ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༦༩༢. ཨ་ཡཾ མ་གྒོ, ཨ་ཡཾ ན མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཉྩ ཨ་མ་གྒ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ན མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝེ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཧི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ས་མྦྷཱུ་ཏེ་སུ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ. ཨ་པི་ཙ ཡ་སྨཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཙ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ན་ནྟ་རཱ, ཏ་སྨཱ་པི ཏཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༦༩༣. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཏི་སྶོ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ཙ. ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་ཊྛེ ཉཱ་ཎཾ. པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་ཊྛེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༧༥). ཏ་ཏྠ ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ, ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཧི ཨ་ནྟ་རེ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཧི ཨ་ནྟ་རེ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༢) ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ པ་རི་ཉྙཱ་སུ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཙ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ ཡོ་གི་ནཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཙ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ན་ནྟ་རཱ, ཏ་སྨཱ་པི ཏཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
༦༩༤. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ? ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ.
‘‘ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ.
‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ…པེ… ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུཾ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཏཾ ཉཱ་ཏ་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ. པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པེ་ཡྻཱ་ལེ་ན དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཚ དྭཱ་རཱ་ནི, ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཚ ཕ་སྶཱ, ཚ ཝེ་ད་ནཱ, ཚ ས་ཉྙཱ, ཚ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཚ ཏ་ཎྷཱ, ཚ ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཚ ཝི་ཙཱ་རཱ, ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ནི, དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, བཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ན་ཝ བྷ་ཝཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, དྭཱ་ད་ས པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ དྷ་མྨ་རཱ་ས་ཡོ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ –
‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. རཱུ་པཱ… ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ… ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. སོ་ཏཾ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
‘‘རཱུ་པཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ…པེ… མ་ནོ… རཱུ་པཱ…པེ… དྷ་མྨཱ… ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ….
‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ… རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ…པེ… དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ… རཱུ་པ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ…པེ… དྷ་མྨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ… རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ…པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ… རཱུ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ… རཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ཙཱ་རོ….
‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ… པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎཾ… ཀེ་སཱ…པེ… མུ་ཏྟཾ… མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ….
‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ… ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ… ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ….
‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ… རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ… ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ… ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ… རཱུ་པ་བྷ་ཝོ… ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ… ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ… ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ… ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ… ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ… པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ….
‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ… མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི… ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི… ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣; སཾ. ནི. ༤.༤༦).
ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ས་བྦཾ པེ་ཡྻཱ་ལེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ པ་ནེ་ཏྠ ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ཨ་ས་མྨ་ས་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཡེ་པི ཙ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ, ཏེ་སུ ཡེ ཡ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི སུ་ཁེ་ན པ་རི་གྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སུ ཏེ་ན ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ.
༦༩༥. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་བྦྷ་ཝི་དྷཱ་ན་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ…པེ… ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨོ་ཀཱ་སེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ས་མྨ་ས་ཏི.
ཀ་ཐཾ? པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨).
ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཁཱི་ཎཾ, ན་ཡི་མཾ བྷ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁཱི་ཡི་སྶ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ, ཏ་མྤི ཨི་དྷེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན ཨི་ཏོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ བ་ཧི་དྡྷཱ…པེ… ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ…པེ… སུ་ཁུ་མཾ…པེ… ཧཱི་ནཾ…པེ… པ་ཎཱི་ཏཾ…པེ… དཱུ་རེ…པེ… ས་ནྟི་ཀེ, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ས་མྨ་ས་ཏི.
ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ས་བྦ་མེ་ཝ ཙ ཏཾ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན. བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི སཱི་ཧོ་པ་མ་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༧༨; ཨ. ནི. ༤.༣༣) དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨི་ཏི ཨི་ད་མྤི ‘‘དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན. ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་སཱི ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་ད་ཀོ ས་ཡཾ་ཝ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པཱི་ལ༹་ནཾ ཝཱ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. ན་ཡི་དཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༣.༥༩). ཨི་ཏི ཨི་ད་མྤི ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ.
༦༩༦. ཡཾ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ ཡ་སྨཱ ནི་ཡ་མ་ཏོ ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི པུ་ན པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུ་ཏི.