༡༢. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ནི་དྡེ་སོ
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ
༣༦༥. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་སཾ ལོ་ཀི་ཀཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཡ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ སཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཐི་ར་ཏ་རཱ ཙ, སོ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཡ ཐི་ར་ཏ་རཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཐཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་བྷི་སྶཱ་མ.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༣༨) ན་ཡེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ, དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎཾ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཉཱ་ཎ་ནྟི པ་ཉྩ ལོ་ཀི་ཀཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ –
ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ, ཀ་སི་ཎ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ནུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཛྷཱ་ན་ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཨ་ངྒ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ, ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ, ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི.
ཨི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ད་མེ་ཏ་བྦཾ.
༣༦༦. ཀ་ཏ་མཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མཾ…པེ… ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ནྟི. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎེ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མཾ ནཱ་མ.
ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་པ་ཊི་ལོ་མཾ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ, ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ་པི པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ ནཱ་མ.
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མཾ ནཱ་མ.
ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མཾ ནཱ་མ.
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་སི་ཎཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐ་མ་ནཾ ཛྷཱ་ནུ་ཀྐ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་མཱུ་ལི་ཀཱ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎེ, ཏ་ཏོ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎེ, ཏ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐ་མ་ནཾ ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎེ ཏ་ཏི་ཡཾ, ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ཙེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྐ་མ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ངྒ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎེ…པེ… ཏ་དེ་ཝ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎེ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎེ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མ.
པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཾ…པེ… ཨི་དཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་མྤི ཨེ་ཀེ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྡྷཱ ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁཾ ན ཧོ་ཏི.
༣༦༧. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་ད་མེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཧི ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་མྤི བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནཾ བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣེ ནི་མི་ཏྟེ ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཱ་དྷི་ག་མོ བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་དྷི་ག་ཏ་པྤ་ན་སྶ ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནཾ བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི. ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ད་མི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ནཱ་མ བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི. ཝི་ཀུ་བྦ་ན་པྤ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟཱི ཧོ་ཏི. ཐེ་ར་མྦ་ཏྠ་ལེ མ་ཧཱ་རོ་ཧ་ཎ་གུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ་སུ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝ་སྶི་ཀོ ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏཾ པ་ན་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཙེ ར་ཀྑི་ཏོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ ས་བྦེ ག་ར་ཧ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་མ ‘ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སཱུ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ནཱ་མ མ་ལཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་ས་ཧ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ་པི ཙ ས་ཏི པ་ར་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝོ བྷཱ་རོ, ས་ཏེ་སུ ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, གི་རི་བྷ་ཎྜ་ཝཱ་ཧ་ན་པཱུ་ཛཱ་ཡ མཱ་རེ་ན ཨ་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཐ་ཝིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶ་པ་རི་ཏྟཱ་ར་ཀོ ཐེ་རོ ཝི་ཡ.
བ་ལ་ཝ་པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་ནཾ པ་ན བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་ཉྩ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ཨ་ཉྙེ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་བྷེ་དཱ གུ་ཎཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རོ ཨ་གྒི་དྷ་མ་ནཱ་དཱི་ཧི སུ་ཝ་ཎྞཾ མུ་དུཾ ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ མ་ཏྟི་ཀཾ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏཾ མུ་དུཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཨི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ད་མེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡ་སཱི་ས་ཙི་ཏྟ་སཱི་ས་ཝཱི་རི་ཡ་སཱི་ས་ཝཱི་མཾ་སཱ་སཱི་ས་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ མུ་དུཾ ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ན ཀ་སི་ཎེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ནཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༣༦༨. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ སོཏི སོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཡོ་གཱི. ཨེ་ཝནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྐ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་དི་ནཱ ཀ་མེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏེཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ. ཙི་ཏྟེཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ. པ་རི་སུ་དྡྷེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ, པ་བྷ་སྶ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ གྷཱ་ཏེ་ན ཝི་ཧ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཨ་ངྒ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ. ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ. ཨ་ངྒ་ཎེ་ན ཧི ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་སྶ་ཏི. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ, ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཧི ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མུ་དུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ, ཀ་མྨ་ཀྑ་མེ ཀ་མྨ་ཡོ་གྒེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་དུཾ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏི སུ་ད་ནྟ་མི་ཝ སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཾ མུ་དུ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༢༢).
ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏེ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ, ཨ་ཙ་ལེ ནི་རི་ཉྫ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏེ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ. ས་དྡྷཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི. ས་ཏི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་མཱ་དེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི. པ་ཉྙཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏི. ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ངྒ་ཎེ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན (མ. ནི. ༡.༥༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ་ན ཀ་མྨ་ནི་ཡེ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ་ན ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་ད་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ནྟི.
ད་ས་ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ
༣༦༩. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི, ནི་པྥ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛེ་ན ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཉྷི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏི ཙ, ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༧༧༢). ཏ་ཐཱ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, པ་ཊི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, པ་ཊི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༢).
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི. ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ཡེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ ཧི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཕ་ལ་པྤ་ས་ཝ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ས་ཙེ པ་ཎི་ད་ཧི་སྶ་ཏི ‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི, ཏ་སྶ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༥༢).
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྡྷི. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏི ཨི་དྡྷི་ཡོཏི ད་ས ཨི་དྡྷི་ཡོ’’. པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ད་ས ཨི་དྡྷི་ཡོ? ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི, ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ཨི་དྡྷི, མ་ནོ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི, ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི, ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷི, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷི, པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི, ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༩).
༣༧༠. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀོ བ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘བ་ཧུ་ཀོ ཧོ་མཱི’’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༠) ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ ཨི་དྡྷི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ.
༣༧༡. ‘‘སོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ…པེ… ཝི་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༣) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྡྷི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ.
༣༧༢. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏི རཱུ་པིཾ མ་ནོ་མ་ཡ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༤) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྡྷི ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་སྶེ་ཝ མ་ནོ་མ་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ.
༣༧༣. ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏཾ་ཁ་ཎེ ཝཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་སེ་སོ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ཊྛོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཊྛོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀྐུ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༥).
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀྐུ་ལོ ད་ཧ་རོ་ཝ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ ན་དི་ཡཱ ནྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ དྷཱ་ཏི་ཡཱ པ་མཱ་དེ་ན སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏོ. ཏ་མེ་ནཾ མ་ཙྪོ གི་ལི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ཏི་ཏྠཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྲ ཏཾ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཀྐི་ཎི. སཱ མ་ཙྪེ སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ནཾ པ་ཙི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཕཱ་ལེ་ནྟཱི མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦཾ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀྐུ་ལ་སྶ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. ཝ་ཏྠུ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
སཾ་ཀི་ཙྩ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ན ག་བྦྷ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ མཱ་ཏཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶཱ ཙི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ དཱ་ར་ཀོ སཱུ་ལ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་ཊེ པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་དྡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ དཱ་ར་ཀོ ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ.
བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ན པི་ཏཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶོ. སོ དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀ་ཊེ་ན ཨ་ཊ་ཝིཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་རུ་བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཐ་སྶ གོ་ཎཱ ཡུ་གཾ ཨོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སོ ས་ཀ་ཊ་མཱུ་ལེ པུ་ཏྟ་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ག་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྭཱ་རཾ པི་ཧི་ཏཾ. དཱ་ར་ཀ་སྶ ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཀྑཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏེ་པི བ་ཧི་ན་ག་རེ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. ཝ་ཏྠུ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
༣༧༤. ས་མཱ་དྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏཾ་ཁ་ཎེ ཝཱ ས་མ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་སེ་སོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཊྛོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ཊྛོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཉྫཱི་ཝ་སྶ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༦).
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀོ དུ་ཊྛ་ཡ་ཀྑོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི སཱི་སེ པ་ཧཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཡ་སྶ མེ་གྷ་སྶ ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ཏོ ས་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཐེ་རོ ཏ་སྶ པ་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ན ཀོ་ཙི ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཝ་ཏྠུ པ་ན ཨུ་དཱ་ནེ (ཨུ་དཱ. ༣༤) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ས་ཉྫཱི་ཝ་ཏྠེ་རཾ པ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་གོ་མ་ཡཱ་ནི ས་ངྐ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཾ་སུ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་མ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཝ་ཏྠུ པ་ན སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༥༠༧) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཁཱ་ཎུ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ར་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་སྶ་མི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨོ་རོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཐེ་རོ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་ར་ག་ཏེ་ན པ་སཱ་དེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡). ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཧི བྷ་ཎྜ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི.
ཨུ་ཏྟ་རཱ པ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི་སྶ དྷཱི་ཏཱ. ཏ་སྶཱ སི་རི་མཱ ནཱ་མ ག་ཎི་ཀཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྟ་ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི. ཨུ་ཏྟ་རཱ ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མེ་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏེ་ལཾ པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷི. ཝ་ཏྠུ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཨུ་དེ་ན་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་སྶཱ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཀུ་པི་ཏོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི དྷ་ནུཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ས་པཱི་ཏཾ ཁུ་ར་པྤཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་རི. རཱ་ཛཱ ནེ་ཝ ས་རཾ ཁི་པི་ཏུཾ ན ཨོ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ དེ་ཝཱི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀི་ལ་མ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ ཀི་ལ་མཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི དྷ་ནུཾ ཨོ་རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ས་རོ ར་ཉྙོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ དེ་ཝཱི ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ ན་པྤ་དུ་སྶི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨོ་ཝ་དི. ཨི་ཏི ར་ཉྙོ ས་རཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨི་དྡྷཱི་ཏི.
༣༧༥. པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙི་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཀཱ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷི? ཨི་དྷ – བྷི་ཀྑུ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ‘པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༧). ཨ་ཡ་ཉྷི ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཏཱ་ཡ ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ ཨ་ནི་ཊྛེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ ཨི་ཊྛེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་སུ་བྷ་ཕ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ་སུ ཏ་དེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ་སུ ཙ ཏ་དེ་ཝ ཨ་སུ་བྷ་ཕ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ན ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ ཙ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི? ཨ་ནི་ཊྛ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཕ་ར་ཏི དྷཱ་ཏུ་སོ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༣.༡༧) ན་ཡེ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༧༦. པ་ཀྑཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝེ་ཧཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དི་ཀཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷི? ས་བྦེ་སཾ པ་ཀྑཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཉྩ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༨). ཨེ་ཏྠ ཧི ས་བྦེ་སཾ པ་ཀྑཱི་ནཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ ཝི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ས་བྦེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༠) ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ ཕུ་སྶ་མི་ཏྟཱ དྷ་མྨ་གུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨི་དྡྷཱི་ཏི.
༣༧༧. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཧཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དི་ཀཱ པ་ན པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི? རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཝེ་ཧཱ་སཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་སྶ་བ་ནྡྷ་གོ་བ་ནྡྷ་པུ་རི་སེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཛོ་ཏི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. ཛ་ཊི་ལ་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. གྷོ་སི་ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. མེ་ཎྜ་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷཱི’’ཏི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ན པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏེ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཝི་སེ་སོ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཛོ་ཏི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཎི་པཱ་སཱ་དོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཙ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. ཛ་ཊི་ལ་ཀ་སྶ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི. གྷོ་སི་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ ཀ་ཏེ་པི ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. མེ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ་ནཾ མེ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི. པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི, ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཙ་ནྡ་པ་དུ་མ་སི་རཱི, པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི, སུ་ཎི་སཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝཱི, དཱ་སོ པུ་ཎྞོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཏེ་སུ སེ་ཊྛི་སྶ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་ས་ཀོ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ པཱུ་རེ་ནྟི. བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ཀེ པ་རི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི. པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མྤི དེ་ནྟ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ ན ཁཱི་ཡ་ནྟི. སུ་ཎི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཝཱི་ཧི་ཏུ་མྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མྤི བྷཱ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ དྷ་ཉྙཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི. དཱ་ས་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ན་ངྒ་ལེ་ན ཀ་ས་ཏོ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ ཨི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཏི ཙུ་དྡ་ས མ་གྒཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨི་དྡྷི.
༣༧༨. ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཧཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དི་ཀཱ པ་ན ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི? ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རཱ ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པི་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཧ་ཏྠི་མྤི ད་སྶེ་ནྟི…པེ… ཝི་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ ད་སྶེ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༨).
༣༧༩. ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ན ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཊྛོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཊྛོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༨). ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པཱ་ལི༹་ས་དི་སཱ་ཝ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་པྤ་ཀ་མྨཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཏི་ཎྞཾ བེ་དཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ས་ན་ཝ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ. (༡༠)
ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ད་ས་སུ ཨི་དྡྷཱི་སུ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ་མ་ནོ་མ་ཡཱ་ཨི་དྡྷི་ཡོ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ.
༣༨༠. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཡ, ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀ་པྤཱ་ཡ ཝཱ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱིཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་སེ་ཏི. ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཨི་དྡྷི་པོ་ཎཾ ཨི་དྡྷི་པ་བྦྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. སོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷནྟི ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཕུ་ས་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱཏི ཨི་དྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ. བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཙ་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ པ་ཉྷཾ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི སོ་ལ༹་ས ཙ མཱུ་ལཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ.
༣༨༡. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ཏ་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོ? ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་བྷཱུ་མི པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ, པཱི་ཏི་སུ་ཁ་བྷཱུ་མི དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་བྷཱུ་མི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་བྷཱུ་མི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ. ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོ ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ན་ཏཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༩). ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཡ་སྨཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎེ་ན ཙ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཙ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཀཱ་ཡོ ཨི་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡེ་ཝ.
༣༨༢. ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ… ཙི་ཏྟ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ…པེ… ཨི་དྡྷི་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༩). ཨེ་ཏྠ ཙ ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཚ་ནྡཱ་དྷི་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ. ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ཨུ་པེ་ཏཾ. ཨི་དྡྷི་པཱ་དནྟི ནི་པྥ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་དྡྷཱི་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ད་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ས་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏི ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༣༤).
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཛྫ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པཱ་དོ. པཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཚ་ནྡཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཚ་ནྡ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ…པེ… པ་ད་ཧ་ཏི, ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡོ ཨ་ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཨི་མེ ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༨༢༥). ཨེ་ཝཾ སེ་སི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༨༣. ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནཱིཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི? ཚ་ནྡ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཾ. ཚ་ནྡོ ན ས་མཱ་དྷི, ས་མཱ་དྷི ན ཚ་ནྡོ. ཨ་ཉྙོ ཚ་ནྡོ, ཨ་ཉྙོ ས་མཱ་དྷི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ… ཙི་ཏྟ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ… ཝཱི་མཾ་ས་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཾ. ཝཱི་མཾ་སཱ ན ས་མཱ་དྷི, ས་མཱ་དྷི ན ཝཱི་མཾ་སཱ. ཨ་ཉྙཱ ཝཱི་མཾ་སཱ, ཨ་ཉྙོ ས་མཱ་དྷི. ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ…པེ… ཨི་དྡྷི་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༩). ཨེ་ཏྠ ཧི ཨི་དྡྷི་མུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཝ ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༣༨༤. སོ་ལ༹་ས མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ཏི མཱུ་ལཱ་ནི? སོ་ལ༹་ས མཱུ་ལཱ་ནི – ཨ་ནོ་ན་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨ་ནུ་ནྣ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨ་ན་བྷི་ན་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ རཱ་གེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨ་ན་པ་ན་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྱཱ་པཱ་དེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མ་རཱ་གེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ས་ཏི་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་མཱ་དེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ. ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི སོ་ལ༹་ས མཱུ་ལཱ་ནི ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ…པེ… ཨི་དྡྷི་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༩).
ཀཱ་མ་ཉྩ ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ བྷཱུ་མི་པཱ་ད་པ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟོ. པུ་རི་མོ ཙ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠ་མྤི པུ་ན ཝུ་ཏྟོ.
༣༨༥. ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོཏི སྭཱ་ཡ་མེ་ཏེ ཨི་དྡྷི་ཡཱ བྷཱུ་མི་པཱ་ད་པ་ད་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ ས་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ‘‘ས་ཏཾ ཧོ་མི ས་ཏཾ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཧ་སྶཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པུ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྭེ་ཝཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝཱ ས་ཧ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝཱ, ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, ནོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ. ཏཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་མི་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ.
༣༨༦. ཡ་མྤི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀོ བ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘བ་ཧུ་ཀོ ཧོ་མཱི’ཏི, བ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༠). ཏ་ཏྲཱ་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་ས་མྤི པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན བ་ཧུ་ཀོ ཧོ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’’ཏི, ཏཾ བ་ཧུ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ ཀི་ར དྭེ་བྷཱ་ཏ་རོ པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ནྠ་ཀཱ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཛེ་ཊྛོ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ –
པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་དཾ སུ་ག་ནྡྷཾ, པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ;
ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ, ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ་ཏི. (ཨ. ནི. ༥.༡༩༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི པ་གུ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨ་བྷ་བྦོ ཏྭཾ སཱ་ས་ནེ་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་རི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ ཐེ་རོ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ རོ་ད་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ རོ་ད་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཙི་ཀྑི. བྷ་ག་ཝཱ ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་མ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷ་བྦོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མཱ སོ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཏཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཧ་ནྡ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏོ ཏཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ, ན་ཏྠེ་ཏྠ དོ་སོ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ནཱ་ཡཾ དོ་སོ་ཏི ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ་ས་མཱི་པཾ པཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘རཱ་གོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི,
རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏཱ,
ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ.
‘‘དོ་སོ …པེ….
‘‘མོ་ཧོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི,
མོ་ཧ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏཱ,
ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༩);
ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཡཱ་གུ་ཡཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀིཾ བྷ་ནྟེ་ཏི པུ་ཙྪི. ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. སོ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, ཨ་ཡྻཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི,
ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ་ན པ་ནྠ་ཀོ;
ནི་སཱི་ད་མྦ་ཝ་ནེ ར་མྨེ, ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༦༣);
ཨ་ཐ སོ པུ་རི་སོ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་སཱ་ཝེ་ཧི ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཨཱ་རཱ་མཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷ་རི་ཏོ བྷ་ནྟེ ཨཱ་རཱ་མོ, ནཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཀ་ཏ་མོ སོ ཨ་ཡྻོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་སི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་བྦེ་པི ནི་མྨི་ཏཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྲ ཡེ ཏེ བ་ཧཱུ ནི་མྨི་ཏཱ ཏེ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཝཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཨི་དྡྷི་མཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀེ་ཙི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ, ཀེ་ཙི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ, ཀེ་ཙི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ, ཏ་ཐཱ དཱི་གྷ་ཀེ་སེ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་མུ་ཎྜེ, མུ་ཎྜེ, མི་སྶ་ཀེ་སེ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ, པ་ཎྜུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ, པ་ད་བྷཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ར་ཛ་ན་པ་ཙ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་པ་རེ་པི ཝཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ, ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ, ས་ཙེ ཀེ་ཙི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི ‘ཀུ་ཏོ ཨི་མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཨ་དྡྷཱ ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ས ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’ཏི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཡ་ཐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི.
༣༨༧. ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་ཊཾ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏི་རོ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པི་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡). ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨི་དྡྷི་མཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་ཊཾ, ཨ་ནཱ་པཱ་ཐཾ ཝཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་པི དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་པི ཝཱ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ པ་རཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་ཊཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ, ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་རེ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་པི པ་སྶ་ནྟི. ས་ཡ་མྤི པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་སྶ་ཏི.
༣༨༨. ཨེ་ཏཾ པ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀེ་ན ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རཾ སཱ་ཀེ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཡ་ཐཱ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ཀེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཙ སཱ་ཀེ་ཏ་ཝཱ་སི་ཀེ པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཉྩ དྭི་དྷཱ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་སི.
དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎེ་ན་པི ཙ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་རི་མ་པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧ་ཏཱི་རེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི་ནྟི ཐེ་ར་སྶ ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་པི དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ པ་རི་སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སེ་ཊྛི་ཡེ་ཝ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་ཧིཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་དྡ་ས དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱ་ད་མཱུ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཧིཾ པ་ན ཏེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ སྭེ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ཨ་ཧཾ སྭེ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ ཨོ་ཏ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རོ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཡ་ཐཱ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘དཱུ་ར་ནྟི ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སྭེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཏཱ་ཏ, སྭེ བྷ་ག་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ཏི་སྶོ སོ་པཱ་ན་པ་ནྟི་ཡོ མཱ་པེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཀ་ན་ཀ་མ་ཡཾ, ཨེ་ཀཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ, ཨེ་ཀཾ མ་ཎི་མ་ཡ’’ནྟི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ སི་ནེ་རུ་མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སིཾ་སུ. ཡ་ཐཱ ཙ པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪི་མེ་ན་པི ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་པི ད་ཀྑི་ཎེ་ན་པི ས་བྦཾ ཝི་ཝ་ཊ་མ་དྡ་ས. ཧེ་ཊྛཱ་པི ཡཱ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི, ཨུ་པ་རི ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་དྡ་ས.
ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ལོ་ཀ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་པི དེ་ཝེ པ་སྶ་ནྟི, དེ་ཝཱ་པི མ་ནུ་སྶེ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟི, ན དེ་ཝཱ ཨ་དྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, ས་བྦེ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སྶ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎི་མ་ཡེ་ན སོ་པཱ་ནེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ཀ་ན་ཀ་མ་ཡེ་ན, སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ཙ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཙ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ་ན. དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ, སུ་ཡཱ་མོ ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནིཾ, པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་པུ་ཏྟོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བེ་ལུ༹་ཝ་པ་ཎྜུ་ཝཱི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པི་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་པི་ཙ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཏ་ལ་ངྒ་ར་ཝཱ་སཱི དྷ་མྨ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རོ་པི ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཀ་ཐེ་ནྟོ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཡཱ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མུ་ཁཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་གྒ་སུ་ཁེ་ན ཙ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི.
༣༨༩. ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་པི ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ་པི ཝཱ ན དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ པ་རཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨི་དཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་རེ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ་པི ན པ་སྶ་ནྟི. ས་ཡ་མྤི ཨ་པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ན པ་སྶ་ཏི.
༣༩༠. ཨེ་ཏཾ པ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀེ་ན ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ ནཾ པི་ཏཱ ན པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ, ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་ཧ་སྶི་ཏྠི་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་ནོ་ཛཱ་དེ་ཝཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣཱ་པི ཡ་ཐཱ ས་པ་རི་སཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་རཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཡ་ཐཱ སཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨ་མ་ཙྩཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ, རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་ཝ་སེ་སེ རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ནཱ་པི ཨི་དཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ).
༣༩༡. ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་མ. ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཨི་དྡྷི་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨི་དྡྷི་མཱ་པི. ཏཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ ཧི ‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༦) ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨི་དྡྷི་མཱ. ཏཾ མ་ཧ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༤.༣༤༦) ཙ བྲ་ཧྨ་ནི་མ་ནྟ་ནི་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༡.༥༠༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ མ་ཧ་ཀ་སྶ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ན ཨི་དྡྷི་མཱ.
ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏཱུ’ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ལི༹་ནྡེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨོ་ཀཱ་སེ་ཧཱི་ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨཱ་ལི༹་ནྡེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨོ་ཀཱ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཏཱ་ལ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཙ ཨ་གྒ་ལ༹་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་ཙྩི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཛྷཱ་པེ་སི, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ན ཛྷཱ་པེ་སཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༦).
ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སིཾ ‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྲ་ཧྨཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཙ ས་དྡ་ཉྩ མེ སོ་སྶ་ནྟི, ན ཙ མཾ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སིཾ –
‘བྷ་ཝེ ཝཱ་ཧཾ བྷ་ཡཾ དི་སྭཱ, བྷ་ཝ་ཉྩ ཝི་བྷ་ཝེ་སི་ནཾ;
བྷ་ཝཾ ནཱ་བྷི་ཝ་དིཾ ཀི་ཉྩི, ན་ནྡི་ཉྩ ན ཨུ་པཱ་དི་ཡི’’’ནྟི. (མ. ནི. ༡.༥༠༤);
༣༩༢. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚནྟི པ་ར་ཀུ་ཊྚཾ, ཀུ་ཊྚ་སྶ པ་ར་བྷཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ. ཀུ་ཊྚོཏི ཙ གེ་ཧ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཀཱ་རོཏི གེ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པ་པཱ་ཀཱ་རོ. པ་བྦ་ཏོཏི པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ. ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ནོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ཊྚཾ ཝཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ སི་ནེ་རུ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ་པི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷོ ཨོ་ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ, ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ སུ་སི་རོ ཧོ་ཏི, ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཚི་དྡོ. སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི.
ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ པ་ནེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ, ཀིཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི ཀ་སི་ཎཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན་ནུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ’ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནི་དྡྷི་མ་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊེ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡).
ས་ཙེ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ པ་བྦ་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑོ ཝཱ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, ཀིཾ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? དོ་སོ ན་ཏྠི. པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཧི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཙ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. པུ་རི་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙོ པ་བྦ་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑོ ཝཱ ཨུ་ཏུ་མ་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ ནི་མྨི་ཏེ པ་ན པ་ཋ་མ་ནི་མྨཱ་ནཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ན ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
༣༩༣. པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་མུ་ཛྫ་ནྟི སཾ་སཱི་ད་ནཾ. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཉྩ ནི་མུ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཋཱ་ནེ པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི. པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི. སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནི་དྡྷི་མ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀེ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡).
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫ་མེ་ཝ, ནྷཱ་ན་པཱ་ན་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ, ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་པྤི ས་པྤི་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ. ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ. སོ ཏ་ཏྠ ཏེ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཏེ་མེ་ཏི, ན ཏེ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ན ཏེ་མེ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝ ཙ སཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི སེ་ས་ཛ་ན་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི ག་ཙྪ་ནྟི, ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི་པི ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཡཾ ཏེ་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ པ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ གྷ་ཊ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཾ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༣༩༤. ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏཱུ’ཏི. པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི. སོ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནི་དྡྷི་མ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡).
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ ཡཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པ་ཐ་ཝི་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཎི་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝ ཙ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི, སེ་ས་ཛ་ན་སྶ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ, མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཏཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ན ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༣༩༥. པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཏཱིཏི པ་ལླ་ངྐེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོཏི པ་ཀྑེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ས་ཀུ་ཎོ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ ནི་སི་ནྣོ ག་ནྟུ་མི་ཙྪ་ཏི, པ་ལླ་ངྐ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་པ་ནྣོ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་ཙེ པ་ད་སཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི མ་གྒ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏཱུ’ཏི. པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི. སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པི ནི་སཱི་ད་ཏི་པི སེ་ཡྻ་མྤི ཀ་པྤེ་ཏི. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནི་དྡྷི་མ་ནྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི་པི…པེ… སེ་ཡྻ་མྤི ཀ་པྤེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི་པི…པེ… སེ་ཡྻ་མྤི ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡).
ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷི་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨུ་སཱུ་ཡ་ནྟཱ མཱ་པེ་ནྟི, ནེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ པ་ན དི་སྭཱ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཐེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ, ན་ནུ ས་མཱ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་ཏྠ་མྤི ཨི་མི་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཙེ ཨ་ནོ་ཀཱ་སེ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཝཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི.
༣༩༦. ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་ར་ཎེ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ, ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ར་ཎ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ. པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཝཱ ཚུ་པ་ཏི. པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཨི་དྡྷི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན་ཏྠེ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ –
‘‘ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ…པེ… པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏཱུ’ཏི. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི. སོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་ཀོ ཝཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ པཱ་ཎི་ནཱ ཨཱ་མ་ས་ཏི པ་རཱ་མ་ས་ཏི པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནི་དྡྷི་མ་ནྟོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཨཱ་མ་ས་ནྟི པ་རཱ་མ་ས་ནྟི པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ…པེ… པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༢).
སྭཱ་ཡཾ ཡ་དི ཨི་ཙྪ་ཏི ག་ནྟྭཱ པ་རཱ་མ་སི་ཏུཾ, ག་ནྟྭཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཡ་དི པ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ནི་སི་ནྣ་ཀོ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་ཀོ ཝཱ པ་རཱ་མ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝ་ཎྚཱ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ ཝཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཀིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ནྟི? ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ན ཧོ་ཏི, ན་ནུ ཡ་དཱ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ལ་ཙྪི་དྡཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི.
ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ནཱ་ག་ད་མ་ན་ཀ་ཐཱ
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཱ་ཝ་སེ་སཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི དི་སྭཱ ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨ་དྡ་ས.
ཏ་ཏོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཨཱ་པཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. སོ དི་བྦ་ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐེ དི་བྦེ་ན སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཙེ་ཝ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ པ་རི་ཝུ་ཏོ དི་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཏཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ མུ་ཎྜ་ཀཱ ས་མ་ཎ་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་བྷ་ཝ་ནེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་པི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི་པི, ན དཱ་ནི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཏྠ་ཀེ པཱ་ད་པཾ་སུཾ ཨོ་ཀི་ར་ནྟཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སི་ནེ་རུ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫེ་ན ཕ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘པུ་བྦེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏོ སི་ནེ་རུཾ པ་སྶཱ་མི, སི་ནེ་རུ་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ པ་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཾ པ་སྶཱ་མི, ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟཾ པ་སྶཱ་མི, ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི དྷ་ཛཾ པ་སྶཱ་མི. ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ནེ་ཝ སི་ནེ་རུཾ པ་སྶཱ་མི…པེ… ན ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི དྷ་ཛཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་པི་ཏོ སི་ནེ་རུཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཕ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ད་མེ་མི ནཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི.
ཨ་ཝ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ད་མེ་མི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ད་མེ་ཧི མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡཾ ཙུ་དྡ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཕ་ཎ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་དྷཱུ་མཱ་ཡི. ཐེ་རོ་པི ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ས་རཱི་རེ དྷཱུ་མོ ཨ་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་དྷཱུ་མཱ་ཡི. ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ དྷཱུ་མོ ཐེ་རཾ ན བཱ་དྷ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ པ་ན དྷཱུ་མོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ བཱ་དྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཛྫ་ལི. ཐེ་རོ་པི ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ས་རཱི་རེ ཨ་གྒི ཨ་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛྫ་ལི. ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཏེ་ཛོ ཐེ་རཾ ན བཱ་དྷ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ པ་ན ཏེ་ཛོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ བཱ་དྷ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཡཾ མཾ སི་ནེ་རུ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཛྫ་ལ་ཏི ཙཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ཏྭཾ ཀོ་སཱི’’ཏི པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ན་ནྡ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི.
ཐེ་རོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏེ་ན ནི་ཀྑ་མི, ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏེ་ན ནི་ཀྑ་མི, ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་ས་སོ་ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ་མ་ནཱ་ས་སོ་ཏེ་ན ནི་ཀྑ་མི, ཝཱ་མ་ནཱ་ས་སོ་ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་ས་སོ་ཏེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཏ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི. ཐེ་རོ མུ་ཁེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པཱ་ཙཱི་ནེ་ན ཙ པ་ཙྪི་མེ་ན ཙ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཧི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ས ནཱ་གོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡོ, ཨ་ཧཾ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ས་དི་སཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ད་མེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏཱ་ཝ མེ ན དི་ཊྛོ, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ དཱ་ནི ནཾ དཱ་ཋ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ བྷ་ནྟེ, མཱ མཾ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཡཾ སོ་ཏི དི་སྭཱ ནཱ་ས་ཝཱ་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫི. ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ལོ་མ་ཀཱུ་པ་མྤི་སྶ ཝཱ་ཏོ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ར ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུཾ, ཨི་མཾ པ་ན ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ད་མ་ནཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི.
ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ ནཱ་ས་ཝཱ་ཏེ་ན ལོ་མ་ཀཱུ་པ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ས་མ་ཎོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་པ་ཎྞ་རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ སུ་པ་ཎྞ་ཝཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་ར་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ, ན་ནྡ, ཨཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཧི ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་མ་ཡི་ཏྭཱ ནི་བྦི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སུ་ཁཱི ཧོ་ཧི, ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཙ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཙ ས་ངྒཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཀ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡོ, ཀ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ་ཏི. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཛ་ཡོ, ན་ནྡ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཐེ་ར་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་མུ་ཁཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ད་མ་ནེ ཀ་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་དཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི.
སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏི, པཱི་ཋཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, མ་ཉྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པ་སྶེ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རོ་པི. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཏེ་ས་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ག་མ་ན་མྤི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨུ་ད་ཀ་པཱུ་རེ་སུ ས་བྦ་པཱ་ཏཱི་སུ ཙ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཙ ཙ་ནྡ་སྶ ག་མ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱུ་པ་མ་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ.
༣༩༧. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མྤི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པཱ་ལི༹ –
‘‘ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, དཱུ་རེ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏི. ས་ནྟི་ཀེ་པི དཱུ་རེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི དཱུ་རེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, དཱུ་རེ ཧོ་ཏི. བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ཐོ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཐོ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཐོ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི བ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, བ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི. དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ར་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏི མ་ནོ་མ་ཡཾ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཉྩ་ངྒིཾ ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡཾ. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ཏི, སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, པ་ཛྫ་ལ་ཏི, དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཏེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ས་ལླ་པ་ཏི, སཱ་ཀ་ཙྪཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ ཏེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ས་ལླ་པ་ཏི, སཱ་ཀ་ཙྪཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ཡ་དེ་ཝ ཧི སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ནི་མྨི་ཏོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༢).
ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དཱུ་རེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི.
ཏ་ཏྠ ཀོ དཱུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི? བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ཝ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་ཉྩ སི་ནེ་རུ་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ་ཏོ ཨེ་ཀ་པཱ་དཾ ཡུ་ག་ནྡྷ་རེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ སི་ནེ་རུ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཉྙོ ཀོ ཨ་ཀཱ་སི? མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ. ཐེ་རོ ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ པ་རི་སཾ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་མ་གྒཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ས་མྤཱ་པེ་སི.
ཨ་པི་ཙ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཙཱུ་ལ༹་ས་མུ་དྡ་ཏྠེ་རོཔི ཨ་ཀཱ་སི. དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ཀི་ར ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་ཏོ་ཝ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘མ་ཧཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཀུ་ཧིཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘པ་ར་ཏཱི་རེ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཐ་ཝིཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ཏོ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ན་ག་ར’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ནཱ་མ དཱུ་རེ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ནཱ་མ དཱུ་རེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི? ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀཾ ནཱི་ལ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི? ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ པ་ན མ་ཧ་ནྟོ་ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོཔི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཀཱ་སི.
ས་ནྟི་ཀཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ དཱུ་ར་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི? བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ (མ. ནི. ༢.༣༤༨) ཙ ཨ་ནྟ་རཾ ས་ནྟི་ཀ་མྤི དཱུ་ར་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཀོ བ་ཧུ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི? མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ. རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར ན་ཀྑ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཙ་ནྡ་པཱུ་ཝེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཀི་ཉྩི ནཱ་དཾ་སུ. པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ན ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་རོ ཨེ་ཏི པཱུ་ཝཾ ད་སྶཱ་མཱ་ཏི ས་བྦཱ པཱུ་ཝེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཐེ་རོ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་པ་ཏྟ་པཱུ་ར་མ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སི.
ཨི་ལླི་ས་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཐོ་ཀཾ བ་ཧུ་ཀ་མ་ཀཱ་སི, ཀཱ་ཀ་ཝ་ལི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ད་ལི་དྡ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀཱ་ཀ་ཝ་ལི་ཡ་སྶ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཡཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ པ་ཏི་ནོ པ་ཀྐཾ ཨ་ལོ་ཎ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུཾ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི. ཐེ་རོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་པ་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ ས་བྦེ་སཾ པ་ཧོ་སི. ཀཱ་ཀ་ཝ་ལི་ཡོ་པི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠཱ་ཏི.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཐོ་ཀ་སྶ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཾ, མ་དྷུ་རཾ ཨ་མ་དྷུ་རཾ, ཨ་མ་དྷུ་རཾ མ་དྷུ་ར་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་བྦཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ཨ་ནུ་ལ༹་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ སུ་ཀྑ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ས་པྤི་མ་ཎྜ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཐཱ་ལ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ས་བྦེ མ་དྷུ་རེ་ན ས་པྤི་མ་ཎྜེ་ན བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི.
དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི. ཨི་དྷེ་ཝ ཙ ཋི་ཏོ ས་བྦཾ ཏ་སྶ བྷཱ་ས་ཏོ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི ད་ནྡྷ་ག་མ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ག་མ་ནཾ ཧི ད་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི པ་ཝི་ས་ཏི ཕ་སྶེ་ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ས་ནྟཾ སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ཉྙཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ་པི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཡུ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ མ་གྒཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡུཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ས་ཏི ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ’’ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝེ་གུ་ཀྑི་ཏྟོ་ཝ སོ ཨི་སྶཱ་ས་ཁི་ཏྟ་ས་རོ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ག་མ་ནཾ ཧི སཱི་གྷཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀིཾ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཱི་སུ་པི ཁ་ཎེ་སུ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན སོ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི ནི་མྨི་ཏཾ པེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་ཡཾ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ.
མ་ནོ་མ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡཾ. ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨི་དཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མྨི་ཏ་རཱུ་པེ པ་ན པ་སཱ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་ཙེ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ནི་མྨི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ ཙ་ངྐ་མ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ སཱ་ཝ་ཀ་ནི་མྨི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷ་ནི་མྨི་ཏོ པ་ན ཡཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་མྤི ཀ་རོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་མྤི སོ ཨི་དྷེ་ཝ ཋི་ཏོ ཏེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི སཱ་ཀ་ཙྪཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་མྤི་སྶ དཱུ་རེ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་མྤི སོ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ར་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མཾ. སེ་སཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨི་དྡྷི.
༣༩༨. ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ་ཡ པ་ན མ་ནོ་མ་ཡཱ་ཡ ཙ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ‘‘སོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་སུ་ར་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ཨི་ནྡ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, དེ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ས་མུ་དྡ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, སཱི་ཧ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, བྱ་གྒྷ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, དཱི་པི་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ཧ་ཏྠི་མྤི ད་སྶེ་ཏི, ཨ་སྶ་མྤི ད་སྶེ་ཏི, ར་ཐ་མྤི ད་སྶེ་ཏི, པ་ཏྟི་མྤི ད་སྶེ་ཏི, ཝི་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞོ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཝ་སཱ་ནེ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝི་ཡ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༣). ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཧ་ཏྠི་མྤི ད་སྶེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠཱི ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་སྶཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ ཨི་དྡྷི.
༣༩༩. མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སུ་སི་རོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, སུ་སི་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི. སོ ཏཾ མུ་ཉྫ་མྷཱ ཨཱི་སི་ཀཾ ཝི་ཡ ཀོ་སི་ཡཱ ཨ་སིཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎྜཱ་ཡ ཨ་ཧིཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་བྦཱ་ཧ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏི རཱུ་པིཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒིཾ ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་རི་སོ མུ་ཉྫ་མྷཱ ཨཱི་སི་ཀཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཡཾ མུ་ཉྫོ ཨ་ཡཾ ཨཱི་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙོ མུ་ཉྫོ ཨ་ཉྙཱ ཨཱི་སི་ཀཱ, མུ་ཉྫ་མྷཱ་ཏྭེ་ཝ ཨཱི་སི་ཀཱ པ་ཝཱ་ལ༹ྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༤). ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨཱི་སི་ཀཱ་ད་ཡོ མུ་ཉྫཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་མ་ཡ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ མ་ནོ་མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི.
ཨི་ཏི སཱ་དྷུ་ཛ་ན་པཱ་མོ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ
ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ
དྭཱ་ད་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.