༤. ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ཝ་བོ་དྷ་པ་རི་ཙྪེ་ད
༡༦༤. ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ, ས་གུ་ཎཱ བ་ནྡྷ་པ་དྡྷ་ཏི;
ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀ་ནྟཱ ཀ་ནྟཱ་ཝ [ཡ་ཏོ་ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀ་ནྟཱ་ཝ (ཀ.)], ཝུ་ཙྩ་ནྟེ་ཏེ ཏ་ཏོ’དྷུ་ནཱ.
༡༦༤. ཨེ་ཝཾ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ས་མྤ་ཏྱ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ བོ་དྷ་ཡི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ས་གུ་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་སཱ་དཱ་དཱི་ཧི ས་དྡ་གུ་ཎེ་ཧི ས་ཧི་ཏཱ བ་ནྡྷ་པ་དྡྷ་ཏི ཀ་བྦ་ར་ཙ་ནཾ. ཨ་ལ་ངྐ་རཱི་ཡ་ཏི ཀ་ནྟིཾ ནཱི་ཡ་ཏི བ་ནྡྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ས་རཱི་ར་མི་ཝ ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ཏྱཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་ཧི་ཏཱ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏཱི ས་གུ་ཎཱ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ་དི་གུ་ཎོ་པེ་ཏཱ ཨ་ཏྠེ་ན དྷ་ནེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ན ས་ཧི་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ ཀ་ནྟཱ་ཝ ཨ་ངྒ་ནཱ ཝི་ཡ. ཡ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀ་ནྟཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ར་མ་ཎཱི་ཡཱ སི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡེ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨ་ཝ་ས་རཾ པ་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་དྷུ་ནཱ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟེ ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟི.
༡༦༤. ཨེ་ཝཾ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བ་ནྡྷ་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རི’’ཙྩཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་གུ་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་སཱ་དཱ་དི་ས་དྡ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ བ་ནྡྷ་པ་དྡྷ་ཏི པ་ཛྫ་ག་ཛྫཱ་དི་པ་བྷེ་དཱ ར་ཙ་ནཱ་ཝ་ལི ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་གུ་ཎཱ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ ཀ་ནྟཱ ཨི་ཝ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་དྷ་ནེ་ཧི གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་ཊ་ཀ་ནཱུ་པུ་རཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ཙ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ངྒ་ནཱ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀ་ནྟཱ ཡ་ཏོ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨ་དྷུ་ནཱ དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟེ. ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི བ་ནྡྷཾ ས་རཱི་རཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཙ, ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ཏི ཙ, ཏེ་ཧི ས་ཧི་ཏཱ་ཏི ཙ, གུ་ཎེ་ཧི ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ, བ་ནྡྷ་སྶ པ་དྡྷ་ཏཱི་ཏི ཙ, ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཀ་ནྟཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༦༥. ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ, བྷེ་དཱ དྭི་དྷཱ ཨ་ལཾ་ཀྲི་ཡཱ;
པ་ཋ་མཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི.
༡༦༥. ཀ་ཏི་པྤ་བྷེ་དཱ ཏེ ཨི་ཙྩཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ པ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ལཾ་ཀྲི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དྭིདྷཱདྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ. ཏེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི ཀཱི་དི་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་སུ པ་ཋ་མཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་གུ་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ད་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ ཝི་ཙི་ཏྟཱ, ན དྭེ་ཀཱ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ཝ་ས་རཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི པ་ཀཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཛཱ་ཏྱཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟཱི ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, སཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ད་ཏྠ་ས་རཱུ་པ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟི་ཡཱ [ད་ཏྟི་ཡཱ (ཀ.)] ཛཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༦༥. པ་ས་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ [པ་ས་ཏྠཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ (ཀ.)] པ་བྷེ་ད་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྷཱ་ཝི’’ཙྩཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ལཾ་ཀྲི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ བྷེ་དཱ པ་བྷེ་ད་ཏོ དྭི་དྷཱ དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་སུ་དྭཱི་སུ པ་ཋ་མཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཛཱ་ཏི་གུ་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ད་བྦ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཀཱ་སི་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏྱཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀཱ་སི་ནཱི ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨེ་སཱ་ཝ ཛཱ་ཏི གུ་ཎཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཏྱཱ་དི་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏི་ས་ཡོ་པ་མཱ་རཱུ་པ་ཀཱ་དི་ས་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ངྐ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝ་ངྐོ ཙཱ་ཏི ཙ, ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཙ, ཨ་ལཾ་ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཧཱི་ཏི ཙ, ནཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ ཙ སཱ ཨ་ཝ་ཏྠཱ ཙཱ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ.
ཡ་ཐཱ –
༡༦༦. ལཱི་ལཱ་ཝི་ཀ་ནྟི་སུ་བྷ་གོ,
དི་སཱ་ཐི་ར་ཝི་ལོ་ཀ་ནོ;
བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ངྐུ་རོ བྷཱ་སཾ,
ཝི་རོ་ཙི ཝཱ་ཙ་མཱ་ས་བྷིཾ.
༡༦༦. ‘‘ཡ་ཐེ’’ཏི ཏཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི. ལཱི་ལཱ་ཡ ཝི་ལཱ་སེ་ན ཝི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ག་མ་ནེ་ན ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སུ་བྷ་གོ སུ་ནྡ་རོ དི་སཱ་སུ ད་ས་སུ ཐི་རམ་ཙ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཡ་སྶ སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ངྐུ་རོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་མུ་ཏྟ་མཾ ནི་བྦྷ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་སཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་རོ་ཙི ཝི་སེ་སེ་ན ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་ད་ཡོ་པི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡཱ.
༡༦༦. ཨི་དཱ་ནི ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ – ལཱི་ལཱ་ཝི་ཀ་ནྟི’’ཙྩཱ་དི. ལཱི་ལཱ་ཝི་ཀ་ནྟི་སུ་བྷ་གོ ཝི་ལཱ་ས་ག་མ་ནེ་ན ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན སུ་ནྡ་རོ དི་སཱ་ཐི་ར་ཝི་ལོ་ཀ་ནོ ད་ས་དི་སཱ་སུ ཨ་ཙ་ལ་ཨོ་ལོ་ཀ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ངྐུ་རོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ངྐུ་རོ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་སཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་རོ་ཙི ཨ་སོ་བྷཱི་ཏི. ཨི་ཧ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ད་བྦ་སྶ ལཱི་ལཱ་ཝི་ཀ་ནྟི་དི་སཱ་ཐི་ར་ཝི་ལོ་ཀ་ན་ཝ་ཙོ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ད་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་སཱ་ཡེ་ཝ ད་བྦ་ག་ཏ་ག་ཏྱཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲ་ས་རཱུ་པཾ ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ, ད་བྦ་ག་ཏ་ག་ཏྱཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་ལཾ་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ. ཛཱ་ཏི་གུ་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཡོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ལཱི་ལཱ་ཡ ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་ནྟཱི་ཏི ཙ, ཏཱ་ཡ སུ་བྷ་གོ་ཏི ཙ, དི་སཱ་སུ ཐི་རཾ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཡ་སྶེ་ཏི ཙ, བོ་དྷི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏྟོ་ཏི ཙ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ངྐུ་རོ་ཏི ཙ, ཨུ་ས་བྷ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡཱ ཋི་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ ནཱ་མ, ཨ་ཀ་མྤ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན ས་མཱ་པི ཝཱ་ཙཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༡༦༧. ཝུ་ཏྟི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཡཱ’ཉྙ་ཐཱ སཱ པ་རཱ་བྷ་ཝེ;
ཏ་སྶཱ’ན་ནྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྟཱ, ཧོ་ཏི བཱི་ཛོ་པ་ད་སྶ་ནཾ.
༡༦༧. དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཝ་ཏྠུ་ནོ ཛཱ་ཏྱཱ་དི་རཱུ་པ་སྶ པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་སྶཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ ཡཱ་དི་སཾ རཱུ་པཾ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཏ་ཐེ་ཏཾ ད་བྦཱ་པ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟི ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རཱ བྷ་ཝེ ཨ་ཉྙཱ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ སི་ཡཱ. ཀིཾ སཱ སཱ་ཀ་ལླེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཏ་སྶཱ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་བྷེ་ད་ཀ་ཏྟཱ བཱི་ཛ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་བྱ་ཏྟི་བྱཱ་པི་སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པ་སྶ ཡ་ཏོ པ་རེ ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཨུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ཧོ་ཏི ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་བྷི་དྷཱ་ན་སྶ ཀེ་ནཱ་པྱ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ.
༡༦༧. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝུ་ཏྟི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏྱཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནོ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ཡོ ས་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་རཱུ་པ་ཀཱ་དི་ཨ་ཉྙ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཡཱ ཝུ་ཏྟི ཡཾ ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཏྠི, སཱ པ་རཱ་བྷ་ཝེ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ སི་ཡཱ. ཏ་སྶཱ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀ་ཐ་ནེ་ན པ་རི་ས་མཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ན་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་པ་ཀྑ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ བཱི་ཛོ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་བྷེ་ད་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་ན་ནྟ་བྷེ་ད་པ་རི་གྒ་ཧ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ, ཨ་ན་ནྟཱ ཝི་ཀ་པྤཱ ཡ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ, བཱི་ཛ་སྶ ཨུ་པ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༨. ཏ་ཏྠཱ’ཏི་ས་ཡ་ཨུ་པ་མཱ-
རཱུ་པ་ཀཱ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ཀཾ;
ཨ་ཀྑེ་པོ’ཏྠ་ནྟ་ར་ནྱཱ་སོ,
བྱ་ཏི་རེ་ཀོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
༡༦༩. ཧེ་ཏུ་ཀྐ་མོ པི་ཡ་ཏ་རཾ, ས་མཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ;
ས་མཱ་ཧི་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ-ཝུ་ཏྟི་བྱཱ་ཛོ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཾ.
༡༧༠. ཝི་སེ་ས རུ་ལ༹ྷཱ་ཧ་ངྐཱ་རཱ,
སི་ལེ་སོ ཏུ་ལྱ་ཡོ་གི་ཏཱ;
ནི་ད་སྶ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ,
ཝ་ཉྩ་ནཱ’པྤ་ཀ་ཏ་ཏྠུ་ཏི.
༡༧༡. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ལི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ, ས་ཧ་ཝུ་ཏྟི ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ;
པ་རི་ཝུ་ཏྟི་བྦྷ་མོ་བྷཱ་ཝོ, མི་སྶ’མཱ་སཱི ར་སཱི ཨི་ཏི.
༡༧༢. ཨེ་ཏེ བྷེ་དཱ ས་མུ་དྡི་ཊྛཱ, བྷཱ་ཝོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མུ་ཙྩ་ཏེ;
ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་སུ པོ་སེ་ཏི, སི་ལེ་སོ ཏུ སི་རིཾ པ་རཾ.
༡༦༨-༡༧༢. ཡ་ཐོ་དྡེ་སཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠེ’’ཙྩཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏེ བྷེ་དཱ ས་མུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མུ་དྡི་ཊྛཱཏི ས་ངྑེ་པ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏི་ས་ཡོ ཨུ་པ་མཱ རཱུ་པ་ཀཾ ཨཱ་ཝུ་ཏྟི དཱི་པ་ཀ་ཉྩ, ས་མཱ་སོ ས་མཱ་ས་ཝུ་ཏྟི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ, ཝི་སེ་སོ རུ་ལ༹ྷཱ་ཧ་ངྐཱ་རོ ཙ, ཛཱི་ཝི་ཏ་མུ་ཙྩ་ཏེཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ བ་ནྡྷ་སྶ ཚ་ཝ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, སི་ལེ་སོ ཏུ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟིཾ ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་རཱུ་པཱ་སུ ཨ་ཏི་ས་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱི་སུ པ་རཾ སི་རིཾ ཀ་ནྟིཾ པོ་སེ་ཏི ཏཾ པཱུ་རེ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི.
༡༦༨-༡༧༢. བྷེ་ད་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨུ་དྡི་ས་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ་ཏི་ས་ཡ…པེ… ར་སཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས བྷེ་དཱ ས་མུ་དྡི་ཊྛཱ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ བྷཱ་ཝོ ཙ སི་ལེ་སོ ཙ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ཏྠོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. བྷཱ་ཝོ བྷཱ་ཝཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བ་ནྡྷ་སྶ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏེ, བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དེ་ཡྻ་ཏྟཱ, སི་ལེ་སོ ཏུ སི་ལེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་རོ པ་ན ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཏི་ས་ཡོ་པ་མཱ་དི་ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་སུ པ་རམུ་ཀྐཾ་ས་བྷཱུ་ཏཾ སི་རིཾ སོ་བྷཾ པོ་སེ་ཏི པཱུ་རེ་ཏི.
ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༣. པ་ཀཱ་སི་ཀཱ ཝི་སེ་ས་སྶ,
སི་ཡཱ’ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི ཡཱ;
ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡཱ,
ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི ཙ སཱ དྭི་དྷཱ.
༡༧༣. ཏ་ཏྠཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ ཏཱ་ཝ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཀཱ་སི་ཀཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཝི་སེ་ས་སྶ ཝ་ཏྠུ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི་མ་ཏྟ་སྶ པ་ཀཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཝ་དི་ཏྭཱ སཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ, ཨ་ཏི་ས་ཡ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་སྶ པ་ཊི་པཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི. སཱ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ལོ་ཀཾ ལོ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཝི་ས་ཡོ གོ་ཙ་རོ ཡ་སྶཱ སཱ ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ ལོ་ཀེ བྷ་ཝཱ ལོ་ཀ་ཋི་ཏི་མ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི དྭི་དྷཱ དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ བྷ་ཝ་ཏི.
༡༧༣. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་ཀཱ་སི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཝི་སེ་ས་སྶ ཛཱ་ཏྱཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ག་ཏ་ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཡཱ ཝུ་ཏྟི པ་ཀཱ་སི་ཀཱ, སཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ སི་ཡཱ, སཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ ཛཱ་ཏྱཱ་དི་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑ་ཏ་ལོ་ཀ་ཋི་ཏྱཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི ཙེ་ཝཾ དྭི་དྷཱ དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟི, ཨ་ཏི་ས་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཙ, ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ, ལོ་ཀེ བྷ་ཝཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཝི་སེ་ས་སྶ པ་ཀཱ་སི་ཀཱ’’ཏི པ་སི་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་ཝཱ་དེ་ན སཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་པ་སི་དྡྷཾ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ‘‘ཡོ ཀུ་ཎྜ་ལཱི, སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཀ་ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷེ་དོ ཨུ་པ་རི་པྱེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ.
༡༧༤. ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶེ’ཏེ,
བྷེ་དཱ ཡེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ;
པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ ཏྭ’ཛྫ,
ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་གོ་ཙ་རཱ.
༡༧༤. ཨ་ཡཾ དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་དཱི་ཧི བྷི་ནྣཱ་ཏི ཙེ? ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཡ་ཏོ པ་ད་ཏྠ་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ས་རཱུ་པཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་རཱུ་པ་པ་ཊི་པཱ་དི་ཀཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་པི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ཨ་ལ་ངྐཱ་རི་ཡཾ ཏུ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་ད་ཡོ ཡེ བྷེ་དཱ ཝི་སེ་སཱ, ཨེ་ཏེ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ, ཡ་ཐཱ ས་རཱི་རེ ཡཾ ས་ཧ་ཛཾ སུ་ནྡ་ར་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པོ་ས་ཀཱ་པི མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི་པྤ་བྷུ་ཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷེ་པྱ་ལ་ངྐཱ་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་མི་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ཏྟཾ ཡཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཾ་སཱི་ཡ་ཏི, སཱ ཨུ་ཀྐཾ་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཙ ཝུ་ཏྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་རས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏེ. སཱ པ་ན ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶེ་ཏེ, བྷེ་དཱ ཡེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ, ཏ་ཏོ ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ ཝི་སུཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏུས་དྡོ བྷེ་དེ. ཨ་ཛྫ ཏུ ཨི་དཱ་ནི པ་ན ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་གོ་ཙ་རཱ པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༧༤. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་སཱ དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ་པི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀི་ཡེ’’ཙྩཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏི་གུ་ཎཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ག་ཏ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་རཱུ་པ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཛཱ་ཏྱཱ་ད་ཡོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་གུ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་ད་ཡོ ཡེ བྷེ་དཱ ཝི་སེ་སཱ, ཨེ་ཏེ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ བྷེ་དཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་གུ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙི་ཏྲ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པཱ་དི་ཀཱ ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ལཱི་ལཱ་ཝི་ཀ་ནྟི་སུ་བྷ་གོ’’ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་སྶ ག་མྱ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཛྫ ཏུ ཨི་དཱ་ནི པ་ན ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་གོ་ཙ་རཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝུ་ཏྟི པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ལོ་ཀེ བྷ་ཝོ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཡོ ཨཱ་དྷི་ཀྐ་མི་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ.
༡༧༥. པི་ཝ་ནྟི དེ་ཧ་ཀ་ནྟཱི ཡེ,
ནེ་ཏྟ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊེ་ན ཏེ;
ནཱ’ལཾ ཧ་ནྟུཾ ཛི་ནེ’སཾ ཏྭཾ,
ཏ་ཎྷཾ ཏ་ཎྷཱ་ཧ་རོ་པི ཀིཾ.
༡༧༥. ཏ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ‘‘པི་ཝ་ནྟི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཛི་ན ཏེ དེ་ཧ་ཀ་ནྟཱི ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ་ཡོ ཡེ ཛ་ནཱ ནེ་ཏྟ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊེ་ན པི་ཝ་ནྟི, ཨེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཾ པི་པཱ་སཾ ལོ་བྷ་མེ་ཝ ཝཱ ཧ་ར་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཏ་ཏི [ཨ་པ་ན་ཡ་ཏི (?)]. ཏ་ཎྷཱ་ཧ་རོ་པི ས་མཱ་ནོ ཏྭཾ ཧ་ནྟུཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཀིཾ ནཱ་ལཾ ཀ་སྨཱ ཨ་ས་མ་ཏྠོ་སི. ཏ་ཎྷཱ་ཧ་རཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷ་མེ་ཝ ནུ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྲ ཧ་ན་ནྟཱ་མ་པི་ཧ ས་མྤ་ནུ་ད་ཏི ལོ་ཀ་ཋི་ཏིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ དེ་ཧ་ཀ་ནྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ.
༡༧༥. ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏི ‘‘པི་ཝ་ནྟི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. བྷོ ཛི་ན ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧ་ཀ་ནྟཱི ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ་ཡོ ཡེ ཛ་ནཱ ནེ་ཏྟ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊེ་ན ནེ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཧ་ཏྠ་པུ་ཊེ་ན པི་ཝ་ནྟི, ཨེ་སཾ སཱ་དྷུ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཾ པི་པཱ་སཾ ལོ་བྷ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་ཧ་རོ་པི ཏྭཾ ས་བྦེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ་པི ཧ་ནྟུཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཀིཾ ནཱ་ལཾ ཀ་སྨཱ ཨ་ས་མ་ཏྠོ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ པི་ཝ་ནཾ ནཱ་མ པི་པཱ་སཾ ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཎྷཾ ཧ་ནྟུཾ ནཱ་ལ་མི་ཏི ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྠོ. ཀ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་པི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟི པ་ན ཏ་ཎྷཾ ཧ་ནྟུཾ ནཱ་ལ་མི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཏྠཾ ཝི་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སཱ པ་ན ཀ་ཐེ་ཏུ་མི་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་པི་ཡ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཧ་ན་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་རཱུ་པ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་རཱི་ར་ས་ཧ་ཛཾ པཱི་ན་ཏྟཱ་དི་སུ་ནྡ་ར་ཏྟཾ ཨུ་དྡཱི་པ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏཱ ཀ་ཊ་ཀ་ཨུ་ཎྷཱི་ས་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཨ་ཏི་པི་ཡ་ཏཱ་དི་མེ་ཝ ཨུ་དྡཱི་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐུ་རུ་མཱ་ནཱ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཧ་རོ་སི ཏྭཾ ཨེ་སཾ ཀ་ནྟཱི པི་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཾ ཧ་ནྟུཾ ནཱ་ལ’’མི་ཏི ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ངྒཱི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ལ་ངྐཱ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ལ་ངྐཱ་ཏ་བྦ་ཀ་ནྟི་པི་ཡ་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཏྟ་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཨ་ལ་ངྐཱ་རི་ཡ་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མོ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. དེ་ཧེ ཀ་ནྟཱི་ཏི ཙ, ཨ་ཉྫ་ལཱི་ཡེ་ཝ པུ་ཊོ་ཏི ཙ, ནེ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊོ་ཏི ཙ, ཏ་ཎྷཾ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༧༦. ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ, ས་དྷ་མྨ་ཏྟཾ སི་ཡོ’པ་མཱ;
ས་དྡ་ཏྠ་ག་མྨཱ ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ-ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཙ སཱ ཏི་དྷཱ.
༡༧༦. ཨུ་པ་མཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ནེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ནཾ, པ་དུ་མཱ་དི་ཀ་ཝ་ཏྠུ. པ་དུ་མཱ་དི་ཀོ ཏུ ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ, མུ་ཁཱ་དི་ཀ་ཝ་ཏྠུ. མུ་ཁཱ་དི་ཀོ ས་དྡོ ཏུ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་དུ་མཱ་དི་མུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ. ས་དྷ་མྨ་ཏྟནྟི ས་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ ཀ་ནྟི་མ་ནྟ་ཏཱ ཡ་སྶ སོ ས་དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་དྷ་མྨ་ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ས་མཱ་ནེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་ཧ ས་མྦ་ནྡྷོ ས་དྷ་མྨ་ཏྟཾ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨུ་པ་མཱ སི་ཡཱ, ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. སཱ པ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི་ས་ཡ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་པྤ་ཀཱ་རོ. ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ས་དྡོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙ, ཏེ་ཧི ག་མྨཱ པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་དྡ་ཏྠ་ག་མྨཱ. ཝཱ་ཀྱཾ པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡོ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝི་ས་ཡོ གོ་ཙ་རོ ཡ་སྶཱ ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱཏི ཙ སཱ ཨུ་པ་མཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ས་དྡ་ག་མྨ་ཨ་ཏྠ་ག་མྨ་ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཏི་དྷཱ ཧོ་ཏི.
༡༧༦. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་མཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ནོ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙ་ནྡ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ད་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ན་ན་ན་ཡ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ས་དྷ་མྨ་ཏྟཾ ཀ་ནྟི་མ་ནྟ་ཏཱ་པཱི་ན་ཏཱ་དི་ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ, སཱ ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨཱ་དྷི་ཀྐ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་མཱ ས་དྡ་ཏྠ་ག་མྨཱ ས་དྡ་ག་མྨཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ག་མྨཱ ཙ ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་དྷཱ ཏི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ནྡཱ་ན་ནཱ་དི་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ས་དྷ་མྨ་ས་ངྑ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏུ་ལྱ་ཀ་ནྟི་མ་ནྟ་ཏཱ་པཱི་ན་ཏཱ་དི་དྷ་མྨ་ཡོ་གོ པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་མ་ཏྠ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཙ་ནྡཱ་ད་ཡོ པ་ན ནི་སྶི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཙ་ནྡཱ་དི་ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀོ ཙ་ནྡི་མཱདི་ས་དྡོ་པི ཏ་ད་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་མེ་ཡྻུ་པ་མེ་ཡྻ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཀཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཙ་ནྡཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ, ཨཱ་ན་ནཱ་དི, ཨུ་པ་མཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཉྩཱ་ཏི ཙ, ས་མཱ་ནོ ཙ སོ དྷ་མྨོ ཙེ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ, ས་དྡོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཙ, ཏེ་ཧི ག་མྨཱ་ཏི ཙ, ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཙ, སོ ཝི་ས་ཡོ ཡ་སྶཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡཱ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ.
༡༧༧. ས་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་ཝཱ་དཱི, ས་དྡཱ ཏེ་སཾ ཝ་སཱ ཏི་དྷཱ;
ས་དྡ་ག་མྨཱ ས་མཱ་སེ་ན, མུ་ནི་ནྡོ ཙ་ནྡི་མཱ་ན་ནོ.
༡༧༧. ཏ་ཏྠ ས་དྡ་ག་མྨཱ་པི ཏི་དྷཱ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ས’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ས་མཱ་སོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཨི་ཝཱ་དི ཙ, ཏེ ས་དྡཱ ནཱ་མ, ས་དྡས་དྡེ་ན ས་མཱ་སཱ་ད་ཡོ ཝ་ཏྟུ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ ས་མཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སཱ ས་དྡ་ག་མྨཱ ཏི་དྷཱ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ས་ས་དྡ་ག་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་ག་མྨཱ ཨི་ཝཱ་དི་ས་དྡ་ག་མྨཱ་ཏི, ས་མཱ་སེ་ན ས་མཱ་ས་ས་དྡེ་ན ག་མྨཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི སེ་སོ. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ‘‘མུ་ནི་ནྡོ ཙ་ནྡི་མཱ་ན་ནོ’’ཏི, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ རུ་ཙི་ར་མཱ་ན་ནཾ མུ་ཁཾ ཡ་སྶ སོ ཙ་ནྡི་མཱ་ན་ནོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ནྡི་མཾ ཨུ་པ་མཱ་ནཾ, ཨཱ་ན་ནཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ, རུ་ཙི་ར་ཏྟཾ དྷ་མྨོ, ཙ་ནྡི་མཱ་ན་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཛོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡས་དྡོ, ཏེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཝི་ཡས་དྡ་སྶ ཙོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀ་སྶཱ་པྤ་ཡོ་གོ ས་མཱ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཡས་དྡོ ཙ་ནྡི་མཱས་དྡེ་ན ཨུ་པ་མཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་མུ་པ་ག་ཏོ ཙ་ནྡ་ག་ཏ་མེ་ཝ ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི, མུ་ཁ་ག་ཏཾ པ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ པ་དཱི་ཡ་ཏེ, ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༧༧. ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་དྡ་ག་མྨ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་སེ’’ཙྩཱ་དི. ས་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་ཝཱ་དཱི ས་མཱ་སོ, ཨཱ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ཝཱ་ད་ཡོ ཙ ས་དྡཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ ས་མཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སཱ བྷེ་དེ་ན ས་དྡ་ག་མྨཱ ཏི་དྷཱ ས་མཱ་ས་ས་དྡ་ག་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་ག་མྨཱ ཨི་ཝཱ་དི་ས་དྡ་ག་མྨཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་སེ་ན ས་མཱ་ས་ས་དྡེ་ན ག་མྨོ་པ་མཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘མུ་ནི་ནྡོ ཙ་ནྡི་མཱ་ན་ནོ’’ཏི. མུ་ནི་ནྡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཙ་ནྡི་མཱ་ན་ནོ ཙ་ནྡ་ས་མཱ་ན་མ་ནོ་ཧ་ར་མུ་ཁ་མ་ཎྜ་ལེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་སོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཨི་ཝ་ཨི་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཝཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙ, ས་དྡེ་ན ག་མྨཱ་ཏི ཙ, མུ་ནཱི་ནཾ ཨི་ནྡོ་ཏི ཙ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ རུ་ཙི་རཾ ཨཱ་ན་ནཾ མུ་ཁཾ ཡ་སྶེ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ནཾ, ‘‘ཨཱ་ན་ན’’ནྟི ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ, རུ་ཙི་ར་ཏྟཾ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ, ‘‘ཝི་ཡཱ’’ཏི ས་དྡོ ཙ་ནྡཱ་ན་ནཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ན་ན་ག་ཏ་རུ་ཙི་ར་ཏྟཾ ཙ་ནྡེ ཙ, ཙ་ནྡ་ག་ཏ་རུ་ཙི་ར་ཏྟཾ ཨཱ་ན་ནེ ཙ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, ཨི་ཧ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ རུ་ཙི་རས་དྡ་སྶ, ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀ་སྶ ཝི་ཡས་དྡ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཡོ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ས་མཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་མཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ཙ་ནྡི་མཱས་དྡེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ས་དྡོ ཙ་ནྡ་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, མུ་ཁ་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཾ པ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ. ཏ་ཐཱ ཧི མུ་ཁཾ ཙ་ནྡ་ས་མཱ་ན་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཙ་ནྡ་སྶ མུ་ཁ་ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི.
༡༧༨. ཨཱ་ཡཱ་དཱི པ་ཙྩ་ཡཱ ཏེ་ཧི, ཝ་ད་ནཾ པ་ངྐ་ཛཱ་ཡ་ཏེ;
མུ་ནི་ནྡ་ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡཾ, ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ད་ལཱི་ཡ་ཏི.
༡༧༨. ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་ག་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཡཱ་དི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨཱ་ཡཱ་དཱིཏི ཨཱ་ཡ་ཨཱི་ཡ་ཀཔ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡཱ ནཱ་མ, ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡེ་ཧི ག་མྨཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ‘‘ཝ་ད་ན’’མི་ཙྩཱ་དི. པ་ངྐ་ཛ་མི་ཝ རུ་ཙི་ར་མཱ་ཙ་ར་ཏི པ་ངྐ་ཛཱ་ཡ་ཏེ. ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ངྐ་ཛ་མུ་པ་མཱ་ནཾ, ཨཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ན་ན་མུ་པ་མེ་ཡྻཾ, རུ་ཙི་ར་ཏྟཾ ས་དྷ་མྨོ, པ་ངྐ་ཛཱ་ན་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨི་ཝས་དྡོ. ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་ར ཨི་ཝས་དྡཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཝི་ཡཱ་པྤ་ཡོ་གོ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི.
༡༧༨. ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་ག་མྨོ་པ་མཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཡཱ་དི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨཱ་ཡཱ་དཱི ‘‘ཨཱ་ཡ ཨཱི་ཡ ཀ’’ཨི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡཱ ནཱ་མ, ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡེ་ཧི ག་མྨོ་པ་མཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཝ་ད་ནཾ…པེ… ད་ལཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་ད་ནཾ མུ་ཁཾ པ་ངྐ་ཛཱ་ཡ་ཏེ པ་དུ་མ་མི་ཝ རུ་ཙི་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི. མུ་ནི་ནྡ་ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ནེ་ཏྟ་ཡུ་ག་ལ༹ཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ད་ལཱི་ཡ་ཏི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟ་མི་ཝ རུ་ཙི་ར་མཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨཱ་ཡོ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཨཱི་ཡཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙ, པ་ངྐ་ཛ་མི་ཝ རུ་ཙི་ར་མཱ་ཙ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ, མུ་ནི་ནྡ་སྶ ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡ་མི་ཏི ཙ, ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་སྶ ད་ལ་མི་ཏི ཙ, ཏ་མི་ཝ རུ་ཙི་ར་མཱ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ངྐ་ཛ’’མི་ཏི ཙ ‘‘ནཱི་ལུ་པྤ་ལ’’མི་ཏི ཙ ཨུ་པ་མཱ་ནཾ, ཨཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ད་ནཾ ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡ་ཉྩ ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ, རུ་ཙི་ར་ཏྟཾ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་དྷ་མྨོ, ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨི་ཝས་དྡོ, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ས་མ་པྤ་ཡོ་གོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༧༩. ཨི་ཝཱ་དཱི ཨི་ཝ ཝཱ ཏུ་ལྱ-ས་མཱ་ན ནི་བྷ ས་ནྣི་བྷཱ;
ཡ་ཐཱ་ས་ངྐཱ་ས ཏུ་ལི་ཏ-པྤ་ཀཱ་ས པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ.
༡༨༠. ས་རཱི་ས་རི་ཀྑ སཾ་ཝཱ་དཱི, ཝི་རོ་དྷཱི ས་དི་སཱ ཝི་ཡ;
པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ-ས་པ་ཀྑོ’པ་མི་ཏོ’པ་མཱ.
༡༨༡. པ་ཊི་བི་མྦ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ-ས་རཱུ་པ ས་མ ས་མྨི་ཏཱ;
ས་ཝ་ཎྞཱ’བྷཱ པ་ཊི་ནི་དྷི, ས་དྷ་མྨཱ་དི ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༡༨༢. ཛ་ཡ་ཏྱ’ཀྐོ་ས་ཏི ཧ་ས་ཏི, པ་ཏི་ག་ཛྫ་ཏི དཱུ་བྷ་ཏི;
ཨུ་སཱུ་ཡ་ཏྱ’ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ནི་ནྡ་ཏི’སྶ་ཏི རུ་ནྡྷ་ཏི.
༡༨༣. ཏ་སྶ ཙོ་རེ་ཏི སོ་བྷ་གྒཾ, ཏ་སྶ ཀ་ནྟིཾ ཝི་ལུ་མྤ་ཏི;
ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝ་ད་ཏི, ཏུ་ལྱཾ ཏེ་ནཱ་དྷི་རོ་ཧ་ཏི.
༡༨༤. ཀ་ཙྪཾ་ཝི་གཱ་ཧ་ཏེ ཏ་སྶ, ཏ་མ་ནྭེ་ཏྱ’ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི;
ཏཾ་སཱི་ལཾ, ཏཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྶ ཙཱ་ནུ་ཀ་རོ་ཏི’མེ.
༡༧༩-༡༨༤. ཨི་ཝཱ་དཱི ཨི་ཝཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ཨི་མེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཝོ ཙ ཝཱ ཙ ཏུ་ལྱོ ཙ ས་མཱ་ནོ ཙ ནི་བྷོ ཙ ས་ནྣི་བྷོ ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡེ ཨི་ཝ…པེ… ས་ནྣི་བྷཱ. ས་དྡ་མ་པེ་ཀྑི་ཡ པུ་ལླི་ངྒ་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ. ‘‘ས་དྷ་མྨཱ་དཱི’’ཏི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ. ཛ་ཡ་ཏི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨཾ.
༡༧༩-. ༡༨༤. ཨི་ཝཱ་དི་ས་དྡ་ག་མྨོ་པ་མཱ་དྷི་ཀཱ་རེ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨི་ཝཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ཨེ་ཏེ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨི་ཝཱ་དི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨི་ཝཱ་དཱིཏི པ་ད་སྶ ཚ་ཊྛ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨི་མེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་སྶ ཙཱཏི ཙས་དྡཾ ཡུ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་བྷཱ ཙཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་དྷ་མྨཱ་དཱི’’ཏིཨཱ་དིས་དྡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་ཙྪཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ནི་ནྡ་ཏི ཨི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཨི་མེ དྭེ་པ་ཉྙཱ་ས ཨི་ཝཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ. ‘‘ཛ་ཡ་ཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི ཧ་ས་ཏི’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ཏཾ་ཏཾ་ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་ས་ངྑ་ཏ་ཨ་ནུ་ཀཱ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ དྭ་ནྡོ་ཡེ་ཝ, ‘‘ས་ནྡྷི་ས་མཱ་སཱ ཨ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི [ས་ནྡྷི་ས་མཱ་སོ ཏ་ད་དྡྷ་སྶཱ་ཏི (ཀ.)] ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ནྡྷི་ས་མཱ་སཱ་ནཾ གཱ་ཐ་དྡྷ་སྶ ཝི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་དྡྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ དཱུ་བྷ་ཏིཔ་ད་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ནོ ཙེ, ཨ་ས་མཱ་སོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ཙོ་རེ་ཏི སོ་བྷ་གྒམི་ཙྩཱ་དི་ཀ་མྤི ཝཱ་ཀྱཱ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་སོ, ཝཱ་ཀྱེ ཀེ་ཝ་ལ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨི་ཝ ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ས་དི་ས་ཏྠཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠོ པ་ན པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ.
༡༨༥. ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ, ས་དྷ་མྨ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཧི;
ཨི་མེ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་བྷེ་དཱ, ཀེ་ཙི ནི་ཡྻ་ནྟི ས་མྤ་ཏི.
༡༨༥. ཨི་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ན’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཀེ་ཙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏྟ་མེ་སཾ [ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པ་བྷེ་དཾ (ཀ.)] ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝི་ཀ་པྤཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནི་ཡྻ་ནྟི ཨུ་དཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི.
༡༨༥. ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཝཱ་དི་ས་དྡ་ག་མྨོ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ནོ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་དྷ་མྨ་ཏྟཾ ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་བྷཱ་ཝི་ཧི པ་ཀཱ་ས་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཨི་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་མཱ་བྷེ་དཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏི དཱ་ནི ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རེ ནི་ཡྻ་ནྟི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ནྟི.
༡༨༦. ཝི་ཀཱ་སི་པ་དུ་མཾ’ཝཱ’ཏི-སུ་ནྡ་རཾ སུ་ག་ཏཱ་ན་ནཾ;
ཨི་ཏི དྷ་མྨོ་པ་མཱ ནཱ་མ, ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཱ.
༡༨༦. ‘‘ཝི་ཀཱ་སི’’ཙྩཱ་དི. སུ་ག་ཏཱ་ན་ནཾ མུ་ནི་ནྡ་སྶ ཝ་ད་ནཾ ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་རཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཀི་མི་ཝ? ཝི་ཀཱ་སི་པ་དུ་མཾ་ཝ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་པ་དུ་མཾ་ཝི་ཡ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ དྷ་མྨོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ན་ན་པ་དུ་མཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་སྶ དྷ་མྨ་སྶ གུ་ཎ་སྶ སུ་ནྡ་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཱ སུ་ནྡ་ར་ཏྟ་ནྟི པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏོ.
༡༨༦. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཀཱ་སི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. སུ་ག་ཏཱ་ན་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་ཁཾ ཝི་ཀཱ་སི་པ་དུ་མཾ་ཝ བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་པ་ངྐ་ཛ་མི་ཝ ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱ ཨུ་པ་མཱ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཱ ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་མི་ཏི ས་མཱ་ན་གུ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན དྷ་མྨོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་དུ་མཱ་ན་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་མི་ཏི ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་དུ་མ་ག་ཏ་ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨི་ཝས་དྡེ་ན ཛོ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟེ་པི ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་པ་མཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷ་མྨོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༨༧. དྷ་མྨ་ཧཱི་ནཱ མུ་ཁ’མྦྷོ་ཛ-ས་དི་སཾ མུ་ནི་ནོ ཨི་ཏི;
ཝི་པ་རཱི་ཏོ་པ་མཱ ཏུ་ལྱ-མཱ་ན་ནེ་ན’མྦུ་ཛཾ ཏ་ཝ.
༡༨༧. ‘‘དྷ་མྨ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. མུ་ནི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ མུ་ཁཾ ཨ་མྦྷོ་ཛེ་ན པ་དུ་མེ་ན ས་དི་སཾ ས་མཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཧཱི་ནོ་པ་མཱ ནཱ་མ སུ་ནྡ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ གུ་ཎ་སྶ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ, སཱ ཏུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱ ག་མྱ་ཏེ. ཀ་ཐ་མ་ཉྙ་ཐཱ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་དི་སས་དྡོ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་སྶ མུ་ཁ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི མུ་ཁ་ག་ཏ་མེ་ཝ ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་མྦྷོ་ཛ་ག་ཏཾ ཏུ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ག་མྱ་ཏེ. ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སཾ ཉེ་ཡྻཾ. ‘‘ཝི་པ་རཱི་ཏེ’’ཙྩཱ་དི. མུ་ནཱི་ཏི ག་མྱ་ཏེ སུ་ཏ་ཏྟཱ, བྷོ མུ་ནི ཏ་ཝ ཨཱ་ན་ནེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་མྦུ་ཛཾ ཏུ་ལྱ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་པ་རཱི་ཏོ་པ་མཱ. དྷ་མྨ་ཧཱི་ན་ཏྟེ་པི པ་སི་དྡྷི་ཝི་པ་རི་ཡ་ཡེ་ནཱ་བྷི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ནྣཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི.
༡༨༧. ‘‘དྷ་མྨ་ཧཱི་ནེ’’ཙྩཱ་དི. ‘‘མུ་ཁ་མྦྷོ་ཛ་ས་དི་སཾ མུ་ནི་ནོ’’ཏྱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ. དྷ་མྨ་ཧཱི་ནཱ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་པ་ཀཱ་ས་ཀསུ་ནྡ་རཱདི་ས་དྡ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཧཱི་ནཱ ནཱ་མ. ཝཱ་ཙ་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨོ ཀ་ཐཾ པ་ཏཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? མུ་ནི་ནོ མུ་ཁཾ ཝ་ད་ནཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་ས་དི་སཾ པ་དུ་མ་ས་དི་ས་མི་ཏི. ཨེ་ཏྠ མུ་ཁ་སྶ ཨ་མྦྷོ་ཛ་ས་མཱ་ན་ཏྟཾ མུ་ཁ་མྦྷོ་ཛཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཐཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ཏི, ཨི་ཝཔ་རི་ཡཱ་ཡོ ས་དི་སས་དྡོ མུ་ཁ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཡ་སྨཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མུ་ཁ་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་མྦྷོ་ཛ་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཾ པ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ. ཧེ མུ་ནི ཏ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ན་ནེ་ན ཨ་མྦྷོ་ཛཾ ཏུ་ལྱཾ ས་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་པ་རཱི་ཏོ་པ་མཱ. ‘‘ཨ་མྦུ་ཛེ་ན ཨཱ་ན་ནཾ ཏུ་ལྱ’’ནྟི ལོ་ཀ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཡ་ཡེ་ན ‘‘ཨཱ་ན་ནེ་ན ཨ་མྦུ་ཛཾ ཏུ་ལྱ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཧཱི་ན་ཏྟེ ས་ཏི་པི ཝི་པ་རཱི་ཏོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘སུ་ཏཱ་ནུ་མི་ཏེ་སུ སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷོ བ་ལ་ཝཱ’’ཏི [པ་རི་བྷཱ་སེ་ནྡུ་སེ་ཁ་ར ༡༡༢] ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘མུ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པུ་བྦ་དྡྷེ ‘‘མུ་ནི་ནོ’’ཏི སུ་ཏ་ཏྟཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ‘‘ཏ་ཝཱ’’ཏི ཏུ་མྷས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨི་ཝཔ་རི་ཡཱ་ཡོ ཏུ་ལྱས་དྡོ ཨ་མྦུ་ཛ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་མྦུ་ཛ་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་ན་ན་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟ་ཉྩ ཨ་མྦུ་ཛཱ་ན་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ཙ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཉཱ་ཡ་ཏི་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་པི པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༡༨༨. ཏ་ཝཱ་ན་ན’མི་ཝ’མྦྷོ་ཛཾ, ཨ་མྦྷོ་ཛ’མི་ཝ ཏེ མུ་ཁཾ;
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་མཱ སཱ’ཡཾ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་མཱ་ན་ཏོ.
༡༨༨. ‘‘ཏ་ཝ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་མཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ མུ་ཁ་སྶ ཨ་མྦྷོ་ཛ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཏཾ་དྭ་ཡེ་ན ཨུ་པ་མཱ་ན་ཏོ.
༡༨༨. ‘‘ཏ་ཝཱ་ན་ནི’’ཙྩཱ་དི. ‘‘ཨ་མྦྷོ་ཛཾ ཏ་ཝཱ་ན་ན་མི་ཝ, ཏེ མུ་ཁཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་མི་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མུ་པ་མཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་མཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་མཱ་ཏི ཙ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་མཱ་ན་ནྟི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཝི་གྒ་ཧ་དྭ་ཡེ་པི པུ་བྦ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ. ས་བྦཱ་དཱི་ནཾ བྱ་ཏི་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ. ས་མཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ མུ་ཁཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་ཉྩ, ཨ་མྦྷོ་ཛཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ཉྩ ཀ་མེ་ན ཨུ་པ་མེ་ཡྻཱ ནཱ་མ. ཨ་མྦྷོ་ཛཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ཉྩ, མུ་ཁཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ.
༡༨༩. ཡ་དི ཀི་ཉྩི བྷ་ཝེ’མྦྷོ་ཛཾ,
ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མཾ;
དྷཱ་རེ་ཏུཾ མུ་ཁ་སོ་བྷཾ ཏཾ,
ཏ་ཝེ’ཏི ཨ་བྦྷུ་ཏོ་པ་མཱ.
༡༨༩. ‘‘ཡ་དི’’ཙྩཱ་དི. ལོ་ཙ་ནཱ་ནི ཙ བྷ་མུ་ཡོ ཙ, ཏཱ་སཾ ཝི་བྦྷ་མོ ཡ་སྨིཾ, ཏཾ, ཏཱ་དི་ས་མ་མྦྷོ་ཛཾ ཀི་ཉྩི ཀི་མ་པི ཡ་དི བྷ་ཝེ. ཏམཱི་དི་ས་མ་མྦྷོ་ཛཾ ཏ་ཝ མུ་ཁ་སོ་བྷཾ ཝ་ད་ན་ཀ་ནྟིཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནི་སི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ. ཀིཾ ནྭ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱི་དི་ས་ནྟི ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཝ་ད་ན་མ་མྦུ་ཛེ་ནོ་པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་བྦྷུ་ཏོ་པ་མཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
༡༨༩. ‘‘ཡ་དི’’ཙྩཱ་དི. ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མཾ ལོ་ཙ་ན་བྷ་མཱུ་ནཾ ལཱི་ལཱ་ཝ་ནྟཾ ཀི་ཉྩི ཨ་མྦྷོ་ཛཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ པ་དུ་མཾ ཡ་དི བྷ་ཝེ ཙེ སི་ཡཱ, ཏམ་མྦྷོ་ཛཾ ཏ་ཝ མུ་ཁ་སོ་བྷཾ ཝ་ད་ན་ཀ་ནྟིཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱི ཨུ་པ་མཱ ཨ་བྦྷུ་ཏོ་པ་མཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཏོ་པ་མཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ པ་དུ་མ་ག་ཏོ ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་མྦྷོ་ཛ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ‘‘ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཛོ་ཏི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་མྦྷོ་ཛཾ ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་ངྑ་ཏ་ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཛོ་ཏ་ཀ་ཏྟཱ ནི་སྶི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་པ་མཱ, མུ་ཁཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ནྟི མུ་ཁ་ག་ཏོ ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཡ་དི མུ་ཁེ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཱ་དི་སཾ མུ་ཁ་སོ་བྷཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཀ་ཐཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཉཱ་ཡ་ཏི. ལོ་ཙ་ན་བྦྷ་མུ་ཝི་བྦྷ་མ་ས་ངྑཱ་ཏ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ པ་ན ‘‘ལོ་ཙ་ནཱ་ནི ཙ བྷ་མུ་ཡོ ཙེ་ཏི ཙ, ཏཱ་སཾ ཝི་བྦྷ་མོ ཡ་སྨི’’ནྟི ཙ ཝི་གྒ་ཧེ ནི་པྥ་ནྣེ་ན བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སེ་ན གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི [ག་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ (ཀ.)].
༡༩༠. སུ་ག་ནྡྷི སོ་བྷ་ས་མྦ་ནྡྷི, སི་སི་རཾ་སུ་ཝི་རོ་དྷི ཙ;
མུ་ཁཾ ཏ་ཝ’མྦུ་ཛཾ་ཝེ’ཏི, སཱ སི་ལེ་སོ་པ་མཱ མ་ཏཱ.
༡༩༠. ‘‘སུ་ག་ནྡྷི’’ཙྩཱ་དི. ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་མི་ཝ སི་སི་རཾ་སུ་ནོཙ་ནྡ་སྶ ཝི་རོ་དྷི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ, མུ་ཁཾ ཏཾ་ས་མཱ་ན་ཀ་ནྟི་ཏྟཱ ཨ་མྦུ་ཛ་ཉྩ ཏ་དུ་ད་ཡེ ས་ངྐོ་ཙ་བྷ་ཛ་ན་ཏོ. སོ་བྷ་ས་མྦ་ནྡྷི ཀ་ནྟི་ཡུ་ཏྟཾ, མུ་ཁ་མ་མྦུ་ཛ་ཉྩ. སུ་ག་ནྡྷོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ག་ནྡྷི ཙ དྭ་ཡ་མ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སི་ལེ་ས་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མུ་ཁ་མྦུ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ སཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ སི་ལེ་སོ་པ་མཱ མ་ཏཱ.
༡༩༠. ‘‘སུ་ག་ནྡྷི’’ཙྩཱ་དི. ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་མི་ཝ སི་སི་རཾ་སུ་ཝི་རོ་དྷི ཙ་ནྡ་སྶ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཏུ་ལྱ་ཏྟཱ. པ་དུ་མཾ པ་ན ཙ་ནྡོ་ད་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ངྐོ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. སོ་བྷ་ས་མྦ་ནྡྷི ཙ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁ་ག་ཏ་ཀ་ནྟི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཧོ་ཏི. པ་དུ་མཾ པ་ན པ་དུ་མ་ག་ཏ་ཀ་ནྟི་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱ ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ག་ནྡྷི ཙ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་སུ་ག་ནྡྷ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ […ཝ་མ་ན་ཏོ (ཀ.)] སུ་ག་ནྡྷི ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་མྦུ་ཛཾ པ་ན པ་དུ་མ་སུ་ག་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱི ཨུ་པ་མཱ སི་ལེ་སོ་པ་མཱ ཨེ་ཀ་པ་དཱ་ཏི་ཧི་ཏ་ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སི་ལེ་སོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སི་སི་རཱ སཱི་ཏ་ལཱ ཨཾ་སུ ཀ་ནྟི ཨ་སྶེ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱི་ལེ་ནེ་ཏི ཙ, པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ སི་ལི་སྶ་ཏི ཨ་པ་རོ་པི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཏི ཙ, སི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨུ་པ་མཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཨེ་ཏྠ སུ་ག་ནྡྷོ ཙ སོ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཙ སི་སི་རཾ་སུ་ཝི་རོ་དྷི་ཏྟ་ཉྩེ་ཏི ཨི་མེ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ན་མ་མྦུ་ཛ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨོ, ཏེ་སུ ཨ་མྦུ་ཛ་ག་ཏ་ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷོ ས་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ཨ་མྦུ་ཛ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱ ཨི་ཝས་དྡེ་ན ཛོ་ཏི་ཏཱ, མུ་ཁ་ག་ཏ་ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨོ པ་ན ཨ་སྶ་ཏྠི་ཏ་སྶཱི་ལ་ཏྠེ ཀ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི་པི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ག་མྱ་ཏེ.
༡༩༡. ས་རཱུ་པ་ས་དྡ་ཝཱ་ཙྩ་ཏྟཱ, སཱ ས་ནྟཱ་ནོ་པ་མཱ ཡ་ཐཱ;
བཱ་ལཱ’ཝུ’ཡྻཱ་ན་མཱ་ལཱ’ཡཾ, སཱ་ལ་ཀཱ་ན་ན་སོ་བྷི་ནཱི.
༡༩༡. ‘‘ས་རཱུ་པ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨ་ཡ་མུ་ཡྻཱ་ན་མཱ་ལཱ བཱ་ལཱ་ཝ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཡ. ཀ་ཐཾ? སཱ་ལ་ཀཱ་ན་ན་སོ་བྷི་ནཱི བཱ་ལཱ ཏཱ་ཝ ས་ཧཱ་ལ་ཀེ་ན ཀེ་ས་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏེ སཱ་ལ་ཀ་མཱ་ན་ནཾ ཏེ་ན སོ་བྷ་ཏེ. སཱ་ལ་ཀཱ་ན་ན་སོ་བྷི་ནཱི ཨུ་ཡྻཱ་ན་མཱ་ལཱ་པི སཱ་ལཱ་ནཾ རུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ན་ནེ་ན ག་ཧ་ནེ་ན སོ་བྷ་ཏེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ སཱ ཏཱ་དི་སཱི ས་ནྟཱ་ནོ་པ་མཱ ཨཱ་ཁྱཱ་ཡ་ཏེ, ཀ་སྨཱ? སི་ལེ་སོ་པ་མ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ་པི ས་རཱུ་པེ་ན ས་དི་སེ་ན ས་དྡེ་ན ‘‘སཱ་ལ་ཀཱ་ན་ན་སོ་བྷི་ནཱི’’ཏྭེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན ས་དྡ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ་ཙྩ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ་ཨི་ཏི ག་མྱ་ཏེ. ཡ་ཐེཏི ནི་ད་སྶ་ནེ.
༡༩༡. ‘‘ས་རཱུ་པེ’’ཙྩཱ་དི. ས་རཱུ་པ་ས་དྡ་ཝཱ་ཙྩ་ཏྟཱ ཏུ་ལྱ་སུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ན་མཱ་ལཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ སཱ ཨུ་པ་མཱ ས་ནྟཱ་ནོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སི་ལེ་ས་ཏྟེ ས་ཏི་པི ཀ་ཏ་ས་མཱ་སེ་ཧི པ་ད་ས་ནྟཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་ནྟཱ་ནོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཡ་ཐེ’’ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མཱ་ལཱ ཨེ་སཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པ་ནྟི སཱ་ལ་ཀཱ་ན་ན་སོ་བྷི་ནཱི ཨ་ལ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀེ་ས་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ས་ཧི་ཏེ་ན མུ་ཁེ་ན སོ་བྷ་མཱ་ནཱ བཱ་ལཱ་ཝ ཨ་ངྒ་ནཱ ཨི་ཝ སཱ་ལ་ཀཱ་ན་ན་སོ་བྷི་ནཱི སཱ་ལ་ཝ་ནེ་ཧི སོ་བྷ་མཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཡེ་ས་ནྟི ཙ, ས་རཱུ་པཱ ཙ ཏེ ས་དྡཱ ཙེ་ཏི ཙ, ཏེ་ཧི ཝཱ་ཙྩཱ ཨུ་པ་མཱ་ཏི ཙ, ཏ་སྶཱ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ, ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཡུ་ཏྟཱ ཨུ་པ་མཱ་ཏི ཙ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ཏི ཙ, ས་ཧ ཨ་ལ་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ནྟི ཙ, ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨཱ་ན་ན་ཉྩཱ་ཏི ཙ, ཏེ་ན སོ་བྷ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཙ, སཱ་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ན་ན་ནྟི ཙ, ཏེ་ན སོ་བྷ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ.
༡༩༢. ཁ་ཡཱི ཙ་ནྡོ བ་ཧུ་ར་ཛཾ, པ་དུ་མཾ ཏེ་ཧི ཏེ མུ་ཁཾ;
ས་མཱ་ན་མྤི ས་མུ་ཀྐཾ་སཱི-ཏྱ’ཡཾ ནི་ནྡོ་པ་མཱ མ་ཏཱ.
༡༩༢. ‘‘ཁ་ཡཱི’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཙ་ནྡོ ཁ་ཡཱི ཁ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡོ ཡ་སྶེ་ཏི, པ་དུ་མཾ བ་ཧུ་ར་ཛཾ བ་ཧཱུ་ནི ར་ཛཱ་ནི པ་རཱ་གཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཡ་སྨི་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙ་ནྡ་པ་དུ་མེ་ཧི ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་ན་མྤི ས་དི་ས་མྤི ས་ནྟཾ ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ས་མུ་ཀྐཾ་སི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ཝ་ནྟཾ, ཁ་ཡས་དྡ་སྶ ཙ ར་ཛ་སྶ ཙ དོ་སེ་པི ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ས་དྡ་ཙྪ་ལེ་ན ཁ་ཡ་སྶ དོ་ས་རཱུ་པ་སྶ བ་ཧུ་ར་ཛ་ཏྟ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཡཾ ནི་ནྡོ་པ་མཱ མ་ཏཱ ནི་ནྡི་ཏེ་ན ཙ་ནྡཱ་དི་ནཱ ཁ་ཡ་སྶོ་པ་མི་ཏ་ཏྟཱ.
༡༩༢. ‘‘ཁ་ཡི’’ཙྩཱ་དི. ཙ་ནྡོ ཁ་ཡཱི པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ནེ དི་ནེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཱ་ཡ ཀ་ལཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཧེ་ཏུ ཁཱི་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, པ་དུ་མཾ བ་ཧུ་ར་ཛཾ བ་ཧུ་རེ་ཎུ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ་ནྡ་པ་དུ་མེ་ཧི ས་མཱ་ན་མྤི ཀ་ནྟི་སུ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་དི་ས་མྤི ཏེ མུ་ཁཾ ཏ་ཝཱ་ན་ནཾ ས་མུ་ཀྐཾ་སི ཁ་ཡ་ར་ཛས་དྡེ་ཧི དོ་ས་སྶཱ་པི ཝཱ་ཙྩ་ཏྟཱ ས་དྡ་ཙྪ་ལེ་ཧི ག་མྱ་མཱ་ན་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ དོ་ས་སྶ མུ་ཁེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ཀྐཾ་ས་གུ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ ནི་ནྡོ་པ་མཱ ནི་ནྡི་ཏཱནཾ ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ་ནཾ མུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་མི་ཏཱ་ཏི ནི་ནྡོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མུ་ཁ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཨི་ཝས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་ནས་དྡེ་ན མུ་ཁ་ག་ཏ་ས་དྷ་མྨོ ཛོ་ཏི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་མཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཙ་ནྡ་པ་དུ་མ་ག་ཏ་ས་དྷ་མྨོ་པི དྭཱི་སུ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨོ་པི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ག་མྱ་ཏེ, ཨ་པིས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ས་མུ་ཀྐཾ་སོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟ་རོ.
༡༩༣. ཨ་ས་མ་ཏྠོ མུ་ཁེ་ནི’ནྡུ, ཛི་ན ཏེ པ་ཊི་ག་ཛྫི་ཏུཾ;
ཛ་ལོ༹ ཀ་ལ་ངྐཱི’ཏི ཨ་ཡཾ, པ་ཊི་སེ་དྷོ་པ་མཱ སི་ཡཱ.
༡༩༣. ‘‘ཨ་ས་མ་ཏྠོ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཛི་ན ཏེ མུ་ཁེ་ན ཛ་ལོ༹ སཱི་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཀ་ལ་ངྐོ མི་ག་ལ་ཉྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ དོ་སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ལ་ངྐཱི. ས་དྡ་ཙྪ་ལེ་ན དོ་ས་ཀ་ཐ་ནཾ. ཏཱ་དི་སོ ཨི་ནྡུ ཙ་ནྡོ པ་ཊི་ག་ཛྫི་ཏུཾ ཝི་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ, མུ་ཁ་ནྟུ ཝི་ས་དཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཉྩེ་ཏི ཀ་ཐ་མ་ནེ་ནཱ་ཡཾ ས་དི་སོ་ཏི ནི་སེ་དྷ་དྭཱ་རེ་ན ས་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ ག་མྨ་ཏེ, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ་པ་མཱ སི་ཡཱ.
༡༩༣. ‘‘ཨ་ས་མ་ཏྠོ’’ཙྩཱ་དི. ཧེ ཛི་ན ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ག་ཛྫི་ཏུཾ ཝི་ཝ་དི་ཏུཾ ཛ་ལོ༹ སཱི་ཏ་ལོ ཨ་ཝི་ས་དོ ཀ་ལ་ངྐཱི ས་ས་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱ ས་དོ་སོ ཝཱ ཨི་ནྡུ ཙ་ནྡོ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་དི་སཱི ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་སེ་དྷོ་པ་མཱ ནཱ་མ. ཀ་ལ་ངྐོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱཾ. ཨེ་ཏྠ ཝི་ས་དེ་ན ཀ་ལ་ངྐ་ར་ཧི་ཏེ་ན མུ་ཁེ་ན སཱི་ཏ་ལོ ཨ་ཝི་ས་དོ ས་དོ་སོ ཙ་ནྡོ ས་མཱ་ནོ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་དྭ་ཡེ་ན ཨི་ནྡ་མུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏི་པི ནི་ནྡོ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་སེ་དྷོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘པ་ཊི་ག་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཙ་ནྡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ ཙ་ནྡ་ག་ཏ་ས་དྷ་མྨཾ ཛོ་ཏེ་ཏི.
༡༩༤. ཀ་ཙྪཾ ཙ་ནྡཱ་ར་ཝི་ནྡཱ་ནཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ མུ་ཁཾ ཏ་ཝ;
ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ས་མཾ ཛཱ་ཏ-མི་ཏྱ’སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པ་མཱ.
༡༩༤. ‘‘ཀ་ཙྪ’’མི་ཙྩཱ་དི. ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ར་ཝི་ནྡ་སྶ ཙ ཀ་ཙྪཾ པ་ད་ཝིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཡ ཏེ་ས’མ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ [ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཡ་ཏེ་ས་མ་ཎཾ་ས་ཏོ (ཀ.)], ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ས་མཾ ཛཱ་ཏ་མི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་བྷི་དྷཱ་ནེ་ན ས་དི་ས་ཏྟ་པ་ཏཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པ་མེ་ཏི ནི་ག་དྱ་ཏེ.
༡༩༤. ‘‘ཀ་ཙྪ’’མི་ཙྩཱ་དི. ཧེ མུ་ནི ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ཙ་ནྡཱ་ར་ཝི་ནྡཱ་ནཾ ལོ་ཀ་པཱུ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་སི་ཨ་མྦུ་ཛཱ་ནཾ ཀ་ཙྪཾ པ་ད་ཝིཾ ཨ་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏུ་ལྱ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་མཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱ ཨུ་པ་མཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པ་མཱ ཨ་ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཧ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ནྡཱ་ར་ཝི་ནྡཱ་ནཾ མུ་ཁ་སྶ ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་དྭཱ་རེ་ན ཙ་ནྡཱ་ར་ཝི་ནྡེ་ཧི མུ་ཁཾ ཏུ་ལྱ་ནྟི པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཙ་ནྡཱ་ར་ཝི་ནྡཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་མས་དྡོ མུ་ཁ་ག་ཏ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༡༩༥. ས་བྦ་མྦྷོ་ཛ་པྤ་བྷཱ་སཱ་རོ, རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཀ་ཏྠ་ཙི;
ཏ་ཝཱ’ན་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཏཱི་ཏི, ཧོ་ཏཱ’བྷཱུ་ཏོ་པ་མཱ ཨ་ཡཾ.
༡༩༥. ‘‘ས་བྦ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦེ་ས་མ་མྦྷོ་ཛཱ་ནཾ པ་བྷཱ་སཱ་རོ་ཝ ཏ་ཝཱ་ན་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཡཾ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པ་མཱ ཧོ་ཏི.
༡༩༥. ‘‘ས་བྦ’’མི་ཙྩཱ་དི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦ་མྦྷོ་ཛ་པྤ་བྷཱ་སཱ་རོ་ཝ ས་ཀ་ལ་པ་དུ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཀ་ནྟི་པུ་ཉྫོ ཝི་ཡ ཏ་ཝཱ་ན་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ན པ་བྷཱ་ཏི, ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱི ཨུ་པ་མཱ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པ་མཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་པ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱ་སི རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཏཱ་དི་ས་པ་བྷཱ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ.
༡༩༦. པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ’ཏྠ་ག་མྨཱ ཏུ, ས་དྡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཀྭ་ཙི;
ས་མཱ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ཝཱ་དི-ས་དྡ་ཡོ་གཾ ཝི་ནཱ ཨ་པི.
༡༩༦. ཨ་ཏྠ་ག་མྨོ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨ་ཏྠ་ག་མྨཱ ཏུ’པ་མཱ ཀྭ་ཙི ཀི་སྨི་ཉྩི ཋཱ་ནེ ས་མཱ་སཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ཡོ་གཾ ཝི་ནཱ ཨ་པི ས་དྡཱ་ནཾ པ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་སཱ་དི་གཱ་ལ༹ྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ.
༡༩༦. ཏི་ཝི་དྷཾ ས་དྡ་ག་མྨོ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ག་མྨོ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཏྠ་ག་མྨཱ ཏུ ཨ་ཏྠ་ག་མྨོ་པ་མཱ པ་ན ཀྭ་ཙི ཋཱ་ནེ ས་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་ཝཱ་དི་ས་དྡ་ཡོ་གཾ ཝི་ནཱ་པི ཏེ་སཾ ས་དྡཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཧི་ཏྭཱ་པི ས་དྡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷེ པ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ. ས་དྡཱ་ནཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༩༧. བྷི་ངྒཱ་ནེ’མཱ་ནི ཙ་ཀྑཱུ་ནི, ནཱ’མྦུ་ཛཾ མུ་ཁ’མེ་ཝི’དཾ;
སུ་བྱ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏྟེ་ན, སཱ ས་རཱུ་པོ་པ་མཱ མ་ཏཱ.
༡༩༧. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ‘‘བྷི་ངྒེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ན བྷི་ངྒཱ ཨེ་ཏེ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ནི་མཱ་ནི, ན་མྦུ་ཛ་མེ་ཏཾ, ཀི་ནྟུ མུ་ཁ་མེ་ཝི་ད་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ སཱ ས་རཱུ་པོ་པ་མཱ མ་ཏཱ བྷི་ངྒཱ་དཱི་ན་མ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་རཱུ་པ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་བྱ་ཏྟེ’’ཏྱཱ་དི. སུ་བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ངྒ་ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་མྦུ་ཛ་མུ་ཁཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཕུ་ཊེ་ན ས་དི་ས་ཏྟེ་ན ཙ་ཉྩ་ལ་ཏྟ་ཀ་ནྟྱཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏེ་ནེ་ཝཱ་བྷེ་ད་ས་ངྐཱ་པུ་བྦ་མེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཡཾ བྷི་ངྒཱ་དི་ཉྙཱ་ཎ་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ན་མི་ཝཱ་དཱི་ན་མ་བྷཱ་ཝེ་པི བྷི་ངྒ་ལོ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་དི་ས་ཏྟཾ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ.
༡༩༧. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མཱ་ཧ་ར་ཏི ‘‘བྷི་ངྒཱ་ནི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨི་མཱ་ནི བྷི་ངྒཱ་ནི བྷ་མ་རཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ནི. ཨ་མྦུ་ཛཾ ན ཨི་དཾ པ་དུ་མཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟུ མུ་ཁ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨཱི་དི་སཱི སཱ ཨུ་པ་མཱ སུ་བྱ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏྟེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊེ་ན བྷི་ངྒ་ལོ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་མྦུ་ཛ་མུ་ཁཱ་ན་ཉྩ ཏུ་ལྱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་རཱུ་པོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཨི་ཝཱ་དི་ས་དྡ་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘‘བྷི་ངྒཱ་ནེ་མཱ་ནི ཙ་ཀྑཱུ་ནི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མུ་ཁེ་སུ བྷི་ངྒ་ཨ་མྦུ་ཛ་ནྟི ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཝ་ཏྟ་བུ་དྡྷིཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་མུ་ཁ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཙ་ཉྩ་ལ་ཏྟ་ཀ་ནྟི་མ་ཏྟཱ་དཱི་སུ སུ་བྱ་ཏྟཾ ཏུ་ལྱ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མུ་ཁེ་སུ བྷི་ངྒ་མྦུ་ཛ་བུ་དྡྷིཾ ཀཱི་དི་ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཨུ་པ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ངྒ་མྦུ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་མུ་ཁཱ་ན་ཉྩ ས་དི་ས་ཏྟཾ ཉཱ་ཡ་ཏི. སུ་ཊྛུ བྱ་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཙ, ཏ་ཉྩ ཏཾ ས་དི་ས་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཙ, ས་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་སྶཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡཱ་ཏི ཙ, སཱ ཙ སཱ ཨུ་པ་མཱ ཙཱ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ.
༡༩༨. མ་ཡེ་ཝ མུ་ཁ་སོ་བྷཱ’སྶེ-ཏྱ་ལ’མི་ནྡུ ཝི་ཀ་ཏྠ་ནཱ;
ཡ་ཏོ’མྦུ་ཛེ་པི་སཱ’ཏྠཱི་ཏི, པ་རི་ཀ་པྤོ་པ་མཱ ཨ་ཡཾ.
༡༩༨. ‘‘མ་ཡེ་ཝི’’ཙྩཱ་དི. ཨི་ནྡུ ཙ་ནྡ, ཨ་སྶ མུ་ནི་ནོ མུ་ཁ་སོ་བྷཱ ཝ་ད་ན་ཛུ་ཏི མ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཀ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏྠ་པ་སཾ་ས་ནེ་ན ཨ་ལམི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ. ཀི་མི་ཏི? ཡ་ཏོ ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ སཱ མུ་ཁ་སོ་བྷཱ ཨ་མྦུ་ཛེ་པི ན ཀེ་ཝ་ལ་མི་ནྡུ་མྷི ཨ་ཏྠི, ནོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ས་ཏོ་པི ཏ་ཐཱ ཝི་ཀ་ཏྠ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཏོ ཝ་ད་ན་མི་ནྡུ་ནོ་པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཀ་པྤོ་པ་མཱ.
༡༩༨. ‘‘མ་ཡེ’’ཙྩཱ་དི. ཧེ ཨི་ནྡུ ཨ་སྶ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སཱ་མི་ནོ མུ་ཁ་སོ་བྷཱ ཝ་ད་ན་ཀ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཀེ མ་ཡི ཨེ་ཝ, ཨཱི་དི་སཱི ཝི་ཀ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏྟ་སི་ལཱ་གྷེ་ན ཨ་ལཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཡ་ཏོ སཱ མུ་ཁ་སོ་བྷཱ ཨ་མྦུ་ཛེ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱི་དི་སཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ པ་རི་ཀ་པྤོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན ཨ་མྦུ་ཛེ་པི སཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་དུ་མེ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏྟ་མེ་ཝ. པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ ཨུ་པ་མཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨི་དྷ ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝི་ཀ་ཏྠ་ན་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཏོ ས་དྷ་མྨ་ཛོ་ཏ་ཀ་ས་དྡ་ནྟ་རེ ཨ་ས་ཏི་པི ཨུ་པ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ནྡུ་ནོ ཙ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏ་མུ་ཁ་སྶ ཙ ས་དི་ས་ཏྟཾ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟུ་ནོ ཏཱ་དི་ས་ཀ་པྤ་ནཱ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ས་ཏྟི་ཡཱ ག་མྱ་ཏེ.
༡༩༩. ཀིཾ ཝཱ’མྦུ་ཛ’ནྟོ་བྷ་ནྟཱ་ལི,
ཀིཾ ལོ་ལ་ན་ཡ་ནཾ མུ་ཁཾ;
མ་མ དོ་ལཱ་ཡ་ཏེ ཙི་ཏྟ-
མི་ཙྩ’ཡཾ སཾ་ས་ཡོ་པ་མཱ.
༡༩༩. ‘‘ཀིཾ ཝཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨ་ནྟོ བྷ་ནྟཱ ཨ་ལཱི བྷ་མ་རཱ ཡ་སྨིཾ, ཏ་མཱི་དི་ས་མ་མྦུ་ཛཾ ཀིཾ ཝཱ. ལོ་ལཱ་ནི ཙ་པ་ལཱ་ནི ན་ཡ་ནཱ་ནི ཡ་སྨིཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཝཱ. ཛི་ན ཏ་ཝེ་དཾ མུ་ཁཾ ཀི་ནྟི མ་མ ཙི་ཏྟཾ དོ་ལཱ་ཡ་ཏེ དོ་ལེ་ཝཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑ་དྭ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན སཾ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྩ་ཡམཱི་དི་སཱི སཾ་ས་ཡ་ཝེ་སེ་ན ཨ་མྦུ་ཛ་མུ་ཁཱ་ན་མོ་པ་མཱ་ཝ་ག་མཱ སཾ་ས་ཡོ་པ་མཱ.
༡༩༩. ‘‘ཀིཾ ཝཱ’མྦུ་ཛེ’’ཙྩཱ་དི. ཨ་ནྟོ་བྷ་ནྟཱ་ལི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བྷ་མ་མཱ་ན་བྷ་མ་ར་ཝ་ནྟཾ ཨ་མྦུ་ཛཾ ཀིཾ ཝཱ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ལོ་ལ་ན་ཡ་ནཾ ཙ་ཉྩ་ལ་ནེ་ཏྟཾ མུ་ཁཾ ཀིཾ ཝཱ་ཏི མ་མ ཙི་ཏྟཾ དོ་ལཱ་ཡ་ཏེ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦྷ་མ་ཛ་ན་ན་ཏོ དོ་ལཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨུ་པ་མཱ སཾ་ས་ཡོ་པ་མཱ དྭི་ནྣཾ ས་དི་ས་ཏྟ་སྶ སཾ་ས་ཡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ས་ཡོ་པ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟོ བྷ་ནྟཱ ཨ་ལཱི ཡ་སྨི་ནྟི ཙ, ལོ་ལཱ་ནི ན་ཡ་ནཱ་ནི ཡ་སྨི་ནྟི ཙ, དོ་ལཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཙ, སཾ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨུ་པ་མཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཨི་ཧཱ་པི ས་དྷ་མྨ་པ་ཀཱ་ས་ཀེ ས་དྡ་ནྟ་རེ ཨ་ས་ཏི་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ན་དྭ་ཡེ་ན ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་མྦུ་ཛ་མུ་ཁཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ནི་མི་ཏྟེ ཏུ་ལྱ་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཐཾ སཾ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ནེ་ཝ ཏུ་ལྱ་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷོ ག་མྱ་ཏེ.
༢༠༠. ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ པ་ད་སྶེ་ཏྭཱ,
ས་དྷ་མྨ་སྶཱ’བྷི་དྷཱ་ན་ཏོ;
སཱ་མྱ་པྤ་ཏཱི་ཏི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ,
པ་ཏི་ཝ་ཏྠཱུ་པ་མཱ ཡ་ཐཱ.