༢༡. པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་སོ
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༣༧. ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ན་ཝ་མ་ཉྩ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ནྣནྟི ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན་ཝ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
༧༣༨. པུ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཡོ་གོ ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ་ཏི ཙེ? ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ད་ས་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་མེ་ཏྠ པུ་ན ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
༧༣༩. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ན ཀི་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི? ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ གྷ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་མྤ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཀོ་པི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ ཀ་ཏེ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི.
༧༤༠. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ, ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོ.
‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཏ་དེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ, ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
‘‘ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཡཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༤༡. ཏ་སྶེ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཏུ་ལ་ཡ་ཏོ ཏཱི་ར་ཡ་ཏོ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏི་ཀྑཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ ལ་ཧུཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཉཱ་ཎེ ཏི་ཀྑེ ཝ་ཧ་ནྟེ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ལ་ཧུཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ ཋི་ཏིཾ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷེ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ཡེ་ཝ ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎཾ? རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ནོ སུ་ཁ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ, ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ནོ ན་ནྡ་ཏི, ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ནོ ར་ཛྫ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནོ ས་མུ་དེ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི.
‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ…པེ… ས་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ… ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ… ཙ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི…པེ… པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
‘‘ཝ་ཏྠུ་ས་ངྐ་མ་ནཱ ཙེ་ཝ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ;
ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩེ་ཝ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ.
‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་ནྭ་ཡེ་ན, ཨུ་བྷོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ནཱ;
ནི་རོ་དྷེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཝ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ.
‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ, བྷ་ངྒ་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི;
སུ་ཉྙ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ.
‘‘ཀུ་ས་ལོ ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ, ཙ་ཏ་སྶོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ;
ཏ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཉཱ་ཏ་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ, པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༡-༥༢).
༧༤༢. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱཏི ཏ་སྶ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཡཱ པ་ཉྙཱ, ཨི་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི ཏཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ དི་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨུ་བྷོ་པི ཝི་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བྷ་ངྒོ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མཱ ཀོ་ཊི, ཏ་སྨཱ སོ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཝ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ སུ་ཁ་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ, ན ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ན ཏ་ཏྠ ར་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི དི་ཊྛེ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནོ ན་ནྡ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ནོ ར་ཛྫ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཛྫ་ནྟོ ལོ་ཀི་ཀེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི, ནོ ས་མུ་དེ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ ཝཱ སོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ཏྟོ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་དི་ཊྛ་མྤི ཨ་ནྭ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷེ་ཏི, ནོ ས་མུ་དེ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ཏོ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་མེ་ཝ་སྶ པ་སྶ་ཏི, ནོ ས་མུ་ད་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོ, ས་ངྑ་ཏ་དོ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ནཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ན ཨ་དོ་ས་ད་སྶི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
༧༤༣. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན་ནྡིནྟི ས་པྤཱི་ཏི་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༧༤༤. གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་ངྐ་མ་ནཱཏི རཱུ་པ་སྶ བྷ་ངྒཾ དི་སྭཱ པུ་ན ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ངྒོ དི་ཊྛོ, ཏ་སྶཱ་པི བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྐ་མ་ནཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཡེ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩེ་ཝཱཏི རཱུ་པ་སྶ བྷ་ངྒཾ དི་སྭཱ པུ་ན བྷ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཨེ་སཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ.
༧༤༥. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་ནྭ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནྭ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ག་མ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ བྷི་ཛྫི་ཏྠ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནོ,
ཏ་ད་ནྭ་ཡཾ ནེ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ནཱ་ག་ཏེ;
ས་བྦེ་པི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ པ་ལོ་ཀི་ནོ,
ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ སཱུ་རི་ཡེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཏེ’’ཏི.
ནི་རོ་དྷེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ བྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་རོ་དྷེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ ཏ་པྤོ་ཎ་ཏཱ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཨེ་སཱ ཝ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༧༤༦. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི པུ་རི་མ་ཉྩ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. བྷ་ངྒ་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ བྷ་ངྒཾ དི་སྭཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སུ་ཉྙ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏ་སྶེ་ཝཾ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷེ་དོ མ་ར་ཎཾ, ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཁ་ནྡྷཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན ཙ་ཏྠི ཨ་ཉྙོ,
ཁ་ནྡྷཱ་ན བྷེ་དོ མ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཏེ་སཾ ཁ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ,
མ་ཎིཾ་ཝ ཝི་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཛི་རེ་ན ཡོ་ནི་སོ’’ཏི.
ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཡཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡཱ ཙ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡ་ཉྩ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༧༤༧. ཀུ་ས་ལོ ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སཱུཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཚེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཙ་ཏ་སྶོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སཱུཏི ནི་བྦི་དཱ་དཱི་སུ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ཏ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཏི་ཝི་དྷེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ. ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་སུ དི་ཊྛཱི་སུ ན ཝེ་དྷ་ཏི.
༧༤༨. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་མེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་བྷི་ནྣ་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་ཡ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ, སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་སྶེ་ཝ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏི་ལཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་པ་ཝ་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷེ་ད་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏཱི་རེ ཝཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཝཱ ཋི་ཏོ ཐཱུ་ལ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི པ་སྶེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཧི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཾ པ་སྶེ, ཡ་ཐཱ པ་སྶེ མ་རཱི་ཙི་ཀཾ;
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༧༠);
༧༤༩. ཏ་སྶེ་ཝཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲི་མེ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སཱ – བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ས་དཱ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ, ཨུ་སྶུ་ཀྐ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡ་ཏཱ, ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧ་ན་ཏཱ་ཏི.
ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ་གྒུ་ཎ་མུ་ཏྟ་མཱ་ནི,
དི་སྭཱ ཏ་ཧིཾ ས་མྨ་ས་ཏེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ;
ཨཱ་དི་ཏྟ་ཙེ་ལ་སྶི་ར་སཱུ་པ་མོ མུ་ནི,
བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་མ་ཏ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི.
བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༥༠. ཏ་སྶེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷེ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ པ་བྷེ་ད་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ བྷཱི་རུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪ་ཡ་ཀྑ་ར་ཀྑ་ས་ཙ་ཎྜ་གོ་ཎ་ཙ་ཎྜ་ཀུ་ཀྐུ་ར་པ་བྷི་ནྣ་མ་ད་ཙ་ཎྜ་ཧ་ཏྠི་གྷོ་ར་ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ་སུ་སཱ་ན་ར་ཎ་བྷཱུ་མི་ཛ་ལི་ཏ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་དྡྷཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ – ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀི་ར ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་པ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ཏེ་སཾ རཱ་ཛཱ སཱི་ས་ཙྪེ་དཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སཱ པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. སཱ ཛེ་ཊྛ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ཙ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་མྷི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫི ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ས་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ ཚི་ནྣ་སཱི་ས་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ཚི་ཛྫ་མཱ་ན་སཱི་ས་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ས་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ནི་ཊྛ་པུ་ཏྟ་མྷི ཨཱ་ལ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ.
ཨ་པ་རཱ་པི ཨུ་པ་མཱ – ཨེ་ཀཱ ཀི་ར པཱུ་ཏི་པ་ཛཱ ཨི་ཏྠཱི ད་ས དཱ་ར་ཀེ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏེ་སུ ན་ཝ མ་ཏཱ, ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ མ་ར་ཏི, ཨ་པ་རོ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ. སཱ ན་ཝ དཱ་ར་ཀེ མ་ཏེ ད་ས་མ་ཉྩ མཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫི ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ས་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ན་ཝ་ནྣཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ མ་ར་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ, ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་སྶ མཱི་ཡ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ, ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཨཱ་ལ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ.
༧༥༡. བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ པ་ན བྷཱ་ཡ་ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ན བྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་དྡྷཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཏཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཏི་སྶོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཡཾ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཧི་སྶ ‘‘ཡེ ཡེ ཨེ་ཏྠ ནི་པ་ཏི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཁ་དི་ར་སཱུ་ལཾ ཨ་ཡོ་སཱུ་ལཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སཱུ་ལ་ནྟི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཾ སཱུ་ལ་ཏྟ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཡཾ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཧི་སྶ ‘‘ཡེ ཡེ ཨི་མེ་སུ སཱུ་ལེ་སུ ནི་པ་ཏི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ས་ཡཾ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཧི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཡ་ས་དི་སེ་སུ, སཱུ་ལ་ཏྟ་ཡ་ས་དི་སེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་དྡྷཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ནི་ཝཱ་ས་ག་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ བྱ་ས་ནཱ་པ་ནྣཱ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན་སྶ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀིཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི? དུ་ཀྑ་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀིཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༧).
ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཧི སུ་ཁ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ སུ་ཉྙ་གཱ་མཾ ཝི་ཡ མ་རཱི་ཙི་ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ག་རཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙ རི་ཏྟཾ ཏུ་ཙྪཾ སུ་ཉྙཾ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི.
བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༥༢. ཏ་སྶ ཏཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ནེ་ཝ ཏཱ་ཎཾ, ན ལེ་ཎཾ, ན ག་ཏི, ན་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ནི་ཝཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ་པི པ་ཏྠ་ནཱ ཝཱ པ་རཱ་མཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀ་ངྒཱ་ར་པུ་ཎྞ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡོ ཝི་ཡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ གྷོ་ར་ཝི་ས་ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ཝི་ཡ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀ་ཝ་དྷ་ཀཱ ཝི་ཡ, ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི སུ་ཉྙ་གཱ་མོ ཝི་ཡ, ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རཱ ཝི་ཡ, ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ, ན་ཝ ཙ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ རོ་ག་བྷཱུ་ཏཱ ས་ལླ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་གྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་བཱ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ནི་ར་སྶཱ་དཱ ནི་ར་སཱ མ་ཧཱ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ? སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ བྷཱི་རུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏ་མྤི ས་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མི་ཝ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ, ས་ས་དྡཱུ་ལཱ ཝི་ཡ གུ་ཧཱ, ས་གཱ་ཧ་ར་ཀྑ་སཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ, ས་མུ་སྶི་ཏ་ཁ་གྒཱ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ, ས་ཝི་སཾ ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ, ས་ཙོ་རོ ཝི་ཡ མ་གྒོ, ཨཱ་དི་ཏྟ་མི་ཝ ཨ་གཱ་རཾ, ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སེ་ནཱ ཝི་ཡ ར་ཎ་བྷཱུ་མི. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཏཱ་ནི ས་ཝཱ་ལ༹་ཀ་ཝ་ན་ག་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ག་མྨ བྷཱི་ཏོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་ར་སཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ? ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཡ་ནྟི… ནི་མི་ཏྟཾ བྷ་ཡ་ནྟི… ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ བྷ་ཡ་ནྟི… པ་ཊི་ས་ནྡྷི བྷ་ཡ་ནྟི… ག་ཏི བྷ་ཡ་ནྟི… ནི་བྦ་ཏྟི བྷ་ཡ་ནྟི… ཨུ་པ་པ་ཏྟི བྷ་ཡ་ནྟི… ཛཱ་ཏི བྷ་ཡ་ནྟི… ཛ་རཱ བྷ་ཡ་ནྟི… བྱཱ་དྷི བྷ་ཡ་ནྟི… མ་ར་ཎཾ བྷ་ཡ་ནྟི… སོ་ཀོ བྷ་ཡ་ནྟི… པ་རི་དེ་ཝོ བྷ་ཡ་ནྟི… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ བྷ་ཡ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཁེ་མ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ བྷ་ཡཾ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཁེ་མ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ དུ་ཀྑ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ དུ་ཀྑ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ སུ་ཁ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ སུ་ཁ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ སུ་ཁ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ སུ་ཁ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ སཱ་མི་ས་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ སཱ་མི་ས་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ནི་རཱ་མི་ས་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ ནི་རཱ་མི་ས་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དོ སཱ་མི་སཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ནི་རཱ་མི་ས་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ སཱ་མི་སཾ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ ནི་རཱ་མི་ས་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ.
ཨུ་པྤཱ་དོ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དོ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ, ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་སྶ་ཏི;
ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ, ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཨི་དཾ.
‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་ཁ་ནྟི ཙ;
ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི, ཉཱ་ཎཾ ས་ནྟི་པ་དེ ཨི་དཾ.
‘‘ཨི་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ཋཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ཡ་ཏི;
པ་ཉྩ་ཋཱ་ནེ ས་ནྟི་པ་དེ, ད་ས ཉཱ་ཎེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི;
དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཉཱ་ཏ་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ. པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༣).
༧༥༣. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དོཏི པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཏྟི. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་བྦ་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷཱིཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ག་ཏཱིཏི ཡཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ སཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༨༩, ༡༢༩༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཛཱ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཱ ཏེ་སཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦ་ཏྟི ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྷི དྭ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཙ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ. ཛ་རཱ་ད་ཡོ ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ, ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་སྶ་ཏི;
ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ, ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཨི་ད’’ནྟི ཙ.
‘‘ཨི་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ཋཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཙ.
ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ་ནྟི ས་ནྟི་པ་དེ ཉཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཨུ་བྦི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠི ཁེ་མཾ ནི་རཱ་དཱི་ན་ཝ་ནྟི ཨ་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ བྷ་ཡ་ཏོ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ བྷ་ཡཾ, ཏཾ ཡ་སྨཱ ནི་ཡ་མ་ཏོ དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་ས་ཀི་ལེ་སཱ་མི་སེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་མི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཉྩ སཱ་མི་སཾ, ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ དུ་ཀྑ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་མི་སཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་ས་ཉཱ་ཎེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩཱ་ཏི ད་ས ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཝ ས་ནྟི་པ་ད་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ. ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི པ་ར་མ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་སུ དི་ཊྛཱི་སུ ན ཝེ་དྷ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༥༤. སོ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ག་ཏེ ས་བྷེ་ད་ཀེ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ, ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ་བྷི་ར་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ ཨ་སུ་ཙི་མྷི ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ས་ཏྟ་སུ མ་ཧཱ་ས་རེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡ་མྤི ཡོ་གཱི་རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ སུ་པ་རི་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝེ ས་བྷེ་ད་ཀེ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཉྫ་རེ པ་ཀྑི་ཏྟོ སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏེ པ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཡོ་གཱི་སཱི་ཧོ ཏི་ཝི་དྷེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ་པི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཏཱི་སུ པ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ས་བྦ་སེ་ཏོ ས་ཏྟ་པ་ཏི་ཊྛོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཧི་མ་ཝ་ཏི ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧ་ག་ཧ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཡོ་གཱི་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ས་བྦ་སྨི་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དི་ཊྛེ ས་ནྟི་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་མཱ་ན་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༧༥༥. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ པུ་རི་མེ་ན ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་དྡ་སཱ་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ’’ནྟི.
པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ ཙ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ, ཡ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ, ཡཱ ཙ ནི་བྦི་དཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༧).
མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༥༦. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་མ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ས་བྷེ་ད་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ་པི ཙི་ཏྟཾ ན ས་ཛྫ་ཏི, ན ལ་གྒ་ཏི, ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཛཱ་ལ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ མ་ཙྪོ, ས་པྤ་མུ་ཁ་ག་ཏོ མ་ཎྜཱུ་ཀོ, པ་ཉྫ་ར་པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝ་ན་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ, ད་ལ༹ྷ་པཱ་ས་ཝ་ས་ག་ཏོ མི་གོ, ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ས་པྤོ, མ་ཧཱ་པ་ངྐ་པ་ཀྑ་ནྡོ ཀུ་ཉྫ་རོ, སུ་པ་ཎྞ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་པྤ་ཝི་ཊྛོ ཙ་ནྡོ, ས་པ་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པུ་རི་སོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ག་ཏཱ་ལ་ཡ་སྶ ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ནྟི.
མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༥༧. སོ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཊྛི་ཏི་ནི་ཝཱ་ས་ག་ཏེ་ཧི ས་བྷེ་ད་ཀེ་ཧི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཙྩི་ཏུཾ པུ་ན ཏེ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
སོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏོ, པ་ལོ་ཀ་ཏོ, ཙ་ལ་ཏོ, པ་བྷ་ངྒུ་ཏོ, ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་ར་ཀ་ཏོ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ, ས་ངྑ་ཏ་ཏོ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩཱཏི པ་སྶ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ, དུ་ཀྑ་མ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ, རོ་ག་ཏོ, ག་ཎྜ་ཏོ, ས་ལླ་ཏོ, ཨ་གྷ་ཏོ, ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ, ཨཱི་ཏི་ཏོ, ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ, བྷ་ཡ་ཏོ, ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏོ, ཨ་ཏཱ་ཎ་ཏོ, ཨ་ལེ་ཎ་ཏོ, ཨ་ས་ར་ཎ་ཏོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ, ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་ཏོ, ཝ་དྷ་ཀ་ཏོ, སཱ་ས་ཝ་ཏོ, མཱ་རཱ་མི་ས་ཏོ, ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏོ, ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་ཏོ, བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨ་ཏོ, སོ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ, པ་རི་དེ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨ་ཏོ, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དུ་ཀྑཱཏི པ་སྶ་ཏི.
ཨ་ཛ་ཉྙ་ཏོ, དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏོ, ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏོ, པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏོ, ཨ་མ་ཎྜ་ནཱ་ར་ཧ་ཏོ, ཝི་རཱུ་པ་ཏོ, བཱི་བྷ་ཙྪ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཨ་སུ་བྷ་ཏོ པ་སྶ་ཏི.
པ་ར་ཏོ, རི་ཏྟ་ཏོ, ཏུ་ཙྪ་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏོ, ཨ་ནི་སྶ་ར་ཏོ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི.
༧༥༨. ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་སྶ་ཏཱ་ནེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི? མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར པུ་རི་སོ ‘‘མ་ཙྪེ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཙྪ་ཁི་པྤཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཌྜཱ་པེ་སི སོ ཁི་པྤ་མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ ས་པྤཾ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཙྪོ མེ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏ མ་ཡཱ མ་ཙྪོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟོ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་པྤོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ བྷཱི་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ག་ཧ་ཎེ ནི་བྦི་ནྣོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་སཱི་སེ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་པྤཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ དུ་ཊྛ ས་པྤཱ’’ཏི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཏ་ལཱ༹་ཀ་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏ བྷོ ས་པྤ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ མུ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ‘‘མ་ཙྪོ’’ཏི ས་པྤཾ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶཱ་པི ཡོ་གི་ནོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ ཁི་པྤ་མུ་ཁ་ཏོ སཱི་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་སྶ བྷཱི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, ག་ཧ་ཎེ ནི་བྦི་ནྡ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ས་པྤཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝི་ཡ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ, མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ ས་པྤཾ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཌཾ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་མུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལེ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་སུ་བྷ་ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་མུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི.
༧༥༩. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀིཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི? དུ་ཀྑ་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀིཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༧).
ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་དྡྷུ་ཝཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀཱ་མ་ཉྩ ན པ་ཋ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (མ. ནི. ༣.༤༢༡) ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ པུ་རི་མ་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༦༠. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙཱ’’ཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༦༩) དྭི་ཀོ་ཊི་ཀཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན པ་རཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་ན ‘‘ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིཾ, ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནི, ཀི་སྨི་ཉྩི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་ཏྠཱི’’ཏི ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་ཉྷི ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི ཀྭ་ཙི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི. ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏི. བྷཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ བྷཱ་ཏ་རཾ, ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་མ-ས་དྡཾ ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན ཙ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི པ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀྭ་ཙི ན་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི མ་མ-ས་དྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་མ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་ཏྠཱིཏི སོ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ མ་མ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ བྷཱ་ཏ་རཾ, ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནྟི ཀི་སྨི་ཉྩི ཋཱ་ནེ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ནེ་ཝ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི, ན པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༧༦༡. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ སུ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ ནི་ཙྩེ་ན ཝཱ དྷུ་ཝེ་ན ཝཱ ས་སྶ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ…པེ… མ་ནོ སུ་ཉྙོ. རཱུ་པཱ སུ་ཉྙཱ…པེ… དྷ་མྨཱ སུ་ཉྙཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ.
༧༦༢. ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པཾ ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཾ ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ དྷུ་ཝ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ སུ་ཁ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ ནི་ཙྩེ་ན ཝཱ དྷུ་ཝེ་ན ཝཱ ས་སྶ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཾ ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ དྷུ་ཝ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ སུ་ཁ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ ནི་ཙྩེ་ན ཝཱ དྷུ་ཝེ་ན ཝཱ ས་སྶ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ. ཡ་ཐཱ ན་ལོ༹ ཨ་སཱ་རོ ནི་སྶཱ་རོ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ར་ཎྜོ… ཡ་ཐཱ ཨུ་དུ་མྦ་རོ… ཡ་ཐཱ སེ་ཏ་ཝ་ཙྪོ… ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་བྷ་དྡ་ཀོ… ཡ་ཐཱ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜོ… ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལ༹ཾ… ཡ་ཐཱ མ་རཱི་ཙི… ཡ་ཐཱ ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷོ… ཡ་ཐཱ མཱ་ཡཱ ཨ་སཱ་རཱ ནི་སྶཱ་རཱ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཾ ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སཱ་རེ་ན ཝཱ…པེ… ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨).
༧༦༣. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, རཱུ་པཾ རི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཏུ་ཙྪ་ཏོ… སུ་ཉྙ་ཏོ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ… ཨ་ནི་སྶ་རི་ཡ་ཏོ… ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡ་ཏོ… ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ… ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏོ… པ་ར་ཏོ… ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རི་ཏྟ་ཏོ…པེ… ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༧༦༤. ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན དྭཱ་ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པཾ ན ས་ཏྟོ, ན ཛཱི་ཝོ, ན ན་རོ, ན མཱ་ཎ་ཝོ, ན ཨི་ཏྠཱི, ན པུ་རི་སོ, ན ཨ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ. ནཱ་ཧཾ, ན མ་མ, ན ཨ་ཉྙ་སྶ, ན ཀ་སྶ་ཙི. ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨).
༧༦༥. ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ… དུ་ཀྑ་ཏོ… རོ་ག་ཏོ… ག་ཎྜ་ཏོ… ས་ལླ་ཏོ… ཨ་གྷ་ཏོ… ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ… པ་ར་ཏོ… པ་ལོ་ཀ་ཏོ… ཨཱི་ཏི་ཏོ… ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ… བྷ་ཡ་ཏོ… ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏོ… ཙ་ལ་ཏོ… པ་བྷ་ངྒུ་ཏོ… ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏོ… ཨ་ཏཱ་ཎ་ཏོ… ཨ་ལེ་ཎ་ཏོ… ཨ་ས་ར་ཎ་ཏོ… ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏོ… རི་ཏྟ་ཏོ… ཏུ་ཙྪ་ཏོ… སུ་ཉྙ་ཏོ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ… ཨ་ན་སྶཱ་ད་ཏོ… ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏོ… ཨ་སྶཱ་ར་ཀ་ཏོ… ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་ཏོ… ཝ་དྷ་ཀ་ཏོ… ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ… སཱ་ས་ཝ་ཏོ… ས་ངྑ་ཏ་ཏོ… མཱ་རཱ་མི་ས་ཏོ… ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏོ… ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་ཏོ… བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨ་ཏོ… མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ… སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨ་ཏོ… ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ… ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ… ཨ་ན་སྶཱ་ད་ཏོ … ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ… ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ པ་སྶ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཝེ་ད་ནཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི’’.
‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛ ས་དཱ ས་ཏོ;
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ;
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༡༢༥; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨);
༧༦༦. ཨེ་ཝཾ སུ་ཉྙ་ཏོ དི་སྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཡ་ཉྩ ན་ནྡི་ཉྩ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ ཨ་ཧོ་སི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ, ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ.
ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་ས་སྶ བྷ་རི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ, སོ ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནཾ མ་མཱ་ཡེ་ཡྻ, སོ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཋི་ཏཾ ཝཱ ནི་སི་ནྣཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ནྟིཾ ཝཱ ཧ་ས་ནྟིཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཡྻ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ དོ་སཾ དི་སྭཱ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ནཾ མ་མཱ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཡེ་ན་ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ་པི ནེ་ཝ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཧཾ མ་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཨ་དི་སྭཱ བྷ་ཡ་ཉྩ ན་ནྡི་ཉྩ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ ཧོ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ.
ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ཝཱ ས་ཎྛཱ་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་སེ ཨཱི་ས་ཀ་པོ་ཎེ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ནྟི པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ནྟི པ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ན་ཧཱ་རུ་ད་དྡུ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི (ཨ. ནི. ༧.༤༩), ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ཝཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.
༧༦༧. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་ཙེ ས་ནྟི་པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ནོ ཙེ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་ནཾ དི་སཱ་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ. སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ ཀི་ར ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་ཀཱ་ཀཾ ནཱ་མ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ ཡ་དཱ ནཱ་ཝཱ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་དེ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཏཱི་རཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ དི་སཱ་ཀཱ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. སོ ཀཱུ་པ་ཀ་ཡ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ས་བྦཱ དི་སཱ ཙ ཝི་དི་སཱ ཙ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ ཏཱི་རཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ནོ ཙེ པ་སྶ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀཱུ་པ་ཀ་ཡ་ཊྛིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙེ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་ནྟི་པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ནོ ཙེ པ་སྶ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཏ་དི་དཾ སུ་པྤ་གྒེ པི་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཀ་པྤཱ་སཾ ཝི་ཧ་ན་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཡ་ཉྩ ན་ནྡི་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཙི་ན་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༧༦༨. ཏ་ཏྲི་དཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏི་ཎྞཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏི་སྶོ ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏཱི་ཎི ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ལོ་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ མ་ནོ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡ, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ པ་ར་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ, སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏཱ་ཡ, ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ལོ་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༩).
ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཙེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ཙ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཧི ‘‘ཨུ་ད་ཡ་ཏོ པུ་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ག་ཏིཾ ས་མ་ནྣེ་ས་མཱ་ནཾ ‘‘ཝ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. མ་ནོ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་སཾ་ཝེ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཧི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི. པ་ར་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘ནཱ་ཧཾ, ན མ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཁ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༩).
༧༦༩. ཀ་ཏ་མེ པ་ན ཏེ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཡེ་སཾ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི? ཨ་ནི་མི་ཏྟོ, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏེ ཏ་ཡོ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༣).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ སུ་ཉྙ་ཏོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༧༧༠. ཡཾ པ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མིཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ སུ་ཉྙ་ཏ’’ནྟི (དྷ. ས. ༣༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༩) ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ མུ་ཉྩ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཉྙ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཙ,
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སུ་ཁ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༩) ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཙ,
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ཏོ པ་ཎི་དྷིཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སུ་ཁ་ཏོ པ་ཎི་དྷིཾ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ པ་ཎི་དྷིཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༩) ཨེ་ཝཾ པ་ཎི་དྷིཾ མུ་ཉྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཙ –
ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན སུ་ཉྙ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ. ཏ་སྶ ཙ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ སུ་ཉྙ་ཏ་ནྟི ཝི་མོ་ཀྑ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ.
༧༧༡. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མེ ཏཱ་ཝ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡ ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༧༧༢. ཡོ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི. སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ.
༧༧༣. ཡོ པ་ན དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་སྶ་དྡྷི་བ་ཧུ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༧༧༤. ཡོ པ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི.
༧༧༥. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི’’ཏི.
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༡).