ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ
(པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ)
ནི་དཱ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡. སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ་ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣);
ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ཏྠཾ –
ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ བ་ཧི་ཛ་ཊཱ, ཛ་ཊཱ་ཡ ཛ་ཊི་ཏཱ པ་ཛཱ;
ཏཾ ཏཾ གོ་ཏ་མ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ་ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣) –
ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཛ་ཊཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཊྛེ་ན ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཁཱ་ཛཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཛ་ཊཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཛ་ཊཱ, སཱ པ་ནེ་སཱ ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་པ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ར་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ བ་ཧི་ཛ་ཊཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཛ་ཊཱ་ཡ ཛ་ཊི་ཏཱ པ་ཛཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་ཛ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཨཱ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཱ་ཡ ས་བྦཱ་པི ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཛཱ ཛ་ཊི་ཏཱ ཝི་ན་དྡྷཱ, སཾ་སི་བྦི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ཛ་ཊི་ཏཱ. ཏཾ ཏཾ གོ་ཏ་མ པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི. གོ་ཏ་མཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཀོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊནྟི ཨི་མཾ ཨེ་ཝཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཛ་ཊཾ ཀོ ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ཀོ ས་མ་ཏྠོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ པ་ན་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་རོ དེ་ཝ་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་དོ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རོ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ –
སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ་ནྟི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༢. ཨི་མི་སྶཱ དཱ་ནི གཱ་ཐཱ་ཡ, ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་ཏྠཾ སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ནཾ.
སུ་དུ་ལླ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ན, པ་བྦ་ཛྫཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ;
སཱི་ལཱ་དི་ས་ངྒ་ཧཾ ཁེ་མཾ, ཨུ་ཛུཾ མ་གྒཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ.
ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, སུ་དྡྷི་ཀཱ་མཱ་པི ཡེ ཨི་དྷ;
ཝི་སུ་དྡྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ་པི ཡོ་གི་ནོ.
ཏེ་སཾ པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ;
མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ, དེ་ས་ནཱ་ན་ཡ་ནི་སྶི་ཏཾ.
ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ བྷཱ་སི་སྶཾ, ཏཾ མེ ས་ཀྐ་ཙྩ བྷཱ་ས་ཏོ;
ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་མཱ ས་བྦེ་པི, ནི་སཱ་མ་ཡ་ཐ སཱ་དྷ་ཝོ་ཏི.
༣. ཏ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་བྦ་མ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ མ་གྒོ་ཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ. མ་གྒོཏི ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༧);
ཀ་ཏྠ་ཙི ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་མྷི ཛྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ ཙ, ས ཝེ ནི་བྦཱ་ན་ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༧༢);
ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀ་མྨཾ ཝི་ཛྫཱ ཙ དྷ་མྨོ ཙ, སཱི་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏེ་ན མ་ཙྩཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན གོ་ཏྟེ་ན དྷ་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༣༨༧; སཾ. ནི. ༡.༤༨);
ཀ་ཏྠ་ཙི སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦ་དཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, པ་ཉྙ་ཝཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ, ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་ཏི དུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༩༦);
ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣).
ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཉྷཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏོ.
༤. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ, སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ སཱི་ལེ ཋི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ན་རོཏི ས་ཏྟོ. ས་པ་ཉྙོཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝཱ. ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡནྟི ས་མཱ་དྷི་ཉྩེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ན་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ, ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི ནི་དྡི་ཊྛོ. པ་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྷི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ནི་པ་ཀོཏི ནེ་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པ་ཉྷཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཱ ཛཱ་ཏི་པ་ཉྙཱ, དུ་ཏི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡཱ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཉྙཱ. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊནྟི སོ ཨི་མི་ནཱ ཙ སཱི་ལེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ནཱ་ཏི ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སུ་ནི་སི་ཏཾ ས་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཱི་ལ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་སི་ལཱ་ཡཾ སུ་ནི་སི་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠཾ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་པ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻ ས་ཉྪི་ནྡེ་ཡྻ ས་མྤ་དཱ་ལེ་ཡྻ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ནེ་ས ཏཾ ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏི ནཱ་མ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣);
༥. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་པ་ཉྙོཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྲཱ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན་ཏྠི. པུ་རི་མ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧི་སྶ སཱ སི་དྡྷཱ. ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏེ་ན སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ, ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ས་ནཾ, ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་སེ་ཝ་ནཱ་ནི, ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནུ་པཱ་ཡོ, ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟ་ཡ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏྠ ཧི སཱི་ལེ་ན ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ.
སཱི་ལེ་ན ཙ སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༩༠) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ སཱི་ལཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་དི, ཏ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་གུ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ས་མཱ་དྷི་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༠) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི ས་མཱ་དྷི སཱ་ས་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ, སོ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༩༠) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, པ་ཉྙུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཙ པ་ཉྙཱ སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, སཱ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ.
‘‘སེ་ལོ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་གྷ་ནོ, ཝཱ་ཏེ་ན ན ས་མཱི་ར་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་སུ, ན ས་མི་ཉྫ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༨༡); –
ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཐཱ སཱི་ལེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ད་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་བྷེ་ད་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
སཱི་ལེ་ན ཙ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་སྶ ཝ་ཛྫ་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ. པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཝ་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཐཱ སཱི་ལེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནུ་པཱ་ཡོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནུ་པཱ་ཡོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནུ་པཱ་ཡོ.
སཱི་ལེ་ན ཙ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན.
ཏ་ཐཱ སཱི་ལེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ.
སཱི་ལེ་ན ཙ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ.
ཏ་ཐཱ སཱི་ལེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་སྶ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧི ‘‘སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༧) ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི པ་ན ‘‘ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༧). ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༧).
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ, ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ས་ནཾ, ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་སེ་ཝ་ནཱ་ནི, ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནུ་པཱ་ཡོ, ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟ་ཡ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མེ ན་ཝ, ཨ་ཉྙེ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ གུ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
༡. སཱི་ལ་ནི་དྡེ་སོ
སཱི་ལ་ས་རཱུ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༦. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ན སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ན དེ་སི་ཏོ་པི པ་ནེ་ས ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ ཨ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་དེ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཱ་ལཾ ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་སྶ ད་སྶེ་ཏུཾ སཱི་ལཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨི་དཾ པ་ཉྷཱ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི.
ཀིཾ སཱི་ལཾ, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ, ཀཱ་ན་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཀི་མཱ་ནི་སཾ་སཾ སཱི་ལཾ, ཀ་ཏི་ཝི་དྷཾ ཙེ་ཏཾ སཱི་ལཾ, ཀོ ཙ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཀིཾ ཝོ་དཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཀིཾ སཱི་ལནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ‘‘ཀིཾ སཱི་ལ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ, སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༩). ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝི་ར་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡༧) ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ. སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ་ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣) ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ;)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷི་ཡྻ་རེ་ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡);
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི སཾ་ཝ་རོ, ཡཱ ཙ པཱ་པ་བྷཱི་རུ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ར་ཏི, ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལནྟི ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཀིཾ སཱི་ལ་ནྟི པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ.
༧. ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལནྟི སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཀི་མི་དཾ སཱི་ལ་ནཾ ནཱ་མ. ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ སུ་སཱི་ལྱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན སི་ར་ཊྛོ སཱི་ལ་ཏྠོ, སཱི་ཏ་ལ་ཊྛོ སཱི་ལ་ཏྠོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
༨. ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ན་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ –
སཱི་ལ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་སྶ, བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ;
ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པ་སྶ, ཡ་ཐཱ བྷི་ནྣ་སྶ་ནེ་ཀ་དྷཱ.
ཡ་ཐཱ ཧི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ས་ནི་ད་སྶ་ན བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ཡ་དེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ས་མཱ་དྷཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ན་སྶ –
དུ་སྶཱི་ལྱ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་གུ་ཎོ ཏ་ཐཱ;
ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན, ར་སོ ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན ར་སེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སཾ, ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ར་ས་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཧི ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ར་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སོ་ཙེ་ཡྻ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙུ་ཧི;
ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ ཧི་རཱི ཙེ་ཝ, པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཝ་ཎྞི་ཏཾ.
ཏ་ཡི་དཾ སཱི་ལཾ ཀཱ་ཡ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝ་ཙཱི་སོ་ཙེ་ཡྻཾ མ་ནོ་སོ་ཙེ་ཡྻ་ནྟི (ཨ. ནི. ༣.༡༢༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སོ་ཙེ་ཡྻ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སོ་ཙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ པ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ ཧི ས་ཏི སཱི་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ཙ. ཨ་ས་ཏི ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ
༩. ཀི་མཱ་ནི་སཾ་སཾ སཱི་ལནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༡.༡).
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩི་མེ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཡ་དི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ ཡ་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཾ ཡ་དི ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཾ ཡ་དི ས་མ་ཎ་པ་རི་སཾ, ཝི་སཱ་ར་དོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨ་མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༠; ཨ. ནི. ༥.༢༡༣; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥).
ཨ་པ་རེ་པི ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཨ་སྶཾ མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ་ཏི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༦༥) ན་ཡེ་ན པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎཱ་ནི་སཾ་སཾ སཱི་ལཾ. ཨ་པི་ཙ –
སཱ་ས་ནེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ ན་ཏྠི ཡཾ ཝི་ནཱ;
ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཀོ ཝ་དེ.
ན ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ཙཱ་པི, ས་ར་བྷཱུ ཝཱ ས་ར་སྭ་ཏཱི;
ནི་ནྣ་གཱ ཝཱ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, མ་ཧཱི ཝཱ་པི མ་ཧཱ་ན་དཱི.
ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟི ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཏཾ མ་ལཾ ཨི་དྷ པཱ་ཎི་ནཾ;
ཝི་སོ་དྷ་ཡ་ཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཡཾ ཝེ སཱི་ལ་ཛ་ལཾ མ་ལཾ.
ན ཏཾ ས་ཛ་ལ་དཱ ཝཱ་ཏཱ, ན ཙཱ་པི ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ནཾ;
ནེ་ཝ ཧཱ་རཱ ན མ་ཎ་ཡོ, ན ཙ་ནྡ་ཀི་ར་ཎ་ངྐུ་རཱ.
ས་མ་ཡ་ནྟཱི་དྷ ས་ཏྟཱ་ནཾ, པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ;
ཡཾ ས་མེ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་རི་ཡཾ, སཱི་ལཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་ཏ་ལཾ.
སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་མོ ག་ནྡྷོ, ཀུ་ཏོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
ཡོ ས་མཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ ཙ, པ་ཊི་ཝཱ་ཏེ ཙ ཝཱ་ཡ་ཏི.
ས་གྒཱ་རོ་ཧ་ཎ་སོ་པཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ སཱི་ལ་ས་མཾ ཀུ་ཏོ;
དྭཱ་རཾ ཝཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ན, ན་ག་ར་སྶ པ་ཝེ་ས་ནེ.
སོ་བྷ་ནྟེ་ཝཾ ན རཱ་ཛཱ་ནོ, མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ;
ཡ་ཐཱ སོ་བྷ་ནྟི ཡ་ཏི་ནོ, སཱི་ལ་བྷཱུ་ས་ན་བྷཱུ་སི་ཏཱ.
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དི་བྷ་ཡཾ, ཝི་དྡྷཾ་ས་ཡ་ཏི ས་བྦ་སོ;
ཛ་ནེ་ཏི ཀི་ཏྟི་ཧཱ་ས་ཉྩ, སཱི་ལཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ས་དཱ.
གུ་ཎཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ, དོ་སཱ་ནཾ བ་ལ་གྷཱ་ཏི་ནོ;
ཨི་ཏི སཱི་ལ་སྶ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ་མུ་ཁ་ནྟི.
སཱི་ལ་པྤ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ
༡༠. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཏི་ཝི་དྷཾ ཙེ་ཏཾ སཱི་ལནྟི, ཏ་ཏྲི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ས་བྦ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ.
ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཝ་སེ་ན, ཝི་ར་ཏི་ཨ་ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན, ནི་སྶི་ཏཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀ་ཝ་སེ་ན, ས་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་སེ་ན, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ.
ཏི་ཝི་དྷཾ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན, པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན, ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན, སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་ནེ་ཝ་སེ་ཀྑ་ནཱ་སེ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཙ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན, པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཙཱ་ར་དྷ་མྨ་ཏཱ་པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ.
པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི – པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, པ་རི་པུ་ཎྞ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༧). ཏ་ཐཱ པ་ཧཱ་ན་ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ཙེ་ཏ་ནཱ་སཾ་ཝ་རཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན.
༡༡. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཝི་དྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ཡཾ ‘‘ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཝཱ་རི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཙ་ར་ནྟི ཏ་སྨིཾ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ཝཱ་རི་ཏཾ ཏཱ་ཡ་ནྟི ར་ཀྑ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་རི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་སཱ་དྷ་ནཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ས་དྡྷཱ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝཱ་རི་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཝ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་སཱི་ལ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི མ་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༣༡). ཡཱ་ནི ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་དཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལཾ. སེ་སཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ. ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ. ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༡). ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ར་མ་ཎི་མ་ཏྟཾ ཝི་ར་ཏི་སཱི་ལཾ. སེ་སཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི ཨ་ཝི་ར་ཏི་སཱི་ལནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ཏི་ཨ་ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ ནི་སྶ་ཡོ་ཏི དྭེ ནི་སྶ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡོ ཙ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༠; མ. ནི. ༡.༡༨༦; ཨ. ནི. ༥.༢༠༦; ༧.༥༠) ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཡཾ ‘‘སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷི་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏཾ. ཡཾ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
པ་ཉྩ་མ་དུ་ཀེ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣཾ སཱི་ལཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ ལཱ་བྷ་ཡ་ས་ཉཱ་ཏི་ཨ་ངྒ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ནཱ་མ. ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ སཱི་ལཾ ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ? ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ ཡ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ ཨ་ངྒ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ སཱི་ལཾ ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨི་དཾ ཏཾ སཱི་ལཾ ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༨). ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ སཱི་ལཾ ན ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཀིཾ སོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཏཾ སཱི་ལཾ ན ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༨). ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ས་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
ས་ཏྟ་མ་དུ་ཀེ ས་བྦ་མྤི སཱ་ས་ཝཾ སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཾ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎ་སྶ ཙ ས་མྦྷཱ་རོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ, སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པཱ་མོ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ, པཱ་མོ་ཛྫཾ པཱི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ, པ་སྶ་དྡྷི སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ, སུ་ཁཾ ས་མཱ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ, ས་མཱ་དྷི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ནི་བྦི་ད་ཏྠཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་ག་ཏྠཱ་ཡ, ཝི་རཱ་གོ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ, ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ མ་ནྟ་ནཱ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦). ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
༡༢. ཏི་ཀེ་སུ པ་ཋ་མ་ཏྟི་ཀེ ཧཱི་ནེ་ན ཚ་ནྡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏཾ. ཡ་ས་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཧཱི་ནཾ. པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝི་ད་ནྟི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ནྣཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ལོ་ཀི་ཡཾ སཱི་ལཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པཱ་ར་མི་ཏཱ་སཱི་ལཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཏྟི་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཛ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ག་རུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནི་གཱ་ར་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ལོ་ཀཱ་པ་ཝཱ་དཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ལོ་ཀ་ག་རུ་ནཱ ལོ་ཀེ གཱ་ར་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. དྷ་མྨ་མ་ཧ་ཏྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན དྷ་མྨ་ག་རུ་ནཱ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཏྟི་ཀེ ཡཾ དུ་ཀེ་སུ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་སྶ མ་གྒ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཾ. སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཏྟི་ཀེ ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན པཱུ་རི་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ པུ་ན ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ སཱི་ལཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ་གི་ནཱ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ, ཝེ་མ་ཏི་ཀེ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་མ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨི་ཙྩ་སྶ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ.
པ་ཉྩ་མ་ཏྟི་ཀེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སཱི་ལཾ སེ་ཀྑཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་སེ་ཀྑཾ. སེ་སཾ ནེ་ཝ་སེ་ཀྑ་ནཱ་སེ་ཀྑནྟི ཨེ་ཝཾ སེ་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ.
པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ལོ་ཀེ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་པི སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཁ་སཱི་ལོ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སཱི་ལོ, ཨ་ཡཾ ཀ་ལ་ཧ་སཱི་ལོ, ཨ་ཡཾ མ་ཎྜ་ན་སཱི་ལོ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏཱི་ཎི སཱི་ལཱ་ནི, ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སཱི་ལ་ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༩). ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཏི་ཝི་དྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༣. ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ –
ཡོ་དྷ སེ་ཝ་ཏི དུ་སྶཱི་ལེ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ན སེ་ཝ་ཏི;
ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ དོ་སཾ, ན པ་སྶ་ཏི ཨ་ཝི་དྡ་སུ.
མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་བ་ཧུ་ལོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ན ར་ཀྑ་ཏི;
ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཝེ སཱི་ལཾ, ཛཱ་ཡ་ཏེ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ.
ཡོ པ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དྷ;
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མྷི, ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི མཱ་ན་སཾ.
ཏུ་ཊྛ་སྶ སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ན, ཨ་གྷ་ཊ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི;
ཏ་སྶ ཏཾ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཾ, སཱི་ལཾ བྷ་ཝ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ.
ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལོ གྷ་ཊ་ཏི, ས་མཱ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཡོ པ་ན;
ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ སཱི་ལཾ, ཧོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ.
ཨ་ཏུ་ཊྛོ སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ན, ནི་བྦི་དཾ ཡོ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི;
ཧོ་ཏི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ, སཱི་ལ་མེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་སཱི་ལཾ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཙ ཏཱ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་སཱི་ལཾ. སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ནཾ ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཾ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ས་ཏི ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ ད་ས, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨི་དཾ ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལནྟི ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ པ་ཀ་ཏི་སཱི་ལཾ. ཀུ་ལ་དེ་ས་པཱ་ས་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལཾ. ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ པུ་རི་སེ་སུ མཱ་ན་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་སཱི་ལཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སཱི་ལཾ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ན སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ སཱི་ལཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སཱི་ལནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༠༨; དཱི. ནི. ༡.༡༩༣) ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ལཾ, ཨི་དཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ‘‘སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི, ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི…པེ… མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༢, ༤༡༡; དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; ཨ. ནི. ༤.༡༩༨) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ, ‘‘ཀུ་ཧ་ནཱ ལ་པ་ནཱ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཉྩ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ ཝི་ར་ཏི, ཨི་དཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ
༡༤. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. བྷི་ཀྑཱུཏི སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཡོ ནཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙ་ཡ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཎཾ སཾ་ཝ་རོ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ཏེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ, ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ;
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ. ས་བྦ་མྤི དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཏྟ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་སི་ནཱ་ན་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པཱ་རི་བྷ་ཊྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛེ་ན མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ཙཱ་རོ? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་རོ. ས་བྦོ་པི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཨཱ་ཙཱ་རོ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ན པ་ཏྟ་ན པུ་པྥ་ན ཕ་ལ་ན སི་ནཱ་ན་ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ན ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན པཱ་རི་བྷ་ཊྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝཱ ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛེ་ན མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་རོ.
གོ་ཙ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠི གོ་ཙ་རོ ཨ་ཏྠི ཨ་གོ་ཙ་རོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་གོ་ཙ་རོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཝི་དྷ་ཝཱ, ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ, པ་ཎྜ་ཀ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི, པཱ་ནཱ་གཱ་ར་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཨ་ནོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནི ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ནི ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་གོ་ཙ་རོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ གོ་ཙ་རོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ན ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ན པཱ་ནཱ་གཱ་ར་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི…པེ… ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ས་དྡྷཱ་ནི པ་ས་ནྣཱ་ནི ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཱ་ནི ཨི་སི་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནི…པེ… ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི གོ་ཙ་རོ. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཙ གོ་ཙ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མུ་པ་ག་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡).
ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཝི་དྷོ ཧི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ་པི ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ་པི ནི་སཱི་ད་ཏི, པུ་ར་ཏོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི, པུ་ར་ཏོ་པི ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ཙྩེ་པི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་སཱི་ས་མྤི པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཋི་ཏ་ཀོ་པི བྷ་ཎ་ཏི, བཱ་ཧཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀོ་པི བྷ་ཎ་ཏི, ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ནཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནོ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ནཱི་ཙེ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩེ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ཚ་མཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱ་པི ནི་སཱི་ད་ཏི, ན་ཝེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ་པི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཊྛཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ཏི, ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠེ་པི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ་པི ཨོ་ཏ་ར་ཏི, པུ་ར་ཏོ་པི ཨོ་ཏ་ར་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ་པི ནྷཱ་ཡ་ཏི, པུ་ར་ཏོ་པི ནྷཱ་ཡ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི, པུ་ར་ཏོ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ་པི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ་པི ག་ཙྪ་ཏི, པུ་ར་ཏོ་པི ག་ཙྪ་ཏི, ཝོ་ཀྐ་མྨ ཙ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀཱ་ནི གཱུ་ལ༹ྷཱ་ནི ཙ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི ཙ ཡ་ཏྠ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ས་ཧ་སཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པི སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ་པི ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎ་ཏི. པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི, ཋི་ཏ་ཀོ་པི བྷ་ཎ་ཏི, བཱ་ཧཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀོ་པི བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ་པི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ ཀུ་མཱ་རིཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ ཨི་ཏྠཾ་གོ་ཏྟེ ཀིཾ ཨ་ཏྠི, ཡཱ་གུ ཨ་ཏྠི, བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཀིཾ པི་ཝི་སྶཱ་མ, ཀིཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མ, ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མ. ཀིཾ ཝཱ མེ ད་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ (མ་ཧཱ་ནི. ༨༧). པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ན་སྶ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ས་མི་ཉྫི་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ་ན ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གོ་ཙ་རོ པ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ? ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སྶུ་ཏཾ སུ་ཎཱ་ཏི, སུ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཏི, ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏི, དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏི. ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་མཱ་ནོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སཱི་ལེ་ན, སུ་ཏེ་ན, ཙཱ་གེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ.
ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཧ་ཏྠིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨ་སྶཾ, ན ར་ཐཾ, ན པ་ཏྟིཾ, ན ཨི་ཏྠིཾ, ན པུ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ, ན ཨ་དྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ན དི་སཱ་ཝི་དི་སཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ.