ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ
ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨི་མཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་པི ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་ཐཾ? ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཏྠེ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གེ པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎེ མ་ཧཱ་ནི་ག་མ་སྶཱ་མིནོ པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ པ་ནེ་སཱ སི་རི་པཱ་ལོཏི ནཱ་མ་ནྟ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ནཱ་མར་ཉྙོ ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཝ་སྶེ (༩༧༣-བུ-ཝ) ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཝ་སྶེ (༩༧༤-བུ-ཝ) ནི་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཉྩ པ་ན ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧཱ་མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ས་ངྑ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི་ཀུ་རུ་ནྡཱི་ས་ངྑེ་པ་ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཡཱ་ཝ ཝ་ས་བྷ་རཱ་ཛཀཱ་ལཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཾ པོ་རཱ་ཎ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཐེ་ར་ཝཱ་ད་མྤི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ –
‘‘སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཏ་ཉྩ ས་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ, ཏ་སྶཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་རཱི་རཾ;
ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཏ་ཐེ་ཝ, ཀུ་རུ་ནྡི་ནཱ་མཱ་དི་སུ ཝི་སྶུ་ཏཱ་སུ.
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ཡུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ;
ཏ་ཏོ་པི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཐེ་ར་ཝཱ་དཾ, སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ས་མྨ ས་མཱ་ར་བྷི་སྶ’’ནྟི ཙ.
‘‘མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ, བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ;
མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རོ ཡོ ས་ཏྠུ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏོ.
ཡཾ ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎེ བྷཱ་གེ, པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་མུ་ཏྟ་མཾ;
སུ་ཙི་ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལེ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན སེ་ཝི་ཏཾ.
ཨུ་ལཱ༹་ར་ཀུ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ས་ངྒྷུ་པ་ཊྛཱ་ཡ་ཀོ ས་དཱ;
ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ, པ་ས་ནྣོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ.
མ་ཧཱ་ནི་ག་མ་སཱ་མཱི་ཏི, ཝི་སྶུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཡི;
ཙཱ་རུ་པཱ་ཀཱ་ར་ས་ཉྩི་ཏཾ, ཡཾ པཱ་སཱ་དཾ མ་ནོ་ར་མཾ.
ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡ་ཏ་རཱུ་པེ་ཏཾ, ས་མྤ་ནྣ་ས་ལི་ལཱ་ས་ཡཾ;
ཝ་ས་ཏཱ ཏ་ཏྲ པཱ་སཱ་དེ, མ་ཧཱ་ནི་ག་མ་སཱ་མི་ནོ.
སུ་ཙི་སཱི་ལ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ, ཐེ་རཾ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཝ྄ཧ་ཡཾ;
ཡཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨི་དྡྷཱ ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པཱ་ལ་ཡ་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ལཾ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ;
ར་ཉྙོ སི་རི་ནི་ཝཱ་ས་སྶ [སི་རི་ཡཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛོ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ སི་རི་པཱ་ལ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ (ཝི་མ་ཏི, ཨ་ནྟི་མ་ཝི་ཊྛེ)], སི་རི་པཱ་ལཡ་ས་སྶི་ནོ.
ས་མ་ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ, ཛ་ཡ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་ཡཾ;
ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་མྷི, ས་མྤ་ཏྟེ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཀུ་ལེ ལོ་ཀེ, ནི་རུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ;
ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ནེ་ཝ, ཡ་ཐཱ ནི་ཊྛཾ ཨུ་པཱ་ག་ཏཱ’’ཏི [པ་རི. ཨ་ཊྛ. ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ] ཙ.
ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨ་དྷུ་ནཱ མུ་དྡི་ཏ་ཚ་ཊྛ་ས་ངྒཱི་ཏི་པོ་ཏྠ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་སཱ་དྷི་ཀ་ཏི་ས་ཏ་མ་ཏྟ་པི་ཊྛ་པ་རི་མཱ་ཎཱ (༡༣༥༨) ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཙ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ས་ཏྟ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་པི་ཊྛ་པ་རི་མཱ་ཎོ (༧༢༤) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཚ་པྤ་ཉྩ་མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ བུ་དྡྷ་གྷོ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་གྷོ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི ཨ་བྷི་ཏྠུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཀྐཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཏྠུ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ན་ནུ ཙ ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་སོ དི་སྶ་ཏི [པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥], ཀ་ཐ་མི་མི་སྶཱ ཏཱ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི? ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཏི་དེ་ས་ཏོ, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་སྶ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ན ག་རུ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ, ནི་ག་མ་ནེ ཙ པ་ཋ་མཾ སཱི་ཧ་ལ༹་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ སུ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུ་ཏི ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏི་དེ་སོ དི་སྶ་ཏི, ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན. ཏ་སྨཱ་སྶ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་ཏི་དེ་སོ [པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥] ཨི་མི་སྶཱ་པི ཏ་ཏྠཱ་ཏི [དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༨] ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཏི་དེ་སོ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མ་ན་སཱ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་མ་པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཝཱ. ཀ་ཐཾ? ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ས་བྦ་སོ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་དིཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ན་སཱ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཏཱ ཀ་ཏཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཊྛཱ་ནཱ་ས་ནྣ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་པི ཨ་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་མཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ པ་ཀཱ་རཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཏི་དེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.