ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
ཡོ པཱ་ད་ནཱི་ར་ཛ་ཝ་རོ་ད་ར་རཱ་དྷི་ཏེ་ན […རཱ་དི་ཀེ་ན (ཀ.)],
ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན’ཝི་ཀ་ལེ་ན ནི་རཱ་ཀུ་ལེ་ན;
ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱི ནི་རུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ ཏཾ,
ཝ་ནྡེ མུ་ནི་ནྡ་མ་བྷི་ཝ་ནྡི་ཡ ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡཾ.
པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་ཝི་ཛ་ཡོ ཛ་ཡ་བོ་དྷི་མཱུ་ལེ,
ས་དྡྷ་མྨ་རཱ་ཛ་པ་ད་ཝིཾ ཡ་ད་ནུ་གྒ་ཧེ་ན;
ས་ཏྟཱ་པ་ས་ཏྟ [ས་ཏྟ་པྤ་ས་ཏྠ (ཀ.)] ཝི་པུ་ལཱ་མ་ལ་ས་གྒུ་ཎ་སྶ,
ས་དྡྷ་མྨ་སཱ་ར་ར་ཏ་ན་སྶ ན་མ་ཏྠུ ཏ་སྶ.
ཡོ བྷཱ་ཛ་ན་ཏྟ་མ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎི ས་གྒུ་ཎ་སྶ,
ཏ་སྶཱ་པི དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ར་ཧ་སྶ;
ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཾ ས་སི་ར་སཱ་ཧི་ཏ་ས་ནྣ་ཏེ་ཧི,
ས་མྦྷཱ་ཝ་ཡཱ་མི སི་ར་སཱ ག་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ ཏཾ.
ཡེ’ན་ནྟ་ཏ་ནྟ་ར་ཏ་ནཱ་ཀ་ར་མ་ནྠ་ནེ་ན,
མ་ནྠཱ’ཙ་ལོ་ལླ་སི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཝ་རེ་ན ལ་དྡྷཱ;
སཱ་རཱ མ་ཏཱ་ཏི སུ་ཁི་ཏཱ སུ་ཁ་ཡ་ནྟི ཙ་ཉྙེ,
ཏེ མེ ཛ་ཡ་ནྟི གུ་ར་ཝོ གུ་ར་ཝོ གུ་ཎེ་ཧི.
༡. དོ་སཱ་ཝ་བོ་དྷ པ་ཋ་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད
ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. མུ་ནི་ནྡ་ཝ་ད་ན་མྦྷོ་ཛ-ག་བྦྷ་ས་མྦྷ་ཝ་སུ་ནྡ་རཱི;
ས་ར་ཎཾ པཱ་ཎི་ནཾ ཝཱ་ཎཱི, མ་ཡ྄ཧཾ པཱི་ཎ་ཡ་ཏཾ མ་ནཾ.
༡. ཨ་ཐཱ་ཡཾ ག་ནྠ་ཀཱ་རོ ག་ནྠཱ་ར་མྦྷེ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཀ་ཝི་གུ་ཎོ་པེ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཏི་པོ་ཏཱ་ནཾ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཏཱ ཀ་མ་ནྟ་རཱ་པེ་ཏ་པ་ར་ཀྐ་མ་ས་མྦྷ་ཝེ་ནཱ་དྷི་ག་ཏ་བྱ་ས་ན་ས་ཏ་མུ་པ་ལ་བྦྷ ད་ཡཱ་ས་ཉྫཱ་ཏ་ར་ས་ར་ས་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ར་ཙ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ་བྷི་མ་ཏ་སི་དྡྷི་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ནོ་དྷི་ག་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མུ་ནི་ནྡེ’’ཙྩཱ་དི. ན་ནུ ‘‘བ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ར་ཙ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་པི དི་སྶ་ནྟི བ་ནྡྷ་ནྟཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ གྷུ་ཎ་ཀྑ་ར་པྤ་ཀཱ་སཱ ཏ་བྦི་དཱུ་ནཾ པ་ཡོ་གཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ཝཱ སི་ཡུཾ, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ས་ཏྠ་པ་རི་ཙ་ཡཱ ཝཱ སི་ཡུ་ནྟི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཝཱ་ཎཱི མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནཾ པཱི་ཎ་ཡ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ་ཎཱིཏི ཝཱ ས་ར་སྶ་ཏྱ་པ་ར་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཱ ཀཱ་ཙི དེ་ཝ་ཏཱ, སཱ ས་བྦཱ་ཝ་དཱ་ཏཱ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ག་བྦྷེ ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ཝཱ་དོ. ཝཱ་ཎཱིཏི པ་ན པ་ཙྩུ་ཧ་ཝི་ར་ཧེ་ནཱ་བྷི་མ་ཏ་སི་དྡྷི་ནི་བ་ནྡྷ་ནེ་ཀ་ཏཱ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་སི་ཏོ ས་དྡྷ་མྨོ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་པྤ་ཏེ. ཏ་ཏྠ ས་ར་སྶ་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ’ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ་ཡ མ་ནོ་ས་མྤཱི་ཎ་ན་ནྟི ལོ་ཀོ, ས་དྡྷ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏུ མ་ནོ་པཱི་ཎ་ནཾ, ཏ་སྶཱ ས་བྦ་ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ་ཙྩ་ནྟ་ནི་མྨ་ལཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏྠ་ནེ་ཀ་ཏཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ མ་ན་སོ ས་མྤཱི་ཎ་ནཾ. ཏེ་ན ཙ པ་སྶ་དྡྷི, ཏཱ་ཡ པ་ན སུ་ཁཾ, ཏེ་ནཱ་པི ས་མཱ་དྷི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནེ་ཀ་ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟྱ་ནཱ་ཡཱ་སེ་ན, ཏ་ཏོ ཙ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་སི་དྡྷི་ནི་པྥ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་པྤ་སཱ་ད་མཱ་སཱི་ས་ཏི.
ཀིཾ་ཝི་སི་ཊྛོ་ཙྩཱ་ཧ ‘‘མུ་ནི་ནྡེ’’ཙྩཱ་དི. ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ མུ་ནཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མུ་ནི, ཨི་ནྡ་ཏི པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ཨི་ནྡོ, མུ་ནི ཙ སོ ཨི་ནྡོ ཙ, མུ་ནཱི་ནཾ ཨི་ནྡོ་ཏི ཝཱ མུ་ནི་ནྡོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏ་ཏོ་ཡཾ ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ས་ཉྙཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡེ་སྭ་ཉྙེ་སུ ཀ་ཝི་ཀཱ་མི་ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶེ་ཀ་ནྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟེ་ནོ’ ཙི་ཏྱ་ས་མྤོ་ས་ཀོ་ཡཾ མུ་ནི་ནྡས་དྡོ, ཏ་ཐཱ ཧི ཡོ ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ན་ནེ་ན མུ་ནཱི་ནཾ པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, སོ པ་རཾ པཱི་ཎེ་ཏི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན’ཏྲེ’ཏྱུ’ཙི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ པ་ད་ནྟ་རཱ་ན་མྤི ཨོ་ཙི་ཏྱཾ པོ་སེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝ་ད་ནཱ་ར་ཝི་ནྡོ་ད་རེ ས་མྦྷ་ཝཱ སུ་ནྡ་རཱི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཙ མ་ནོ པཱི་ཎེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྶ ཝ་ད་ནཾ, ཏ་མི་ཝ མུ་ནི་ནྡ་ཝ་ད་ནཾ, ཨ་མྦྷོ་ཛཾ. ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ལ་ཀྑི་སཾ་ཡོ་གི་ཏཱ་དི་ས་དྷ་མྨེ་ན’མྦྷོ་ཛཾ, པ་དུ་མཾ. ཏ་སྶ ག་བྦྷོ. ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ སུ་ནྡ་རཱི ནི་ར་ཝ་ཛྫཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཝཱ་ཙཱ པ་ན དོ་ས་ལེ་སེ་ནཱ་པ’ས་མྥུ་ཊྛཱ་ཝ ནི་ར་ཝ་ཛྫཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘གུ་ཎཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ’’ [སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར ༡༤ གཱ་ཐཱ] ཨི་ཙྩཱ་དི. ཏ་ཏོ་ཝཱ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ པཱ་ཎི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཝཱ་ཙཱ པ་ན ས་བྦུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ས་བྦ་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ས་མྤ་དཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན་ཙྩ་ནྟ་པ་ཊི་ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏྠ ན ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་ཏྟ་ནོ ནི་ར་བྷི་མཱ་ན་ཏ’མཱ་ནེ་ཏི ས་ཛྫ་ན་མཱ་ཙཱ་རཾ. ཨ་བྷི་ནྣ་པ་ད་སི་ལེ་སོ ཙཱ་ཡཾ, ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱ་ཝཱི་ཀ་ཏ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ. སི་ལེ་སོ ཙཱ་ཡཾ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཏྠ སི་རིཾ པོ་སེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟཱི་སུ པོ་སེ་ཏི, སི་ལེ་སོ ཏུ སི་རིཾ པ་ར’’ནྟི [སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར ༡༧༢ གཱ་ཐཱ]. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པེ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན པ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན་ཏྠོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ག་ནྠ་གཱ་ར་ཝོ་པི སི་ཡཱ་ཏི པ་ཀཱ་རོ་ཡ་མེ་ཝ་བྦྷུ་པ་ག་ཏོ.
༡. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བུ་དྡྷི་གོ་ཙ་ར་པ་ར་མ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ག་ནྠ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡ- ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་མ་ཧཱ་སཱ་མི་པཱ་དོ ས་པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ས་བྦ་ས་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ན་པྤ་ཀ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་ས་ན་དྭ་ཡ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སཱ་དྷུ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཏོ་སེ་ཡྻ’’མི་ཏི ཏ་ད་དྷི་ག་མོ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མི་དཾ པ་ཀ་ར་ཎ་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ག་ནྠཱ་ར་མྦྷེ ཨི་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཏཱ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ [ས་དཱ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ (ཀ.)], ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་བྷི་མ་ཏ་ག་ནྠ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན པ་རི་ས་མ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་མི་ཏི ཨི་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ, ག་ནྠ་ནྟ་རཱ་ར་མྦྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཛ་ན་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་པུ་བྦ་ཀཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མུ་ནི་ནྡ་ཝ་ད་ན་མྦྷོ་ཛ…པེ… པ་རི་སྶ་མོ’’ཏི གཱ་ཐ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨི་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མོ ད་སྶི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཛ་ནཱ ནི་སེ་དྷི་ཏཱ, ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ར་ཏི་ཡཱ མ་ནོ་ས་མྤཱི་ཎ་ནཱ་སཱི་ས་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶེ་ས་དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནེ པ་སཱ་དོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. སོ པ་ན དྷ་མྨ་པྤ་སཱ་དོ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བུ་དྡྷ་ས་ངྒྷེ་སུ་པི སི་དྡྷོ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཎཱ་མཾ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶེ་ཏི. སོ ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཎཱ་མ་ཀྲི་ཡཱ་བྷི་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
པུ་ན ས་ནྟེ་སུ རཱ་མ་ས་མྨཱ་དྱ་ལ་ངྐཱ་རེ་སུ པི་ཊྛ་པི་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་དཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དི་ནོ རཱ་མ་ས་མྨཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་བྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ [ཨ་བྷྱུ་པ་ག་མེ་ཏྭཱ (ཀ.)] ཏེ སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ. ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཉྷི ག་ནྠ་སྶ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རས་དྡེ་ན ག་ནྠ་ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ལ་ངྐཱ་རས་དྡ་སྶ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དྱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཉྩ སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རས་དྡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏ་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་དྡོ་པཱ་དཱ་ནེ་ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཾ མཱ་ག་དྷི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ག་མྱ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ག་ནྠ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རས་དྡེ་ནེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི.
ས་ཏྠ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷྱ་སཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྦ་ནྡྷོ པ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ས་ཏྠ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟཾ ཧི–
‘‘ས་ཏྠཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩེ་ཝ, ཨུ་བྷོ ས་མྦ་ནྡྷ་ནི་སྶ་ཡཱ;
ཝུ་ཏྟཱ ཏཾ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ཝུ་ཏྟོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ་པི སོ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ– ས་མྦ་ནྡྷ་ནི་སྶ་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏྠཾ, པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཨུ་བྷོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཾ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཀ་ཐ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ སོ་པི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀ་ཐ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་ར་སུ་ཁ་ཏྠཾ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་དི་ཀ་ཐ་ནཾ པ་ན ཏེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྠཱ་ནཾ སུ་བུ་དྡྷི་པུ་བྦ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དེ་ཡྻ་ཏྟ་ཉྩ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ན་མི་ཝ་ཨ་ནུ་པཱ་དེ་ཡྻ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གུ་ཎོ་པཱ་ཡཾ [ས་མྦ་ནྡྷྱ་ནུ་གུ་ཎོ་པཱ་ཡཾ (ཀ.)], པུ་རི་ས་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ཡ་ཀཾ;
ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་ག་ཏཾ [ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་ཀ་ཏཾ (སཱི.)] ཝཱ་ཀྱ-མ་ཏོ་ན་དྷི་ག་ཏཾ […ན་དྷི་ཀ་ཏཾ (སཱི.)] པ་ར’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ– ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གུ་ཎོ་པཱ་ཡཾ སཱ་དྷི་ཡ་སཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་ཙྩ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པ་གུ་ཎ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རི་ས་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ཡ་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དྷ་མྨ་ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ཏྠཱ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ་ཀྱཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཁྱཱ་ཏོ པ་ད་ཙྩ་ཡོ, སི་ཡཱ ཝཱ་ཀྱཾ ས་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི [ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ ༡༠༦ གཱ་ཐཱ] ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ཏི་ཏ་ཝཱ་ཀྱ་ས་མུ་དཱ་ཡོ་པེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཀྱ་ས་རཱུ་པ་ས་ཏྠཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ.
ལོ་ཀེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ས་བྦ་ངྒ་དྷ་ཝ་ལཱ་ཡ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་ར་སྶ་ཏཱི་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝཱ་ཎཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྣ་པ་ད་སི་ལེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ད་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – མུ་ནི་ནྡ་སྶ སོ་བྷཱ་སུ་ག་ནྡྷཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ མུ་ཁ་ས་དི་ས་སྶ, ནོ ཙེ མུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་མྦྷོ་ཛ་སྶ ག་བྦྷེ ཨུ་ད་རེ ས་མྦྷ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ སུ་ནྡ་རཱི ནི་དྡོ་སཱ, སོ་བྷ་ནཱ ཝཱ པཱ་ཎི་ནཾ ས་ར་ཎཾ ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧི་ཏཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧ་ཏྠེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ་ཎཱི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎོ་པེ་ཏཱ ས་ར་སྶ་ཏཱི་དེ་ཝ་ཏཱ, ནོ ཙེ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དྡྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནཾ ག་ནྠ་ཝི་ར་ཙ་ནེ བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ མེ ཙི་ཏྟཾ པཱི་ཎ་ཡ་ཏཾ ཨ་བྷི་མ་ཏ་ཏྠ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན པཱི་ཎ་ཡ་ཏཱུ་ཏི.
ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ མུ་ནི ཙ སོ ཨི་ནྡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨི་ནྡོ ཙེ་ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡེ་ན ཝཱ, ཨ་གཱ་རི་ཡ་མུ་ནི་ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་མུ་ནི་སེ་ཁ་མུ་ནི་ཨ་སེ་ཁ་མུ་ནཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ནྡོ་ཏི ཚ་ཊྛཱི་ཏ་པྤུ་རི་སེ་ན ཝཱ མུ་ནི་ནྡོ. དེ་ཝ་ཏཱ་པ་ཀྑེ ཝ་ད་ན་མི་ཝ ཝ་ད་ནནྟི ཨ་མྦྷོ་ཛེ, ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཀྑེ ཨ་མྦྷོ་ཛ་མི་ཝ ཨ་མྦྷོ་ཛནྟི ཝ་ད་ནེ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. མུ་ནི་ནྡ་སྶ ཝ་ད་ན་མྦྷོ་ཛ་མི་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ག་བྦྷོ་ཏི ཙ, ཏ་སྨིཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཙ, ཏེ་ན སུ་ནྡ་རཱི་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ. ཝཱ་ཎི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ནྟ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཱ ས་ར་ཎས་དྡ་སྶ ན ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝོ. པཱ་ཎི་ནནྟི ར་སྶ་ཏྟཾ, དཱི་གྷ་སྶ བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཏྟཱ. མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་དྷུ་གུ་ཎོ་ད་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་ར་ཏི་མཱ་ན་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་ནྟེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ཛི་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་སུ མུ་ནི་ནྡས་དྡོ ཨི་ཊྛ་མ་ནོ་ས་མྤཱི་ཎ་ན་ཨ་མྦྷོ་ཛ་ཏུ་ལྱ་ཏཱ་སུ་ནྡ་རི་ཏྟ་ས་ར་ཎ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་ནཾ ཨོ་ཙི་ཏྱཾ པོ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་ཡུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ་དི་ས་སྶ མུ་ཁཾ ཨ་མྦྷོ་ཛ་ཏུ་ལྱཾ, ཏ་སྨིཾ མུ་ཁོ་ད་རེ ས་མྦྷ་ཝཱ སུ་ནྡ་རཱི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ པཱ་ཎི་ནཾ ས་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ མ་ནོ་ས་མྤཱི་ཎ་ནེ པ་ཊུ་ཏྟཾ སུ་བྱ་ཏྟ་མི་ཏི ཨོ་ཙི་ཏྱཾ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀེ པ་ཏྠ་ཊ་མི་ད་མོ་ཙི་ཏྱ་མཱ་ད་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཨུ་ཏྟ་མ་ཀ་ཝ་ཡོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་དེ་ས་ཀཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཨོ་ཙི་ཏྱཾ ནཱ་མ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ལོ་ཀེ ཝི་ཁྱཱ་ཏ་མཱ་ད་རཱ;
ཏ་ཏྠོ་པ་དེ་ས་པྤ་བྷ་ཝཱ, སུ་ཛ་ནཱ ཀ་ཝི་པུ་ངྒ་ཝཱ’’ཏི [སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར ༡༠༤ གཱ་ཐཱ].
ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. རཱ་མ་ས་མྨཱ་དྱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ས་ནྟི ས་ནྟོ པུ་རཱ་ཏ་ནཱ;
ཏ་ཐཱ་པི ཏུ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ན ཏེ.
༢. ཨ་ཐེ་ཝ་མ་བྷི་ག་ཏཱ་མི་ཏ་སི་དྡྷི་ས་མྤ་དཱ་པཱ་ད་ནེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ར་པ་ར་མི་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ- བྷཱ་ཝ་རཱུ་པི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶོ’ པ་ད་སྶི་ཏ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་པཱུ་ཛཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ བ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྠི་ཡེ་ཝ པུ་བྦ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཀི་མ་ནེ་ན པི་ཊྛ་པི་ས་ནེ་ནེ’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟ་རཱ་ར་མྦྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཛ་ན་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་པུ་བྦ་ཀ་མ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན- ས་མྦ་ནྡྷེ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘རཱ་མ་ས་མྨེ’’ཙྩཱ་དི. རཱ་མ་ས་མྨཱ་དཱི་ནཾ རཱ་མ་ས་མྨ་པ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ, རཱ་མ་ས་མྨཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི་པི ཝེ་ཛྫ་ས་ཏྠཾ ‘‘བི་མྦི་སཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ བྷཱུ་སཱ་ཝི་སེ་སཱ, བ་ནྡྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་ཏྠེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཁྱཱ ག་ནྠ་ཝི་སེ་སཱ ཝཱ. ས་ནྟོ སོ་བྷ་ནཱ. དྭེ་པི པུ་རཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཝཱ པུ་རཱ་ཏ་ནཱ, པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ. ཨུ་བྷོ་པི ས་ནྟི. ཡ་ཛྫ་པི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཐཱ་པི ཏཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཡཾ ཝི་སེ་སཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ར་མྦྷེ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱཏི མ་ག་དྷེ་སུ བྷ་ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཝི་དི་ཏཱ ཝཱ མ་ག་དྷཱ, ས་དྡཱ. ཏེ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟི, ཏེ་སུ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི མཱ་ག་དྷི་ཀཱ. སུ་དྡྷཱ ཙ ས་ཀྐ་ཊཱ་དི་བྷཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུ་དྡྷཱ, ཨ་ས་མྨི་སྶཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ཙཱ་ཏི སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ, ཡ་ཏི་པོ་ཏཱ. ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, པ་སཱ་དྷ་ན་ཝི་སེ་སེ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ག་ནྠ་ཝི་སེ་སེ པ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀ་ཏྟཱ, རཱ་མ་ས་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ཀྐ་ཊཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་དྡ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ལེ་སོ་པེ་ཏྠ པ་རི་པཱུ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་པ་ཏཱི་ཏི་ཡོ་ག་ཏོ. སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་བྦེ སོ་བྷ་ནཱ་པི ཏེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ་ཧི མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཨ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི.
‘‘པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ,
ཨ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ་ཎཱི་སུ མ་ཧཱ་ཀ་ཝཱི་ནཾ;
ཡཾ ཏཾ པ་སི་དྡྷཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི་རི་ཏྟ-
མཱ་བྷཱ་ཏི ལཱ་ཝ་ཎྱ་མི་ཝ་ངྒ་ནཱ་སཱུ’’ཏི.
ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
༢. ས་ནྟོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ སོ་བྷ་ནཱ པུ་རཱ་ཏ་ནཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ རཱ་མ་ས་མྨཱ་དྱ་ལ་ངྐཱ་རཱ རཱ་མ་ས་མྨཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་ར་ཙི་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ས་དི་ས་ནཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ རཱ་མ་ས་མྨཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝེ་ཛྫ་ས་ཏྠེ ‘‘བི་མྦི་སཱ་རོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ བྷཱུ་སཱ་ཝི་སེ་སཱ, ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ནཱ་མི་ཀཱ ག་ནྠ་ཝི་སེ་སཱ ཝཱ ས་ནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏུ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ས་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཀ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་སཱ་སུ པ་རི་ཙ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ཏེ རཱ་མ་ས་མྨཱ་དི་ཀེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི པ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན སེ་ཝ་ནྟི. མ་ག་དྷེ་སུ བྷ་ཝཱ, ཏེ་སུ ཝཱ ཝི་དི་ཏཱ མ་ག་དྷཱ, ས་དྡཱ. ཏེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ག་དྷི་ཀཱ. སུདྡྷ་ས་དྡོ མ་ག་དྷ་ཝི་སེ་ས་ནོ, མཱ་ག་དྷི་ཀ་ཝི་སེ་ས་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་དྡཱ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་པ་ཏཱི་ཏི་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ལེ་སོ་པི ཨི་དྷ དི་པྤ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝི་ནྱཱ་སེ་ན སོ་བྷ་ན་ཏྟེ ས་ཏི་པི བྷཱ་སཱ་ཡ པུ་རཱ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཝ་མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི. ཝ་ཏྟི་ཙྪི་ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ལེ་སོ་པི མ་ཧཱ་ཀ་ཝཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཝུ་ཏྟཾ ཧི–
‘‘པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ,
ཨ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ་ཎཱི་སུ མ་ཧཱ་ཀ་ཝཱི་ནཾ;
ཡཾ ཏཾ པ་སི་དྡྷཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི་རི་ཏྟ-
མཱ་བྷཱ་ཏི ལཱ་ཝ་ཎྱ་མི་ཝ་ངྒ་ནཱ་སཱུ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་ཀ་ཝཱི་ནཾ པཱུ་ཛི་ཏ་ཀ་ཝཱི་ནཾ ཝཱ་ཎཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་སེ་སུ པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ག་མྨ་མཱ་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠ་ལེ་སོ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཨ་ངྒ་ནཱ་སུ ཝ་ནི་ཏཱ་སུ པ་སི་དྡྷཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་པཱ་ཀ་ཊ་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ལཱ་ཝ་ཎྱ་མི་ཝ མ་ནོ་གོ་ཙ་རཱི་བྷཱུ་ཏ་སུ་ནྡ་ར་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་སི་དྡྷཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ཀཱ་ས་ས་དྡཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷཱ་ཏི དི་པྤ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏེ་ནཱ་པི ནཱ་མ ཏོ་སེ་ཡྻ-མེ་ཏེ’ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་ཛྫི་ཏེ;
ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ནཱ’ལ་ངྐཱ་རེ-ནེ’ས་མེ་སོ པ་རི་སྶ་མོ.
༣. ཏེ་ནེཙྩཱ་དི. ཡེ་ན ཏེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི, ག་ནྠ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཝཱ ར་ཧི་ཏེ, ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཡེ་ཧི ཏེ, ཨེ་ཏེ ཡ་ཏི་པོ་ཏེ ཨེ་སཾ ཡ་ཏི་པོ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨི་དཱ་ནི ཝི་ར་ཙི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ་བྷི་ན་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ད་ས་བ་ལ་ཝ་ད་ན་ཀ་མ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སི་ཏ་ཝི་ར་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ཏོ་སེ་ཡྻཾ ཨ་པི་ནཱ་མ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་པ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛེ ཀ་རེ་ཡྻཾ ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཏི ཨེ་སོ པ་རི་སྶ་མོ ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་དི་ས་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཛ་ན་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་གོ.
ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཧཱ་ར་ཀེ་ཡཱུ་རཱ་དི. ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི བ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོཏི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རས་དྡེ་ན པ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཡེ་ཧི ས་དྡ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ས་རཱི་རཾ སོ་བྷ་ཏེ, ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་ས་ས་རཱི་རེ ཧཱ་ར་ཀེ་ཡཱུ་རཱ་དྱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནྱ་སྱ་ཏེ, ཡེ་ན སོ་བྷ་ཏེ, ཏ་ཐཱ བ་ནྡྷ་ས་རཱི་རེ་པི ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཙ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ནྟི, ཡ་ཏོ སོ་བྷ་ཏེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏཾ ཏུ པཱ་པེ་ནྟུ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཝི་ནྡ་ནཱི་ཡ་ཏ་ར་ཏྟ་ན’’ནྟི [སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར ༩ གཱ་ཐཱ] ཙ, ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཧི་ཏེ’’ཙྩཱ་དི་ཀ་ཉྩ [སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར ༡༦༤ གཱ་ཐཱ].
ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ བ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་མྤི ཏ་ད་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ཏ་ཐཱ ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཀཾ སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་ས་ཏྠཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་ཏྟེ་ན མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཡ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ག་ནྠོ་པི ཀ་ཝི་ཝཱ་ཙཱ་ན-མ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ’’ [སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར ༡༢ གཱ་ཐཱ] ཙྩཱ་དི. ཨ་ཏྲ ཨུ་ཙྩ་ཏེ –
‘‘མུ་ཁྱོ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་དྡོ་ཡཾ, ས་དྡ་ཏྠཱ་ལ་ངྐ་ཏི་སྶི་ཏོ;
སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཏྭ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ, ཏ་ཐཱ ས་ཏྠེ་པི ཏ་བྦ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ནེ་ན་སྶཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་བྷི་དྷཱི་ཡ་ཏེ ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཾ, ས་མུ་དི་ཏེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠོ. སོ ཙ ས་རཱི་རཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ. སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཧི ཏེ པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ནྟི. ཡེ་ན ཙ ཡོ པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ས་ཏྠོ་པི. ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཏུ ས་རཱི་རཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི ཡ་མུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཀ་ཝི་ཏྟ་ཀི་ཏྟི་པ་སི་དྡྷཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཏ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡ སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑ་ར་ཎ་སྶ. ས་ཏྠ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ, སཱ་དྷི་ཡ་སཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཏུ ནི་སྶ་ཡ་པ་ད་སྶི་ནཱ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་ཏྠཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩེ་ཝ, ཨུ་བྷོ ས་མྦ་ནྡྷ་ནི་སྶ་ཡཱ;
ཝུ་ཏྟཱ་ཏཾ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ཝུ་ཏྟོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ་པི སོ’’ཏི.
ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་དི་ཀ་ཐ་ན་ཉྩ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་སྶེ་ཝ ཙ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཝི་སེ་ས་ས་མ་ངྒཱི་ན་མུ་པཱ་དཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙཱ་དི་ས་སྶ པ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ནོ ཝི་ཡ ཧེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གུ་ཎོ་པཱ་ཡཾ, པུ་རི་ས་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ཡ་ཀཾ;
ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ་ཀྱ-མ་ཏོ་ན་དྷི་ག་ཏཾ པ་ར’’ནྟི.
ཝཱ་ཀྱ་ནྟི ཙེ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱ་ལ་ཀྑ་ཎོ་པེ་ཏ་མ་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱ་ས་ནྣི་ཙ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཀྱ་ས་རཱུ་པཾ ས་ཏྠ་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
༣. ཡེ་ན ཏེ ཏེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི, ག་ནྠ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཝཱ ཝ་ཛྫི་ཏེ, ཏེ ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཡེ་ཧི ཨེ་ཏེ སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀེ ཨེ་སཾ སུ་དྡྷ་མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་བྷི་ན་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱ་ག་དྷི་ཀ་ས་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་ག་ཏ་རཱུ་པེ་ན, ད་ས་བ་ལ་བྷཱ་སི་ཏ་ཝི་ར་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན, ག་ནྠ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ཏོ་སེ་ཡྻཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཱ་པ་ནེ་ན, ག་ནྠ་ཝི་སེ་སེ [ག་ནྠ་ཝི་ས་ཡེ (ཀ.)] ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་ན ཝཱ ས་ནྟུ་ཊྛེ ཀ་རེ་ཡྻཾ ཨ་པི་ནཱ་མ ཡཾ་ནཱུ་ན སུ་ནྡ་ར་མི་ཏི, ཨེ་སོ པ་རི་སྶ་མོ ཨ་ཡཾ མ་མ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་གོ. ཨ་པི་ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨིཏི་ས་དྡོ ག་མྱ་མཱ་ནོ.
ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏཱ, ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཡེ་ཧི ཝཱ་ཏི ཙ. རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ, ཏེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན. ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་ནེ་ནེ་ཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ཧཱ་ར་ཀེ་ཡཱུ་རཱ་དི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཀྑེ, ག་ནྠ་པ་ཀྑེ ཏུ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི བ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་མ་ནེ་ནེ་ཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ. ཨི་མི་ནཱ མུ་ཁྱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སཱ་དཱ་དི་ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྱཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཙ པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་མུ་ཁྱ་ཏོ པ་ན ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ན་མ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་བ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་མྤི, ཏ་ཐཱ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཀཱ་ས་ཀཾ ‘‘ས་མྨཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨ་ནེ་ནེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ལ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་ར་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མི་ད་མེ་ཝ –
‘‘མུ་ཁྱོ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་དྡོ་ཡཾ, ས་དྡ་ཏྠཱ་ལ་ངྐ་ཏི་སྶི་ཏོ;
སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཏྭ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ, ཏ་ཐཱ ས་ཏྠེ་པི ཏ་བྦ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ནཱ་མ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཏ་དཱ་དྷེ་ཡྻ་ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ན བྷ་ཝ་ཏི ཙེ, ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༤. ཡེ་སཾ ན ས་ཉྩི་ཏཱ པ་ཉྙཱ-ནེ་ཀ་ས་ཏྠ་ནྟ་རོ་ཙི་ཏཱ;
ས་མྨོ་ཧ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ་ཝེ’ཏེ, ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཀི་ཉྩི་པི.
༥. ཀིཾ ཏེ་ཧི པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ, ཡེ་སཾ ན་ཏྠི གུ་རཱུ་ནཱི’ཧ [ག་རཱུ་ནི་ཧ (ཀ.)];
ཡེ ཏ་པྤཱ་ད་ར་ཛོ་ཀི་ཎྞཱ, ཏེ’ཝ སཱ་དྷཱུ་ཝི་ཝེ་ཀི་ནོ.
༤-༥. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྦྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཛ་ན་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་པུ་བྦ་ཀ་མ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྠ་ཏོ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཏོ་ཡེ་ཝ, གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ;
ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཝི་ནཱ ས་ཏྠཾ, སཱ་ཧ་སཾ ཀི་མ་ཏོ་དྷི་ཀ’’ནྟི.
ཏ་སྨཱ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཏ་བྦི་དཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ས་ཏྠ་ཉྙཱུ་ནཾ པུ་རི་ས་པ་སཱུ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘གུ་ཎ་དོ་ས་མ་ས་ཏྠ་ཉྙཱུ, ཛ་ནོ ཝི་བྷ་ཛ་ཏེ ཀ་ཐཾ;
ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཀི་མ་ནྡྷ་སྶ, རཱུ་པ་བྷེ་དོ་པ་ལ་དྡྷི་ཡ’’ནྟི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༨].
ཡེ་ནེ་ཝཾ, ཏེ་ནེ་ཏྠ གུ་ཎ་དོ་ས་ད་སྶ་ནེ པ་ས་ནྣཱ་ནེ་ཀ་ས་ཏྠ་ཙ་ཀྑུ་ཡེ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ, ན་ཉྙོ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏོ་ཏྱ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡེ་སནྟི ཨ་ནི་ཡ་མུ་དྡེ་སོ, ཡེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ཧི ན ས་ཉྩི་ཏཱ ན རཱ་སི་ཀ་ཏཱ, ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ནཱི་པི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ན ཝཱ་སི་ཏཱ ན་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ སཱ? པ་ཉྙཱ ཧེ་ཡྻོ་པཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ཝེ་ཀ་རཱུ་པཱ. ཀཱི་དི་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏྠ་ནྟ་རོ་ཙི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཏ་ཀྐ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཏྠཱ་དི་ཀེ ས་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་ཙི་ཏཱ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙི་ཏཱ སཱ་ཡཾ པ་ཉྙཱ ཡེ་སཾ ན ས་ཉྩི་ཏཱ་ཏི པ་ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཏེཏི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨོ་ཧ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ལ་པྤ་ཏྟེ་ན མོ་ཧེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཧ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་ས་དྡི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ་པི ཀི་ཉྩི་པི ཧེ་ཡྻོ་པཱ་དེ་ཡྻ་རཱུ་པཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་ཡོ་ཛ་ཀ་ཏཱ་དི་ས་གུ་རུ་པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཏི- ས་ཡཱ་ལཱ་བྷེ་ན ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏྱ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ ཨཱ་ལ་སི་ཡཱ་དི་དོ་ས་ལེ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ་པི ས་ཏ་ཏཱ་ཙ་རི་ཡ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན སི་རོ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་དི་ས་གུ་རུ་པཱ་ད་པ་ངྐ་ཛ་མྦུ་ཛ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཙི་རེ་ན་པི ཀཱ་ལེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་བ་ལེ་ན པ་པྤོ་ཏི ཏཱ་དི་སཾ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡ་ཏྟི་ཡཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ཧཱི་ན་སེ་ཝཱི,
ན ཙ ཧཱ་ཡེ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ལྱ་སེ་ཝཱི;
སེ་ཊྛ་མུ་པ་ན་མཾ ཨུ་དེ་ཏི ཁི་པྤཾ,
ཏ་སྨཱ’ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ བྷ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི [ཨ. ནི. ༣.༢༦].
ཏ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་དི་སོ པ་ཉྙ་ཝཱ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་ཝེ་ཙ་ནེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཱི, ན་ཉྙོ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏོ པུ་རི་ས་པ་སཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཏེ་ཧི པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ, ཡེ་སཾ ན་ཏྠི གུ་རཱུ་ནི་ཧཱ’’ཏི. ཨི་ཧཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཡེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ གུ་རཱུ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ པཱ་ད་པ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ན་ཏྠི, ཏེ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡ་ཏྟི་ཡ་ར་སཱ་ན་བྷི་ཉྙེ་ཧི ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ལེ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ ཏ་པྤཱ་ད་ར་ཛེ་ཧི ཏེ་སཾ གུ་རཱུ་ནཾ པཱ་ད་དྷཱུ་ལཱི་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞཱ ཨོ་ན་དྡྷཱ ག་ཝ་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ་ཝ སཱ་དྷཱུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཛྫ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀི་ནོ ཧེ་ཡྻོ་པཱ་དེ་ཡྻ་གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ག་ནི་ཡ་མ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མ་ངྒི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་ཝེ་ཙ་ནེ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ ཙཱ་ཡཾ གུ་རུ་པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ ཝི་སི་ཊྛཱ་ད་རེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཏི ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་བྷྱཱ་སེ སཱ་དྷུ་ཛ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི.
༤-༥. ཡེ ས་ཀ་ལ་ས་ཏྠ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པཱ་ཊ་ཝཱ ཡ་དི དོ་ས་མཱ་རོ་པ་ཡ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་དྡོ་ས་ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ པ་དེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་མ་ཏྟེ་ན པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་གུ་རུ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ ཏཾ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་རུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཾ སཱ་དྷུ་ཛ་ནེ་ཧི པ་ར་མཱ་ད་རེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་མི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་སཾ…པེ… ཀི་ནོ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏྠཱ་ནཾ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཏ་ཀྐ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ག་ནྠཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཏ་ཏྭ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་ཙི་ཏཱ ས་ཝ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙི་ཏཱ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ཡེ་སཾ ཡེ་ཧི ན ས་ཉྩི་ཏཱ, དྭི་ནྣ་མེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཏྠ་བཱ་ཧུ་ལླ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ས་ཉྩི་ཏ་བྦཱ་པི ན རཱ་སི་ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ ཨཱི་དི་ས་པ་ཉྙཱ་པཱ་ཊ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ ཨི་མེ ས་མྨོ་ཧ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་པཱ་ཊ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ལ་པྤ་ཏྟེ་ན མོ་ཧེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཧ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཀི་ཉྩི་པི ཧེ་ཡྻོ་པཱ་དེ་ཡྻཾ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ན ཨེ་ཀེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཏི ཙ, ཏེ ཙ ཏེ ས་ཏྠཱ ཙེ་ཏི ཙ, ཏེ་ས་མ་ནྟ་ར་མི་ཏི ཙ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཙི་ཏཱ་ཏི ཙ ས་མྨོ་ཧེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ–
‘‘གུ་ཎ་དོ་ས་མ་ས་ཏྠ་ཉྙཱུ, ཛ་ནོ ཝི་བྷ་ཛ་ཏེ ཀ་ཐཾ;
ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཀི་མ་ནྡྷ་སྶ, རཱུ་པ་བྷེ་དོ་པ་ལ་དྡྷི་ཡ’’ནྟི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༨].
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ས་ཏྠ་ཉྙཱུ ཛ་ནོ གུ་ཎ་དོ་སཾ ཀ་ཐཾ ཝི་བྷ་ཛ་ཏེ. ཏ་ཐཱ ཧི རཱུ་པ་བྷེ་དོ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཾ ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་རཱུ་པ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ ཨ་ནྡྷ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཀ་ར་ཎཾ ཀིཾ ཧོ་ཏི, ན བྷ་ཝ་ཏྱེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ག་ཏ་སུ་པྤ་ས་ནྣ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཝ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ན བྷ་ཝ་ཏྱེ་ཝ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ–
‘‘ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཏོ་ཡེ་ཝ, གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ;
ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཝི་ནཱ ས་ཏྠཾ, སཱ་ཧ་སཾ ཀི་མ་ཏོ་དྷི་ཀ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་བྦ་ཏྠ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ས་ཏྠ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠཾ ཝི་ནཱ ས་ཏྠོ་ཙི་ཏ་ཏཱ་དི་ས་པ་ཉྙཾ ཝི་ནཱ ཡཾ ཀ་རོ་ཏི གུ་ཎཱ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཾ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏོ་དྷི་ཀཾ སཱ་ཧ་སཾ ཀིཾ ཨཱ་སུཾ ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ན་ཏྠེ་ཝ.
ཨི་ཧ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཡེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ གུ་རཱུ་ནཾ
‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ,
ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ,
ནོ ཙཱ’ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ’’ཏི [ཨ. ནི. ༧.༣༧].
ནི་དྡི་ཊྛ་གུ་ཎོ་པེ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ པཱ་ད་པ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ན་ཏྠི, ཏེ་ཧི ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཡེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ ཛ་ནཱ ཏ་པྤཱ་ད་ར་ཛོ་ཀི་ཎྞཱ ཏེ་སཾ གུ་རཱུ་ནཾ པཱ་ད་ར་ཛེ་ཧི ག་ཝ་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ་ཝ སཱ་དྷཱུ ཛ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀི་ནོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་གུ་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་ཝེ་ཀ་བུ་དྡྷི་ནོ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི བྷཱ་ཝོ. སོ་ཏུ་མི་ཙྪཱ སུ་སྶཱུ་སཱ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦ་པཱ་ད་པ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་པི ཏ་ད་ཏྠི་ཡཱ སུ་སྶཱུ་སཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པཱ་དེ་སུ སུ་སྶཱུ་སཱ་ཏི ཙ, ཏེ་སཾ པཱ་དཱ་ཏི ཙ, ཏེ་སུ ར་ཛཱ་ནཱི་ཏི ཙ, ཏེ་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. སི་སྶཱ་ནཾ ས་ཀ་ལཱ་བྷི་བུ་དྡྷི་ཡཱ གུ་རུ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ཡེ་ཝ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ཧཱི་ན་སེ་ཝཱི,
ན ཙ ཧཱ་ཡེ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ལྱ་སེ་ཝཱི;
སེ་ཊྛ་མུ་པ་ན་མཾ ཨུ་དེ་ཏི ཁི་པྤཾ,
ཏ་སྨཱ’ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ བྷ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི [ཨ. ནི. ༣.༢༦].
༦. ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་ནི་ཀྑི་ཏྟ-ནེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་ཝི་ཛྫ་ནཱ;
ཡཾ་ཀི་ཉྩི ར་ཙ་ཡ་ནྟེ’ཏཾ, ན ཝི་མྷ་ཡ་ཀ་རཾ པ་རཾ.
༧. ཏེ་ཡེ’ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཝ་ནྟོ, སོ’ཝ བ་ནྡྷོ ས་ཝི་མྷ་ཡོ;
ཡེ་ན ཏོ་སེ་ནྟི ཝི་ཉྙཱུ་ཡེ, ཏ་ཏྠཱ་པྱ’ཝི་ཧི་ཏཱ་ད་རཱ.
༦-༧. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་དྷི་ག་ཏེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཙ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་བྷི་ཡོ་གོ་པ་ཛ་ནི་ཏ་པ་རི་སྶ་མེ་ནཱ’’ཏི ཨོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ནོ སོ་ཏུ་ཛ་ནེ ས་མུ་སྶཱ་ཧེ་ཏི ‘‘ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ བ་ནྡྷོ་ཝ ཀ་ཝི་ནོ ཨི་ད་ནྟི ཀ་བྦཾ. མུ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ཝཱ་ཀྱ་སྭ་མུ་ཏྟི་ཀཱ་དྱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ པ་ཛྫ་མ་ཡཾ ག་ཛྫ་མ་ཡཾ པ་ཛྫ་ག་ཛྫ་མ་ཡཾ ཙ་མྤཱུ་ནཱ་མ་ཀ་ཉྩ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ཀྱ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་ཀ་བྦ་ཉྩ, ཏཾ པ་ན མ་ཧཱ་ཀ་བྦཾ ས་གྒེ་ཧི ས་གྒ་ནཱ་མ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་སེ་སེ་ཧི བ་ནྡྷྱ་ཏེ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་གྒ་བ་ནྡྷོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏུ ལ་ཀྑ་ཎཾ ‘‘ས་གྒ་བ་ནྡྷ་སྶ མུ་ཁཾ ཨི་ཊྛཱ་སཱི་ས་ནཾ སི་ཡཱ པ་ཎཱ་མོ ཝཱ བ་ནྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་དྡེ་སོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཏཾ ཡ་ཐཱ?
‘‘ས་གྒ་བ་ནྡྷོ མ་ཧཱ་ཀ་བྦ-མུ་ཙྩ་ཏེ ཏྭ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ;
པ་ཎཱ་མོ ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སོ, ཨཱ་སཱི་སཱ་པི ཙ ཏ་མྨུ་ཁཾ.
ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་ཀ་ཐུ་བྦྷཱུ་ཏཾ, ས་ནྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་མྤི ཝཱ;
ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཕ་ལཱ་ཡ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་རོ་དཱ་ཏྟ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
པུ་ར་ཎྞ་ཝུ་ཏུ་སེ་ལི་ནྡུ-ས་ཝི་ཏཱུ་ད་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཾ;
ཨུ་ཡྻཱ་ན་ས་ལི་ལ་ཀྐཱི་ལཱ༹, མ་དྷུ་པཱ་ན་ར་ཏུ་སྶ་ཝཾ.
ཝི་པྤ་ལ་མྦྷ་ཝི་ཝཱ་ཧེ་ཧི, ཀུ་མཱ་རོ་ད་ཡ་ཝ་ཌྜྷི་ཧི;
མ་ནྟ་དཱུ་ཏ་པྤ་ཡཱ་ནཱ་ཛི-ནཱ་ཡ་ཀཱ་བྷྱཱུ་ད་ཡེ་ཧི་པི.
ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་སཾ་ཁི་ཏྟ-ར་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ར་ནྟ་རཾ;
ནཱ་ཏི་ཝི་ཏྠི་ཎྞ་ས་གྒེ་ཧི, པི་ཡ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ས་ནྡྷི་བྷི.
ས་བྦ་ཏྠ བྷི་ནྣ་ས་གྒ་ནྟེ-ཧུ་པེ་ཏཾ ལོ་ཀ་ར་ཉྫ་ཀཾ;
ཀ་བྦཾ ཀ་པྤ་ནྟ་ར་ཊྛཱ་ཡི, ཛཱ་ཡ་ཏེ སཱ་དྷྭ་ལ་ངྐ་ཏཱི’’ཏི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༡༤ – ༡༩ གཱ་ཐཱ].
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་ཀ་ཐུ་བྦྷཱུ་ཏནྟི པུ་རཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཾ. ས་ནྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡནྟི ཨི་ཏ་ར་སོ་བྷ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་གུ་ཎ་རཱ་ཛ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ནི་སྶ་ཡཾ ཝཱ. ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཕ་ལཱ་ཡ་ཏྟནྟི དྷ་མྨཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཕ་ལཱ་ཡ་ཏྟཾ. དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་བྦྷཱུ་ད་ཡ་ནི་བྦཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ. ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཝི་ཛྫཱ་བྷུ་མྱཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཉྙཱ་ཡ་མ་ཛྫ་ནཾ, ཨ་ཛྫི་ཏཱ་ན་ཉྩ ར་ཀྑ་ཎཾ. ཀཱ་མོ ནཱ་མ ནི་ར་ཡོ ཝི་ས་ཡོ པ་ཡོ་གོ. མོ་ཀྑོ ནཱ་མ ས་བྦ་སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་ཝ་ཏྟི. ཙ་ཏུ་རོ་དཱ་ཏྟ་ནཱ་ཡ་ཀནྟི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་མ་ནྟ་ས་ཏྟི་པ་བྷཱུ་ས་ཏྟི་ཡོ་གེ་ན ཙ་ཏུ་རོ ཀུ་ས་ལོ ཙཱ་གཱ་ཏི་ས་ཡཱ་དི་ཡོ་གེ་ན ཨུ་དཱ་ཏྟོ ཨུ་དཱ་རོ ནཱ་ཡ་ཀོ ཝི་པ་ཀྑོ, པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཙ ཡ་ཏྠ, ཏཾ. མ་དྷུ ནཱ་མ སུ་རཱ. ཝི་པྤ་ལ་མྦྷོ ཝི་ར་ཧོ. མ་ནྟོ ནཱི་ཏི་ཝེ་དཱི་ཧི ས་ཧ ཀཱ་རཱི་ཡ་ནི་ཙྪ་ཡོ. དཱུ་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟོ པུ་རི་སོ. པ་ཡཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་མཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ག་མ་ནཾ. ཨཱ་ཛི ས་ནྡྷྱཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་གྒ་ཧོ. ཨ་ས་ངྑ་ཏྟ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ར་ནྟ་རནྟི ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཏྟཱ ར་སཱ སི་ངྒཱ་ར་ཝཱི་རཱ་ད་ཡོ, བྷཱ་ཝཱ ར་ཏི་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ཧི ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཏྠ་ཊཾ. པི་ཡ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ས་ནྡྷི་བྷཱིཏི པི་ཡཱ་ནི སུ་ཏི་སུ་བྷ་གཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷ་སཾ་ས་གྒ་ཏཱ་ཡ སོ་བྷ་ནོ ས་ནྡྷི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྒ་ཧཱ ཡེ་སཾ ས་གྒཱ་ནཾ, ཏེ་ཧཱི་ཏི.
པུ་ན་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ན་ག་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ མ་དྷུ་པཱ་ནཱ་དི་ར་ཧི་ཏ་མྤི ཏ་ཉྙཱུ་ནཾ མ་ནོ ར་ཉྫེ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏེ་ཝ ས་བྦྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ–
‘‘ཀ་བྦཾ ན དུ་སྶ་ཏ་ངྒེ་ཧི, ནྱཱུ་ན་མ་པྱ་ཏྲ ཀེ་ཧི་ཙི;
བ་ནྡྷ་ངྒ་ས་མྤ་དཱ ཏ་ཉྙཱུ, ཀཱ་མ་མཱ་རཱ་དྷ་ཡ་ནྟི ཙེ’’ཏི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༢༠].
པུ་ན་པི –
‘‘གུ་ཎ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྭཱ, ནཱ་ཡ་ཀཾ ཏེ་ན ས་ཏྟུ་ནོ;
ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎ་མི་ཙྩེ་ས, མ་གྒོ པ་ཀ་ཏི་སུ་ནྡ་རོ.
ཝཾ་ས་ཝཱི་ར་སུ་ཏཱ་དཱི་ནི, ཝ་ཎྞ་ཡི་ཏྭཱ རི་པུ་སྶ་པི;
ཏ་ཛྫ་ཡཱ ནཱ་ཡ་ཀུ་ཀྐཾ་ས-ཀ་ཐ་ན་ཉྩ སུ་ཁེ་ཏི ནོ’’ཏི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༢༡ ༢༢ གཱ་ཐཱ] ཨཱ་ཧུ.
ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨཱ་མ་ཏ་ར་ས་པཱ་ན་ས་ར་ས་ཧ་ད་ཡཱ་ནཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཝི་པུ་ལ་ཝི་ས་པྤ་ཝེ་སོ་པ་དྡུ་ཏ་ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ས་ཏ་ཏ་ཙ་རི་ཏ་ས་ཉྩ་རི་ཏ་ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཀིཾ ཧ་ད་ཡ་ཁེ་དོ་པ་ཛ་ནི་ཏ་པ་རི་སྶ་མེ་ནེ་ཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝོ་པ་ད་སྶི་ཏ་ནྟི.
ནཱ་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ར་ཏཱ་དི་ནཱ་ཊྱ་ས་ཏྠེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་རཱུ་པི་ཏ་རཱུ་པཾ ཀ་པྤཾ, ཏཾ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ན་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ནི. ནཱ་ཊི་ཀཱ ཙ ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཝ་རུ་མྦྷ་ནྟི. ཀ་བྦ་ཉྩ ནཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ, ཏེ་སུ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཋ་པི་ཏཾ ནེ་ཏྟ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཡེ་ཧཱི་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཀེ ཏེ? ཀ་ཝི་ནོ. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏ་སྶ ཙི་ནྟ་ན་ཉྩ ཨཱུ་ཧཱ་པོ་ཧ་མུ་ཁེ་ན ཡ་ཐུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ, ནི་ཙྪི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ, ནི་ར་ནྟ་རཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཙ ད་སྶི་ཏོ. ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏཾ, ཙི་ནྟི་ཏཾ, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཉྩ ད་སྶི་ཏཾ. སུ་ཏེ ད་སྶི་ཏེ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མྤི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི. ‘‘ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏ་པ་ཉྙཱ་པཱ་ཊ་ཝཱ་ནཾ ཀ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧོ་ཏི ཧི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཏཾ་སུ་ཏཱ་དི བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘སཱ་བྷཱ་ཝི་ཀཱི ཙ པ་ཊི་བྷཱ,
སུ་ཏ་ཉྩ བ་ཧུ ནི་མྨ་ལཾ;
ཨ་མ་ནྡོ ཙཱ་བྷི་ཡོ་གོ་ཡཾ,
ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི་ཧ བ་ནྡྷ་ནེ’’ཏི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༡༠༣ གཱ་ཐཱ].
ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་རཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ར་ཙ་ཡ་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ ཏེ་ཧི ར་ཙི་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ པ་རཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་མྷ་ཡ་ཀ་རཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པེ་ཡྻ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་ཨེ་ཀ་ནྟོ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ད་རཱ་ཨ་པི སུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ་ད་རཱ་པི ཡེ ས་པྤུ་རི་སཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཡེ་ན བ་ནྡྷ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱུ གུ་ཎ་དོ་ས་ཝི་དུ་ནོ ས་ཏྠ་ཉྙུ་ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ནེ ཏོ་སེ་ནྟི པཱི་ཎེ་ནྟི. ཏོ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཧི ཏེ ཏཱ་དི་སེ སཱ་བྷཱ་ཝི་ཀི་པ་ཊི་བྷཱ་ཝི་ར་ཧེ་པི ཨེ་ཏཱ་དི་སེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི ཡ་ཛྫ་པི པུ་བྦ་ཝཱ་ས་ནཱ-
གུ་ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷི པ་ཊི་བྷཱ་ན་མ་བྦྷུ་ཏཾ;
སུ་ཏེ་ན ཝཱ་ཙུ’སྶ་ཧ་ནེ་ནུ་པཱ་སི་ཏཱ,
དྷུ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏྱེ་ཝ ཀ་མ་པྱ་ནུ་གྒ་ཧ’’ནྟི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༡༠༤ གཱ་ཐཱ].
པ་ཊི་བྷཱ་ཝ་ནྟོ ཧེ་ཡྻོ་པཱ་དེ་ཡྻ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ནཱ་མ, ཏེ་ཡེ་ཝ ས་པྤུ་རི་སཱ. ས་ཝི་མྷ་ཡོ ‘‘ཀཱི་དི་སཱ་ཡཾ, ཏཱ་དི་སོ་པཱ་ཡ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏཱ་དི་སོ བ་ནྡྷོ སི་ཡཱ’’ཏི ཝི་མྷ་ཡེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི. སོ་ཝ བ་ནྡྷོ ཏ་མེ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ ཏཱ་དི་སོ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་ར་ཧེ་ནོ་པེ་ཡྻ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི.
༦-༧. ཨི་དཱ་ནི ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་ན་མ་མྷཱ་ཀཾ ག་ནྠ་ར་ཙ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ་ཝ ཀུ་ཏོ་ཏི ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེ ‘‘ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཱ’’དི་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་ན ས་མུ་སྶཱ་ཧེ་ཏི. ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ སུ་ཏཱ་ནུ་ལོ་ཀ་ན་ཙི་ནྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏ་ནེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་ཝི་ཛྫ་ནཱ ཀ་བྦ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མ་ཏཾ ར་ཙ་ཡ་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ པ་རཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ན ཝི་མྷ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀ་རཾ ན ཧོ་ཏི, ནི་ར་ནྟ་རཱ་བྷི་ཡོ་ག་ཏོ སི་དྡྷོ་པཱ་ཡ་མཱུ་ལ་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏ་ག་ནྠ་ས་ངྑ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏྱེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ཝི་ནོ ཨི་དཾ ཀ་བྦནྟི ཙ, ན་ཊ་ཀ་སྶ ཨི་དཾ ནཱ་ཊ་ཀཾ, ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དི. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་ཀ་ཐཱ་པ་ཀཱ་ས་ཀ་ག་ནྠོ ནཱ་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ. ཀ་བྦ་ཉྩ ནཱ་ཊ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཙ, ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ནེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཡེ་ཧཱི་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཡེ ཛ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཀ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ད་རཱ་པི ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་ས་མྦྷ་མཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱུ ཡེ་ན ག་ནྠ་ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏོ་སེ་ནྟི པཱི་ཎེ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཝ་ནྟོ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝ་ནྟི. སོ་ཝ བ་ནྡྷོ ས་ཝི་མྷ་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཝི་མྷ་ཡེ་ན ས་ཧི་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ, ས་ཧ ཝི་མྷ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ, ཨ་ཝི་ཧི་ཏོ ཨཱ་ད་རོ ཡེ་ཧཱི་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. བཱ་ཧི་ར་ས་ཏྠཱ་བྷི་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པུ་བྦ་ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨི་ཧ ནི་ར་ནྟ་རཱ་བྷི་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཱ་དི་ས་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི ཡ་ཛྫ་པི པུ་བྦ་ཝཱ་ས་ནཱ-
གུ་ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷི པ་ཊི་བྷཱ་ན་མ་བྦྷུ་ཏཾ;
སུ་ཏེ་ན ཝཱ་ཙུ’སྶ་ཧ་ནེ་ནུ་པཱ་སི་ཏཱ,
དྷུ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏྱེ་ཝ ཀ་མ་པྱ་ནུ་གྒ་ཧ’’ནྟི [ཀཱ་བྱཱ་དཱ་ས ༡.༡༠༤ གཱ་ཐཱ].