༡. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཀ་ཐཱ
༢༤. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་བྷེ་དཱ་ནི་སཾ་སེ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་དཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་མཱ་དཱ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན པ་ན ཏེ་ན སོ་སཱ་ནི་ཀཾ, པཱ་པ་ཎི་ཀཾ, ར་ཐི་ཡ་ཙོ་ལ༹ཾ, ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ, སོ་ཏྠི་ཡཾ, ནྷཱ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ, ཏི་ཏྠ་ཙོ་ལ༹ཾ, ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ, ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷཾ, གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨ་ནྟ་ཙྪི་ནྣཾ, ད་སཱ་ཙྪི་ནྣཾ, དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཾ, ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཀཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ, པ་ནྠི་ཀཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཊཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡཾ, སཱ་མུ་དྡི་ཡ་ནྟི་ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཐི་ར་ཊྛཱ་ནཱ་ནི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པོ་རཱ་ཎཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ སོ་སཱ་ནི་ཀནྟི སུ་སཱ་ནེ པ་ཏི་ཏ་ཀཾ. པཱ་པ་ཎི་ཀནྟི ཨཱ་པ་ཎ་དྭཱ་རེ པ་ཏི་ཏ་ཀཾ. ར་ཐི་ཡ་ཙོ་ལ༹ནྟི པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ. ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹ནྟི ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ. སོ་ཏྠི་ཡནྟི ག་བྦྷ་མ་ལཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝ་ཏྠཾ. ཏི་སྶཱ་མ་ཙྩ་མཱ་ཏཱ ཀི་ར ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ག་བྦྷ་མ་ལཾ པུ་ཉྪཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ལ་ཝེ་ལི༹་མ་གྒེ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཛི་ཎྞ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི. ནྷཱ་ན་ཙོ་ལ༹ནྟི ཡཾ བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ཛྫེ་ཧི ས་སཱི་སཾ ནྷཱ་པི་ཏཱ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཏི་ཏྠ་ཙོ་ལ༹ནྟི ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཚ་ཌྜི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ. ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཏཱ ནྷ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཌྜྷ་པྤ་དེ་སཾ. ཏ་ཉྷི མ་ནུ་སྶཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཱ་དཱིནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ. ཏཱ་དི་སཱ་ནི་པི ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊནྟི ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ དྷ་ཛཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་རཱུ་ཧ་ནྟི. ཏཾ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་མྤི ཡུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ དྷ་ཛཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ, ཏཾ དྭི་ནྣ་མྤི སེ་ནཱ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཝ་མྨི་ཀཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ. ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀཾ. ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཀནྟི ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་ནྠི་ཀནྟི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཏི་ཏ་ཀཾ. ཡཾ པ་ན སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན པ་ཏི་ཏཾ, ཏཾ ཐོ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཊནྟི ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱུ་རེ པཱ་ཏི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན སཱ་མི་ཀེ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དི་ནྣ་ཀཾ. སཱ་མུ་དྡི་ཡནྟི ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙཱི་ཧི ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱ་རི་ཏཾ.
ཡཾ པ་ན ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ་ཏི དི་ནྣཾ, ཙོ་ལ༹་ཀ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ཙ་ར་མཱ་ནེ་ཧི ལ་དྡྷཾ, ན ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡེ་པི ཡཾ ཝ་སྶ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ དཱི་ཡ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. ནོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. ཏ་ཏྲ་པི ཡཾ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནཱ་མ. ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ཏེ་ན པ་ན པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པི་ཏཾ, ཏ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཀཾ. ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པི་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཀཾ. ཡཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ, ཧ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་བྷེ་དཾ ཉ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཝི་དྷཱ་ནཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ན པ་བྷེ་དོ, ཏ་ཡོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ མུ་དཱུ་ཏི. ཏ་ཏྠ སོ་སཱ་ནི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཋ་པི་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ མུ་དཱུཏི.
ཏེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ གི་ཧི་དི་ནྣ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་ཀྑ་ཎེ དྷུ་ཏ་ངྒཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷེ་དོ.
ཨ་ཡཾ པ་ནཱ་ནི་སཾ་སོ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་སྶ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝོ, པ་ཋ་མེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ར་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ, ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན ཨ་བྷ་ཡ་ཏཱ, པ་རི་བྷོ་ག་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ‘‘ཨ་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ སུ་ལ་བྷཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༧; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༡) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟི, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཛ་ན་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི.
མཱ་ར་སེ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་རོ ཡ་ཏི;
ས་ནྣ་དྡྷ་ཀ་ཝ་ཙོ ཡུ་དྡྷེ, ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི.
པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནི, ཝ་ར་ཝ་ཏྠཱ་ནི དྷཱ་རི་ཏཾ;
ཡཾ ལོ་ཀ་ག་རུ་ནཱ ཀོ ཏཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ན དྷཱ་ར་ཡེ.
ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་སྶ་རཾ;
ཡོ་གཱ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་མྷི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ ར་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི.
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒེ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་བྷེ་དཱ་ནི་སཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.