པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཝཱ་ད་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ

༣. ཨ་ཐ ཏེ་ན ‘‘པཱ་ཏ་ཉྫ་ལཱི་མ་ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ.

(ཀ) ‘‘བུ་དྡྷ་གྷོ་སོ པ་ཏ་ཉྫ་ལི་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཨི་ནྡི་ཡ་ར་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི. པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཝཱ་དེ་སུ ཧི ཨ་ཎི་མཱ ལ་གྷི་མཱཏི ཨི་ད་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ ད་སྶེ་སི [ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༤] ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཡོ་ག་སུ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ, པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཝཱ་ད་སྶ ཙ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ དཱི་པ་ནཱ ཏ་སྶ ག་ནྠེ་སུ ན དི་སྶ་ཏི, པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ནཱ ཀ་ཏ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ཏ་ཉྫ་ལཱི་ཏི ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི ཙ ཏ་ཏྠ དཱི་པི་ཏཾ ན་ཏྠི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ན པ་ཉྙཱ་བྷཱུ་མི་ནི་དྡེ་སེ ‘པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡཱ’ཏི [ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༨༤] པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ད (སཾ་ཁྱཱ་ཝཱ་ད) ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙ ‘པ་ཊི་ཉྙཱ ཧེ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ལོ་ཀེ ཝ་ཙ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི [ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༩༥] ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏཾ, ཏེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི ‘བུ་དྡྷ་གྷོ་སོ ཨི་ནྡི་ཡ་ཏ་ཀྐ་ན་ཡ་དཱི་པ་ཀེ ཉཱ་ཡ་ག་ནྠ་སྨིཾ ཀི་ཉྩི མཱུ་ལ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི’’.

ཏཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཧི ཨ་ཏི་ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹་ན་ཡོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ ཙ པོ་རཱ་ཎ་ཐེ་ར་ཝཱ་དཱ ཙཱ་ཏི ཨཱི་དི་སཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཡཾ ཝཱ པ་ན ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ས་དྡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ལོ་ཀི་ཡ་ག་ནྠ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི་པི ཏཾ་ཏཾ་ག་ནྠ་ཏ་ཀྐ་ཏྟུ་ནཱ་མཱ་ནི ཙ, ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཙ བ་ཧཱུ་ནི, ན ཙ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ‘‘ན ཏེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡ་དི ཧི ཡཾ ཡཾ ལོ་ཀི་ཡ་ག་ནྠཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རཱ ཙ སཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙ ཨ་ས་མྨཱ་ནི་ཏཱ ཙ སཱ་ས་ནི་ཀ་ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཡེ་ཧི ཡེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ག་ནྠེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏེ ཏེ ཙ ག་ནྠཱ, ཨ་ཉྙེ་པི ཙ ཏཱ་དི་སཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཉཱ་ཏཱ་ཏྭེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཡ་ཐཱ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ དི་སྭཱ ས་བྦོ་པི ས་མུ་དྡོ ཨེ་དི་སོ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཝེ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ག་ནྠེ་ཧི་པི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་སི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཾ ནཱ་མ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –

‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་ན’’ནྟི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༦] ཙ,

‘‘ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ན’’ནྟི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༦] ཙ,

‘‘ཡི་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧཱ་ཡཱ་གོ’’ཏི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༧༠-༡༧༢] ཙ,

‘‘ཨ་གྒི་ཧོ་མནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན དཱ་རུ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཧུ་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ནཾ. ད་བྦི་ཧོ་མཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་གྒི་ཧོ་མཱ་ནེ་ཝ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ད་བྦི་ཡཱ ཨཱི་དི་སེ་ཧི ཀ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཧུ་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡] ཙ,

‘‘སཱ་ས་པཱ་དཱི་ནི པ་ན མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་པ་ནཾ, ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཛུ་ཧ་ནཾ ཝཱ མུ་ཁ་ཧོ་མ’’ནྟི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡] ཙ –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཝེ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝེ་ད་ག་ནྠཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཙ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི་པི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཝེ་ད་ག་ནྠེ་སུ པ་ན ཨ་ཀོ་ཝི་དེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་མྤི ན སུ་ཀ་ར་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝེ་ད་ག་ནྠེ་སུ ཀོ་ཝི་ད་བྷཱ་ཝོ་པི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ག་ནྠེ་སུ ཙ ཏ་ད་ཉྙ་ལོ་ཀི་ཡ་ག་ནྠེ་སུ ཙ སུ་ཀོ་ཝི་ད་སྶེ་ཝ ས་མཱ་ན་སྶ ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ནྠཱ་ར་མྦྷེ་ཡེ་ཝ –

‘‘ཏ་ཏོ ཙ བྷཱ་ས་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཧི་ཏྭཱ,

ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་གྒ་ཉྩ ས་མཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ;

ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་བྦ་མ་སེ་ས་ཡི་ཏྭཱ…པེ…

ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཧེ་སྶ་ཏི ཝ་ཎྞ་ནཱ་པཱི’’ཏི [པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ] ཙ.

‘‘ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ན ཏ་ཏོ་ཧཾ, སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ བྷཱ་སཾ;

ཏ་ནྟི་ན་ཡཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་དོ་སཾ.

ས་མ་ཡཾ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ནྟོ, ཐེ་རཱ་ནཾ ཐེ་ར་ཝཾ་ས་པ་དཱི་པཱ་ནཾ;

སུ་ནི་པུ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཝཱ་སི་ནཾ;

ཧི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཱ་ག་ཏ-མ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ] ཙ–

ཨེ་ཝཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་སཾ་ཁི་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་མཱ་ར་བྦྷ ‘‘བུ་དྡྷ་གྷོ་སོ པ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.