༡༧. པ་ཉྙཱ་བྷཱུ་མི་ནི་དྡེ་སོ
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ
༥༧༠. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷེ་དཱ དྷ་མྨཱ བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཙེ་ཝ, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡).
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ? ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ. ཛཱ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… བྷ་ཝོ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཱ… ཝེ་ད་ནཱ… ཕ་སྶོ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༠).
༥༧༡. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱཏི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ. ཀ་ཐ་མི་དཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟེ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ? ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི, ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི, པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཙཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ…པེ… ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཙཱ་ཧ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཐ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༠).
༥༧༢. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དེ་སེ་ནྟེ་ན ཏ་ཐ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ར་སོ, ཀུ་མྨ་གྒ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐ་ཏཱཏི, སཱ་མ་གྒིཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱཏི, ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟོ.
༥༧༣. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱུ་ཧོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ.
༥༧༤. ཀེ་ཙི པ་ན པ་ཊི་ཙྩ ས་མྨཱ ཙ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་སཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སུ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ན་ཡཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ས་དྡ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ. ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཧི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི. ཏཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟ་སྶ པ་དེ་ས་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཝི་ཧཱ་རོ, པ་དེ་ས་ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཏ་སྶེ་ཀ་དེ་ས་ཝི་ཧཱ་རོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན སྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཏ་སྶ པ་དེ་སེ་ན ཝི་ཧཱ་སི’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡). ཏ་ཏྲ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་ཧཱ་སི, ན ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ པ་དེ་ས་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷོ.
ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟེ་པི ཧི ‘‘ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥) ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ལོ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ‘‘ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ན ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པ་ར་མ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ན ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པ་ར་མེ ཕ་ལཱ་ནུ་པ་ར་མ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ག་མྦྷཱི་ར་ན་ཡཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༥; སཾ. ནི. ༢.༦༠). ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟ་ཉྩ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ ན་ཏྠི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཏ་མྤི ན་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་མྦྷཱི་ར་ན་ཡཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་པི ན ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.
༥༧༥. ས་དྡ་བྷེ་ད་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་དྡོ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ ས་མཱ་ནེ ཀ་ཏྟ་རི པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༤༣). ཨི་དྷ པ་ན བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ས་དྡེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མཱ་ན་སྶ ཀ་ཏྟུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དྡ་བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ས་དྡ་བྷེ་ད་ཏོ་པི ན ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ‘‘ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ཡི་སྶཱ་མ ‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’ཏི’’, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ, ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཏྟི་དོ་ས་ཏོ. ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡). ཨི་མེ་སུ ཧི པ་དེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ཧོ་ཏི-ས་དྡོ ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨུ་པྤཱ་ད་སྶཱ་པི ཨུ་པྤཱ་དོ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི.
༥༧༦. ཡེ་པི མ་ཉྙ་ནྟི ‘‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, བྷཱ་ཝོ ཙ ནཱ་མ ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ཧེ་ཏུ, སོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་ཉྙཱ’’ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ, ཨེ་ས ས་མུ་ད་ཡོ, ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཡ་དི་དཾ ཛཱ་ཏི…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ་ཝ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཏེ་སཾ ཝི་ཀཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༥༧༧. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི,
དྭེ་དྷཱ ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ, དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧེ ཡ་ཏོ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ;
ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཏ་ཏོ་ཡཾ, ཕ་ལོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཡོ ཧི ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ དྭི་དྷཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི. སོ ཧི ཡ་སྨཱ པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩེ་ཏུ་མ་ར་ཧ་ནྟི ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩོ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཙ ས་ཧ ས་མྨཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ, ནཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏོ་ཏི ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩོ ཙ སོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨ་པི་ཙ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་པྤཱ་དོ, པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཏ་སྶ ཙཱ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་མྤི, ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ སེ་མྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ གུ་ལོ༹ སེ་མྷོ གུ་ལོ༹ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ སཱ་ས་ནེ སུ་ཁ་པྤ་ཙྩ་ཡོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༧༨. ཨ་ཐ ཝཱ,
པ་ཊི་མུ་ཁ་མི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཧེ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩོ་ཏི;
ས་ཧི་ཏེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཙ, ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟོ སོ ས་མུ་པྤཱ་དོ.
ཡོ ཧི ཨེ་ས ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧོ, སོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཊྛེ་ན ཙ སཱ་མ་གྒི་ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨི་ཏོ ག་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྩོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ས་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཊི་ཙྩོ ཙ སོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.
༥༧༩. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ –
པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཉྙོ་ཉྙཾ, པ་ཊི་ཙྩ ཡ་སྨཱ ས་མཾ ས་ཧ ཙ དྷ་མྨེ;
ཨ་ཡ་མུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཏ་ཏོ་པི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ བྷཱ་སི་ཏཱ མུ་ནི་ནཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ན ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཀ་ལླེ ས་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྩ ས་མཾ ས་ཧ ཙ ན ཨེ་ཀེ་ཀ་དེ་སཾ, ནཱ་པི པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན མུ་ནི་ནཱ ཨེ་ཝ་མི་དྷ བྷཱ་སི་ཏཱ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏྭེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༨༠. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནེ་ན ཙ,
པུ་རི་མེ་ན ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་ན, མ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྪི་མེ་ན ཙ པ་དེ་ན;
ཨུ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝི་གྷཱ་ཏོ, དྭ་ཡེ་ན པ་རི་དཱི་པི་ཏོ ཉཱ་ཡོ.
པུ་རི་མེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་པ་རི་དཱི་པ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་པ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ད་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཀིཾ ཧི ས་སྶ་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ་ཏི? པ་ཙྪི་མེ་ན ཙ པ་དེ་ནཱཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་རི་དཱི་པ་ཀེ་ན ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་དེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཝི་ཧ་ཏཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠི་ཀ་ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝི་གྷཱ་ཏོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀུ་ཏོ ཨུ་ཙྪེ་དོ, ན་ཏྠི་ཀཱ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ ཙཱ་ཏི. དྭ་ཡེ་ནཱཏི ས་ཀ་ལེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ས་ནྟ་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་ཏི་དྷཱ་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཡོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ.
༥༨༡. ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དེ་སེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཏ་ནྟི, ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་ན་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན ས་ཀ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན པ་ར་ས་མ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟེ་ན སུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟེ་ན མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན དྷ་མྨཾ དཱི་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠཾ ས་ངྒཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ན་རཱ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་ཧི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ཧི ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཙ དུ་ཀྐ་རཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ས་ཙྩཾ ས་ཏྟོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཙ;
དུ་དྡ་སཱ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ, དེ་སེ་ཏུཾ ཙ སུ་དུ་ཀྐ་རཱ’’ཏི.
ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་པྤ་ཏྟེ་ཧི ན སུ་ཀ་རཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ,
ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཾ;
པ་ཏི་ཊྛཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ་ཝ སཱ་ག་རཾ.
སཱ་ས་ནཾ པ་ནི་དཾ ནཱ་ནཱ, དེ་ས་ནཱ་ན་ཡ་མ་ཎྜི་ཏཾ;
པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙ, ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ, ས་ནྣི་སྶཱ་ཡ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ;
ཨཱ་ར་བྷི་སྶཱ་མི ཨེ་ཏ་སྶ, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི –
‘‘ཡོ ཀོ་ཙི མཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ སུ་ཎེ་ཡྻ,
ལ་བྷེ་ཐ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སཾ;
ལ་དྡྷཱ་ན པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སཾ,
ཨ་ད་སྶ་ནཾ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ག་ཙྪེ’’ཏི.
༥༨༢. ཨི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ,
དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཏྠ, ལ་ཀྑ་ཎེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ཏོ. ཨ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝ་ལླི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝ་ལླི་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དཱི་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ.
ཡ་ཐཱ ཧི ཝ་ལླི་ཧཱ་ར་ཀེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པུ་རི་སེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་ལླི་ཡཱ མཱུ་ལ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཏཾ མཱུ་ལེ ཚེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༤༠༢; སཾ. ནི. ༢.༢) ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དེ་སེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པ་ན ཏེ་སུ པུ་རི་སེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་ལླི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་སྶ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏོ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན་ནྡཱི. ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ན་ནྡཱི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་སྶུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༩; སཾ. ནི. ༣.༥) མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་པི དེ་སེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ་སུ པུ་རི་སེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་ལླི་ཡཱ ཨ་གྒཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡཱ་ཝ མཱུ་ལཱ ས་བྦཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ནོ ཝཱ ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ ནོ ཝཱ ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༣) པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དེ་སེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏེ་སུ པུ་རི་སེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་ལླི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཀི་ནྣི་དཱ་ནཱ, ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ, ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ, ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷ་ཝཱ. ཏ་ཎྷཱ ཀི་ནྣི་དཱ་ནཱ… ཝེ་ད་ནཱ… ཕ་སྶོ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རཱ ཀི་ནྣི་དཱ་ནཱ…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་དཱ་ནཱ…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་བྷ་ཝཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༡) མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ དེ་སེ་ཏི.
༥༨༣. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི? པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཡ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀོ ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཉཱ་ཡ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ་གེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. སོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན་སྶ ཡཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ, སཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་སཾ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ, སཱ ‘‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཙ ཛཱི་ཡ་ཏི ཙ མཱི་ཡ་ཏི ཙ ཙ་ཝ་ཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༥༧; སཾ. ནི. ༢.༤) ན་ཡེ་ན ཀི་ཙྪཱ་པ་ནྣཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དི པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡཱ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏཱ་སུ ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༨༤. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ, ཀིཾ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི? ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༣) ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡེ་ན མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ, ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱི་ས་བྷཱ་ཝོ.
བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ དྭེ དྷ་མྨེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཝཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཾ ཝཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༢).
༥༨༥. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི? སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནོ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནོ ཧི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་ལ་གུ་ལཱ༹་བྷི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་སྶ་མཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཛ྄ཛྷ་གཱ་ཝཱི ཏཱ་ཡ པ་རི་སྶ་མཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ནི་ར་སྶཱ་ད་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་མྤི ཙ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ཏོ ནི་ར་སྶཱ་ད་མྤི དུ་གྒ་ཏི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་མྤི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དིཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. སུ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནོ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ སཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ གཱ་ཝཱི སཱི་ཏཱུ་ད་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཉྩ སཱི་ཏཱུ་ད་ཀ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ས་ཨ་སྶཱ་དཾ སུ་ག་ཏི་ས་མྤཱ་པ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་གྒ་ཏི་དུ་ཀྑ་པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཉྩ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ སུ་ག་ཏི་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི.
༥༨༦. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱི་ས་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལི་ཀཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱུ་པ་ནི་སཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ནི་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༢༣). ཏ་ཐཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༥༢). ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་བྷ་ཡ་མཱུ་ལི་ཀ་མྤི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ. དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཡེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ བཱ་ལོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༡༩). ཏཱ་སུ དེ་ས་ནཱ་སུ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༥༨༧. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ནཱ་མ, ཨ་ལ་དྡྷ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི ཝི་ནྡི་ཡཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝི་ནྡི་ཡཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ རཱ་ས་ཊྛཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཊྛཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཊྛཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛཾ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཊྛཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ ས་བྦ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་བྷ་ཝ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ས་ཏྟེ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དཱི་སུ ཛ་ཝ་ཏི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ན ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་པི་ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཚཱ་ད་ན་ཏོ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ.
ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་ལ་མེ་ཏི, སོ པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི ན ཝི་ནཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ སཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ.
ས་ངྑ་ཏ་མ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ཏ་ཡོ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ ཏ་ཡོ་ཏི ཨི་མེ ཚ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀ་ས་ངྑཱ་རོ, པ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༢༡, ༢༧༢; སཾ. ནི. ༡.༡༨༦) ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༢༡; ༢༧༢; སཾ. ནི. ༡.༡༨༦) ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝི་སུཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ པ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༡༥) ཨཱ་ག་ཏོ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་པི ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༦༤) ན་ཡེ་ན ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀེ ས་ངྑཱ་རཱ. ཏེ་སུ ན་ཏྠི སོ ས་ངྑཱ་རོ, ཡོ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ན་མ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མཾ. རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ. ཨཱ་ཡེ ཏ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ཉྩ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. བྷ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི བྷ་ཝོ. ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏི. ཛི་ར་ཎཾ ཛ་རཱ. མ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ར་ཎཾ. སོ་ཙ་ནཾ སོ་ཀོ. པ་རི་དེ་ཝ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝོ. དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དྭི་དྷཱ ཁ་ཎ་ཏཱི་ཏི་པི དུ་ཀྑཾ. དུ་མྨ་ན་བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶཾ. བྷུ་སོ ཨཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ.
ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སོ་ཀཱ་དཱི་ཧེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི-ས་དྡ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ སཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨེ་ཝནྟི ནི་དྡི་ཊྛ་ན་ཡ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི, ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ས་མྨི་སྶ་སྶ, ས་ཀ་ལ་སྶ ཝཱ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ, ན ས་ཏྟ་སྶ, ན སུ་ཁ་སུ་བྷཱ་དཱི་ནཾ. ས་མུ་ད་ཡོཏི ནི་བྦ་ཏྟི. ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༥༨༨. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ས་མྨོ་ཧ་ན་ར་སཱ, ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨཱ་ས་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་སཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ར་སཾ, ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ, ཝི་ཀི་ར་ཎ་ར་སཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ད་སྶ་ནཱ་དི་ར་སཾ, ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕ་སྶོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ, ས་ངྒ་ཏི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝི་ས་ཡ་ར་ས་ས་མྦྷོ་ག་ར་སཱ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཕ་སྶ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ག་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་མུ་ཉྩ་ན་ར་སཾ, ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎོ བྷ་ཝོ, བྷཱ་ཝ་ན་བྷ་ཝ་ན་ར་སོ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༥༨༩. ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་སྶ་ན་མོ་ཧཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཐཱ ས་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ. ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ. ག་ཏི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝ་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ. དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ན ས་བྦེ་སུ་པི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཚ་བྦི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ངྑཱ་རཱ སཱ་ས་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཐཱ པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏ་ཏོ. ཏི་ཝི་དྷཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ པ་ཉྩ་ག་ཏི་གཱ་མི་ཏོ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ. བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏོ, ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ ཙ ཏི་ཝི་དྷཾ. ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཉྩ.
ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. སཱ་ར་མྨ་ཎ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ. ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཉྩ.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ. ས་མྤ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཏྟ་ནོ་བྷ་ཡ་གོ་ཙ་ར་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ. ཡོ་ནི་ག་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༥༩༠. ཨ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱཏི སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་སྶ ཧི བཱ་ལ་སྶ ཏེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༢). ཡཱ་ཝ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི པུ་ན་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ས་ངྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་སེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ཀ་ཐཱ
༥༦༡. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ – ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ནྟཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, པུ་བྦ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨ་པ་ར་ནྟེ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༡༠༦). ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ, པུ་བྦ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཨ་པ་ར་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ ཙ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏྠ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན དེ་ཏི. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༥༩༢. ས་ངྑཱ་རཱཏི པུ་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ ཚ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཏེ་ར་ས ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཏ་ཡོ་པི ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟི.
ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཏི་ཀོ ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ དྭཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ, དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ. ཏཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ར་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་བྦཱ་པེ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨུ་བྷོ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏི་ཀོ པུ་རི་མ་ཏྟི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༩༣. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ དུ་ཀྑེ ཏཱ་ཝ པུ་བྦ་ནྟཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་པི ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ངྑཱ་རེ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ཏོ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ནི་རོ་དྷེ པ་ན མ་གྒེ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ་པི ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཙ ཨ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏེ་སུ་པི ཡ་ཉྙཱ་མ་ར་ཏ་པཱ་དཱི་སུ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཡ་ཉྙཱ་མ་ར་ཏ་པཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ སོ ཏཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་རོ་ག་མ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་མྤི པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི དེ་ཝ་ཙྪ་ར་ཀཱ་མ་ཀོ ཝི་ཡ མ་རུ་པྤ་པཱ་ཏཾ. སུ་ཁ་ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་པི ཙ ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནྟེ མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཛ་ནི་ཀཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་པྤ་སྶཱ་ད་ཏ་ཉྩ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ་པི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ས་ལ་བྷོ ཝི་ཡ དཱི་པ་སི་ཁཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏཾ, མ་དྷུ་བི་ནྡུ་གི་དྡྷོ ཝི་ཡ ཙ མ་དྷུ་ལི་ཏྟ་ས་ཏྠ་དྷཱ་རཱ་ལེ་ཧ་ནཾ. ཀཱ་མུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ས་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ དྭཱ་ར་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, བཱ་ལོ ཝི་ཡ གཱུ་ཐ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ, མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ ཙ ཝི་ས་ཁཱ་ད་ནཾ. ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཙཱ་པི ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཝི་ཡ པི་སཱ་ཙ་ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་མ་གྒ་ག་མ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝོ, ན ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཝི་དྭཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མྤི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མྤི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མྤི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ; སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ནེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༥༩༤. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ག་ཎྷཱ་མ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏ་ཏྲི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ, མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ, ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས) ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ ཙ སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༥༩༥. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་མཱུ་ལཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པ་ཊི་ཉྙཱ, ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ལོ་ཀེ ཝ་ཙ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་ས་ནེ པ་ན ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠) ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༠༥༩) མཱུ་ལཾ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ནཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི དྷ་མྨོ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝཱ, སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཡོ ཧི དྷ་མྨོ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡོ, ཧེ་ཏུ, ཀཱ་ར་ཎཾ, ནི་དཱ་ནཾ, ས་མྦྷ་ཝོ, པ་བྷ་ཝོ་ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནཾ. ཨི་ཏི མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཧེ་ཏུ, ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ.
སོ སཱ་ལི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ, མ་ཎི་པ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ མ་ཎི་ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ན ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི སོ ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡). ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཝི་ནཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ. ཡ་དི ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལོ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏཱུ་སུ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ.
ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཧེ་ཏཱུ་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ན ཀི་ཉྩི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ལ་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི དྷ་མྨཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལཱ ཝི་ཡ པཱ་ད་པཱ ཐི་རཱ ཧོ་ནྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་སེ་ཝཱ་ལཱ ཝི་ཡ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཨི་ཏི མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༩༦. ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) ཨོ་སཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ན ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་བྦ་ལོ པུ་རི་སོ ད་ཎྜཾ ཝཱ ར་ཛྫུཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི ཙེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༩༧. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ, སོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༣.༣) ཚ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ནོ ཙ ཁོ ཨེ་ཀ་ཏོ. ཡ་དཱ ཧི ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཚ་ནྡཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་དཱ ཚ་ནྡོ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཡཾ པ་ན དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སོ ནེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༣).
༥༩༨. ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ. ས་མ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་དྭ་ཡཾ བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ, ཡོ ཧི ཨེ་ས ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ན་ནྟ་རཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མོ, སོ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠོ དྷ་མྨོ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཙ དྷ་མྨཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤). ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, སྭེ་ཝ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ. བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ནཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནི་རུ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཙ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ནཱ་ནཾ ན་ཏྠི.
ཡ་མྤི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ཀཱ་ལཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏཾ, ཏཾ ‘‘ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༨) ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ནྟི ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན པ་ན ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་མྤི ཀཱ་ལཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཧི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི, མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝ་དཱ་མ. ཡ་སྨཱ ཙ ཀཱ་ལཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ལཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ་སཾ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟི ཧི ཨ་ན་ནྟ་རཱ. ས་ཎྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཊྛུ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ.
༥༩༩. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་ཧ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཀཱ་ས་སྶ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ. སོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ, ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ, རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལེ ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༦). ཨི་དཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༠༠. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཏི་ད་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཡ. སོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༧).
༦༠༡. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་སྶ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཏ་རུ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་པ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. སོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཚ་ཊྛོ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… སོ་ཏ… གྷཱ་ན… ཛི་ཝ྄ཧཱ… ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༨) ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཏྟོ.
༦༠༢. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལེ་ན ནི་སྶི་ཏོ ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ནི་སྶ་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན བྷུ་སོ ཨཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ, ཨེ་ཝཾ བྷུ་སོ ནི་སྶ་ཡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, པུ་བྦེ སུ་ཙི་ཎྞཱ་ནི ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, སེ་ཀྑཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟི, ཝོ་དཱ་ནཾ ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟི. སེ་ཀྑཱ མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏྟ་བྦ་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི, བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོཔི ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༩) ན་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟོ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་ཀྑེ་པེ པ་ན ནེ་སཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཙ དྷ་མྨཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤) ན་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ, ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༩) ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཀྑེ་པེ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. སོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ, པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནེ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཝི་ནཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ན པ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. པ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ནི་པྥཱ་དི་ཏོ ཝཱ ས་དྡྷཱ་སཱི་ལཱ་དི ཨུ་པ་སེ་ཝི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ‘‘ས་དྡྷཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, མ་གྒཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. སཱི་ལཾ, སུ་ཏཾ, ཙཱ་གཾ, པ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ནཾ དེ་ཏི…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ས་དྡྷཱ, སཱི་ལཾ, སུ་ཏཾ, ཙཱ་གོ, པ་ཉྙཱ ས་དྡྷཱ་ཡ, སཱི་ལ་སྶ, སུ་ཏ་སྶ, ཙཱ་ག་སྶ, པ་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༣) ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཙཱ་ཏི པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི.
༦༠༣. པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ. སོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. སོ་ཏ…པེ… གྷཱ་ན, ཛི་ཝ྄ཧཱ, ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, རཱུ་པ, ས་དྡ, ག་ནྡྷ, ར་ས, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. རཱུ་པ, ས་དྡ, ག་ནྡྷ, ར་ས, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལེ ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༠).
༦༠༤. པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ གི་ཛ྄ཛྷ་པོ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་སཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༡).
༦༠༥. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ག་ནྠཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཝི་ཡ. སོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ…པེ… ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༢).
༦༠༦. ཙི་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་བྦཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༣).
༦༠༧. ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨོ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ. སོ པ་ཝ་ཏྟེ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཏི་ཎྞ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཏི་ཎྞ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ. ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ. དྭེ ཁ་ནྡྷཱ དྭི་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཁ་ནྡྷཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི.
༦༠༨. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༥). པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་པི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༩) ཝུ་ཏྟཾ.
༦༠༩. ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ, སེ་སཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… སོ་ཏ… གྷཱ་ན… ཛི་ཝ྄ཧཱ… ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༦). པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་པི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༠) ཝུ་ཏྟཾ.
༦༡༠. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡཾ ས་བྦཱ་ནི་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནི ས་ཏྟ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༧). པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་པི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༡) ཝུ་ཏྟཾ.
༦༡༡. ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནི དྭཱ་ད་ས མ་གྒ་ངྒཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘མ་གྒ་ངྒཱ་ནི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༨). པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་པི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ པ་ན དྭེ་པི ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༡༢. ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༩).
༦༡༣. ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པི་ནོ་པི རཱུ་པཱི་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༤). ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ད་སྶ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཁ་ནྡྷཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ. ཝ་ཏྠུ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་པི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༤) ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ…པེ… ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཝ་ཏྠུ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཝ་ཏྠུ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཝ་ཏྠུ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༤).
༦༡༤. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ མཱ་ཏི་ཀཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢༡).
པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི་པི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཏི་ཎྞ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༥) ན་ཡེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༥) ཨེ་ཝཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི.
༦༡༥. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –‘‘ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ པ་ཊུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི.
ཏེ ཨེ་ཝ ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཝི་ག་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ པ་ཊུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི.
ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན པ་ན ཏ་ཐཱ ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀོ ཝི་ཡཱ་ཏི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༦༡༦. ཨེ་ཝ་མི་མེ་སུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ,
པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནཾ, དུ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ན;
པ་རེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ སཱ, ཨེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ མ་ཏཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སཱ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མོ་ཧ་ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ དྭི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ན པ་རེ་སནྟི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་སཱ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་སེ་ཝ་ན་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧེ་ཏུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ ནི་སྶ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ སཱ ཨེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ མ་ཏཱཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ མ་ཏཱ. སོ པ་ན་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
༦༡༧. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀིཾ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཀཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ནྟཱི་ཏི? ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ, ཡ་དི ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ཝ, ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙེ་པི ས་ནྟི, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ –
ཨེ་ཀཾ ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨི་དྷ, ནཱ་ནེ་ཀ་མ་ནེ་ཀ་ཏོ་པི ནོ ཨེ་ཀཾ;
ཕ་ལ་མ་ཏྠི ཨ་ཏྠི པ་ན ཨེ་ཀ-ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ནེ ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ན ཨི་དྷ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ཕ་ལ་མ་ཏྠི, ན ཨ་ནེ་ཀཾ. ནཱ་པི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨེ་ཀཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨུ་ཏུ་པ་ཐ་ཝཱི་བཱི་ཛ་ས་ལི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་ངྐུ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་སྶ ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧེ་ཏུཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཧི པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་མཱ་ཧ. ཕ་སྶོ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ་ཕ་སྶཾ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ. ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཕ་སྶ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཕ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝེ་ད་ནཾ ཕ་སྶ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ. ‘‘སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༠) པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ. པཱ་ཀ་ཊོ ཧི ཨེ་ཏྠ སེ་མྷོ, ན ཀ་མྨཱ་ད་ཡོ. ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ’’ཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༢) ཙ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༤) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ཏི པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ‘‘ཨ་ཝི་དྭཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མྤི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ན་པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༦༡༨. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀ་ཐཾ པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི? ན ཧི ནི་མྦ་བཱི་ཛ་ཏོ ཨུ་ཙྪུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཐཾ ན ཡུ་ཛྫི་སྶ་ཏི? ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི –
ཝི་རུ་དྡྷོ ཙཱ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཙ, ས་དི་སཱ་ས་དི་སོ ཏ་ཐཱ;
དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ སི་དྡྷོ, ཝི་པཱ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཏེ ཙ ན.
དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧི ཋཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ་དི་ཝི་རུ་དྡྷོ ཙཱ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ལོ་ཀེ སི་དྡྷོ. པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཧི ཨ་པ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋཱ་ན་ཝི་རུ་དྡྷོ པ་ཙྩ་ཡོ, པུ་རི་མ་སི་པྤཱ་དི་སི་ཀྑཱ ཙ པ་ཙྪཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ སི་པྤཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ. ཀ་མྨཾ རཱུ་པ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཙ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཨཱ་ལོ་ཀོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝི་རུ་དྡྷོ, གུ་ལཱ༹་ད་ཡོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཋཱ་ནཱ་ཝི་རུ་དྡྷཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ཙྪི་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཀི་ཙྩཱ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཙ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཝི་རུ་དྡྷཱ པ་ཙྩ་ཡཱ སི་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་སཱ་པི. ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧི ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཙ སཱ་ལི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་ས་དི་ས་མྤི རཱུ་པཾ ཨ་རཱུ་པ་སྶ, ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, གོ་ལོ་མཱ་ཝི་ལོ་མ-ཝི་སཱ་ཎ-ད་དྷི་ཏི་ལ་པི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཙ དུ་བྦཱ-ས་ར་བྷཱུ་ཏི་ཎ་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཡེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏེ ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཝི་རུ་དྡྷ་ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཱ ཨེ་ཝ.
ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ, ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ ཙ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཡ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ དུ་ཀྑེ ཏཱ་ཝ པུ་བྦ་ནྟཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.
༦༡༩. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ –
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ སཾ་སཱ་རེ, ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎེ;
ཡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ-དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཝི་མུ་ཡ྄ཧ་ཏི.
ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི སོ ཨེ་ཏེ, ས་ངྑཱ་རེ ཏི་ཝི་དྷེ ཡ་ཏོ;
ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་སཾ, ཏི་ཝི་དྷཱ་ན་མྤ་ཡཾ ཏ་ཏོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཡོ ཨེ་ཏེ་སུ ཝི་མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, སོ ཏི་ཝི་དྷེ་པེ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙེ. ཙུ་ཏི་ཡཱ ཏཱ་ཝ ཝི་མཱུ་ལ༹ྷོ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཙུ་ཏིཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟོ མ་ར་ཏི, ས་ཏྟ་སྶ དེ་ཧ་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི.
ཨུ་པ་པཱ་ཏེ ཝི་མཱུ་ལ༹ྷོ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཏྟ་སྶ ན་ཝ་ས་རཱི་ར་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི.
སཾ་སཱ་རེ ཝི་མཱུ་ལ༹ྷོ ཡོ ཨེ་ས,
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏོ སཾ་སཱ་རོ, ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་རཾ ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ར་སྨཱ ལོ་ཀཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི.
ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མཱུ་ལ༹ྷོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ དྷུ་ཝ་ཏོ སུ་ཁ་ཏོ སུ་བྷ་ཏོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་མཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝཱ, སོ ཨེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི ཙ ཀཱ་རེ་ཏི ཙ. སོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཎུ་ཨི་སྶ་རཱ་ད་ཡོ ཀ་ལ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་རཱི་རཾ ས་ཎྛ་པེ་ནྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. སོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཕུ་ས་ཏི, ཝེ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཎྷཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, གྷ་ཊི་ཡ་ཏི. སོ པུ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ནི་ཡ་ཏི་ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨) ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི.