༡༦. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༥༢༥. དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི – ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ གྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཛི་ཝ྄ཧི་ནྡྲི་ཡཾ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ –
ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི, ཀ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཱ;
བྷེ་དཱ་བྷེ་དཱ ཏ་ཐཱ ཀི་ཙྩཱ, བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཏཱ་ཝ ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. པ་ཙྪི་མེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ པ་ཋ་མཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ནི་ཊྛི་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཀོ པ་ན ནེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི? ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཊྛོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ. ཨི་ནྡ་དེ་སི་ཏ་ཊྛོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ. ཨི་ནྡ་དི་ཊྛ་ཊྛོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ. ཨི་ནྡ་སི་ཊྛ་ཊྛོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ. ཨི་ནྡ་ཛུ་ཊྛ་ཊྛོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ. སོ ས་བྦོ་པི ཨི་དྷ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ནྡོ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཀ་མྨཾ, ཀ་མྨེ་སུ ཀ་སྶ་ཙི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་ཉྫ་ནི་ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ནྟི. ཏེ་ན ཙ སི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ པ་ནེ་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་ནྡ་དེ་སི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་དི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མུ་ནི་ནྡེ་ན ཀཱ་ནི་ཙི གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ནི་ཙི བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ སེ་ཝི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ནྡ་ཛུ་ཊྛ་ཊྛེ་ནཱ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི.
ཨ་པི་ཙ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སི་དྡྷཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, ཏ་སྨིཾ ཏི་ཀྑེ ཏི་ཀྑ་ཏྟཱ མ་ནྡེ ཙ མ་ནྡ་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནེ་ཧི་པི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མོ་ཧོ་ཡེ་ཝ. སེ་སཱ་ནི ཏ་ཏྠ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི.
༥༢༦. ཀ་མ་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མཾ དེ་སི་ཏཱ་ནི. སོ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ སོ་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. སོ དུ་ཝི་དྷོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི. ཡ་ཉྩ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི. ཏཾ་ནི་རོ་དྷ་ཏྠཾ པ་ན ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི. ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ས དྷ་མྨོ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མོ་གྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་སྶེ་ཝ ཕ་ལ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ, ཨ་དྷི་ག་ཏེ ཙ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟེ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཀ་མོ.
བྷེ་དཱ་བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཙེ་ཏྠ བྷེ་དོ. ཏ་ཉྷི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་དོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཱ.
༥༢༧. ཀི་ཙྩཱཏི ཀིཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཙེ. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཾ ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏི་ཀྑ་མ་ནྡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མ་ནྡཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ, ཨི་དཾ ཀི་ཙྩཾ. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ. མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ. ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ནཾ. ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ནཾ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་པ་ནཾ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་དི་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་པྤ་ཧཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཱ.
༥༢༨. བྷཱུ་མི་ཏོཏི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནེ་ཝ. མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི. སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་མི་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཏཱི་ཎི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ཏོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ –
སཾ་ཝེ་ག་བ་ཧུ་ལོ བྷི་ཀྑུ, ཋི་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ;
ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་མུ་ཁཾ.
ས་ཙྩ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༥༢༩. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ་ནི པ་ན ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི – དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ –
ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ནི་བྦ་ཙ་ན, ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ;
ཨ་ཏྠ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝ, ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ.
ཀ་མ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ནི་ཙྪ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ;
ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ པ་བྷེ་དཱ, ཨུ་པ་མཱ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ.
སུ་ཉྙ་ཏེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དཱི་ཧི, ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏོ;
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝི་ཉྙུ་ནཱ སཱ་ས་ན་ཀྐ་མེ.
ཏ་ཏྠ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོཏི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ, ཡེ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛོ ནི་དཱ་ན་ཊྛོ སཾ་ཡོ་ག་ཊྛོ པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛོ. ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཊྛོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛོ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ཨ་མ་ཏ་ཊྛོ. མ་གྒ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ཊྛོ ད་སྶ་ན་ཊྛོ ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒ་སྶ མ་གྒ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༨). ཏ་ཐཱ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༡༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༥༣༠. ནི་བྦ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨི་དྷ དུ-ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཀུ་ཙྪི་ཏེ དི་སྶ་ཏི. ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཧི པུ་ཏྟཾ དུ་པྤུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཁཾ-ས་དྡོ པ་ན ཏུ་ཙྪེ. ཏུ་ཙྪཾ ཧི ཨཱ་ཀཱ་སཾ ‘‘ཁ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཋ་མ་ས་ཙྩཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཏུ་ཙྪཾ བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཏུ་ཙྪ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སཾ-ཨི་ཏི ཙ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘ས་མཱ་ག་མོ ས་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༩༦; ཝི་བྷ. ༡༩༩) སཾ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨུ-ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་དི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༨༤) ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ. ཨ་ཡ-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ས་ཏི དུ་ཀྑ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི དུ་ཀྑ་སྶ སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ནི-ས་དྡོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ, རོ་དྷ-ས་དྡོ ཙ ཙཱ་ར་ཀཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏྠ སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་རོ་དྷ་སྶ ས་བྦ་ག་ཏི་སུ་ཉྙ་ཏྟཱ, ས་མ་དྷི་ག་ཏེ ཝཱ ཏ་སྨིཾ སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་རོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ནྟི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཊི་པ་དཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༥༣༡. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི…པེ… ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨). ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༧) ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༣༢. ཀ་ཐཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ? ཨེ་ཏྠ ཧི བཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ས་ནྟཱ་པ་ན་ར་སཾ, པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་བྷ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ, པ་ལི་བོ་དྷ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ནྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཙྩུ་ཏི་ར་སཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ནི་ཡྻཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ར་སཾ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནི་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ས་ངྑ་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༣༣. ཨ་ཏྠ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཀོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཙེ? ཡོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ཡཱ་ཝ ཝི་པ་རཱི་ཏོ, མ་རཱི་ཙི་ཝ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བཱ་དྷ་ན་པྤ་བྷ་ཝ་ས་ནྟི་ནི་ཡྻཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ཨ་གྒི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ, ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ –
ནཱ་བཱ་དྷ་ཀཾ ཡ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཾ ན བཱ་དྷ་ཀཾ;
བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.
ཏཾ ཝི་ནཱ ནཱ་ཉྙ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ན ཧོ་ཏི ན ཙ ཏཾ ཏ་ཏོ;
དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཨི་ཏི ས་ཙྩཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ.
ནཱ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ནྟི, ས་ནྟཾ ན ཙ ན ཏཾ ཡ་ཏོ;
ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.
མ་གྒཱ ཨ་ཉྙཾ ན ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནོ ན ཙཱ་པི སོ;
ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨི་ཏི སོ ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏོ.
ཨི་ཏི ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས, བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སྭ་པི;
དུ་ཀྑཱ་དཱི་སྭ་ཝི་སེ་སེ་ན, ས་ཙྩ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧུ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༣༤. ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ? ཨི་དྷཱ་ཡཾ ས་ཙྩ-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༢༤) ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ. ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣) ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནཱ པ་ཝཱ་དི་ཡཱ་སེ ཀུ་ས་ལཱ་ཝ་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༡) དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཧི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༠) པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙེ་ཝ མ་གྒེ ཙ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༡༦) ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༣༥. ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོཏི ཀ་སྨཱ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནཱུ་ནཱ་ནི ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་པ་ནེ་ཡྻཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ས་མྦྷོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ – ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༦).
ཨ་པི་ཙ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཨུ་པཱ་ཡཾ. ཨི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཐཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཏ་ཎྷཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ནཾ, ཨཱ་ལ་ཡ་ཨཱ་ལ་ཡཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏུ་པཱ་ཡཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༣༦. ཀ་མ་ཏོཏི ཨ་ཡ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ. ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟེ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. བྷ་ཝ་སུ་ཁ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྑ་མཱ་ཧ. ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མུ་ད་ཡཾ. ཏ་ཏོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ག་ཝེ་སཱི་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ནི་རོ་དྷཾ. ཏ་ཏོ ནི་རོ་དྷཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ མ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་མ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༣༧. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཙྪ་ཡཱཏི ཡེ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ་པི དུ་ཀྑཱ, མ་ར་ཎ་མྤི དུ་ཀྑཾ, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ་པི དུ་ཀྑཱ, ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ, པི་ཡེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ, ཡ་མྤི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཏ་མྤི དུ་ཀྑཾ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༩༠) དུ་ཀྑ་ནི་དྡེ་སེ དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ, ‘‘ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༣) ས་མུ་ད་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཏི་ཝི་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ, ‘‘ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༤) ཨེ་ཝཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༥) ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཙྪ་ཡཱ་པི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ
ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སོ
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨ་ཡ་ཉྷི ཛཱ་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤; པཱ་རཱ. ༡༢) ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཏྠི, ཝི་སཱ་ཁེ, ནི་ག་ཎྛཱ ནཱ་མ ས་མ་ཎ་ཛཱ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༧༡) ཨེ་ཏྠ ནི་ཀཱ་ཡེ. ‘‘ཛཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༧༡) ཨེ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཡཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༤) ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ. ‘‘ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༠༧) ཨེ་ཏྠ པ་སཱུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༣༣༡) ཨེ་ཏྠ ཀུ་ལེ. ‘‘ཡ་ཏོ་ཧཾ, བྷ་གི་ནི, ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡) ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལེ.
༥༣༨. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཁ་ནྡྷེ་སྭེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡ་མྤི ཙ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡེ ཡེ ཁ་ནྡྷཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ.
སཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ.
༥༣༩. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་སཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི ཙེ? ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཧི དུ་ཀྑཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཾ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཾ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཾ. ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལ་ད་ནྟ་སཱུ་ལ་རཱ་ག་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་དོ་ས་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ. ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྑ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ. པཱ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྑ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ སེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦ་མྤི ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ཡཾ ཏཾ བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཡ་ཉྩ སུ་ག་ཏི་ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑཱ.
༥༤༠. ཏ་ཏྲི་དཾ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་ཀྑཾ – ཨ་ཡཾ ཧི ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནོ ན ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཀྐཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལ་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེ ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ར་མ་དུ་གྒ་ནྡྷ་པ་ཝ་ན་ཝི་ཙ་རི་ཏེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཛེ་གུ་ཙྪེ ཀུ་ཙྪི་པ་དེ་སེ པཱུ་ཏི་མ་ཙྪ་པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་ས་ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ་དཱི་སུ ཀི་མི ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟོ ད་ས མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨུ་སྨ་ནཱ པུ་ཊ་པཱ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་མཱ་ནོ པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ སེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི, ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ པ་ན སོ མཱ་ཏུ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པ་ཀྑ་ལ་ན་ག་མ་ན་ནི་སཱི་ད་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ཨེ་ལ༹་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ས་པྤ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཨོ་དྷཱུ་ན་ན་ནི་དྡྷཱུ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཡ་ཉྩ མཱ་ཏུ སཱི་ཏཱུ་ད་ཀ་པཱ་ན་ཀཱ་ལེ སཱི་ཏ་ན་ར་ཀུ་པ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ, ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཡ, ལོ་ཎ་མྦི་ལཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཁཱ་རཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཏི་བྦཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨི་དཾ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ པ་ན་སྶ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་སུ་ཧ་ཛྫཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་ད་སྶ་ནཱ་ར་ཧེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཚེ་ད་ན་ཕཱ་ལ་ནཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ག་བྦྷ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་མྨ་ཛེ་ཧི ཝཱ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ན་ར་ཀ་པ་པཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཡོ་ནི་མ་གྒཾ པ་ཊི་པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེ་ན ཡོ་ནི་མུ་ཁེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཝི་ཡ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནཱ་ག་སྶ ན་ར་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ས་ངྒྷཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ པ་ན ཛཱ་ཏ་སྶ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཎ་ས་དི་ས་སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎ་ན་ཧཱ་པ་ན་དྷོ་ཝ་ན་ཙོ་ལ༹་པ་རི་མ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཙི་མུ་ཁ་ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཕཱ་ལ་ན་ས་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་དྷེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་བྦ་ནྡྷ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ པ་ན པ་ར་ཏོ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ནྟི.
ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶ ས་བྦ་སྶཱ་པི དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༥༤༡. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
ཛཱ་ཡེ་ཐ ནོ ཙེ ན་ར་ཀེ་སུ ས་ཏྟོ,
ཏ་ཏྟ་གྒི་དཱ་ཧཱ་དི་ཀ་མ་པྤ་ས་ཡ྄ཧཾ;
ལ་བྷེ་ཐ དུ་ཀྑཾ ནུ ཀུ་ཧིཾ པ་ཏི་ཊྛཾ,
ཨི་ཙྩཱ་ཧ དུ་ཀྑཱ་ཏི མུ་ནཱི་དྷ ཛཱ་ཏིཾ.
དུ་ཀྑཾ ཏི་ར་ཙྪེ་སུ ཀ་སཱ་པ་ཏོ་ད-
ད་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་དི་བྷ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཾ;
ཡཾ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཛཱ་ཏིཾ,
ཝི་ནཱ ཏ་ཧིཾ ཛཱ་ཏི ཏ་ཏོ་པི དུ་ཀྑཱ.
པེ་ཏེ་སུ དུ་ཀྑཾ པ་ན ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ-
ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་པྤ་བྷ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ;
ཡ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་སྶ ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི,
ཏ་སྨཱ་པི དུ་ཀྑཾ མུ་ནི ཛཱ་ཏི་མཱ་ཧ.
ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཙ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱི་ཏེ,
ལོ་ཀ་ནྟ་རེ ཡཾ ཨ་སུ་རེ་སུ དུ་ཀྑཾ;
ན ཏཾ བྷ་ཝེ ཏ་ཏྠ ན ཙ་སྶ ཛཱ་ཏི,
ཡ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ཏ་ཏོ་པི དུ་ཀྑཱ.
ཡ་ཉྩཱ་པི གཱུ་ཐ་ན་ར་ཀེ ཝི་ཡ མཱ་ཏུ་ག་བྦྷེ,
ས་ཏྟོ ཝ་སཾ ཙི་ར་མ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཉྩ;
པ་པྤོ་ཏི དུ་ཀྑ་མ་ཏི་གྷོ་ར་མི་ད་མྤི ན་ཏྠི,
ཛཱ་ཏིཾ ཝི་ནཱ ཨི་ཏི་པི ཛཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི དུ་ཀྑཱ.
ཀིཾ བྷཱ་སི་ཏེ་ན བ་ཧུ་ནཱ ན་ནུ ཡཾ ཀུ་ཧི་ཉྩི,
ཨ་ཏྠཱི་དྷ ཀི་ཉྩི་ད་པི དུ་ཀྑ་མི་དཾ ཀ་དཱ་ཙི;
ནེ་ཝ་ཏྠི ཛཱ་ཏི་ཝི་ར་ཧེ་ན ཡ་ཏོ མ་ཧེ་སི,
དུ་ཀྑཱ་ཏི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨི་མ་མཱ་ཧ ཛཱ་ཏི་ནྟི.
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཛ་རཱ་ནི་དྡེ་སོ
༥༤༢. ཛ་རཱ་པི དུ་ཀྑཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ ཛ་རཱ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ, ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ཏོ ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཁ་ནྡྷ་པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ, སཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཛ་རཱ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, མ་ར་ཎཱུ་པ་ན་ཡ་ན་ར་སཱ, ཡོ་བྦ་ན་ཝི་ནཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ. ཡཾ ཧི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སི་ཐི་ལཱི་བྷཱ་ཝ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡོ་བྦ་ན་ཝི་ནཱ་ས་བ་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ས་ཏི་མ་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ར་པ་རི་བྷ་ཝཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཛ་རཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨ་ངྒཱ་ནཾ སི་ཐི་ལཱི་བྷཱ་ཝཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ;
ཡོ་བྦ་ན་སྶ ཝི་ནཱ་སེ་ན, བ་ལ་སྶ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏོ.
‘‘ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ ས་ཏཱ་དཱི་ནཾ, པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ;
ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ, བྷི་ཡྻོ བཱ་ལ་ཏྟ་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པ་པྤོ་ཏི དུ་ཀྑཾ ཡཾ མ་ཙྩོ, ཀཱ་ཡི་ཀཾ མཱ་ན་སཾ ཏ་ཐཱ;
ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཛ་རཱ་ཧེ་ཏུ, ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ དུ་ཁཱ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ཛ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ
༥༤༣. མ་ར་ཎ་མྤི དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི དུ་ཝི་དྷཾ མ་ར་ཎཾ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (དྷཱ་ཏུ. ༧༡). ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་དོ ཙ, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཙྩཾ མ་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༨༡). ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ར་ཎཾ ས་ར་ས་མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎ་ནྟི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཙུ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཡོ་ག་ར་སཾ, ག་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. དུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘པཱ་པ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་དི-ནི་མི་ཏྟ་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ;
བྷ་དྡ་སྶཱ་པ་ས་ཧ་ནྟ་སྶ, ཝི་ཡོ་གཾ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ;
མཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཡཾ དུ་ཀྑཾ, མཱ་ན་སཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ས་བྦེ་ས་ཉྩཱ་པི ཡཾ ས་ནྡྷི-བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཀཾ;
ཝི་ཏུ་ཛྫ་མཱ་ན་མ་མྨཱ་ནཾ, ཧོ་ཏི དུ་ཀྑཾ ས་རཱི་ར་ཛཾ.
ཨ་ས་ཡ྄ཧ་མ་པྤ་ཏི་ཀཱ་རཾ, དུ་ཀྑ་སྶེ་ཏ་སྶི་དཾ ཡ་ཏོ;
མ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྠུ ཏེ་ནེ་ཏཾ, དུ་ཀྑ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཡཾ མ་ར་ཎེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
སོ་ཀཱ་དི་ནི་དྡེ་སཱ
༥༤༤. སོ་ཀཱ་དཱི་སུ སོ་ཀོ ནཱ་མ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཕུ་ཊྛ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པོ. སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ར་སོ, ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. དུ་ཀྑོ པ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ སོ་ཀོ, ཝི་ས་ས་ལླཾ་ཝ ཏུ་ཛྫ་ཏི;
ཨ་གྒི་ཏ་ཏྟོ་ཝ ནཱ་རཱ་ཙོ, བྷུ་སཾ་ཝ ད་ཧ་ཏེ པུ་ན.
‘‘ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཙ བྱཱ་དྷི-ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྷེ་ད་ནཾ;
དུ་ཀྑ་མྤི ཝི་ཝི་དྷཾ ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཡཾ སོ་ཀེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
པ་རི་དེ་ཝོ
༥༤༥. པ་རི་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཕུ་ཊྛ་སྶ ཝ་ཙཱི་པ་ལཱ་པོ. སོ ལཱ་ལ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, གུ་ཎ་དོ་ས་ཀི་ཏྟ་ན་ར་སོ, ས་མྦྷ་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. དུ་ཀྑོ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཡཾ སོ་ཀ་ས་ལླ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ,
ཀ་ཎྛོ་ཊྛ་ཏཱ་ལུ་ཏ་ལ་སོ་ས་ཛ་མ་པྤ་ས་ཡ྄ཧཾ;
བྷི་ཡྻོ་དྷི་མ་ཏྟ་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཾ,
དུ་ཀྑོ་ཏི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་རི་དེ་ཝེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
དུ་ཀྑཾ
༥༤༦. དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཀཱ་ཡ་པཱི་ལ༹་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ, ཀཱ་ཡི་ཀཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. དུ་ཀྑཾ པ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏོ མཱ་ན་ས་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘པཱི་ལེ༹་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་མི་དཾ, དུ་ཀྑ་ཉྩ མཱ་ན་སཾ བྷི་ཡྻོ;
ཛ་ན་ཡ་ཏི ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ, དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
དོ་མ་ན་སྶཾ
༥༤༧. དོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ མཱ་ན་སཾ དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཙི་ཏྟ་པཱི་ལ༹་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, མ་ནོ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ར་སཾ, མཱ་ན་ས་བྱཱ་དྷི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. དུ་ཀྑཾ པ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཙ. ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་ས་མ་པྤི་ཏཱ ཧི ཀེ་སེ པ་ཀི་རི་ཡ ཀ་ནྡ་ནྟི, ཨུ་རཱ་ནི པ་ཊི་པི་ས་ནྟི, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ པ་པ་ཏ་ནྟི, ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨུ་བྦ་ནྡྷ་ནྟི, ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘པཱི་ལེ༹་ཏི ཡ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ པཱི་ལ༹་ནཾ ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི;
དུ་ཀྑ་ནྟི དོ་མ་ན་སྶཾ, ཝི་དོ་མ་ན་སྶཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཱུ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ
༥༤༨. ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ནཱ་མ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཏོ དོ་སོ་ཡེ་ཝ. ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨེ་ཀེ. སོ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ནི་ཏྠུ་ན་ན་ར་སོ, ཝི་སཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. དུ་ཀྑོ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝི་སཱ་ད་ན་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ པ་རི་ད་ཧ་ནཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་སཱ་ད་ནཱ ཙ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ;
ཡཾ དུ་ཀྑ་མུ་པཱ་ཡཱ་སོ, ཛ་ནེ་ཏི དུ་ཀྑོ ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནྡ་གྒི་ནཱ ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཛ་ནེ པཱ་ཀོ ཝི་ཡ སོ་ཀོ. ཏི་ཀྑ་གྒི་ནཱ པ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་དེ་ཝོ. བ་ཧི་ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཝ་སེ་ས་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ པཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ
༥༤༩. ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ཧི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. སོ ཨ་ནི་ཊྛ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ར་སོ, ཨ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. དུ་ཀྑོ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘དི་སྭཱ་ཝ ཨ་པྤི་ཡེ དུ་ཀྑཾ, པ་ཋ་མཾ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སི;
ཏ་དུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མྦྷཱུ་ཏ-མ་ཐ་ཀཱ་ཡེ ཡ་ཏོ ཨི་དྷ.
‘‘ཏ་ཏོ དུ་ཀྑ་དྭ་ཡ་སྶཱ་པི, ཝ་ཏྠུ་ཏོ སོ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
དུ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་མོ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.