‘ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་མཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལཾ, ས་ཏྟ་ཨཱུ་ཀཱ་པ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ དྷ་ཉྙ་མཱ་སོ, ས་ཏྟ་ལི་ཀྑཱ་པ་མཱ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ ཨཱུ་ཀཱ, ཚ་ཏྟིཾ་ས་ར་ཐ་རེ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ ལི་ཀྑཱ, ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏ་ཛྫཱ་རི་པྤ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ ར་ཐ་རེ་ཎུ, ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཨ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ ཏ་ཛྫཱ་རཱི, ཚ་ཏྟིཾ་ས་པ་ར་མཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཎཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཎུ་ནོ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་མ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟོ པ་ར་མཱ་ཎུ ནཱ་མ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀོ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་རོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མཱ་ཎུ་བྷེ་ད་ས་ཉྩུ་ཎྞཱ’’ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ར་མཱ་ཎུ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏཱ. སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ.

དོ་ཎ་མ་ཏྟཱ སི་ཡཱཏི སོ་ལ༹་ས ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཱ. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ་ཏུ་མུ་ཊྛི་ཀཾ ཀུ་ཌུ་ཝཾ, ཙ་ཏུ་ཀུ་ཌུ་ཝཾ ནཱ་ལི༹, ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ སོ་ལ༹་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ དོ་ཎཾ, ཏཾ པ་ན མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭཱ་ད་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ན ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཀི་ལི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ, པི་ཙྪི་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏཱ. ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱཏི ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ པཱ་པི་ཏཱ. ན ཝི་ཀི་ར་ཏི ན ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏཱིཏི སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་བྷཱུ་ཏཱ་པི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཨཱ་པོ་ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ནེ་ཧེ་ན ཏེ་མི་ཏཱ ཏེ་ཛ་སཱ པ་རི་པ་ཀྐཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ པཱ་པི་ཏཱ པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞཱ ཝི་ཡ ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཀི་ར་ཏི ན ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པི་ཎྜི་ཏཱ གྷ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤནྟི ཝི་བྷཱ་གཾ. ཡ་དི་པི ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་པི ས་ཝི་གྒ་ཧཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡཱ་དི་སོ པ་ན གྷ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏཱ་དི་སོ ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི མེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཙུ་ཎྞ་བྷེ་དོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡཱུ་སུ་པི མེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ.

ཡཱུ་ས་ག་ཏཱཏི ཡཱུ་ས་བྷཱ་ཝཾ དྲ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ན པ་གྒྷ་ར་ཏཱིཏི ན ཨོ་ག་ལ༹་ཏི. ན པ་རི་སྶ་ཝ་ཏཱིཏི ན ཝི་སྶ་ནྡ་ཏི. པཱི་ཎི་ཏ་པཱི་ཎི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྲཱུ་ཧ་ན་ར་ས་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨུ་སུ་མཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཨུ་སྨཱ་པི ག་ཧ་ཎཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏཱིཏི ས་ནྟེ་ཛེ་ཏི. སཱ ཧི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ་ན ར་སཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི ས་ནྟེ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ, ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཡ ཙ ས་རཱི་རེ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་གེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི.

ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དཱི་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པེ་ལླ་ནཾ, ཝི་སོ་ས་ན་ནྟི ཀེ་ཙི. ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཐ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ་པཱ་ད་ནཾ, ཨུ་པྤཱི་ལ་ན་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཨ་པ་རཱ་ཡཱཏི ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ. སཱ ཧི པེ་ལླ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོ’’ཏི. ས་མ་བྦྷཱ་ཧ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཝ་གྷ་ཊྚ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ལཱ་ལེ༹་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཙུ་ཎྞ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཡ་ནྟནྟི སུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ ཡ་ནྟ་རཱུ་པ་ཀཾ ཨ་ས་ཏི་པི ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནི ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་མ་ཡཾ ཡ་ནྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དྷཱ་པི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༣༥༠. ཡ་དི་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ན་ནུ ཙ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནྣེ་པི དྷ་མྨེ ཀ་པྤ་ནཱ་སི་དྡྷེ་ན བྷེ་དེ་ན ཨེ་ཝཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ལ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་སཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ར་སཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནེ་སཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ དཱུ་ར་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཝཱ དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དཱི་སུ ར་སཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་པ་རཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀི་ཙྩཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ནེ་སཾ པཱི་ཎི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ངྒ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. མ་དྡ་ཝཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི བཱ་ཧི་ར་གྒི ཝི་ཡ ཛ་ཏུ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མུ་དུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ ཝཱ བཱི་ཛ་ཏོ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ཝི་ཡ.

༣༥༡. ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཏུ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི, ཨཱ་དི་ཏོ ཏ་ཡོ ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, པ་ཉྩ ཝཱ་ཡོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཙཱ་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས. ས་བྦེ་པཱིཏི ཏེ ས་བྦེ་པི ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀེ་སཱ་དཱི་ན་མྤི ཧི མཾ་ས་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་གོ ཀ་མྨཱ་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

༣༥༢. ནཱ་ན་ཏྟེ་ཀ་ཏྟ་ཏོཏི ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ, ས་མཱ་ན་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ས་མྤཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི. ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོཏི ས་ཀཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ མུ་དུ་ས་ཎྷ་ཕ་རུ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ན’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི? ན, ‘‘ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ. རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཀི་མྤ་ནེ་ཏཾ རུ་པྤ་ནཾ ནཱ་མ? ཡཱ སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ས་ཏི ཡོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ རུ་པྤ་ནཾ. ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོ.

མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ས་ས་མྦྷཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན, མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏཱ, མ་ཧ་ཏྟ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཏཱ་ཡ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན, ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཙ་ཏྟཱ་རི ན་ཧུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. དེ་ཝ་དཱ་ན་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.

ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི. ཨ་ནེ་ཀཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན, ཨ་ནེ་ཀ་བྦྷུ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཙྪ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏོ, མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཏེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. བྷཱུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒ་ཏཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏཱ ཀ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱི་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ནཱི་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནཾ, ཨ་ནི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནྟོ, བ་ཧི ཙ ཨ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ. ཡ་དི ཧི ཨི་མཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏཱ, ན ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་རཱ སི་ཡུཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏོ, ཨ་ཐ བ་ཧི ཋི་ཏཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ སི་ཡུཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ་ན སེ་སཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི. མ་ནཱ་པེ་ཧཱིཏི མ་ནོ་ཧ་རེ་ཧི ཙཱ་ཏུ་རི་ཡ་ཝ་ནྟེ་ཧི. ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་ཀྑེ་པེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ལ༹་སཱ་མ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞེ་ཧི, པུ་ཐུ་ལ་ཝི་ཝ་ར་ཀི་ས་ཏཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ཧི, ཧ་ཏྠ་བྷ་མུ་ཀཱ་དི་ཝི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཙ. ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཀི་ཙྩ་ཀཾ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝཾ.

མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ་ཧི…པེ… བྷཱུ་ཏཱ་ནི, མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ནི ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་ཏྠེ པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར-ས་དྡ་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཐཱ ཧཱིཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ཝི་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་མི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩི་མ་ཏོཏི ཨ་གྒི་སྶ. ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ནྟི ཏཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་པ་ཏྟི་ཀ་ར་མེ་གྷཱ་བྷི་ཝུ་ཊྛེ་ན ཁཱ་རུ་ད་ཀེ་ན ལ་ཝ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་ལ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏི. ཀུ་པི་ཏེ་ནཱཏི ཁུ་བྷི་ཏེ་ན. ཝི་ཀཱི་ར་ཏཱིཏི ཝི་དྷ་མ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏི.

ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣེ་སུ ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཧ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ་སུ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཏྠ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ས་པྤེ་ན ཌ་ཊྛོ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན སོ ཀཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. སོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ཌ་ཊྛོ་པི ཀཱ་ཡོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟོ སོ ཀཱ་ཡོ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ ཝཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ཌ་ཊྛོ ཀཱ་ཡོ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཝཱ, ན ཝཱ ཧོ་ཏི མ་ནྟཱ་ག་ད་ཝ་སེ་ན, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན པ་ན མ་ནྟཱ་ག་ད་ར་ཧི་ཏོ སོ ཀཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཏྠ་དྡྷོ་ཏི.

པཱུ་ཏི་ཡོཏི ཀུ་ཐི་ཏོ. ས་ནྟ་ཏྟོཏི ས་བྦ་སོ ཏ་ཏྟོ ས་མུ་པྤ་ནྣ་དཱ་ཧོ. ས་ཉྪི་ནྣོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྣོ པ་ར་མཱ་ཎུ་བྷེ་ད་ས་ཉྩུ་ཎྞོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་སེ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི་པི ཝི་པ་ལླཱ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ཝི་ནཱ ན པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཧི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི. ‘‘ཨ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི མ་ནྟྭཱ ཋི་ཏཱ ཏེ་སཾ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཀ་དེ་ས་ཏོཏི ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༠༡) ཧི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་མུ་དཱ་ཡེ་སུ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ་པི དི་སྶ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དྡོ དི་ཊྛོ, པ་ཊོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི ཙ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མ་ཉྙ་ཏོཏི ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ. སཱ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཏཱ་སུ བྷཱུ་ཏ་ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཊྛཱ, ལོ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོཏི མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་མ་ནྡྷཱ་ཏུ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ ར་ཉྙཾ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་ནཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ, གུ་ཎ་ཏོ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦེ་ས་མྤི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ ཧི ནེ་སཾ ཀཱ་ཡོ་ཏི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི བ་ཧུ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཧི མ་ཧཱ-ས་དྡོ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ དི་སྶ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻ་པྤ་བྷེ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ནྟཱ བ་ཧཱུ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པྤ་བྷེ་དཱ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཏོ.

‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ;

ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ, ས བྷཱུ་ཏ་པ་ཙ་ནིཾ པ་ཙཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) –

ཧི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ‘‘བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སོ ཧི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ‘‘བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ. བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཙ. ཨི་མཱ་ས་ཉྩ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི སཾ་སཱ་རེ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟི, ནཱ་ཉྙ་ཏྲ. ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་རི་མ་པ་དེ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་པ་གྒྷ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ན ཧི སཱ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཝི་སེ་སོ, ཝི་སེ་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི –

‘‘ཏ་མ་ཏྠཱ་པེ་ཀྑ་ཏོ བྷེ་དཾ, ས་སཱ་མ་ཉྙཾ ཛ་ཧཱ་ཏི ནོ;

ག་ཎྷཱ་ཏི སཾ་ས་ཡུ་པྤཱ་དཱ, ས་མེ་ཝེ་ཀ་ཏྠ་ཀཾ དྭ་ཡ’’ནྟི.

ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཙཱཏི ཡེ་ན ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་སོ, དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ཏོ རཱུ་པཱ་ནཾ ཁ་ཎ་སྶ ནཱ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི. དྷ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཋཱ་ནེ་ན, པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཁ་ཎ་བྷ་ངྒུ་ཏཱ་ཡ. བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ནཱ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧེ་ན.

༣༥༣. ས་ཧུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ཨེ་ཏཱཏི ཨེ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཝ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟི་མེ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀེ, ཀ་མྨ་ཛེ་སུ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀེ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཱ་དི་ཀ་ལཱ་པེ་པི པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཏྠ ཧི ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཐ་ཝཱི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏ་རཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སཱ་སུ་པི.

༣༥༤. པུ་རི་མཱ དྭེ ག་རུ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་གཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ན་ནུ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ‘‘ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ མུ་དུ་ཀཾ ས་ཎྷཾ ཕ་རུ་སཾ ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ’’ནྟི ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཨཱ་པེ་པི ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི? ན, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ག་རུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་རུ་ཏ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ་ཏི ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ ལ་ཧུ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ན ཧི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་སི་དྡྷཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་མཱ དྭེ ག་རུ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་གཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ས་བྷཱ་གཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ‘‘དྭེ’’ཏི པ་ན ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་རི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཙྪི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་བྷཱ་གཱ ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ པེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཙ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

༣༥༥. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ, དྭི་ནྣཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ཡེ པ་ན ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཨི་དཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཡ་ཐཱ ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ར་ཧོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་པཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཡ ཀུ་ཏོ་ཙི་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཏཱ་སཾ. ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི-གྒ་ཧ་ཎཾ ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི.

༣༥༦. ཨི་ཏ་རཱ་ཧཱིཏི ཨཱ་པོ་ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡུ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི. ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཱཏི ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཱ. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ཧི ས་ངྒ་ཧོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི.

༣༥༧. ཏི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཏཱ, ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱ ཙ, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སཱ་སུ་པི.

༣༥༨. ཡ་དི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐཱ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཙེ་ཏྠཱཏི ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཀཱ་རོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ. ཨ་ཧཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ ཙ ཨཱ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ན་མྤི ཨཱ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦ་བྷེ་དེ་སུ ས་བྦེ་སུ.

༣༥༩. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ. ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཏེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ཀ་མྨནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཙི་ཏྟནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧཱ་རོཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཨུ་ཏཱུཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་ཏུ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཀ་མྨ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏེ་ན ཨ་ཀ་མྨ་ཛཱ་ན་མྤི ཀེ་ས་ཉྩི ཀ་མྨ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཙ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སོ པ་ན ཀ་མྨ་ག་ཏི་ཀོ་ཝཱ་ཏི པ་ཊི་ཡོ་གཱི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཙི་ཏྟཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཙི་ཏྟཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨི་ཏ་རེཏི ཙི་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ. ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ. ཝུ་ཏྟཾ ཧི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༧).

སེ་སཱ་ནནྟི ཙི་ཏྟཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཊྛཱ་ནེ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༩) ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ན་ཏྠི. སུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙི་ཏྟཾ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏཱུ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ན་མྤི ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི ‘‘ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཛ་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རཱ་སནྟི ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ, ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ་དྷ་ར་ཎ་ཏོ, ཝི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཧོ་ནྟཱི ཙ ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཏཱ་ས་ཉྩ ན ཛ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ ཏཱ་སཾ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ-གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ’’ཏི ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏི་ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝོ་ཀི་ཎྞཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ནྟ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎཾ. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ན ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ཀ་རོ ཏ་ནྟི་ན་ཡོ ནེ་ཏུ་ནྟི ‘‘ཙི་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་ར…པེ… ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.

ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་སུ ཙ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཏུ་དྷཱ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀཱ་ཝ དྷཱ་ཏུ ཙ་ཏུ་དྷཱ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཚ་དྷཱ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཏྠོ པ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཙ་ཏུ་ཀྐོ, ཏི་སྶ་ནྣཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་པ་རོ ཙ་ཏུ་ཀྐོ, པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡཱ, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ, པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ, པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཚ་ཀྐོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ, ཚ་དྷཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀ་དྭི་ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ, དྭེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣).

ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་དཱ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི གྷ་ཊྚ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. སཱ་ཝཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནྟི པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་པི སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་སྶ པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་ཀྑེ་པ་ན་སྶཱཏི ཨ་དྷོ་ནི་ཀྑི་པ་ན་སྶ. ཏ་ཏྠ ཙ ག་རུ་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡོ བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷ་ངྒ་ཏི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཏི་རི་ཡཾ ག་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡོ བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ པཱ་ད་སྶ ཧ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ, པུ་ར་ཏོ ཧ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏོ ཐོ་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མྨ ཧ་ར་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ, པ་སྶ་ཏོ ཧ་ར་ཎཾ.

ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན མུ་ཁེ་ནཱཏི ‘‘པ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༤༧) ཝི་བྷ་ཏྟེ་སུ ཏེ་ར་ས་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་མུ་ཁེ་ན. སྭཱ་ཡནྟི སོ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི. ཀ་ཐཾ པ་ན་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.

༣༦༠. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་སྶཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨ་ཝ་གཱ་ཧ་ཏཱིཏི དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོ ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་ན་ཏྟ་ཀ་ཏཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ས་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ‘‘ས་ཏྟོ པོ་སོ ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ཉྙཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི. ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཡ་ཀྑ་ར་ཀྑ་སཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ས་ས་ནྟཱ་ནེ ཝི་ཡ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་པི དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝི་ཡ ‘‘ཨི་མེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ, ཨི་མེ ཡ་ཀྑ་ར་ཀྑ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ས་ཧ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་ས་ཧ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒྷཱ་ཏོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. ནི་གྒྷཱ་ཏོ དཱི་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཙ པ་ན ཧོ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ ས་མྨ་དེ་ཝ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སུ་ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་སྶ

ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནི་དྡེ་ས་སྶ ལཱི་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣༦༡. ‘‘ཀོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་རཱུ་པཱ་དི་པུ་ཙྪཱ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་བྷཱ་གཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཱ. ས་རཱུ་པཱ་དི་ཏོ ཧི ཉཱ་ཏ་སྶ པ་བྷེ་དོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝི་དྷི་ནཱ ཙ ས་ངྑེ་པ་ཝི་དྷི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དོ ད་སྶཱི་ཡ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་སོ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོཏི པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀ་སྶ ས་བྦ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝ ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཙ.

‘‘ས་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ས་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨཱ་ཧ. ད་ས་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཡཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཝ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ད་ས ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཏེ་སུ. ཨ་པྤ་ནཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟེ་སཱུཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ.

ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༦༢. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཀཱ་མཾ ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ‘‘ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ’’ཏི པ་ན པ་དེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནོ་པི ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཁོ པ་ནེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ བཱ་ཧི་ར་ཀ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཀ་རཱ. ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ‘‘ས་ལླེ་ཁཱ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ལླེ་ཁ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, སཱ་ས་ནེ པ་ན ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ད་ཡོ་པི ས་ལླེ་ཁཱ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ.

ས་མྦཱ་དྷེཏི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ནཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ངྐ་ཊ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཡོ་གྒ་སྶ ན་ཝ་མ་ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཡེ་ན. ཏ་སྶ ཧི དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་དྷི་ག་མ་མྤི ཨ་ན་དྷི་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ སཾ་ཝེ་ག་བ་ཧུ་ལོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་མྷི་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘སཱི་གྷཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ’’ཏི སེ་སཱ་བྷི་ཉྙཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་སི་དྡྷེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཡོ ‘‘པུ་བྦ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༥༨; ཨ. ནི. ༣.༡༠༢). ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ. དྷ་མྨ་སྶཱཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་སྶ ཙེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ. ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ བྷ་བྦོ ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ཏཾ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ.

ཏཾ ཏཾ བྷ་ཝ་ག་མི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ་པི ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝཱ’’ཏི. ས་ཧ བྱེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ་བྱོ, ས་ཧཱ་ཡོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཀ་བྷ་ཝཱུ་པ་གོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ, ཏཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ.

ཀིཾ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ་ནི་སཾ་སཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨི་ཏ་རཱ་པཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

ནི་བྦཱ་ནནྟི ཏི་སྶ་ནྣཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦུ་ཏིཾ. རཱུ་པ་དྷ་མྨེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ནྟ་ས་མཱ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ་ལ༹་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དུ་ཀྑ་ཨ་ན་ཏྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི, ཨ་ཊྛ་ཧི ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཧི. ན་ཝ་ཧི ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཧི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷཱི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷཱི, ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ན་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡོ་གེཏི ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝཱ ཡོ་གེ. ཡོ་གོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡོ་གཱ ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷཱུ་རཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༨༢).

༣༦༣. ས་མཱ་དྷི་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན སཱི་ལཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི.

ས་མཱ་དྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.