༡༨. དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་སོ
ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ཐཱ
༦༦༢. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ‘‘ཨི་མེ་སུ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ‘སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི ཙེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི ཙཱ’ཏི དྭེ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སཱི་ལཾ, ཏ་ཉྩ སཱི་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ས་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་པི ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟས་མཱ་དྷི་ནི་དྡེ་སེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི, ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨི་མཱ པ་ན པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ས་རཱི་ར’’ནྟི, ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
༦༦༣. ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀེ་ན ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ དྷ་མྨཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ཏོ ན་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སོ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ས་པྤཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡ་མྤི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཾ ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡཾ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ཙ སེ་སུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. སོ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ རུ་པྤ་ན་ཏོ རཱུ་པནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ, རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པ་ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
༦༦༤. སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀོ པ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མུ་ཁ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྷི ཏཱ་ཝ ཀེ་སེ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཝ་ཎྞོ, ག་ནྡྷོ, ར་སོ, ཨོ་ཛཱ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་ས རཱུ་པཱ་ནི, ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་ས, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ, ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པཱ་ནི, སེ་དོ, ཨ་སྶུ, ཁེ་ལོ༹, སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས སོ་ལ༹་ས རཱུ་པཱ་ནི, ཨུ་ད་རི་ཡཾ, ཀ་རཱི་སཾ, པུ་བྦོ, མུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ན་ཡོ.
ཡེ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏེ ཨ་པ་རེ ད་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་སི་ཏཱ་དི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀེ ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཛེ ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྷི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ན་ཝ རཱུ་པཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་ཛེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་པི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ས་དྡོ ཙཱ་ཏི ན་ཝ, སེ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཙ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་ཏྟིཾ་ས རཱུ་པཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཏ་སྶེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་མེ་སུ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པེ་སུ པཱ་ཀ་ཊེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་ད་ཡོ, ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ས་ཊྛི་རཱུ་པཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སོ ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ རཱུ་པ’’ནྟི པ་སྶ་ཏི.
ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་སྶ དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཏི་སྶོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ ཏེ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཕ་སྶོ, ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ན ནེ་ཝ སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ, ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. སོ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཀོ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
༦༦༥. ཨ་པ་རོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡཾ ལོ་ཀོ སེ་ཏ་ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ ནྷཱ་རུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་བ་དྡྷཾ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ ‘‘ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
ཡཱ་ནི པ་ན་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, པ་རི་ཝཱ་ར་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་ཎྞ-ག་ནྡྷ-ར་ས-ཨོ་ཛཱ-རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ན་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི ཏེ་པ་ཎྞཱ་ས རཱུ་པཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཏཱ་ནི ཙ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཀཱ་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་དྡེ་ན ས་ཧ ན་ཝ ན་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ པ་སཱ་དཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཝི་ས་ཡཱ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ པ་ཉྩཱ་ཏི ད་ས རཱུ་པཱ་ནི ད་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཙ་ཀྑུཾ པ་ན ནི་སྶཱ་ཡ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏཱི་ཎི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ནི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱ་མ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཀོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
༦༦༦. ཨ་པ་རོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་པ་ཎྞཱ་ས རཱུ་པཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་མ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ‘‘སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྩ་དྷ་མྨེ ‘‘རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི, ལོ་ཀི་ཡ་ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ‘‘མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ སེ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ‘‘དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི རཱུ་པཾ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ནཱ་མ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཀོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
༦༦༧. ཨ་པ་རོ ཏ་ཏོ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏཾ་ནི་སྶི་ཏོ ཝ་ཎྞོ, ག་ནྡྷོ, ར་སོ, ཨོ་ཛཱ, ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ པ་སཱ་དཱ, ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ, བྷཱ་ཝོ, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ས་དྡོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ་ར་ས རཱུ་པཱ་ནི ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ་ནི ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, ས་ནྟ་ཏི, ཛ་ར་ཏཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ད་ས རཱུ་པཱ་ནི ན ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ་ནི, ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཨ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ན ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནི, ན རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི. ཨ་པི་ཙ ཁོ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཨ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟ་ཏོ རཱུ་པ་ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནི པེ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པཱ་ནི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི. ཨི་ཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཀོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
༦༦༨. ཨ་པ་རོ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༣༤༧; ཨ. ནི. ༡༡.༡༧) ཨེ་ཝཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་ས་ཉྩ ནཱ་མ་ནྟི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་མཾ ཨི་ད་ཉྩ རཱུ་པཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
༦༦༩. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཏེ་ན ཏེ་ན མུ་ཁེ་ན རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་ན དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཧི་སྶ རཱུ་པཾ སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏཾ ཧོ་ཏི ནི་ཛྫ་ཊཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ ཨཱ་དཱ་སེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ན ཨཱ་དཱ་སཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷེ ཨཱ་དཱ་སེ ནི་མི་ཏྟཾ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ་ལ་ཏྠི་ཀོ ཏི་ལ་པི་ཊྛཾ དོ་ཎི་ཡཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭེ་ཝཱ་རཾ པཱི་ལ༹་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་ལེ ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ན ཏི་ལ་པི་ཊྛཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་སེ་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏོ ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་སཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གྷ་ཊེ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དྭེ་ཝཱ་རེ གྷཾ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ཝི་པྤ་སཱི་ད་ནྟེ ན ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ གྷཾ་ས་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་ལ་ལ་ཀ་དྡ་མཾ ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཙྪཾ ཧོ་ཏི ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཧི་སྶ རཱུ་པཾ སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏཾ ཧོ་ཏི ནི་ཛྫ་ཊཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྣི་སཱི་ད་ནྟི, ཀ་དྡ་མུ་པ་རི ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ཧི་པི ཨུ་ཙྪུ་ཙོ་ར་གོ་ཎ་ད་དྷི་མ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༦༧༠. ཨེ་ཝཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་དྡྷིཾ ཕ་སྶེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀེ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ…པེ… ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༠༧) པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཨེ་ཀ་སྶ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀེ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ …པེ… ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཨ་པ་ར་སྶ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀེ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ…པེ… ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ ཀེ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན, སེ་སེ་སུ ཙ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་སུ ས་བྦཾ ན་ཡ་བྷེ་དཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
༦༧༡. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ཡ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨི་ཏ་རེ་ན. ས་ཙེ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ དྭཱི་སུ ཝཱ རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ གཱ་ཝཱི ཝི་ཡ. སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ཡ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
སོ ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷེ ནཱ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ དྷ་མྨེ ཁ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒཾ ཝི་ཝ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཡ་མ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཀ་ནྡཾ ཕཱ་ལ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ
༦༧༢. སོ ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ‘‘ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་མྨོ་ཧ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝི་དཾ, ན ས་ཏྟོ, ན པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རཱ, ཧོ་ཏི ས་དྡོ ར་ཐོ ཨི་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ ས་ནྟེ་སུ, ཧོ་ཏི ས་ཏྟོ་ཏི ས་མྨུ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ཊྛ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ལླི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཨ་གཱ་ར་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཊྛི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ནྷཱ་རུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ མཾ་ས་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ རཱུ་པ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠༦).
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི ས་མྦྷོ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝེ་ཏི ཙ;
ནཱ་ཉྙ་ཏྲ དུ་ཀྑཱ ས་མྦྷོ་ཏི, ནཱ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡);
ཨུ་པ་མཱ་ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༦༧༣. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དཱི་པི་ཏཾ, ན ས་ཏྟོ ན པུ་གྒ་ལོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀྑ་ཙ་ཀྐ་པ་ཉྫ་ར་ཨཱི་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཎྛི་ཏེ་སུ ར་ཐོཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ངྒེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ ར་ཐོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ ཀ་ཊྛཱ་དཱི་སུ གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ གེ་ཧནྟི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ གེ་ཧཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ངྒུ་ལི་ཨ་ངྒུ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏེ་སུ མུ་ཊྛཱིཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དོ་ཎི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱི་ཎཱཏི. ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་སུ སེ་ནཱཏི. པཱ་ཀཱ་ར་གེ་ཧ་གོ་པུ་རཱ་དཱི་སུ ན་ག་རནྟི. ཁ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑོཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ རུ་ཀྑོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ས་ཏི ‘‘ས་ཏྟོ, པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཧི ད་སྶ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༦༧༤. ཡོ པ་ནེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྟོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝི་ནཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཝི་ནཱ་སཾ ཝཱ. ཨ་ཝི་ནཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་སྶ་ཏེ པ་ཏ་ཏི. ཝི་ནཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨུ་ཙྪེ་དེ པ་ཏ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཁཱི་ར་ནྭ་ཡ་སྶ ད་དྷི་ནོ ཝི་ཡ ཏ་ད་ནྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ས་ཏྟོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘དྭཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ? བྷ་ཝཱ་རཱ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཝ་ར་ཏཱ བྷ་ཝ་ས་མུ་དི་ཏཱ. ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ? བྷ་ཝེ་ནེ་ཝ ཁོ པ་ནེ་ཀེ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཝི་བྷ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཏོ ཀི་ར བྷོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ་མ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ པ་སྶ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ དི་སྭཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ པ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༩).
༦༧༥. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ དཱ་རུ་ཡ་ནྟཾ སུ་ཉྙཾ ནི་ཛྫཱི་ཝཾ ནི་རཱི་ཧ་ཀཾ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན དཱ་རུ་ར་ཛྫུ་ཀ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པི. ས་ཨཱི་ཧ་ཀཾ ས་བྱཱ་པཱ་རཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མྤི སུ་ཉྙཾ ནི་ཛྫཱི་ཝཾ ནི་རཱི་ཧ་ཀཾ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པི. ས་ཨཱི་ཧ་ཀཾ ས་བྱཱ་པཱ་རཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ཨི་དྷ་ཏྠི ས་ཙྩ་ཏོ,
ན ཧེ་ཏྠ ས་ཏྟོ མ་ནུ་ཛོ ཙ ཝི་ཛྫ་ཏི;
སུ་ཉྙཾ ཨི་དཾ ཡ་ནྟ་མི་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ,
དུ་ཀྑ་སྶ པུ་ཉྫོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་དི་སོ’’ཏི.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏཾ དཱ་རུ་ཡ་ནྟུ་པ་མཱ་ཡ, ཨ་ཉྙཱ་ཧི་པི ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ – ཡ་ཐཱ ཧི དྭཱི་སུ ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པཱི་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ་སུ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་ཏ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་པི པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ཧོ་ཏི. མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་ཏ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་མ་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ, ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ;
ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་སྨིཾ, ཨུ་བྷོ བྷི་ཛྫ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
༦༧༦. ཡ་ཐཱ ཙ ད་ཎྜཱ་བྷི་ཧ་ཏཾ བྷེ་རིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་དྡེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙཱ བྷེ་རཱི, ཨ་ཉྙོ ས་དྡོ, བྷེ་རི་ས་དྡཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཱ, བྷེ་རཱི ས་དྡེ་ན སུ་ཉྙཱ, ས་དྡོ བྷེ་རི་ཡཱ སུ་ཉྙོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནཱ་མེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པཾ, ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཱ, ནཱ་མཾ རཱུ་པེ་ན སུ་ཉྙཾ, རཱུ་པཾ ནཱ་མེ་ན སུ་ཉྙཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ བྷེ་རིཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་དྡོ ཝི་ཡ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩ ནཱ་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ན ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཛཱ་ཡ་རེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱ,
ན རཱུ་པ་ཏོ ནོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ;
ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ་པྤ་བྷ་ཝ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཱ,
ཡ་ཐཱ་པི ས་དྡོ པ་ཧ་ཊཱ་ཡ བྷེ་རི་ཡཱ.
‘‘ན སོ་ཏ་ཏོ ཛཱ་ཡ་རེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱ,
ན ས་དྡ་ཏོ ནོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ…པེ….
‘‘ན གྷཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ཡ་རེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱ,
ན ག་ནྡྷ་ཏོ ནོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ…པེ….
‘‘ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་རེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱ,
ན ར་ས་ཏོ ནོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ…པེ….
‘‘ན ཀཱ་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཡ་རེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱ,
ན ཕ་སྶ་ཏོ ནོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ…པེ….
‘‘ན ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཱ,
ན ཙཱ་པི དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ནི་གྒ་ཏཱ;
ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ་པྤ་བྷ་ཝ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཱ,
ཡ་ཐཱ་པི ས་དྡོ པ་ཧ་ཊཱ་ཡ བྷེ་རི་ཡཱ’’ཏི.
༦༧༧. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ནཱ་མཾ ནི་ཏྟེ་ཛཾ ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཁཱ་ད་ཏི, ན པི་ཝ་ཏི, ན བྱཱ་ཧ་ར་ཏི, ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏི. རཱུ་པ་མྤི ནི་ཏྟེ་ཛཾ ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ནཱ་པི པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ན བྱཱ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནཱ་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ནཱ་མ་སྶ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ བྱཱ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི རཱུ་པཾ ཁཱ་ད་ཏི, པི་ཝ་ཏི, བྱཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏི.
ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ ཨུ་པ་མཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི – ཡ་ཐཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ ཙ པཱི་ཋ་ས་པྤཱི ཙ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་སྶུ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ པཱི་ཋ་ས་པྤིཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ བྷ་ཎེ, ས་ཀྐོ་མི པཱ་དེ་ཧི པཱ་ད་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ, ན་ཏྠི ཙ མེ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཡེ་ཧི ས་མ་ཝི་ས་མཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི. པཱི་ཋ་ས་པྤཱི་པི ཛ་ཙྩ་ནྡྷཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ བྷ་ཎེ, ས་ཀྐོ་མི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ, ན་ཏྠི ཙ མེ པཱ་དཱ་ནི ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་མེ་ཡྻཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མེ་ཡྻཾ ཝཱ’’ཏི. སོ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ པཱི་ཋ་ས་པྤིཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི. པཱི་ཋ་ས་པྤཱི ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་སྶ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩ ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ, ད་ཀྑི་ཎཾ མུ་ཉྩ ཝཱ་མཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ་པི ནི་ཏྟེ་ཛོ དུ་བྦ་ལོ ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀེ་ན བ་ལེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, པཱི་ཋ་ས་པྤཱི་པི ནི་ཏྟེ་ཛོ དུ་བྦ་ལོ ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀེ་ན བ་ལེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ནཱ་མ་མྤི ནི་ཏྟེ་ཛཾ ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཀི་རི་ཡཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. རཱུ་པ་མྤི ནི་ཏྟེ་ཛཾ ན ས་ཀེ་ན ཏེ་ཛེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཀི་རི་ཡཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ན ས་ཀེ་ན བ་ལེ་ན ཛཱ་ཡ་རེ,
ནོ་པི ས་ཀེ་ན བ་ལེ་ན ཏི་ཊྛ་རེ;
པ་ར་དྷ་མྨ་ཝ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ,
ཛཱ་ཡ་རེ ས་ངྑ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་དུ་བྦ་ལཱ.
‘‘པ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཛཱ་ཡ་རེ,
པ་ར་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ;
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ,
པ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་མེ པ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ནཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ, མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ནྟི ཨ་ཎྞ་ཝེ;
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཙ མ་ནུ་སྶེ ནི་སྶཱ་ཡ, ནཱ་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཎྞ་ཝེ;
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ, རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨུ་བྷོ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཝཱ ཙ ཨ་ཎྞ་ཝེ;
ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི་པི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་ཏི སཱ་དྷུ་ཛ་ན་པཱ་མོ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ
པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ
དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.