སཱི་ལ་པྤ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ‘‘ཀ་ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་དྷ-ས་དྡོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ, ཀ་ཏི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀི་ཏྟ་ཀཱ སཱི་ལ་སྶ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི སཱི་ལ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཙ་ར་ནྟི ཏེ་ན སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཙ་རི་ཏྟཾ, ཙ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ཝཱ་རི་ཏ་ཏོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱ་ཡ་ནྟི ར་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་རི་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཀོ ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཏ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟཾ, སོ ཝཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ. ཨཱ་དི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ. ཝི་ར་མ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ཝི་ར་མ་ཏི, ཝི་ར་མ་ཎཾ ཝཱ ཝི་ར་ཏི, ན ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ར་ཏི. ནི་སྶ་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶི་ཏཾ, ན ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ. པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་ལོ པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཡཱ་ཝ པཱ་ཎ་ནཾ ཛཱི་ཝ་ནཾ ཀོ་ཊི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ལོ་ཀེ ནི་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཝི་དི་ཏ་ནྟི ལོ་ཀི་ཡཾ. ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ.
པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི ནི་ཧཱི་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝཱ གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱི་ན་ནྟི ཧཱི་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ནྟི པ་ཎཱི་ཏཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མེ་ཝ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ པ་དྷཾ་སི་ཏ་ནྟི པ་རཱ་མ་ཊྛཾ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཾ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་སཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ. སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཾ, སེ་ཀྑ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཝཱ སེ་ཀྑཾ. པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨ་སེ་ཀྑཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནེ་ཝ་སེ་ཀྑ་ནཱ་སེ་ཀྑཾ. ཧཱ་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཧཱ་ན་བྷཱ་གོ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པྤ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏྟཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ནྟཾ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཝ་ནྟ་ཉྩ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ཨ་ན་པྤ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཝ་ནྟ་ཉྩ སཱི་ལཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཾ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཝ་ནྟ་ཉྩ སཱི་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ.
༡༡. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧) ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན. ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལ་སྶ པཱུ་ར་ཎཾ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ ཧི པཱུ་རེ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི པཱུ་རེ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི ནཱ་མ. སི་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ཝཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ, པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་སྶ པཱུ་ར་ཎ་ནྟི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ར་མ་ཎཾ. ཙ་ར་ནྟི ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ སཱི་ལེ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི སཱི་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཝཱ་རི་ཏནྟི ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཏཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནཱཏི ཝཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་མཱ་ཧ. ཝཱ་རེ་ཏི ཝཱ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏི ཝཱ་རི་ཏཾ, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ནྟོ ཏཱ་ཡ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་རི་ཏྟཾ. ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་སཱ་དྷ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་ཡ, ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨ་ས་དྡྷོ, ཀུ་སཱི་ཏོ ཙ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི, ས་དྡྷོ ཨེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཛྫེ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷཱ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝཱ་རི་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛོ ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཝ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ, ཡ་ཐཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ་ཏི (ཨ. ནི. ༨.༡༡; པཱ་རཱ. ༨) ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ མ་གྒ་སཱི་ལཾ, ཕ་ལ་སཱི་ལ་ཉྩ, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དྡི་སྶ ཏ་ད་ཏྠཾ ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི, སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏི ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི སོ་པི ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ན ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ ཝི་ར་ཏིཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི. སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒོ ཨེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་སྶ. ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨཱ་དི་མྷི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨཱ་དི, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མེ་ན པ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལཾ ཨཱ་དཱི་ཏི. ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ནེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཡོ ཧི ལ་ཧུ་ཀཱ་ནི་པི ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, སོ ག་རུ་ཀཱ་ནི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི བ་ཧྭཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི. སུ་ཏྟཾ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨནྟི སཱི་ལཾ. ཏཾ ཧི ཨུ་པ་རི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝི་ར་ཏི་སཱི་ལ་སྶ ཨི་ཏ་ར་སཱི་ལེ་ན ས་ཏི་པི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་ཀེ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཀ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎི་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ནི་སྶི་ཏཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏེ་ན ནི་སྶ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡོ. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ. དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཧི ཨ་ས་ཏི་པི དི་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ར་ཧེ དི་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏོ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. དེ་ཝོཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མཱ་དི་པཱ་ཀ་ཊ་དེ་ཝ་མཱ་ཧ. དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་ཎྷཾ ཨེ་ཝ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཙ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ‘‘དྭེ ནི་སྶ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སུ་དྡྷི་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ‘‘ཨི་ཏི སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ, ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༨.༤༡) ཝི་ཡ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མྤི ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ལཱ་བྷ་ཡ་ས་ཉཱ་ཏི་ཨ་ངྒ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི ལཱ་བྷ་ཡ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཉཱ་ཏི་ཨ་ངྒ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ཀིཾ སོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱིཏི ཡོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ ཨི་དཾ, ན་ཏྠེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀྑེ་པེ ཧི ཨ་ཡཾ ཀིཾ-ས་དྡོ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཎོ ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དི་ཀེ པ་གྒྷ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་ཧཱ་ས་ཝེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ས་ཝཾ. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ནྟི སཱི་ལཾ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ཝཾ སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡ’’ནྟི. བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ. ཝི་ན་ཡོཏི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི. པཱ་མོ་ཛྫཾ ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ས་པ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ནི་བྦི་དཱཏི ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ན བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོ. ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཀ་ཐཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ. མ་ནྟ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ. ཨུ་པ་ནི་སཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་རཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལཾ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་སཱི་ལཾ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ བྷཱུ་མི, ཕ་ལ་སཱི་ལཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ བྷཱུ་མི.
༡༢. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ན་མྤི ཧཱི་ན་ཏཱ. པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན. སོ ཙ ནེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་བྷེ་དེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ས་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཀི་ཏྟི་སི་ལོ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, པ་རི་ཝཱ་རི་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ. ‘‘ཀ་ཐཾ ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ཨཱི་དི་སཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛནྟི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ་ཧི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ. བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ཉྩ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏནྟི སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སཱི་ལ་མཱ་ཧ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པཱ་ར་མི་ཏཱ་སཱི་ལཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སཱི་ལཾ. ཡཱ ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་སོ་ཙེ་ཡྻ་ས་ལླེ་ཁཱ དེ་ས་ཀཱ་ལ་ས་ཏྟཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤ་ར་ཧི་ཏཱ སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཏཱ.
ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པནྟི ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ. ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ག་རུ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ག་རུ, ལ་ཛྫཱ་དྷི་ཀོ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ལོ་ཀོ ཨ་དྷི་པ་ཏི ག་རུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱ་དྷི་ཀོ. དྷ་མྨོ ནཱ་མཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, སོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་མ་ཧ་ཏྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན.
པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱཏི པ་རཱ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཧི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ, ཨི་མི་ནཱ མེ སཱི་ལེ་ན སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ སཱི་ལཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟི་ཡོ ཏཾ པ་རཱ་བྷ་ཝཾ པཱ་པེ་ནྟི མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་སྶཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་སྶ. སོ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་རཱ་མ་ས་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ, ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཙ ཏེ་ཧི ན པ་རཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ.
ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀ་མྨནྟི ཝུ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཧི ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀཱ་རཾ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཏཾ སཱི་ལཾ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ ‘‘ན པུ་ནེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ ནུ ཁོ, སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝཱ, ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ནུ ཁོ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ‘‘མ་ཡཱ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ སཾ་ས་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་མྨེ་ན. ཝི་མ་ཏི ཨེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀེ ས་ཏི, ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱཏི ས་ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་ངྑཱ ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦཱ. ནི་ཀྐ་ངྑེ་ན པ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཙེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཙེ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྩ་སྶ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ སཱི་ལཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་དཱ་ཡེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. སེ་སནྟི ས་བྦཾ ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལཾ.
པ་ཀ་ཏི་པཱིཏི ས་བྷཱ་ཝོ་པི. སུ་ཁ་སཱི་ལོ ས་ཁི་ལོ སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་སོ. ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྠེ་ན. ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ སཱི་ལཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སཱི་ལེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝཱ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སེ་ཀྑ་ཏྟི་ཀཾ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཾ, ཨི་དྷ ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༣. ཡོ་དྷཱཏི ཡོ ཨི་དྷ. ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ. ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ ན་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶཱཏི ཨེ་དི་ས་སྶ. ཏ་སྶ ཧི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དུ་སྶཱི་ལེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ར་ཀྑ་ཏོ སཱི་ལཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཾ, ཀུ་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་དི་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ. སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི སཱི་ལ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན. ཨ་གྷ་ཊ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ. ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཾ སཱི་ལཾ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏྟཱ. ས་མྤཱ་དི་ཏེ ཧི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ སཱི་ལ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ ནི་ཙྪི་ཡ་ཏི. ས་མཱ་དྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦི་དནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཾ. བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་བྦི་དཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏཱ་པི སཱི་ལ་སྶ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ.
ཡཱ་ནི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ནེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི. ནེ་སནྟི ‘‘ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་རི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེཏི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨུ་སྶཱ་ཧེ ས་ཏི. ད་སཱཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་སཱི་ལ་མཱ་ཧ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ཨ་ཊྛཱཏི ན་ཙྩཱ་དི་མཱ་ལཱ་དི་ཝེ་ར་མ་ཎིཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཊྛ.
ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. པ་ཀ་ཏི་སཱི་ལནྟི ས་བྷཱ་ཝ་སཱི་ལཾ. ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་ཡ་ཏཾ ཧི སཱི་ལཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ. མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཙཱ་རི་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ མ་རི་ཡཱ་ད་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ཧི ཋ་པི་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ཀུ་ལ་དེ་ས་པཱ་ས་ཎྜ་དྷ་མྨོ ཧི ‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་དྷ་མྨོ ཏཱ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་མ་ཛྫ་པཱ་ནཱ་དི, དེ་ས་དྷ་མྨོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ཧིཾ་ས་ནཱ་དི, པཱ་ས་ཎྜ་དྷ་མྨོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཡ་མ་ནི་ཡ་མཱ་དི. ཏི་ཏྠི་ཡ་མ་ཏཾ ཧི དི་ཊྛི་པཱ་སེ་ན, ཏ་ཎྷཱ་པཱ་སེ་ན ཙ ཌེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པཱ་སཾ ཝཱ བཱ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་སྶ ཌེ་ཏཱི་ཏི ‘‘པཱ་ས་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པི་ཏ་རི་པི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ་སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཾ. དྷ་མྨ་ཏཱ་སཱི་ལནྟི དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ སཱི་ལཾ. སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ ཧི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་སཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ལླེ་ཁ་པྤ་ཏྟཾ སཱི་ལཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྷ་དྡཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ ཀི་ར སུ་ཙི་རཾ ཀཱ་ལཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི. ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སཱུཏི སཱི་ལ་ཝ་རཱ་ཛ་མ་ཧིཾ་ས་རཱ་ཛཱ་དི་ཛཱ་ཏཱི་སུ. པུ་བྦེ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ སི་དྡྷོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སཱི་ལཾ. ཨི་དཾ པ་ན པ་ཀ་ཏི་སཱི་ལཱ་དི་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་ས་ངྒ་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སཱི་ལ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་ས་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ན་སྶ ཙ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤; མ. ནི. ༡.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). བྷི་ཀྑཱུཏི ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཨི་ད་མ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨི་དཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སྶ, ཨུ་པ་རི་ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨི་དཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཙ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་དཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑ་ཏཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
སོཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ. ཏེ་ན ཡཱ་དི་ས་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཡ་ཏོ སོ སཾ་ཝ་རོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. རཱུ་པནྟི ཡ་ཏྠ སོ སཾ་ཝ་རོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱིཏི སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ…པེ… ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུནྟི སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་གེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡནྟི ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཚ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནནྟི ‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨུ་ལླ་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ. སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནཱ་དི་ནཱ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝི་མྷཱ་པ་ནཾ ཀུ་ཧ་ནཱ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, དཱ་ཡ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སོ ཀི་ཉྩི ད་དཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐ་ནཾ ལ་པ་ནཱ. ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ན་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན ཙ་ར་ཏི, ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ནེ་མི་ཏྟི་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ. ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ནི་པི་ས་ཏཱི་ཏི ནི་པྤེ་སོ, ནི་པྤེ་སོ་ཝ ནི་པྤེ་སི་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ. མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷེ་ན པ་ར་ཏོ ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཎི་ཏཱ་ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཙེ་ཏ་ནཱ.