༢༠. མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་སོ
ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༦༩༢. ཨ་ཡཾ མ་གྒོ, ཨ་ཡཾ ན མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཉྩ ཨ་མ་གྒ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ན མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝེ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཧི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ས་མྦྷཱུ་ཏེ་སུ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ. ཨ་པི་ཙ ཡ་སྨཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཙ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ན་ནྟ་རཱ, ཏ་སྨཱ་པི ཏཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༦༩༣. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཏི་སྶོ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ཙ. ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་ཊྛེ ཉཱ་ཎཾ. པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་ཊྛེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༧༥). ཏ་ཏྠ ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ, ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཧི ཨ་ནྟ་རེ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཧི ཨ་ནྟ་རེ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༢) ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ པ་རི་ཉྙཱ་སུ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཙ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ ཡོ་གི་ནཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཙ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ན་ནྟ་རཱ, ཏ་སྨཱ་པི ཏཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ཏཱ་ཝ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
༦༩༤. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ? ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ.
‘‘ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ.
‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ…པེ… ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུཾ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ.
‘‘ཏཾ ཉཱ་ཏ་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ. པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པེ་ཡྻཱ་ལེ་ན དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཚ དྭཱ་རཱ་ནི, ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཚ ཕ་སྶཱ, ཚ ཝེ་ད་ནཱ, ཚ ས་ཉྙཱ, ཚ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཚ ཏ་ཎྷཱ, ཚ ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཚ ཝི་ཙཱ་རཱ, ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ནི, དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, བཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ན་ཝ བྷ་ཝཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, དྭཱ་ད་ས པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ དྷ་མྨ་རཱ་ས་ཡོ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ –
‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. རཱུ་པཱ… ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ… ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. སོ་ཏཾ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
‘‘རཱུ་པཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ…པེ… མ་ནོ… རཱུ་པཱ…པེ… དྷ་མྨཱ… ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ….
‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ… རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ…པེ… དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ… རཱུ་པ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ…པེ… དྷ་མྨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ… རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ…པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ… རཱུ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ… རཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ཙཱ་རོ….
‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ… པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎཾ… ཀེ་སཱ…པེ… མུ་ཏྟཾ… མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ….
‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ… ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ… ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ….
‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ… རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ… ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ… ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ… རཱུ་པ་བྷ་ཝོ… ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ… ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ… ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ… ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ… ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ… པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ….
‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ… མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི… ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི… ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣; སཾ. ནི. ༤.༤༦).
ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ས་བྦཾ པེ་ཡྻཱ་ལེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ པ་ནེ་ཏྠ ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ཨ་ས་མྨ་ས་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཡེ་པི ཙ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ, ཏེ་སུ ཡེ ཡ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི སུ་ཁེ་ན པ་རི་གྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སུ ཏེ་ན ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ.
༦༩༥. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་བྦྷ་ཝི་དྷཱ་ན་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ…པེ… ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨོ་ཀཱ་སེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ས་མྨ་ས་ཏི.
ཀ་ཐཾ? པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨).
ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཁཱི་ཎཾ, ན་ཡི་མཾ བྷ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁཱི་ཡི་སྶ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ, ཏ་མྤི ཨི་དྷེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན ཨི་ཏོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཡཾ བ་ཧི་དྡྷཱ…པེ… ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ…པེ… སུ་ཁུ་མཾ…པེ… ཧཱི་ནཾ…པེ… པ་ཎཱི་ཏཾ…པེ… དཱུ་རེ…པེ… ས་ནྟི་ཀེ, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ཏི, ན དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ས་མྨ་ས་ཏི.
ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ས་བྦ་མེ་ཝ ཙ ཏཾ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན. བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི སཱི་ཧོ་པ་མ་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༧༨; ཨ. ནི. ༤.༣༣) དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨི་ཏི ཨི་ད་མྤི ‘‘དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན. ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་སཱི ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་ད་ཀོ ས་ཡཾ་ཝ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པཱི་ལ༹་ནཾ ཝཱ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. ན་ཡི་དཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༣.༥༩). ཨི་ཏི ཨི་ད་མྤི ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ.
༦༩༦. ཡཾ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ ཡ་སྨཱ ནི་ཡ་མ་ཏོ ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི པུ་ན པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཀཱ་ར་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་ཐཱ
༦༩༧. སོ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ, ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏོ, རོ་ག་ཏོ, ག་ཎྜ་ཏོ, ས་ལླ་ཏོ, ཨ་གྷ་ཏོ, ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ, པ་ར་ཏོ, པ་ལོ་ཀ་ཏོ, ཨཱི་ཏི་ཏོ, ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ, བྷ་ཡ་ཏོ, ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏོ, ཙ་ལ་ཏོ, པ་བྷ་ངྒུ་ཏོ, ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏཱ་ཎ་ཏོ, ཨ་ལེ་ཎ་ཏོ, ཨ་ས་ར་ཎ་ཏོ, རི་ཏྟ་ཏོ, ཏུ་ཙྪ་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏོ, ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏོ, ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་ཏོ, ཝ་དྷ་ཀ་ཏོ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ, སཱ་ས་ཝ་ཏོ, ས་ངྑ་ཏ་ཏོ, མཱ་རཱ་མི་ས་ཏོ, ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏོ, ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་ཏོ, བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨ་ཏོ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ, སོ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ, པ་རི་དེ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨ་ཏོ, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༧) –
ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི,
‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནི་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི པ་སྶ་ནྟོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༨) ན་ཡེ་ན,
ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན པ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་པི ཝ་སེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མྨ་ས་ཏི.
༦༩༨. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏཱ་ཡ, དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཙ དུ་ཀྑ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཡཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ, རོ་ག་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ རོ་ག་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཏཱ་སཱུ་ལ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ, ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒེ་ཧི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་པ་རི་པ་ཀྐ་པ་བྷི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ག་ཎྜ་ཏོ. པཱི་ལཱ༹་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཏཱ་ཡ, དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ལླ་ཏོ. ཝི་ག་ར་ཧ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ, ཨ་གྷ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་གྷ་ཏོ. ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ. ཨ་ཝ་ས་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཝི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ར་ཏོ. བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ལོ་ཀ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཨཱི་ཏི་ཏོ. ཨ་ཝི་དི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་པུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ས་བྦུ་པ་དྡ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ར་ཏཱ་ཡ, དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ བྷ་ཡ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ, དོ་སཱུ་པ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པ་ས་གྒོ ཝི་ཡ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏོ. བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཙ་ལི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ་ལ་ཏོ. ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙེ་ཝ ས་ར་སེ་ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ་པ་ག་མ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ པ་བྷ་ངྒུ་ཏོ. ས་བྦཱ་ཝ་ཏྠ་ནི་པཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ, ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏཱ་ཡ་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཁེ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏཱ་ཎ་ཏོ. ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་ན་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ལླཱི་ནཱ་ན་མྤི ཙ ལེ་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ལེ་ཎ་ཏོ. ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཡ་སཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ར་ཎ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ཧི དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཧི རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ རི་ཏྟ་ཏོ. རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏུ་ཙྪ་ཏོ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ, ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཧི ལོ་ཀེ ཏུ་ཙྪ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་མི-ནི་ཝཱ་སི-ཀཱ་ར་ཀ-ཝེ་ད་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏོ. ས་ཡ་ཉྩ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཁ་ནྡྷཱ་པི ཙ ཀ་པ་ཎཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ. ཛ་རཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་མ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏོ. དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ, ཕེ་གྒུ ཝི་ཡ སུ་ཁ་བྷ་ཉྫ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏོ. ཨ་གྷ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་ཏོ. མི་ཏྟ་མུ་ཁ་ས་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཝི་སྶཱ་ས་གྷཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཝ་དྷ་ཀ་ཏོ. ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ, ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ས་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑ་ཏ་ཏོ. མ་ཙྩུ་མཱ་ར་ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ མཱ་རཱ་མི་ས་ཏོ. ཛཱ་ཏི-ཛ་རཱ-བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི-ཛ་རཱ-བྱཱ་དྷི-མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ. སོ་ཀ-པ་རི་དེ་ཝ-ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ སོ་ཀ-པ་རི་དེ་ཝ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨ་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, པ་ལོ་ཀ་ཏོ, ཙ་ལ་ཏོ, པ་བྷ་ངྒུ་ཏོ, ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏོ, ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏོ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ, ས་ངྑ་ཏ་ཏོ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ ད་ས ད་ས ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི. པ་ར་ཏོ, རི་ཏྟ་ཏོ, ཏུ་ཙྪ་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི. སེ་སཱ་ནི དུ་ཀྑ་ཏོ, རོ་ག་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཱིཏི.
ཨི་ཙྩ་སྶ ཨི་མི་ནཱ དྭི་ས་ཏ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ནེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མྨ་ས་ཏོ ཏཾ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཐི་རཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་མྨ་ས་ནཱ་ར་མྦྷ་ཝི་དྷཱ་ནཾ.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏི་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎ་ན་ཝ་ཀ་ཀ་ཐཱ
༦༩༩. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏོ་པི ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི – ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧེ་ན, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན, ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཨ་བྱོ་སཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི སེ་ཝ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ལེ་ན རཱུ་པཾ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཨ་རཱུ་པཾ. རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ནྟེ་ན རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ.
རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༧༠༠. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་མྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ-ཀཱ་ཡ-བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏིཾ་ས རཱུ་པཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཁོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ, ཏ་ཐཱ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་པི.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷཾ ག་རུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ཙི་ཏྟཾ ཁི་པྤ་ནི་རོ་དྷཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༤༨). རཱུ་པེ དྷ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཧི སོ་ལ༹་ས་ཝཱ་རེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎོ་པི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎོ་པི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎོ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ. རཱུ་པ་སྶ པ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཱ, ཏེ་ཧི ས་དི་སཱ. ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎོ པ་ན མ་ཧཱ, ཡཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ སོ་ལ༹་ས་མེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཋཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ ཋཱ་ན་ཀྑ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
༧༠༡. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ, ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ས ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ, ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དི ས་མ་ས་ཏྟ་ཏི་རཱུ་པ་ཉྩ. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ ཏ་དེ་ཝ, ཀ་མྨཾ ཧི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨོ་ཛཱ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨུ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ.
༧༠༢. ཙི་ཏྟ་ཛེ་སུ་པི ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ, ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ས ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་ཙི་ཏྟཱ་ནི.
ཏེ་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཚ་བྦཱི་སེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི;
སོ་ལ༹་ས རཱུ་པི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཱ མ་ཏཱ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཧི ཨ་ཊྛ ཀུ་ས་ལཱ་ནི, དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཛྫཱ ད་ས ཀི་རི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ དྭེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཾ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཉྩ ཛ་ནེ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནི སེ་ས་ད་ས་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཚ་བྦཱི་ས་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཾ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཉྩ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ན ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ད་ས བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ པ་ཉྩ, ཏི་སྶོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨེ་ཀཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པ་མེ་ཝ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ, ན ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ. དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཱི་ཏི སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ནེ་ཝ རཱུ་པཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ, ན ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ. ཡཱ་ནི ཙེ་ཏྠ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ, ཏ་དཱ ཧི ཙི་ཏྟཾ དུ་བྦ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ པ་ན བ་ལ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་དཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ, ‘‘ས་དྡ་ན་ཝ་ཀཾ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ལ་ཧུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ར་ས་ཝི་དྷཾ རཱུ་པ་ཉྩ. ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ ‘‘པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ. ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭེ ཏི་སྶོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨུ་ཏུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭེ ཏི་སྶོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ.
༧༠༣. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛེ་སུ་པི ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ས ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ལ་ཧུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, ས་ནྟ་ཏཱི་ཏི ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. དི་བྦཱ པ་ན ཨོ་ཛཱ ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ དྭེ་མཱ་ས་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. མཱ་ཏ་རཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ་པི དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ས་རཱི་རེ མ་ཀྑི་ཏཱ་ཧཱ་རོ་པི རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཀ་མྨ་ཛཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. སོ་པི ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟོ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ.
༧༠༤. ཨུ་ཏུ་ཛེ་སུ་པི ཨུ་ཏུ, ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ, ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ས ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏུ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ, ཨུ་ཎྷ་ཨུ་ཏུ སཱི་ཏ་ཨུ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ས དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨུ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ས་རཱི་རེ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏཾ ས་དྡ་ན་ཝ་ཀཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ལ་ཧུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, ས་ནྟ་ཏཱི་ཏི པ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ ཨུ་ཏུ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ནཱ་ས་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨུ་ཏུ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨོ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་ཏུ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏུ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ.
ཨ་རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༧༠༥. ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ནྟེ་ན རཱུ་པ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ནྟེ་ན་པི ཨ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཙ ཁོ ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་ད་ཉྷི ཨ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པྤ་བྷེ་དཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་ན་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་དེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན. ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཏཾ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན.
པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ཧི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ གྷ་ཊྚི་ཏེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཾ པ་སྶ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཾ ས་ནྟཱི་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྩ ས་ཏྟ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཛ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལེ་ན རཱུ་པཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ་པི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི.
རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་ཀ་ཐཱ
༧༠༦. ཨ་པ་རོ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཏོ, ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡ་ཏོ, ཨུ་ཏུ་མ་ཡ་ཏོ, ཀ་མྨ་ཛ་ཏོ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པ་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཏོ, ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་གཱ་མི་ཏོ;
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཙ ཨུ་ཏུ་ཏོ, ཀ་མྨ་ཏོ ཙཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཏོ;
དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པ་ཏོ ས་ཏྟ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝི་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱ་ནནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི. ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི ཙུ་ཏི. ཨི་ཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏོ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ, ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཋི་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཡཾ ཛ་རཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཛ་རཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶཾ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ, དུ་ཀྑ་མ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ, སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཋི་ཏིཾ མཱ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ, ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ མཱ ཛཱི་ར་ནྟུ, ཛ་ར་པྤ་ཏྟཱ མཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, སུ་ཉྙཱ ཏེ་ན ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཏ་སྨཱ སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏོ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི.
༧༠༧. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མོ ནཱ་མ ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཐཾ? སོ ཏ་མེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཝ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ད་ན་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་མྤི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ. པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་མྤི མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ག་མ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
༧༠༨. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘མ་ནྡ་ད་ས་ཀཾ, ཁི་ཌྜཱ་ད་ས་ཀཾ, ཝ་ཎྞ་ད་ས་ཀཾ, བ་ལ་ད་ས་ཀཾ, པ་ཉྙཱ་ད་ས་ཀཾ, ཧཱ་ནི་ད་ས་ཀཾ, པ་བྦྷཱ་ར་ད་ས་ཀཾ, ཝ་ངྐ་ད་ས་ཀཾ, མོ་མཱུ་ཧ་ད་ས་ཀཾ, ས་ཡ་ན་ད་ས་ཀ’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ད་ས་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ས་ཀེ་སུ ཏཱ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ནི ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི མ་ནྡ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི སོ མ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཙ་པ་ལོ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས ཁི་ཌྜཱ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི སོ ཁི་ཌྜཱ་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས ཝ་ཎྞ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི་སྶ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས བ་ལ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི་སྶ བ་ལ་ཉྩ ཐཱ་མོ ཙ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས པ་ཉྙཱ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི་སྶ པ་ཉྙཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཀི་ར དུ་བྦ་ལ་པ་ཉྙ་སྶཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས ཧཱ་ནི་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི་སྶ ཁི་ཌྜཱ་ར་ཏི་ཝ་ཎྞ་བ་ལ་པ་ཉྙཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས པ་བྦྷཱ་ར་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པུ་ར་ཏོ པ་བྦྷཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས ཝ་ངྐ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཧི་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ན་ངྒ་ལ་ཀོ་ཊི ཝི་ཡ ཝ་ངྐོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས མོ་མཱུ་ཧ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ. ཏ་དཱ ཧི སོ མོ་མཱུ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏཾ ཀ་ཏཾ པ་མུ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ད་ས ས་ཡ་ན་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ ཧི ས་ཡ་ན་བ་ཧུ་ལོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་གཱི ཨེ་ཏེ་སཾ ད་ས་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘པ་ཋ་མ་ད་ས་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་ཀེ…པེ… ན་ཝ་མ་ད་ས་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ད་ས་མ་ད་ས་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ད་ས་མ་ད་ས་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
༧༠༩. ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘པ་ཋ་མེ ཝ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཝ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཏ་ཏི་ཡཾ…པེ… ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཝཱི་ས་ཏི་མཾ ཝ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ག་མ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, པ་ཉྙཱ་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ས་ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝ་སྶ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ན་ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷེ་སུ ཏཱི་སུ ཨུ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ‘‘ཝ་སྶཱ་ནེ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཧེ་མ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ. ཧེ་མ་ནྟེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ གི་མྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ. གི་མྷེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པུ་ན ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘ཝ་སྶཱ་ནེ དྭེ་མཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ས་ར་དཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ. ས་ར་དེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཧེ་མ་ནྟཾ. ཧེ་མ་ནྟེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སི་སི་རཾ. སི་སི་རེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཝ་ས་ནྟཾ. ཝ་ས་ནྟེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ གི་མྷཾ. གི་མྷེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པུ་ན ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཀཱ་ལ༹་ཛུ་ཎྷ་ཝ་སེ་ན – ‘‘ཀཱ་ལེ༹ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཛུ་ཎྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ. ཛུ་ཎྷེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ལ༹ཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་ཝ་སེ་ན – ‘‘ར་ཏྟིཾ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ དི་ཝ་སཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ. དི་ཝ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་མྤི ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སཱ་ཡ་ནྷཾ. སཱ་ཡ་ནྷེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ. པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པུ་ན པུ་བྦ་ཎྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
༧༡༠. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ན་ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་ཊི་ཀྐ་མེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ. ཝི་ལོ་ཀ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ས་མི་ཉྫ་ནཾ. ས་མི་ཉྫ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པ་སཱ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝཱ་རཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན་ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ད་སྶ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ. ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ ཧ་ར་ཎཾ. ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དི་སྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པཱ་ད་ས་ཉྩཱ་ར་ཎཾ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ པཱ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རོ་པ་ནཾ. ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལེ ཋ་པ་ནཾ. ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནཾ ནཱ་མ པུ་ན པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པཱ་ད་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལ༹་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨོ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི མ་ནྡཱ, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སུ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨོ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི མ་ནྡཱ, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ. ཏ་ཐཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན་ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཡཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཡཱ་ནི ཙ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ. ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནཾ. ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨི་ཏ་རཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་བྦཾ པ་བྦཾ ས་ནྡྷི ས་ནྡྷི ཨོ་དྷི ཨོ་དྷི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏི་ལཱ ཝི་ཡ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་བྦ་པ་བྦ་ག་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ཏོ རཱུ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ སུ་ཁུ་མཾ ཧོ་ཏི.
༧༡༡. སུ་ཁུ་མ་ཏྟེ ཙ པ་ན་སྶ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨཾ. ཨེ་ཀོ ཀི་ར དཱ་རུ་ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་པ་དཱི་པོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀོ ན་ག་ར་མཱ་ག་མྨ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎེ ཛ་ལ་མཱ་ནཾ པ་དཱི་པཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ པུ་ཙྪི ཨ་མྦྷོ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི? ཏ་མེ་ནཾ སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ མ་ནཱ་པཾ, པ་དཱི་པོ ནཱ་མེ་ས ཏེ་ལ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝ་ཊྚི་ཀྑ་ཡེ་ན ཙ ག་ཏ་མ་གྒོ་པི་སྶ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་མ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཨི་མི་སྶཱ ཧི ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ པ་དེ་སཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་མ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་མྤི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཨི་མི་སྶཱ ཧི ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་ཌྜྷ་ངྒུ་ལ་ཌྜྷ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ ཏ་ནྟུ་མྷི ཏ་ནྟུ་མྷི ཨཾ་སུ་མྷི ཨཾ་སུ་མྷི ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ ཨཾ་སུཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི. ཨཾ་སུཾ པ་ན མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ལཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཏེ་ལ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝ་ཊྚི་ཀྑ་ཡེ་ན ཙ པ་དཱི་པ་སྶ ག་ཏ་མ་གྒོ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ. ‘‘ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ པ་དེ་སཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ. ‘‘ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ད་ས་ཝ་སྶ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་སྶ ཏི་ཝ་སྶ དྭི་ཝ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ངྒུ་ལ་ཌྜྷ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཏི་དྷཱ, ཚ་དྷཱ ཙ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མཱ་ས-དྭི་མཱ་ས་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ. ‘‘ཏ་ནྟུ་མྷི ཏ་ནྟུ་མྷི ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཀཱ་ལ༹་ཛུ་ཎྷ་ཝ་སེ་ན, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ. ‘‘ཨཾ་སུ་མྷི ཨཾ་སུ་མྷི ཛཱ་ལཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ན་ནྟི.
༧༡༢. སོ ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཾ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡཾ རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་སུ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཚཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ ཧི ཛྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཀི་ལ་ནྟཾ, ཛྷཱ་མ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ, ཨ་ངྒཱ་ར་པ་ཙྪི་ཡཾ ནི་ལཱི་ན་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ དུ་བྦ་ཎྞཾ དུ་སྶ་ཎྛི་ཏཾ. སུ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ དྷཱ་ཏཾ པཱི་ཎི་ཏཾ མུ་དུ སི་ནི་དྡྷཾ ཕ་སྶ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཚཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སུ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སུ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་མྤི ཚཱ་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
༧༡༣. ཨུ་ཏུ་མ་ཡཾ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ ཧི ཛྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཀི་ལ་ནྟཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ. སཱི་ཏ་ཨུ་ཏུ་ནཱ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ དྷཱ་ཏཾ པཱི་ཎི་ཏཾ སི་ནི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སཱི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
༧༡༤. ཀ་མྨ་ཛཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་སྨིཾ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏིཾ་ས ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནི པ་ན ཏེ་སཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ་སུ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས. མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་མེ་ཝ.
སོ ས་བྦ་མྤི ཏཾ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ་ཏ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རཾ. གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རཾ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཾ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
༧༡༥. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧི རཱུ་པཾ སི་ནི་དྡྷཾ མུ་དུ པཱི་ཎི་ཏཾ ཕ་སྶ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཛྷ་ཏྟཾ ཀི་ལ་ནྟཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཏ་སྶེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡ་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི –
ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟཱ, ལ་ཧུ་སོ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཁ་ཎོ.
ཙུ་ལླཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཀ་པྤཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཡེ མ་རཱུ;
ན ཏྭེ་ཝ ཏེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི, དྭཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་མོ་ཧི་ཏཱ.
ཡེ ནི་རུ་དྡྷཱ མ་ར་ནྟ་སྶ, ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨི་དྷ;
ས་བྦེ་ཝ ས་དི་སཱ ཁ་ནྡྷཱ, ག་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ.
ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཙ ཡེ བྷ་གྒཱ, ཡེ ཙ བྷ་གྒཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ;
ཏ་ད་ནྟ་རཱ ནི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཝེ་ས་མཾ ན་ཏྠི ལ་ཀྑ་ཎེ.
ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ན ཛཱ་ཏོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི;
ཙི་ཏྟ་བྷ་ངྒཱ མ་ཏོ ལོ་ཀོ, པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ར་མ་ཏྠི་ཡཱ.
ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཱ བྷ་གྒཱ, པུ་ཉྫོ ན་ཏྠི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ;
ནི་བྦ་ཏྟཱ ཡེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པཱུ་པ་མཱ.
ནི་བྦ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ, བྷ་ངྒོ ནེ་སཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏོ;
པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, པུ་རཱ་ཎེ་ཧི ཨ་མི་སྶི་ཏཱ.
ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་ནྟི, བྷ་གྒཱ ག་ཙྪ་ནྟུ་ད་སྶ་ནཾ;
ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཡ་ནྟི ཙཱ་ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠);
༧༡༦. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ ཨ་ཡ་ལོ་ཧ་ཏི་པུ་སཱི་ས་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ས་ངྑ་སི་ལཱ་པ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་མ་སཱ་ར་ག་ལླ་བྷཱུ་མི་པཱ་སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱུ་པཾ. ཏ་ད་སྶ ཨ་སོ་ཀ་ངྐུ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་སོ་ཀ་ངྐུ་རཾ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཏ་ནུ་ར་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན གྷ་ན་ར་ཏྟཾ, པུ་ན དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ནྡ་ར་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཏ་རུ་ཎ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཎ་ཏ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་ཏོ ཧ་རི་ཏ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་ཏོ ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་ཏོ ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྷཱ་ག་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་མ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་མ་ཏྟེ་ན པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཎྚ་ཏོ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏི.
སོ ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ནུ་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ གྷ་ན་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. གྷ་ན་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ མ་ནྡ་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ. མ་ནྡ་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཏ་རུ་ཎ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལཾ. ཏ་རུ་ཎ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཎ་ཏ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལཾ. པ་རི་ཎ་ཏ་པ་ལླ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཧ་རི་ཏ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལཾ. ཧ་རི་ཏ་པ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལཾ. ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཀཱ་ལཾ. པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཎྚ་ཏོ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་མྤི དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི.
ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་ཀ་ཐཱ
༧༡༧. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ – ཀ་ལཱ་པ་ཏོ, ཡ་མ་ཀ་ཏོ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏོ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ, དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ, མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ, ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ལཱ་པ་ཏོཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཐཾ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཡེ ཨི་མེ ‘ཀེ་སཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ས་མྨ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ ཙ ‘ལོ་མཱ…པེ… མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’ཏི ས་མྨ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་བྦཾ་པ་བྦཾ ཨོ་དྷི་ཨོ་དྷི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏི་ལཱ ཝི་ཡ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ན་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཡོ.
ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀེ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་རེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’ཏི ས་མྨ་ས་ནྟོ ‘ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏཱི’ཏི’’ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ. ཏ་སྨཱ སེ་སཱ་ནི་པི ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མ.
༧༡༨. ཡ་མ་ཀ་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་རེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ཏི. ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡཾ, ཨུ་ཏུ་མ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཛཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་རེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་མ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ.
༧༡༩. ཁ་ཎི་ཀ་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ཏི. ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡཾ, ཨུ་ཏུ་མ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཛཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་མྨ་ས་ནྟོ ཁ་ཎི་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ.
༧༢༠. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོཏི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན…པེ… ད་ས་མཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་ས་ཏི. ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་རཱུ་པཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡཾ, ཨུ་ཏུ་མ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཛཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན…པེ… ད་ས་མཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ས་མྨ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ ད་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ནཱ པ་ན རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི པ་གུ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ད་ས་མེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི ནཱ་མ.
༧༢༡. དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ མཱ་ན་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཝི་སུཾ ས་མྨ་ས་ན་ན་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པཾ, ཨི་དྷ ཙ ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྟཾ ནཱ་མ ན པ་སྶ་ཏི. ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ དི་ཊྛི ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ མཱ་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. མཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ མཱ་ནོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ ནི་ཀ་ནྟི པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ.
‘‘ཨ་ཧཾ ཝི་པ་སྶཱ་མི, མ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཧི དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནྟི ས་མྨ་ས་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
‘‘སུ་ཊྛུ ཝི་པ་སྶཱ་མི, མ་ནཱ་པཾ ཝི་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནྟི ས་མྨ་ས་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ན མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
‘‘ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནྟི ས་མྨ་ས་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ན ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི པ་སྶ་ཏོ དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་ཙྩཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ནི་ཙྩཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ཙ པ་ན ནི་ཙྩཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཱ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་སྶ་ཏོ མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཁཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, སུ་ཁཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ, དུ་ཀྑཱ ཙ པ་ན སུ་ཁཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཱ, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་སྶ་ཏོ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཔི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན་སྶ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི པ་གུ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
༧༢༢. སོ ཨེ་ཝཾ པ་གུ་ཎ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ ཡཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་སཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ. ཡཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ན་ནྡིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ གྷ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ དྷུ་ཝ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ པ་ཎི་དྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ སཾ་ཡོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
ཏཱ་སུ ཡ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ དི་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ-དུ་ཀྑ-ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ ‘‘ཡཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡཱ ཙ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ’’. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡཱ ཙ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡཱ ཙ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ’’. ‘‘ཡཱ ཙ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏཱ་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨི་ཏི ཨི་ད་མྤི དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སེ་སེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རི་སྶཱ་མ.
ཡ་དེ་ཝ ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་གུ་ཎ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ ཡཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཏཱ་སཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
༧༢༣. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎོ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ, ཡཾ ཏཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༡.༦) ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡོ་གཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨཱ་ར་བྷ་མཱ་ནོ ཙ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎཾ? ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཡོ, ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎཾ. ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཛཱ་ཏཾ ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཡོ, ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༩).
སོ ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན ཛཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཛཱ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ཨུ་ད་ཡོ’’ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཁ་ཡཾ བྷ་ངྒཾ ‘‘ཝ་ཡོ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱ་སི ཝཱ ནི་ཙ་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་པི རཱ་སི་ཏོ ཝཱ ནི་ཙ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་སྶཱ་པི དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ནི་རུ་དྡྷ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རཱ་སི་ཏོ ནི་ཙ་ཡ་ཏོ ནི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཝཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡ་སྶ ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ས་ནྣི་ཙ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་སྶ དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ན ནི་རུ་དྡྷོ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ནྣི་ཙི་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཝཱི་ཎ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝཱི་ཎ་ཉྩ པུ་རི་ས་སྶ ཙ ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ཏི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི.
༧༢༤. ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ… ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡཱ… ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ… ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷཱ… ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི’’ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠).
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ… ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡཱ… ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ… ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ… ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷཱ… ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི’’ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠).
ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཕ་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི –
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ ད་ས ད་ས ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཨུ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཡོ, ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པཾ ཨུ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པཾ ཝེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཁ་ཎ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.
༧༢༥. ཏ་སྶེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ‘‘ཨི་ཏི ཀི་རི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཉཱ་ཎཾ ཝི་ས་ད་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཁ་ཎ་ཏོ ཙ དྭེ་དྷཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་དཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི.
༧༢༦. ཡ་ཉྷི སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ས་མུ་ད་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནི་རོ་དྷཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཡཾ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༧༢༧. ཨི་ཙྩ་སྶེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཁ་ཎ་ཏོ ཙ དྭེ་དྷཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཛ་ན་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པྤཱ་དེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཁ་ཎ་ཏོ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཡ་ཉྩ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ, མ་གྒོ་ཝཱ་ཡཾ ལོ་ཀི་ཀོ་ཏི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྲ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏོ.
༧༢༨. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༤; སཾ. ནི. ༢.༢༡; ཨུ་དཱ. ༡) ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཊི་ལོ་མོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༦; སཾ. ནི. ༢.༢༡; ཨུ་དཱ. ༢) ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཁ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟོ ཧི ས་ངྑ་ཏཱ, ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི.
༧༢༩. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཨ་ཐ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི ན་ཝ་ན་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཨ་ཐ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ན་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཨ་ཐ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ན་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཨ་ཐ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
༧༣༠. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རཱི་ཧ་ཀ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ཙ. དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎམྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ་ཧི པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎམྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཡ་སྶ, ཝ་ཡ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཨུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ་ཏི.
༧༣༡. ཏ་སྶེ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ནཱ་མི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ཙྩ་ན་ཝཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ནི་ཙྩ་ན་ཝཱ, སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལོ༹ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཨཱ་ར་གྒེ སཱ་ས་པོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དོ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ. མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་སུ་པི་ན་ནྟ་ཨ་ལཱ་ཏ་ཙ་ཀྐ་ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ག་ར་ཕེ་ཎ་ཀ་ད་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ་རཱ ནི་སྶཱ་རཱ་ཏི ཙཱ་པི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཝ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.