༩. བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ

མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་ཐཱ

༢༤༠. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ་སུ པ་ན མེ་ཏྟཱ, ཀ་རུ་ཎཱ, མུ་དི་ཏཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟེ པ་དེ་སེ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱ་ཝ དོ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཁ་ནྟི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ.

ཀ་སྨཱ? ཨི་མཱ་ཡ ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ དོ་སོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ, ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ. ན ཙ ས་ཀྐཱ ཀི་ཉྩི ཨ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ, ཨ་ཝི་དི་ཏཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཊྛོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དོ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (ཨ. ནི. ༣.༧༢) ཝ་སེ་ན དོ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ.

‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ ཏ་པོ ཏི་ཏི་ཀྑཱ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ’’; (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༤);

‘‘ཁ་ནྟི་བ་ལཾ བ་ལཱ་ནཱི་ཀཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ’’. (དྷ. པ. ༣༩༩; སུ. ནི. ༦༢༨);

‘‘ཁ་ནྟཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༥༠) ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཐེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ དོ་ས་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཝེ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཝི་དི་ཏཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཡ ཙ ཁ་ནྟི་ཡཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ར་བྷ་ནྟེ་ན ཙ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ པུ་གྒ་ལ་བྷེ་དོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ‘‘ཨི་མེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ མེ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ་སུ ནེ་ཝ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

ཨ་ཡ་ཉྷི མེ་ཏྟཱ ཨ་པྤི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ, ཨ་ཏི་པྤི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ, ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཋ་མཾ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ལི་ངྒ་ཝི་ས་བྷཱ་གེ ཨོ་དྷི་སོ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཝ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་པྤི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ཨ་པྤི་ཡཾ ཧི པི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཨ་ཏི་པྤི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཙ་སྶ དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་རོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཙ པི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཋ་པེ་ནྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཝེ་རི་མ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

ལི་ངྒ་ཝི་ས་བྷཱ་གེ པ་ན ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དྷི་སོ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀི་ར ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཏྠེ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་སྶ མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི? ཐེ་རོ ‘‘པི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཱ པི་ཡཱ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་སྶཱ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ བྷི་ཏྟི་ཡུ་དྡྷ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨཱ ལི་ངྒ་ཝི་ས་བྷཱ་གེ ཨོ་དྷི་སོ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ པ་ན བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ, ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སོ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་གུ་ཎཱ་ཝ མེ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ན ཙ ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཝེ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟོ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་སི. ཏ་སྨཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཝ.

༢༤༡. ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་མི ནི་དྡུ་ཀྑོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨ་ཝེ་རོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཨ་ནཱི་གྷོ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡཾ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༦༤༣) ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ དི་སྭཱ མེ་ཏྟཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦེ ས་ཏྟེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༢.༢༢) –

‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟུ’’ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ. ས་བྦེ པཱ་ཎཱ… ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ… ས་བྦེ པུ་གྒ་ལཱ… ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི –

ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩ མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ (ཁུ. པཱ. ༩.༣; སུ. ནི. ༡༤༥) –

‘‘སུ་ཁི་ནོ་ཝ ཁེ་མི་ནོ ཧོ་ནྟུ,

ས་བྦ་ས་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟུ སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. –

ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ. ཏ་ཉྩ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཉྷི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན.

ས་ཙེ་པི ཧི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧཾ སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་མཱི’’ཏི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལོ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི –

‘‘ས་བྦཱ དི་སཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མྨ ཙེ་ཏ་སཱ,

ནེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་གཱ པི་ཡ་ཏ་ར་མ་ཏྟ་ནཱ ཀྭ་ཙི;

ཨེ་ཝཾ པི་ཡོ པུ་ཐུ ཨ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ,

ཏ་སྨཱ ན ཧིཾ་སེ པ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་མོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༡༩; ཨུ་དཱ. ༤༡); –

ཝ་ད་ཏཱ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ.

༢༤༢. ཏ་སྨཱ ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཡྭཱ་ཡཾ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏྟོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཏྟོ ཝཱ ཏ་སྶ དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སཱི་ལ་སུ་ཏཱ་དཱི་ནི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས ས་པྤུ་རི་སོ སུ་ཁཱི ཧོ་ཏུ ནི་དྡུ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ པུ་གྒ་ལེ ཀཱ་མཾ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏུ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཏི་པྤི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ, ཨ་ཏི་པྤི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོ ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལེ མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ མུ་དུཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ.

ཡ་སྶ པ་ན ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རོ་ནྟེ་པི པ་རེ ཝེ་རཱི་ས་ཉྙཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ མེ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཝེ་རི་མྷི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི བྱཱ་པཱ་རོ་ཝ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོ ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལེ མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

༢༤༣. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཝེ་རི་མྷི ཙི་ཏྟ་མུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏོ ཏེ་ན ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་གྷ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན པུ་རི་མ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མེ་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟེ་ན པ་ཊི་གྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཝ་མྤི ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ན ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཐ –

ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མ་ཨོ་ཝཱ་ད-ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ;

པ་ཊི་གྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, གྷ་ཊི་ཏ་བྦཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ.

ཏ་ཉྩ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་རེ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་པུ་རི་ས, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཙོ་རཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཨོ་ཀ་ནྟེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཡོ མ་ནོ པ་དོ་སེ་ཡྻ. ན མེ སོ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་ཀ་རོ’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༢) ཙ,

‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པཱ་པི་ཡོ, ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཀུ་དྡྷ་མ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་ཏི དུ་ཛྫ་ཡཾ.

‘‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’ཏི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༨); –

‘‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ནྟཱ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱ ཀོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨ་སྶཱ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ་ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན་ནྡ་ཏི. ཀོ་དྷ་ནཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཧོ་ཏི སུ་ནྷཱ་ཏོ སུ་ཝི་ལི་ཏྟོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ དུ་བྦ་ཎྞོ་ཝ ཧོ་ཏི ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ནྟོ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎོ ཀོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཨ་ཧོ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ས་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི…པེ… ན པ་ཙུ་ར་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་ཏི…པེ… ན བྷོ་ག་ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི…པེ… ན ཡ་ས་ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི…པེ… ན མི་ཏྟ་ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི…པེ… ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ སུ་ག་ཏི་ག་མ་ནེ་ན ན་ནྡ་ཏི. ཀོ་དྷ་ནཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༤) ཙ,

‘‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ ནེ་ཝ གཱ་མེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི, ན ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མཱི’ཏི ཙ,

‘‘སོ དཱ་ནི ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ན ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ཀ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཙ ཀུ་དྡྷ་པུ་རི་ས་ཏོ་པི པཱ་པི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ན དུ་ཛྫ་ཡཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་སྶ་སི, ས་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ ཙ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་རི་སྶ་སི, ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཱུ་པ་མོ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི.

༢༤༤. ཏ་སྶེ་ཝཾ གྷ་ཊ་ཡ་ཏོ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ས་ཙེ ཏཾ པ་ཊི་གྷཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཐ ཡོ ཡོ དྷ་མྨོ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷོ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ནོ པ་སཱ་དཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ་སྶ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཛ་ནེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི. ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་ན ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ་སྶ ས་བྦ་ཛ་ནེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི. སོ ཧི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི ས་ཁི་ལོ སུ་ཁ་ས་མྦྷཱ་སོ ས་མྨོ་ད་ཀོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མུ་ཁོ པུ་བྦ་བྷཱ་སཱི མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན དྷ་མྨཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་ན ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཛ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ ཐེ་རེ ཝཱ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཝ་ནྡ་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་མ་ཎྜ་པེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ པ་ཙ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ པ་ན ཨོ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ ཨ་ཊྛིཾ་ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ན ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ས ཨི་དཱ་ནི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་སོ་ལ༹་ས་ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་རུ་ཉྙ་མྤི ཧི པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏ་ཡོ་པི་མེ དྷ་མྨཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་དི་སེ ཧི པུ་གྒ་ལེ ན དུ་ཀྐ་རཱ ཧོ་ཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི.

ཨི་མ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ – ‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ. ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༢) ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.

༢༤༥. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝ་མྤི ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ –

‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ དུ་ཀྑཾ, ཀ་ཏཾ ཏེ ཡ་དི ཝེ་རི་ནཱ;

ཀིཾ ཏ་སྶཱ་ཝི་ས་ཡེ དུ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟེ ཀ་ཏྟུ་མི་ཙྪ་སི.

‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཧི་ཏྭཱ་ན, ཉཱ་ཏི་ཝ་གྒཾ རུ་ད་མྨུ་ཁཾ;

མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཀ་རཾ ཀོ་དྷཾ, ས་པ་ཏྟཾ ན ཛ་ཧཱ་སི ཀིཾ.

‘‘ཡཱ་ནི ར་ཀྑ་སི སཱི་ལཱ་ནི, ཏེ་སཾ མཱུ་ལ་ནི་ཀ་ནྟ་ནཾ;

ཀོ་དྷཾ ནཱ་མུ་པ་ལཱ༹་ལེ་སི, ཀོ ཏ་ཡཱ ས་དི་སོ ཛ་ལོ༹.

‘‘ཀ་ཏཾ ཨ་ན་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ, པ་རེ་ན ཨི་ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི;

ཀིཾ ནུ ཏྭཾ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ, ཡོ ས་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་མི་ཙྪ་སི.

‘‘དོ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡ་དི ཏཾ, ཨ་མ་ནཱ་པཾ པ་རོ ཀ་རི;

དོ་སུ་པྤཱ་དེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ, ཀིཾ པཱུ་རེ་སི མ་ནོ་ར་ཐཾ.

‘‘དུ་ཀྑཾ ཏ་སྶ ཙ ནཱ་མ ཏྭཾ, ཀུ་དྡྷོ ཀཱ་ཧ་སི ཝཱ ན་ཝཱ;

ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ནི་དཱ་ནེ་ཝ, ཀོ་དྷ་དུ་ཀྑེ་ན བཱ་དྷ་སི.

‘‘ཀོ་དྷཾ ཝཱ ཨ་ཧི་ཏཾ མ་གྒཾ, ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ ཡ་དི ཝེ་རི་ནོ;

ཀ་སྨཱ ཏུ་ཝ་མྤི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱ་ནུ་སི་ཀྑ་སི.

‘‘ཡཾ དོ་སཾ ཏ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ, ས་ཏྟུ་ནཱ ཨ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏཾ;

ཏ་མེ་ཝ དོ་སཾ ཚི་ནྡ་སྶུ, ཀི་མ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧ་ཉྙ་སི.

‘‘ཁ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཡེ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཏེ ཀ་ཏཾ;

ཨ་མ་ནཱ་པཾ ནི་རུ་དྡྷཱ ཏེ, ཀ་སྶ དཱ་ནཱི་དྷ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི.

‘‘དུ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི ཡོ ཡ་སྶ, ཏཾ ཝི་ནཱ ཀ་སྶ སོ ཀ་རེ;

ས་ཡ་མྤི དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ཏྟ, མི་ཏི ཀིཾ ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སཱི’’ཏི.

༢༤༦. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏོ་པི པ་ཊི་གྷཾ ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ ཏྭཾ ཏ་སྶ ཀུ་དྡྷོ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི? ན་ནུ ཏ་ཝེ་ཝ ཙེ་ཏཾ དོ་ས་ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི? ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ ཧི ཏྭཾ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཨི་ད་ཉྩ ཏེ ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ, ན སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་མིཾ, ན བྲ་ཧྨ་ཏྟ་ས་ཀྐ་ཏྟ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙེ་ཝ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏེ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ. སོ ཏྭཾ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏེ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་རེ, གཱུ་ཐཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ད་ཧ་སི ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ནྡྷ་ཉྩ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ར་སྶ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨེ་སོ་པི ཏ་ཝ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི? ན་ནུ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི? ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ…པེ… ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ་སྶ ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ, ན སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་མིཾ, ན བྲ་ཧྨ་ཏྟ་ས་ཀྐ་ཏྟ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙེ་ཝ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ་ན་ཉྩ་སྶ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ. སྭཱ་ཡཾ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏེ ཋ་ཏྭཱ པ་རཾ ར་ཛེ་ན ཨོ་ཀི་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཀི་ར་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘‘ཡོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ ན་ར་སྶ དུ་སྶ་ཏི,

སུ་དྡྷ་སྶ པོ་ས་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶ;

ཏ་མེ་ཝ བཱ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི པཱ་པཾ,

སུ་ཁུ་མོ ར་ཛོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ་ཝ ཁི་ཏྟོ’’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༢༥; སུ. ནི. ༦༦༧);

༢༤༧. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ས་ཏྠུ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ཡོ – ཨ་མྦྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏ, ན་ནུ ཏེ ས་ཏྠཱ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ས་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་དྷ་ཀེ་སུ་པི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན་པྤ་དཱུ་སེ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, སཱི་ལ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝི་ཡཱ པ་དུ་ཊྛེ་ན པཱ་པ་ཨ་མ་ཙྩེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ར་ཉྙོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ཝུ་དྷ་མྤི ཚུ་པི་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སི. པུ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ནི་ཁ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཙི་ཏྟ་པྤ་དོ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཎ་པ་ཁཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ པཾ་སུ་ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏོ ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ག་བྦྷཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ས་ཡི་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཾ དི་སྭཱ ཀོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་པ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ མི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –

‘‘ཨཱ་སཱི་སེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ན ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;

པ་སྶཱ་མི ཝོ་ཧ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪིཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཧཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༥༡);

ཁ་ནྟི་ཝཱ་དཱི་ཛཱ་ཏ་ཀེ དུ་མྨེ་དྷེ་ན ཀཱ་སི་ར་ཉྙཱ ‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི ཏྭཾ ས་མ་ཎཱ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཁ་ནྟི་ཝཱ་དཱི ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ཧི ཀ་སཱ་ཧི ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀོ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཀཱ་སི.

ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ, ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཙཱུ་ལ༹་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ་པི ས་མཱ་ནོ –

‘‘ཙ་ནྡ་ན་ར་སཱ་ནུ་ལི་ཏྟཱ, བཱ་ཧཱ ཚི་ཛྫ་ནྟི དྷ་མྨ་པཱ་ལ་སྶ;

དཱ་ཡཱ་ད་སྶ པ་ཐ་བྱཱ, པཱ་ཎཱ མེ དེ་ཝ རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༥.༤༩);

ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་མཱ་ནཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ པི་ཏ་རཱ མ་ཧཱ་པ་ཏཱ་པེ་ན ནཱ་མ ར་ཉྙཱ ཝཾ་ས་ཀ་ལཱི༹་རེ་སུ ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ ཚེ་དཱ་པི་ཏེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏཱ་པི ས་ནྟུ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཏེ ཙི་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀཱ་ལོ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྦྷོ དྷ་མྨ་པཱ་ལ, སཱི་ས་ཙྪེ་དཱ་ཎཱ་པ་ཀེ པི་ཏ་རི, སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ཀེ པུ་རི་སེ, པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཡ མཱ་ཏ་རི, ཨ་ཏྟ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ད་ལ༹ྷཾ ས་མཱ་དཱ་ན་མ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་དུ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཀཱ་སི.

ཨི་ད་ཉྩཱ་པི ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཝ, ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་པི པ་ན ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་མ ཝཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ས་པྤི་ཏེ་ན ས་ལླེ་ན ནཱ་བྷི་ཡཾ ཝི་དྡྷོ་པི ཏཱ་ཝ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་མྷི ལུ་དྡ་ཀེ ཙི་ཏྟཾ ན་པྤ་དཱུ་སེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་མ་པྤི་ཏོ པུ་ཐུ་ས་ལླེ་ན ནཱ་གོ,

ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ལུ་དྡ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི;

ཀི་མ་ཏྠ་ཡཾ ཀི་སྶ ཝཱ ས་མྨ ཧེ་ཏུ,

མ་མཾ ཝ་དྷཱི ཀ་སྶ ཝཱ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༡༢༤);

ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཏ་ཝ ད་ནྟཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏོ་མྷི བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶཱ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ས་མུ་ཛྫ་ལི་ཏ་ཙཱ་རུ་སོ་བྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ནྟེ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.

མ་ཧཱ་ཀ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཏ་པ་པཱ་ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན –

‘‘བྷ་ཀྑོ ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཡ་ཐེ་ཝ་ཉྙེ ཝ་ནེ མི་གཱ;

ཡཾ་ནཱུ་ནི་མཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ་ན, ཚཱ་ཏོ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ་ན་རཾ.

‘‘ཨཱ་ཧི་ཏོ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, མཾ་ས་མཱ་དཱ་ཡ ས་མྦ་ལཾ;

ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རི་སྶཱ་མི, པཱ་ཐེ་ཡྻཾ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༢༠༥-༢༠༦); –

ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སི་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ས་མྤ་དཱ་ལི་ཏེ ཨ་སྶུ་པུ་ཎྞེ་ཧི ནེ་ཏྟེ་ཧི ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནོ –

‘‘མཱ ཨ་ཡྻོ་སི མེ བྷ་ད་ནྟེ, ཏྭཾ ནཱ་མེ་ཏཱ་དི་སཾ ཀ་རི;

ཏྭཾ ཁོ་སི ནཱ་མ དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ་རེ་ཏུ་མ་ར་ཧ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༢༠༩); –

ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་དཱུ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པུ་རི་སཾ ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པེ་སི.

བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝ་མྨི་ཀ་མུ་དྡྷ་ནི ས་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ན་གྒི་ས་དི་སེ་ན ཨོ་ས་དྷེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ སི་ཉྩི་ཡ་མཱ་ནོ་པི པེ་ལཱ༹་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཀཱི་ལཱ༹་པི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཏ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མ་ནོ་པ་དོ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘པེ་ལཱ༹་ཡ པ་ཀྑི་པ་ནྟེ་པི, མ་དྡ་ནྟེ་པི ཙ པཱ་ཎི་ནཱ;

ཨ་ལ་མྤཱ་ནེ ན ཀུ་པྤཱ་མི, སཱི་ལ་ཁ་ཎྜ་བྷ་ཡཱ མ་མཱ’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༢.༡༦);

ཙ་མྤེ་ཡྻོ་པི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀེ་ན ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ནོ་པ་དོ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ནུ་པྤཱ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་དཱ་པི མཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ;

ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, རཱ་ཛ་དྭཱ་ར་མྷི ཀཱི་ལ༹་ཏི.

‘‘ཡཾ སོ ཝ་ཎྞཾ ཙི་ནྟ་ཡ་ཏི, ནཱི་ལཾ པཱི་ཏཾ ཝ ལོ་ཧི་ཏཾ;

ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ, ཧོ་མི ཙི་ནྟི་ཏ་ས་ནྣི་བྷོ.

‘‘ཐ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཐ་ལཾ ཀ་རེ;

ཡ་དི་ཧཾ ཏ་སྶ ཀུ་པྤེ་ཡྻཾ, ཁ་ཎེ་ན ཚཱ་རི་ཀཾ ཀ་རེ.

‘‘ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱི ཧེ་སྶཾ, པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶཱ་མི སཱི་ལ་ཏོ;

སཱི་ལེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་སྶ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༢.༢༡-༢༤);

ས་ངྑ་པཱ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎཱ་ཧི ས་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ཧི ས་ཀ་ཎྚ་ཀཱ ལ་ཏཱ་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནཱ་སཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཾ ར་ཛྫུཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཧི བྷོ་ཛ་པུ་ཏྟེ་ཧི ཀཱ་ཛེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ དྷ་ར་ཎཱི་ཏ་ལེ གྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ས་རཱི་རོ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་བྦེ བྷོ་ཛ་པུ་ཏྟེ བྷ་སྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ས་མཱ་ནོ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་དུ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི.

ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སི་ཉྩ་ལཱ༹་ར,

ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ནི་ཙྩ་མུ་པཱ་ཝ་སཱ་མི;

ཨ་ཐཱ་ག་མུཾ སོ་ལ༹་ས བྷོ་ཛ་པུ་ཏྟཱ,

ར་ཛྫུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན ད་ལ༹ྷ་ཉྩ པཱ་སཾ.

‘‘བྷེ་ཏྭཱ་ན ནཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀ་སྶ ར་ཛྫུཾ,

ན་ཡིཾ་སུ མཾ ས་མྤ་རི་ག་ཡ྄ཧ ལུ་དྡཱ;

ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑ་མ་ཧཾ ཏི་ཏི་ཀྑཾ,

ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀོ་པ་ཡ་ནྟོ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༡༨༠-༡༨༡);

ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱདཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཏེ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ས་མ་ཁ་ནྟི་གུ་ཎཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏོ པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི.

༢༤༨. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏ་གུ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ནེ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་གྷཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཨ་ན་མ་ཏ་གྒི་ཡཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྲ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ན སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟོ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ, ཡོ ན མཱ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ, ཡོ ན པི་ཏཱ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ, ཡོ ན བྷཱ་ཏཱ, ཡོ ན བྷ་གི་ནཱི, ཡོ ན པུ་ཏྟོ, ཡོ ན དྷཱི་ཏཱ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༣༧-༡༤༢).

ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མེ ཨ་ཏཱི་ཏེ མཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ཡཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནི ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་རེ ན་ཙྩཱ་པེ་ནྟཱི ཨ་ངྒེ་ན པ་རི་ཧ་ར་མཱ་ནཱ པོ་སེ་སི, པི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཛ་པ་ཐ་ས་ངྐུ་པ་ཐཱ་དཱི་ནི ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཡ྄ཧ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ ས་ངྒཱ་མེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ ‘པུ་ཏྟ་ཀེ པོ་སེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཾ པོ་སེ་སི. བྷཱ་ཏཱ, བྷ་གི་ནཱི, པུ་ཏྟོ, དྷཱི་ཏཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཏ་ཏྲ མེ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ མ་ནཾ པ་དཱུ་སེ་ཏུ’’ནྟི.

༢༤༩. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ – ‘‘ཨ་མྦྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘མེ་ཏྟཱ་ཡ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས? སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ནཱ་སྶ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་མ་ཏི, ཏུ་ཝ་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ པ་སཱི་ད་ཏི, ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི་མ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏཱི’ཏི (ཨ. ནི. ༡༡.༡༥).

‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ན ནི་བྦཱ་པེ་སྶ་སི, ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི.

༢༥༠. ཨེ་ཝ་མྤི ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་མྦྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏ, ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཀ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི? ཀིཾ ཀེ་སཱ་ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ལོ་མཱ་ནཾ, ན་ཁཱ་ནཾ…པེ… མུ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི? ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ཀེ་སཱ་དཱི་སུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི? ཡེ ཝཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་སུ ཀིཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི? ཀིཾ ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཀིཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི…པེ… ཀིཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཀིཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི? ཀིཾ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཀིཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཀིཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… ཀིཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཀིཾ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཀིཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི? ཨེ་ཝ་ཉྷི དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པ་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ཀོ་དྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི.

༢༥༡. དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་རོ བྷི་ནྣཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ་པི ཀོ་དྷོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ པ་ཏྟོ མ་མ མཱ་ཏ་རཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ དི་ནྣོ དྷ་མྨི་ཡ་ལཱ་བྷོ, མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ལཱ་བྷཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ཏྟཾ ལ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཏཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ད་ནྟ་ད་མ་ནཾ དཱ་ནཾ, དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ;

དཱ་ནེ་ན པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ཨུ་ནྣ་མ་ནྟི ན་མ་ནྟི ཙཱ’’ཏི.

༢༥༢. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་ཊི་གྷ་སྶ ཡ་ཐཱ པི་ཡཱ་ཏི་པྤི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨི་མྤི མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི པི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལེ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཛ་ནེ་སུ ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ་ན སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ པི་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣེ ཙོ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ ཙེ་སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཀཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻ, ཨ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ. ས་ཙེ་པི ‘‘མཾ ག་ཎྷ་ནྟུ, མཱ ཨི་མེ ཏ་ཡོ’’ཏི་པི ཙི་ནྟེ་ཡྻ, ཨ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཧི ག་ཧ་ཎ་མི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏེ་སཱི ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧི་ཏེ་སཱི ཧོ་ཏི.

ཡ་དཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་མྤི ཙོ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི ཙ ཏེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ས་མ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –

‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཧི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ, ཨ་ཧི་ཏེ ཙ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ;

ཡ་དཱ པ་སྶ་ཏི ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཝ པཱ་ཎི་ནཾ.

‘‘ན ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི མེ་ཏྟཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི;

ཡ་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ སཱི་མཱ་ཡོ, ས་མྦྷི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ.

‘‘ས་མཾ ཕ་ར་ཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ, ས་བྦ་ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ;

མ་ཧཱ་ཝི་སེ་སོ པུ་རི་མེ་ན, ཡ་སྶ སཱི་མཱ ན ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

༢༥༣. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཙ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ལ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དེ པ་ན ཀ་ཏེ ཏ་མེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟོ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཨ་དྷི་ག་ཏེ ཙ ཏ་སྨིཾ ཏ་དེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟོ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི, པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

སོ ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི (ཝི་བྷ. ༦༤༢; དཱི. ནི. ༡.༥༥༦). པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཧི ཨ་ཡཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.

༢༥༤. ཨེ་ཏྠ ཙ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཀཾ དི་སནྟི ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དི་སཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ས་ཏྟ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི་མཾ དི་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡནྟི ཨ་དྷོ་དི་ས་མྤི ཏི་རི་ཡཾ་དི་ས་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ. ཏི་རི་ཡནྟི ཨ་ནུ་དི་སཱ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་སྶ་མ་ཎྜ་ལེ ཨ་སྶ་མི་ཝ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་རེ་ཏི་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཏི་པཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་དྷི་སོ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ.

ས་བྦ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦ་ཏྠ. ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སུ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཀྐ་ཊྛ་མི་ཏྟ་ས་པ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ར་ས་ཏྟོ’’ཏི ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ས་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་བྦེ་ན ཙི་ཏྟ་བྷཱ་གེ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི བ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ པུ་ན མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ཝི་ཡ པུ་ན ཏ་ཐཱ་ས་དྡོ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཝཱ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ པུ་ན མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཏཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ པ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ, དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ, ནི་དྡུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ.

༢༥༥. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡ་མྤི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༢.༢༢) ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ, ས་བྦེ པཱ་ཎཱ, ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ, ས་བྦེ པུ་གྒ་ལཱ, ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ, ས་བྦེ པུ་རི་སཱ, ས་བྦེ ཨ་རི་ཡཱ, ས་བྦེ ཨ་ན་རི་ཡཱ, ས་བྦེ དེ་ཝཱ, ས་བྦེ མ་ནུ་སྶཱ, ས་བྦེ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་བྦེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ. ས་བྦེ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ས་བྦེ ཨུ་པ་རི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ. ས་བྦེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པཱ་ཎཱ, བྷཱུ་ཏཱ, པུ་གྒ་ལཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ. ས་བྦཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ས་བྦེ པུ་རི་སཱ, ཨ་རི་ཡཱ, ཨ་ན་རི་ཡཱ, དེ་ཝཱ, མ་ནུ་སྶཱ, ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝེ་རཱ…པེ… པ་རི་ཧ་ར་ནྟུ. ས་བྦཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ, པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ཨུ་པ་རི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡོ…པེ… ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༢༥༦. ཏ་ཏྠ ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་མེ་ཏཾ. ས་ཏྟཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ་ཏི ས་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –