༣. གུ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་པ་རི་ཙྪེ་ད
ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི གུ་ཎཱ ཡ་སྨཱ,
དོ་སཱ་ནེ’ཝ’མ་ཏི་ཀྐ་མེ;
ད་སྶེ་སྶཾ ཏེ ཏ་ཏོ དཱ་ནི,
ས་དྡེ ས་མྦྷཱུ་ས་ཡ་ནྟི ཡེ.
༡༡༦. ཨེ་ཝཾ དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་རོ་པ་དེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཱ ས་མུ་པ་ག་ཏ་གུ་ཎཾ ཨུ་པ་ད་སྶི་ཏུ་མ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཝི་ར་ཙ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི’’ཨི་ཙྩཱ་དི. དོ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་དོ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ཏི གུ་ཎཱ དྷ་མྨཱ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་ཉྩ ‘‘པ་སཱ་དོ ཀི་ལི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཛྫ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏྱཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏོ ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཡེ གུ་ཎཱ ས་དྡེ ས་མྦྷཱུ་ས་ཡ་ནྟི ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི, ཏེ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ གུ་ཎེ ཨི་དཱ་ནི ད་སྶེ་སྶཾ ཨུ་པ་དི་སི་སྶཱ་མི.
༡༡༦. ཨེ་ཝཾ དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཝེ་སོ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ‘‘བ་ནྡྷ་ནི་སྶི་ཏ་གུ་ཎཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ‘‘ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི’’ཙྩཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. དོ་སཱ་ནཾ ནི་དྡི་ཊྛ་པ་ད་དོ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེ ནི་དྡི་ཊྛ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ཏི གུ་ཎཱ པ་སཱ་དཱ་དི་ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ ས་དྡ་དྷ་མྨཱ ཡ་སྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཡེ ས་དྡ་དྷ་མྨཱ ས་དྡེ ས་མྦྷཱུ་ས་ཡ་ནྟི ས་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ས་དྡ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་སྶཾ པ་ཀཱ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཀི་ལི་ཊྛ་དོ་ས་བྱཱ་ཀི་ཎྞ་དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་རེ་ཧི པ་སཱ་དཱ་ལ་ངྐཱ་རོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སེ་སཱ་པི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཉཱ་ཏ་བྦཱ.
ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༧. པ་སཱ་དོ’ཛོ མ་དྷུ་ར་ཏཱ,
ས་མ་ཏཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ;
སི་ལེ་སོ’དཱ་ར་ཏཱ ཀ་ནྟི,
ཨ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ.
༡༡༧. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ‘‘པ་སཱ་དོ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་ས་ཏྠི པ་སཱ་དོ པ་ཀཱ་ས་ཏྠ་ཏཱ, ཨོ་ཛོ ས་མཱ་ས་ཝུ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ལླཾ ཨ་ཏྠ་པཱ་རི་ཎ་ཏྱ་ཉྩ, མ་དྷུ་ར་ཏཱ ས་དྡཱ་ནཾ ར་ས་ཝ་ནྟ་ཏཱ, ས་མ་ཏཱ པ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ན་མེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ, ག་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཏུ པ་དཱ་ནཾ, སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཀྑ་ར་བཱ་ཧུ་ལླཾ, སི་ལེ་ས་ནཾ སི་ལེ་སོ བ་ནྡྷ་གཱ་ར་ཝཾ, ཨུ་དཱ་ར་ཏཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠེ་ན ས་ནཱ་ཐ་ཏཱ ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཙ, ཀ་ནྟི ས་བྦ་ལོ་ཀ་མ་ནོ་ཧ་ར་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི སི་དྡྷེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ, ས་མཱ་དྷི ལོ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏྱ་ནུ་སཱ་རི་ཨ་མུ་ཁྱ་ཏྠ་ཏཱ, ཏེ་སུ ཨོ་ཛ་ཨུ་དཱ་ར་ཏཱ ས་དྡ་ཏྠ་གུ་ཎཱ, ས་མཱ་དྷི ཨ་ཏྠ་གུ་ཎོ, ཨ་ཏྠཱ་ནུ་གཱ་མི་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ས་དྡཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ ཏུ ས་དྡ་གུ་ཎཱ་ཝ.
༡༡༧. ཨི་དཱ་ནི ‘‘པ་སཱ་དོ་ཛོ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཏེ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཀ་མེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. པ་སཱ་དོ པ་ས་ནྣ་ཕ་ལི༹་ཀཱ་ཝ་ལི ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་ཝུ་ནི་ཏ་ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་སུ་ཏྟ་མི་ཝ ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་སཱ་ད་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ཙ, ཨོ་ཛོ ས་མཱ་ས་ཝུ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ལྱ་ཨ་ཏྠ་པཱ་རི་ཎ་ཏྱ་ས་ངྑ་ཏོ ས་དྡ་ཏྠཱ་ནཾ གུ་ཎོ ཙ, མ་དྷུ་ར་ཏཱ ས་དྡཱ་ནཾ ར་ས་ཝ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀ་ཎྞ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ ཙ, ས་མ་ཏཱ པ་ཛྫེ པཱ་ད་སྶ སུ་ཏི་ཏོ ས་དི་ས་ཏཱ ཙ, ག་ཛྫེ པ་དཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ས་དི་ས་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་དཱ་ནཾ པ་དཱ་ན་ཉྩ ཏུ་ལྱ་གུ་ཎ་ཏཱ ཙ, སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཕ་རུ་ས་ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ས་མ་པྤ་མཱ་ཎ་མུ་དུ་གུ་ཎོ ཙ, སི་ལེ་སོ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏཱི་ཧི ཨ་ཙྪི་དྡ་གུ་རུ་གུ་ཎོ ཙ, ཨུ་དཱ་ར་ཏཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠེ་ན བ་ནྡྷ་སྶ ས་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ, ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་སེ་ས་ན་པ་དེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཙ, ཀ་ནྟི ས་བྦེ་སཾ པི་ཡ་གུ་ཎ་ཏཱ ཙ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷེ་ན ཝཱ ནྱཱ་ཡེ་ན ཝཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཙ, ས་མཱ་དྷ་ཡོ ལོ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི་ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཨ་མུ་ཁྱ་ཏྠ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ས་དྡ་ཏྠ་གུ་ཎཱ ད་ས ཧོ་ནྟི. ‘‘ས་མཱ་དྷ་ཡོ’’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ བ་ཧུ་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨི་མེ་སུ ད་ས་སུ ཨོ་ཛོ་དཱ་ར་ཏཱ་ཏི དྭེ ས་དྡ་ཏྠ་གུ་ཎཱ, ས་མཱ་དྷི ཨ་ཏྠ་གུ་ཎོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་ས་དྡ་གུ་ཎོ་པི, སེ་སཱ ས་ཏྟ ས་དྡ་གུ་ཎཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི བ་ནྡྷ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་ཀྱེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ནཱ་མ.
ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༨. གུ་ཎེ་ཧེ’ཏེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ, བ་ནྡྷོ ཀ་ཝི་མ་ནོ་ཧ་རོ;
ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཏི ཀ་ཏྟཱུ་ནཾ, ཀི་ཏྟི་མ་ཙྩ་ནྟ་ནི་མྨ་ལཾ.
༡༡༨. ‘‘གུ་ཎེ་ཧི’’ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ཧིཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ད་ས་ཧི གུ་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ ཡུ་ཏྟོ ས་མི་དྡྷོ ཝཱ ཀ་ཝཱི་ནཾ མ་ནོ ཧ་ར་ཏི ས་ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཝི་མ་ནོ་ཧ་རོ ཀ་ཝི་ཧ་ད་ཡ་ཧི་ལཱ་ད་ཀཱ་རཱི བ་ནྡྷོ ཀ་ཏྟཱུ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་མྨ་ལཾ ཨ་ཏི་ས་ཡ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨ་གུ་ཎ་ལེ་སེ་ནཱ་པ’ནཱ་ལི་མྤ་ཏྟཱ ཀི་ཏྟིཾ གུ་ཎ་གྷོ་སཾ ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི.
༡༡༨. ‘‘གུ་ཎེ’’ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ད་ས་ཝི་དྷ་ས་དྡ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མི་དྡྷོ ཝཱ བ་ནྡྷོ པ་ཛྫཱ་དི་བ་ནྡྷོ ཀ་ཝི་མ་ནོ་ཧ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ པཱི་ཎེ་ནྟོ ཀ་ཏྟཱུ་ནཾ ར་ཙ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་མྨ་ལཾ ཨ་པྤ་ཀ་དོ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཀི་ཏྟིཾ བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཡ་སོ་རཱ་སིཾ ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བ་ནྡྷ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ད་ས་ཝི་དྷ་གུ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧོ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ནོ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་ཧ་རོ, ཀ་ཝཱི་ནཾ མ་ནོ་ཧ་རོ ཀ་ཝི་མ་ནོ་ཧ་རོཏི ཝི་གྒ་ཧོ.
ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩. ཨ་དཱུ་རཱ་ཧི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ-སུ་བྷ་གཱ ཡཱ པ་དཱ་ཝ་ལི;
སུ་པ་སི་དྡྷཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ’ཡཾ, པ་སཱ་དཾ ཛ་ན་ཡེ ཡ་ཐཱ.
༡༡༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐོ་དྡེ་སཱ་ན་མེ་སཾ ནི་དྡེ་སཾ སོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དཱུ་ར’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨ་དཱུ་རེ ཨཱ་ས་ནྣེ ཨ་དཱུ་རེ་ན ཝཱ ཨ་དཱུ་རཱ་ཧི་ཏ་ཀྲི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨཱ་དི་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏོ ཋ་པི་ཏོ ཀ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་ནྭ་ཡོ, ཏེ་ན སུ་བྷ་གཱ མ་ནོ་ཧ་རཱ སུ་པ་སི་དྡྷོ སུ་པྤ་ཀཱ་སོ སུ་ག་མྨོ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཨ་ཏྠོ ཡ་སྶཱ སཱ་ཏི ཏ་ཐཱ, ན ཏུ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཀ་ཝཱི་ན’དྷི་པྤཱ་ཡ’མ་ས་དྡ་གོ་ཙ་རཾ,
པ་དེ ཕུ་ར་ནྟཾ མུ་དུ་ཀ་མྷི ཀེ་ཝ་ལཾ;
ཝི་ས་ནྟི བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ག་མཱ ཀ་ཏ་སྶ་མཱ,
པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟྱཱ’ཀ་ཏི་ཡོ ཏུ ཏཱ་དི་སཱ’’ཏི.
ཏཱ་དི་སཱ ཡཱ པ་དཱ་ཝ་ལི པ་ད་པ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་སཱ་དཾ ཏ་ནྣཱ་མ་ཀཾ གུ་ཎཾ ཛ་ན་ཡེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱཏི ཏ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི.
༡༡༩. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ས་དྡཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡེ་སཾ སོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དཱུ་རཱ་ཧི་ཏེ’’ཙྩཱ་དི. ཨ་དཱུ་རེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་སེ ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨཱ་ས་ནྣེ ཝཱ ཨཱ་ཧི་ཏོ ཀྲི་ཡཱ་ཡ, ལ་དྡྷ་ཀྲི་ཡཱ་ཡོ་ག་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་ཏོ, ནོ ཙེ ཝི་ནྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏོ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་པ་ཏཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཡོ་གོ ཏེ་ན སུ་བྷ་གཱ མ་ནོ་ཧ་རཱ, སུ་པ་སི་དྡྷོ པ་སི་དྡྷ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡེ ས་དྡ་པ་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ས་དྡ་ཏྠོ ཡ་སྶཱ སཱ ཨ་ཡཾ པ་དཱ་ཝ་ལི པ་ད་པ་ནྟི པ་སཱ་དཾ པ་སཱ་ད་ནཱ་མ་ཀཾ གུ་ཎཾ ཛ་ན་ཡེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱཏི ལ་ཀྑི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དཱུ་རེ ཨཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝཱ, ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དཱུ་རོ ཙ སོ ཨཱ་ཧི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝཱ, སོ ཙ སོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཙེ་ཏི ཙ, ཏེ་ན སུ་བྷ་གཱ་ཏི ཙ, སུ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པ་སི་དྡྷོ་ཏི ཙ, སོ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཨ་སྶེ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ. ཨེ་ཏྠ སུ་པ་སི་དྡྷོ ནཱ་མ ས་དྡ་ཏྠོ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཀ་ཝཱི་ན’དྷི་པྤཱ་ཡ’མ་ས་དྡ་གོ་ཙ་རཾ,
པ་དེ ཕུ་ར་ནྟཾ མུ་དུ་ཀ་མྷི ཀེ་ཝ་ལཾ;
ཝི་ས་ནྟི བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ག་མཱ ཀ་ཏ་སྶ་མཱ,
པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟྱཱ’ཀ་ཏི་ཡོ ཏུ ཏཱ་དི་སཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ས་དྡ་གོ་ཙ་རཾ ས་དྡ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ མུ་དུ་ཀ་མྷི པ་དེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་སུཾ ཕུ་ར་ནྟཾ ཙཱ་པེ་ནྟཾ ཀ་ཝཱི་ན་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཀ་ཝཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་ཏ་སྶ་མཱ ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ག་མཱ པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཝི་ས་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏཱ་དི་སཱ ཨཱ་ཀ་ཏི་ཡོ ཏུ ས་དྡ་ས་དྡ་ཏྠཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ནྟཱི་ཏི.
༡༢༠. ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱ ཝ་ད་ནཾ, མུ་ནི་ནོ’དྷ་ར་རཾ་སི་ཡོ;
སོ་བྷ་ནྟེ’རུ་ཎ་རཾ་སཱི’ཝ, ས་མྤ་ཏ་ནྟཱ’མྦུ་ཛོ་ད་རེ.
༡༢༠. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. མུ་ནི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ད་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་མ་དྷུ་ར་པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱ ས་ཛྫ་ནྟཱ སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་དྷ་རཱ་ནཾ རཾ་སི་ཡོ སུ་པ་ཀྐ་བི་མྦ་ཕ་ལོ་པ་མ་ཨོ་ཊྛ་ཡུ་ག་ལ༹་ཝི་ནི་སྶ་ཊ་བ་ཧུ་ཏ་ར་ཀ་ནྟི་ཙྪི་ཏཱ་བྷཱ མུ་ནི་ནོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི སུ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་མྦུ་ཛོ་ད་རེ ཏཱ ཀཱ་ལོ་པ་ན་ཏ་པུ་པྥ་ཀཱ་ས་ར་མ་ཎཱི་ཡེ པ་དུ་མ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་མྤ་ཏ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་རུ་ཎ་རཾ་སཱི་ཝ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ནྟེ ཝི་རཱ་ཛ་ནྟི.
༡༢༠. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟེ’’ཙྩཱ་དི. མུ་ནི་ནོ ཝ་ད་ནཾ པ་ཀ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་མུ་ཁཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱ ས་ཛྫ་ནྟཱ ཨ་དྷ་ར་རཾ་སི་ཡོ ཏ་སྶེ་ཝ མུ་ནི་ནོ ཨོ་ཊྛ་དྭ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀ་ནྟི་ས་མཱུ་ཧཱ ཨ་མྦུ་ཛོ་ད་རེ ཝི་ཀ་ས་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝི་ཀ་སི་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མྤ་ཏ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་རུ་ཎ་རཾ་སཱི ཨི་ཝ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་རཾ་སཱི་ཝ སོ་བྷ་ནྟེ དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་དཱུ་ར་ས་མྦ་ནྡྷཾ པ་སི་དྡྷ་ཏྠ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་སཱ་ད་གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ. ཨ་དྷ་ར་རཾ་སཱི་ནཾ མུ་ནི་ས་མྦ་ནྡྷོ སུ་ཏཱ་ནུ་མི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ [སུ་ཏཱ་ནུ་མི་ཏེ་སུ སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷོ བ་ལ་ཝཱ (པ་རི་བྷཱ་སེ་ནྡུ་སེ་རེ ༡༡༢)], ཀཱ་ཀ་ཀྑི་གོ་ལ༹་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨ་དྷ་རེ རཾ་སཱི་ཏི ཙ, ཨ་མྦུ་ཛ་སྶ ཨུ་ད་ར་ནྟི ཙ ཝཱ་ཀྱཾ.
༡༢༡. ཨོ་ཛོ ས་མཱ་ས་བཱ་ཧུ་ལྱ-
མེ་སོ ག་ཛྫ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ;
པ་ཛྫེ་པྱ’ནཱ་ཀུ་ལོ སོ’ཡཾ,
ཀ་ནྟོ ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏེ ཡ་ཐཱ.
༡༢༡. ‘‘ཨོ་ཛོ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ས་མཱ་ས་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧུ་ལྱཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྱ་ནུ་ཝ་དི་ཏྭཱ པུ་ན ཨོ་ཛོ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ, ཨེ་སོ ཨོ་ཛོ ས་མཱ་ས་བཱ་ཧུ་ལླ་ལ་ཀྑ་ཎོ ག་ཛྫ་སྶ ཝུ་ཏྟི་རཱུ་པ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཧ་ད་ཡཾ སཱ་རཾ ཏ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ག་ཛྫ་སྶ, ན པ་ཛྫ་སྶ, སོ་ཡཾ ཨོ་ཛོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ག་ཧ་ནོ ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཀ་ནྟོ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མོ, པ་ཛྫེ་པི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ག་ཛྫེ ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏེ པ་ཡུ་ཛྫ་ཏེ. ཡ་ཐེཏྱུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི.
༡༢༡. ཨི་དཱ་ནི ཨོ་ཛ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨོ་ཛོ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨོ་ཛོ ནཱ་མ ས་མཱ་ས་བཱ་ཧུ་ལྱཾ བྷི་ནྣ་ཏྠེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་པ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ས་མཱ་ས་སྶ བ་ཧུ་ལ་ཏཱ, ཨེ་སོ ཨོ་ཛོ ག་ཛྫ་སྶ ག་ཛྫ་བ་ནྡྷ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཧ་ད་ཡཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སཱི་སེ་ན ཧ་ད་ཡ་ས་ངྑ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཨ་ཡཾ ཨོ་ཛོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ ནི་བྱཱ་ཀུ་ལོ ཀ་ནྟོ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཛྫེ་པི པ་ཛྫ་བ་ནྡྷེ་པི ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏེ ཀ་ཝཱི་ཧི པ་ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཏི. བ་ཧུ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ བཱ་ཧུ་ལྱཾ, ས་མཱ་ས་སྶ བཱ་ཧུ་ལྱ་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ག་ཛྫ་བ་ནྡྷཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཛྫ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨོ་ཛ་གུ་ཎ་སྶ ལ་ཀྑི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡ་ཐེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ.
༡༢༢. མུ་ནི་ནྡ་མ་ནྡ་ས་ཉྫཱ་ཏ-ཧཱ་ས་ཙ་ནྡ་ན་ལི་མྤི་ཏཱ;
པ་ལླ་ཝཱ དྷ་ཝ་ལཱ ཏ་སྶེ-ཝེ་ཀོ་ནཱ’དྷ་ར་པ་ལླ་ཝོ.
༡༢༢. ‘‘མུ་ནི་ནྡ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. མུ་ནི་ནྡ་སྶ མ་ནྡཾ ཨཱི་ས་ཀཾ ས་ཉྫཱ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧཱ་ས་སྶ [ཡ་ས་སྶ (ཀ.)] ཧཱ་སོ ཧ་སི་ཏཾ སོ་ཝ ཙ་ནྡ་ན་མི་ཝ ཙ་ནྡ་ནཾ དྷ་ཝ་ལ་ཏྟ་རཱུ་པ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ལི་མྤི་ཏཱ ཨུ་པ་དེ་ཧི་ཏཱ པ་ལླ་ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཀི་ལ་ས་ཡཱ་ནི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝེ’’ཏི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དྷ་ཝ་ལཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན སུ་ཀྐཱ ཨ་ཧེ་སུཾ གཱ་ཧཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ས་གུ་ཎ་སྶ ཏཱ་དི་ས་ཝི་སི་ཊྛ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་སྶ མུ་ནི་ནྡ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་དྷ་ར་པ་ལླ་ཝོ ན དྷ་ཝ་ལོ དྷ་ཝ་ལོ ནཱ་ཧོ་སི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་དེ་སི་ཡོ་པི བ་ཧུ་མ་ནྟ་བྦོ’ཡ’མ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི.
‘‘པེ་མཱ་ཝ་བ་ནྡྷ་ཧ་ད་ཡེ ས་ད་ཡེ ཛི་ན་སྨིཾ,
ཏ་སྨིཾ ནུ ཀིཾ ཀུ་མ་ཏ་ཡོ བྷ་ཝ་ཐ’པྤ་ས་ནྣཱ;
ཀིཾ ཏེ་ན ཝོ ན ཝི་ཧི་ཏཾ ཧི་ཏ’མུ་གྒ་དུ་གྒ-
སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་ར་ས་མུ་ཏྟ་ར་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནཾ’’.
ཨི་ཙྩ་པ་ར་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་དི་སོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ ཀ་ནྟོ ཨོ་ཛོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཡ-ཏས་དྡཱ་ནཾ ནི་ཙྩོ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐཾ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝེ་ཀོ ནཱ་དྷ་ར་པ་ལླ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡས་དྡཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཀི་ནྟུ པ་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡོ, ཏ་ཐཱ པ་སི་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ, ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ས་ཡོ ཙ ཏས་དྡོ ཡས་དྡཾ ནཱ་པེ་ཀྑ་ཏེ. ཡ་ཐཱ –
‘‘ས་ཝཱ་ས་ནེ ཀི་ལེ་སེ སོ, ཨེ་ཀོ ས་བྦེ ནི་གྷཱ་ཏི་ཡ;
ཨ་ཧུ སུ་སུ་དྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ, པཱུ་ཛཱ་ན་ཉྩ ས་དཱ་ར་ཧོ’’.
ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཏྠ བུ་དྡྷོ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མཱ་དི་ཏོ’’ཏི པ་ཀྐ་ནྟོ.
པ་སི་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ ཡ་ཐཱ –
‘‘ཨ་གྒིཾ པ་ཀྑ་ནྡ’ ཨ་ཐ ཝཱ, ‘པ་བྦ་ཏ་གྒཱ པ་ཏེ’ཏི ཝཱ;
ཡ་དི ཝ་ཀྑ་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་རཱི་ཧི སོ ཛི་ནོ’’.
ཨི་ཙྩཱ་དི.
ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ས་ཡོ ཡ་ཐཱ –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་ནུ་སོ་ཙཱ་མི, ན་པྤ་ཛ་པྤཱ་མ’ནཱ་ག་ཏཾ;
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་མི, ཏེ་ན ཝ་ཎྞོ པ་སཱི་ད་ཏི’’.
ཨི་ཙྩཱ་དི.
ཡས་དྡོ ཏུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱ་ཊྛོ པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ ཏས་དྡ་མེ་ཝ ག་མ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ –
‘‘བོ་དྷིཾ ན་མཱ་མི ན་ཏི་བྷཱ་ཛ་ན་མ་ཙྩུ་ལཱ༹་རཾ,
པུ་ཉྙཱ་ཀ་རཾ བྷུ་ཝ་ན་མ་ཎྜ་ལ་སོ་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཾ;
ཡོ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ས་ཏི་གོ་ཙ་ར་ཏཾ ས་མེ་ཏོ,
དོ་སཱ་རི་ད་པྤ་མ་ཐ་ནེ’ཀ་ར་སོ བུ་དྷཱ་ནཾ’’.
ཨི་ཙྩཱ་དི.
པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱོ་པཱ་ཏྟོ ཏུ ཡས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེཏས་དྡོ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ནཱ སཱ་ཀ་ངྑེ ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡོ ཏས་དྡོ.
༡༢༢. མུ་ནི་ནྡ་སྶ མ་ནྡཾ ཨཱི་ས་ཀཾ ས་ཉྫཱ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ ཧཱ་སོཡེ་ཝ སི་ཏཾ ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞ་མི་ཝ ཏེ་ན ལི་མྤི་ཏཱ ཨཱ་ལེ་པི་ཏཱ པ་ལླ་ཝཱ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ར་ཏྟཱ་ནི ཀི་ས་ལ་ཡཱ་ནི དྷ་ཝ་ལཱ ས་གུ་ཎ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན སེ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝཱ ཨ་དྷ་ར་པ་ལླ་ཝོ ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ལླ་ཝོ ན རཾ་སི་སཾ་ས་ཊྛོ་པི ས་མཱི་པ་ཊྛོ་པི དྷ་ཝ་ལོ སེ་ཏོ ནཱ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ག་ཧ་ན་ས་མཱ་ས་བཱ་ཧུ་ལྱཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པེ་མཱ་ཝ་བ་ནྡྷ་ཧ་ད་ཡེ ས་ད་ཡེ ཛི་ན་སྨིཾ,
ཏ་སྨིཾ ནུ ཀིཾ ཀུ་མ་ཏ་ཡོ བྷ་ཝ་ཐ’པྤ་ས་ནྣཱ;
ཀིཾ ཏེ་ན ཝོ ན ཝི་ཧི་ཏཾ ཧི་ཏ’མུ་གྒ་དུ་གྒ-
སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་ར་ས་མུ་ཏྟ་ར་ཎཱ་ཝ་སཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་པ་ར་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀུ་མ་ཏ་ཡོ ཧེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ! པེ་མཱ་ཝ་བ་ནྡྷ་ཧ་ད་ཡེ ས་བྦེ་སུ ཏུ་མྷེ་སུ ནི་ཙྩཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ད་ལ༹ྷ་པེ་མཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཙི་ཏྟེ ས་ད་ཡེ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ད་ཡཱ་ས་ཧི་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཛི་ན་སྨིཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཀིཾ ནུ ཀ་སྨཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཐ, ཏ་ཐཱ ཧི ཝོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏེ་ན ཛི་ནེ་ན ཨུ་གྒོ དཱ་རུ་ཎོ ཙ, དུ་གྒོ ག་ནྟུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ ཙ, སོ་ཡེ་ཝ སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རོ ཏ་སྶ ས་མུ་ཏྟ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཡ་སྶ ཏཾ ན ཝི་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཧི་ཏཾ ཝུ་དྡྷི ནཱ་མ ཀིཾ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་མཱ་ས་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨོ་ཛོ གུ་ཎོ ཀ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ན་ནུ ཡ-ཏས་དྡཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཀ་ཐཾ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝེ་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏ་སྨིཾ ནུ ཀིཾ ཀུ་མ་ཏ་ཡོ’’ཏི ཙ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཡས་དྡོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཀྐ་ནྟ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ, པ་སི་དྡྷ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ, ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ ཝཱ ཏས་དྡོ ཡས་དྡཾ ནཱ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ས་ཝཱ་ས་ནེ ཀི་ལེ་སེ སོ, ཨེ་ཀོ ས་བྦེ ནི་གྷཱ་ཏི་ཡ;
ཨ་ཧུ སུ་སུ་དྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ, པཱུ་ཛཱ་ན་ཉྩ ས་དཱ་ར་ཧོ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ‘‘སོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛཏས་དྡོ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན བུ་དྡྷ་ས་དྡེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་གྒིཾ པ་ཀྑ་ནྡ’ ཨ་ཐ་ཝཱ, ‘པ་བྦ་ཏ་གྒཱ པ་ཏེ’ཏི ཝཱ;
ཡ་དི ཝ་ཀྑ་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་རཱི་ཧི སོ ཛི་ནོ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཏས་དྡོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་རཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ པ་སི་དྡྷ་བུ་དྡྷ་པ་ད་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ.
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་ནུ་སོ་ཙཱ་མི, ན་པྤ་ཛ་པྤཱ་མ’ནཱ་ག་ཏཾ;
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་མི, ཏེ་ན ཝ་ཎྞོ པ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཏས་དྡོ ཨ་ན་ནུ་སོ་ཙ་ན་ན་པྤ་ཛ་པྤ་ན་ཡཱ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཏས་དྡོ ཡས་དྡཾ ནཱ་པེ་ཀྑ་ཏེ. ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ས་ཡོ ཏས་དྡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ ཋི་ཏོ ཡས་དྡོ པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ ཏས་དྡེ ཨ་ས་ཏི་པི ཏ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི –
བོ་དྷིཾ ན་མཱ་མི ན་ཏི་བྷཱ་ཛ་ན་མ་ཙྩུ་ལཱ༹་རཾ,
པུ་ཉྙཱ་ཀ་རཾ བྷུ་ཝ་ན་མ་ཎྜ་ལ་སོ་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཾ;
ཡོ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ས་ཏི་གོ་ཙ་ར་ཏཾ ས་མེ་ཏོ,
དོ་སཱ་རི་ད་པྤ་མ་ཐ་ནེ’ཀ་ར་སོ བུ་དྷཱ་ན་ནྟི.
ཡོ བུ་དྷཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ས་ཏཱི་ནཾ གོ་ཙ་ར་ཏཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ས་མེ་ཏོ པ་ཏྟོ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དོ་སཱ་རཱི་ནཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ད་པྤ་མ་ཐ་ནེ ད་པྤ་མ་དྡ་ནེ ཨེ་ཀ་ར་སོ པ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩོ ས་མི་དྡྷི་ཝ་ནྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ བོ་དྷིཾ ན་མཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ པ་ཡོ་ཛི་ཏོ ཡས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ ཏས་དྡོ་པཱ་དཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི སཾ་ས་ཡ་མུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ.
༡༢༣. པ་དཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡཾ,
ས་མཱ་ས་བྱཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཡཾ པཱ་རི་ཎ་ཏྱཾ ཧོ་ཏི’ཧ,
སོ་པི ཨོ་ཛོ་ཝ ཏཾ ཡ་ཐཱ.
༡༢༣. ‘‘པ་དི’’ཙྩཱ་དི. པ་ད་སྶ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཨ་ཏྠོ སོ ཝི་ས་ཡོ ཡ་སྶ. ཡ་ཏྠ པ་ཙུ་ར་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཨ་ཏྠོ སཾ་ཁི་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་ཏེ, སོ ས་མཱ་སོ. ཡ་ཏྠ་པྤ་ཀེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠོ པ་ཙུ་ར་པ་དེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་ཏེ, སོ བྱཱ་སོ. ཏ་ཏོ ས་མཱ་ས་བྱཱ་ས་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ ཡ་སྶ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ཡཾ པཱ་རི་ཎ་ཏྱཾ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཝ་དི་ཏྭཱ སོ་པི ཨི་ཧ ས་ས་ཏྠེ ཨོ་ཛོ་ཝཱཏི ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ. ཏཾ ཡ་ཐེཏྱུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི.
༡༢༣. ‘‘པ་དེ’’ཙྩཱ་དི. པ་དཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་དཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཝ་ནྟཾ ས་མཱ་ས་བྱཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་དྭ་ཡེ་ན ནི་པྥ་ནྣཾ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཡཾ པཱ་རི་ཎ་ཏྱཾ ཀ་ཏྟཱུ་ནཾ ག་ནྠ་ཝི་ས་ཡེ པ་རི་ཎ་ཏི་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཡོ ས་དྡ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་གུ་ཎོ ཨ་ཏྠ་གུ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སོ་པི ཨི་ཧ སུ་བོ་དྷཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨོ་ཛོ ནཱ་མ ས་དྡ་གུ་ཎོ ཨ་ཏྠ་གུ་ཎོ. ཏཾ ཡ་ཐཱཏི དྭཱི་སུ ལ་ཀྑི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་དཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཝི་ས་ཡོ ཡ་སྶ པཱ་རི་ཎ་ཏྱ་སྶེ་ཏི ཙ, ས་མཱ་སོ ཙ བྱཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཙ, ཏ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཙ, ཏ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཙ, པ་རི་ཎ་ཏ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ནོ ག་ནྠ་སྶ ཨེ་ཝ ཝཱ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ. ཀ་ཏྟུ པཱ་རི་ཎ་ཏྱ་པ་ཀྑེ ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀ་ག་ནྠ་སྶ ཏ་ད་ཏྠེ་ན པཱ་རི་ཎ་ཏྱཾ སི་དྡྷཾ.
༡༢༤. ཛོ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་དྡྷ་མྨཾ,
ས་ནྟཱ་རེ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ;
ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཁ་ནྡྷོ’ཝ,
ནི་བྦུ་ཏོ སོ ས་སཱ་ཝ་ཀོ.
༡༢༤. ‘‘ཛོ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ་ནེ’’ཙྩཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཙུ་ར་པ་དཱ་བྷི་ཧི་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ ས་ངྑེ་པ་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟོ.
༡༢༤. ‘‘ཛོ་ཏ་ཡི’’ཙྩཱ་དི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷ་མྨཾ ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཀཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་དྡྷ་མྨཾ ཛོ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ་ན ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ས་ཏྟེ ས་ནྟཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟ་མུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཁ་ནྡྷོ་ཝ མ་ཧཱ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ ས་སཱ་ཝ་ཀོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་ཧ ནི་བྦུ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ལ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ བ་ཧཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྠོ ས་ངྑེ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ས་ཏཾ དྷ་མྨོ, ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཙ, ས་ཧ དེ་ཝེ་ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཏི ཙ, ས་ཧ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༢༥. མ་ཏྠ་ཀ་ཊྛཱི མ་ཏ་སྶཱ་པི, ར་ཛོ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཛ་ནྟུ མེ;
ཡ་ཏོ པུ་ཉྙེ་ན ཏེ སེ་ནྟི [སེ་ནྟུ (ཀ.)], ཛེ་ན་པཱ་ད་མྦུ་ཛ་དྭ་ཡེ.
༡༢༥. ‘‘མ་ཏྠ་ཀ་ཊྛཱི’’ཨི་ཙྩཱ་དི. མ་ཏ་སྶཱ་པི མ་ར་ཎ་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པི མེ མ་ཏྠ་ཀེ མུ་དྡྷ་ནི ཨ་ཊྛཱི ར་ཛོ་བྷཱ་ཝཾ དྷཱུ་ལི་ཏྟཾ ཝ་ཛ་ནྟུ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཡ་ཏོ ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ པུ་ཉྙེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཏེ ར་ཛཱ ཛི་ན་སྶ ཨི་མེ ཛེ་ནཱ, པཱ་དཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་མྦུ་ཛཱ་ནི་ཝ ཨ་མྦུ་ཛཱ་ནི, ཏེ་སཾ དྭ་ཡེ སེ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, པ་ཎ་ཏི་གེ་དྷེ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཐ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ནི་ཙྩཾ སི་ར་སཱ པ་ཎ་མཱ་མཱི’’ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ.
༡༢༥. ‘‘མ་ཏྠ་ཀི’’ཙྩཱ་དི, མ་ཏ་སྶཱ་པི མེ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཊྛཱི མུ་དྡྷ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ར་ཛོ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་ཏྟཾ ཝ་ཛ་ནྟུ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ. ཀ་སྨཱ ཨཱ་སཱི་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཡ་ཏོ ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ པུ་ཉྙེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཏེ ར་ཛཱ ཛེ་ན་པཱ་ད་མྦུ་ཛ་དྭ་ཡེ ཛི་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙ་ར་ཎ་པ་དུ་མ་ཡུ་ག་ལེ༹ སེ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, བུ་དྡྷ་སྶ སི་རི་པཱ་དེ ཀི་ཉྩི་པི ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཝ་ནྡ་ནཱ་བྷི་ལཱ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཐ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་རི་པཱ་དེ མུ་དྡྷ་ནཱ ནི་ཙྩཾ པ་ཎ་མཱ་མཱི’’ཏྱ་བྷི་ལཱ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ. མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཊྛཱི་ཏི ཙ, ར་ཛ་སོ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ, ཛི་ན་སྶ ཨི་མེ་ཏི ཙ, ཛེ་ནཱ ཙ ཏེ པཱ་དཱ ཙེ་ཏི ཙ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་མྦུ་ཛཱ་ནཱི་ཏི ཙ, ཏེ་སཾ དྭ་ཡ་ནྟི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༢༦. ཨི་ཙྩ་ཏྲ ནི་ཙྩཾ་པ་ཎ་ཏི-གེ་དྷོ སཱ་དྷུ པ་དི་སྶ་ཏི;
ཛཱ་ཡ་ཏེ’ཡཾ གུ་ཎོ ཏི་ཀྑ-པ་ཉྙཱ་ན’མ་བྷི་ཡོ་ག་ཏོ.
༡༢༦. བྱཱ་ས་ཏྟ་མེ་ཝ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཏི ‘‘ཨི་ཙྩ་ཏྲི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཨ་ཏྲ གཱ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཎ་ཏི་ཡཾ པ་ཎཱ་མེ གེ་དྷོ ཨ་དྷི་ཀ་ཙྪ་ནྡོ སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ པ་དི་སྶ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨོ་ཛོ གུ་ཎོ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་མ་ཏཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཏོ པུ་ན་པྤུ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་བ་ལེ་ན ཛཱ་ཡ་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༡༢༦. ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ‘‘ཨི་ཙྩ་ཏྲ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྲ ཨི་མི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་ཙྩཾ་པ་ཎ་ཏི་གེ་དྷོ ནི་ར་ནྟ་ར་པ་ཎཱ་མེ ཨ་དྷི་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ སཱ་དྷུ ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ པ་དི་སྶ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ གུ་ཎོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨོ་ཛོ ནཱ་མ ས་དྡ་ཏྠ་གུ་ཎོ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མ་བུ་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཏོ ག་ནྠ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཱ་བྷྱཱ་སེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏེ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཏྟུ པཱ་རི་ཎ་ཏྱེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ནི་ཙྩཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཎ་ཏཱི་ཏི ཙ, ཏ་སྶཾ གེ་དྷོ་ཏི ཙ, ཏི་ཀྑཱ པ་ཉྙཱ ཡེ་ས་ནྟི ཙ, ཨ་བྷི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡོ་གོ ཡུ་ཉྫ་ན་ནྟི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༢༧. མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ པ་དཱ་ས་ཏྟི-ར་ནུ་པྤཱ་ས་ཝ་སཱ དྭི་དྷཱ;
སི་ཡཱ ས་མ་སུ་ཏི པུ་བྦཱ, ཝ་ཎྞཱ་ཝུ་ཏྟི པ་རོ ཡ་ཐཱ.
༡༢༧. མཱ་དྷུ་རི་ཡ་མ་ཝ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ཧ ‘‘མ་དྷུ་ར་ཏྟ’’མི་ཙྩཱ་དི. ས་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟེ་ན མ་ནོ་ཧ་ར་ཏྟཾ མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ. ཏཾ པ་དཱ་ནི ཝཱ་ཀྱཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི ས་མཱ་ནཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ཧི, ཏེ་སཾ ཨཱ་ས་ཏྟི ཋཱ་ནཱ་དི་ནཱ་ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི ས་མ་སུ་ཏཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ པ་དཱ་ས་ཏྟི, པ་ཋ་མ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ་ཀྑ་ར་སྶ པ་ཙྪཱ པཱ་སོ པ་ཀྑེ་པོ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ, པ་དཱ་ས་ཏྟི ཙ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ཙ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ཏེ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་བྦཱ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ཧི་ཏཱ པ་དཱ་ས་ཏྟི ས་མཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཋཱ་ན་མ་ཏྟཱ་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ པ་ད་ནྟ་རེ་ན སུ་ཏི ཝ་ཎྞོ ཡ་སྶཱ སཱ སི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་རོ པ་ཙྪི་མོ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ཏུ ཝ་ཎྞ་སྶ ས་ར་བྱ་ཉྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝུ་ཏྟི པུ་ན་པྤུ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི བ་ནྡྷེ ས་མཱ་ན་པ་དཱ་ས་ཏྟི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ, དྭ་ཡེ་ན ར་ཧི་ཏོ ཝི་ར་སོ བ་ནྡྷོ ན་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏེ ཀ་ཝཱི་ཧི, ཏཱ་དི་སཾ མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ དུ་ཝི་དྷཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, སི་ལེ་ས་ས་མ་ཏཱ་ནྭི་ཏ་ནྟུ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐེ’’ཏི ལ་ཀྑི་ཡ་མུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ‘‘ཡ་དེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ‘‘མུ་ནི་ནྡི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཙ.
༡༢༧. ཨི་དཱ་ནི མ་དྷུ་ར་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘མ་དྷུ་རི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ ས་ཝ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནོ་ཧ་ར་ཏྟཾ མ་དྷུ་ར་གུ་ཎཾ, པ་དཱ་ནཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ སྱཱ་དྱ་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་པ་དེ་ཧི ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཏྟི ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ པུ་བྦུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ པུ་ན པ་ཀྑི་པ་ན་ཉྩཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ཝ་སཱ ཝི་བྷཱ་གེ་ན དྭི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ པ་དཱ་ས་ཏྟི ས་མ་སུ་ཏི སི་ཡཱ, པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཋཱ་ན་མ་ཏྟཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ས་ནྣ་སུ་ཏི་ས་ངྑ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཝུ་ཏྟི ཧོ་ཏི, པ་རོ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ པ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཝུ་ཏྟི ས་ར་བྱ་ཉྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པུ་བྦུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཡ་ཐཱཏི དྭཱི་སུ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མཱ་དི་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི བ་ནྡྷེ པ་དཱ་ས་ཏྟི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ, དྭཱི་ཧི ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ པ་ན བ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་སྶཱ་ད་ནཱི་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཧི སི་ལེ་ས་ས་མ་ཏཱ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. མ་དྷུ་ར་སྶ བ་ནྡྷ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ, པ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཏྟཱི་ཏི ཙ, ཨ་ནུ པ་ཙྪཱ པཱ་སོ པ་ཀྑེ་པོ་ཏི ཙ, པ་དཱ་ས་ཏྟི ཙ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཙ, ཏེ་སཾ ཝ་སོ བྷེ་དོ་ཏི ཙ, ས་མཱ སུ་ཏི ཝ་ཎྞོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཙ, ཝ་ཎྞ་སྶ ཨཱ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༢༨. ཡ་དཱ ཨེ་སོ’བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ,
ས་མྤ་ཏྟོ མུ་ནི་པུ་ངྒ་ཝོ;
ཏ་དཱ པ་བྷུ་ཏི དྷ་མྨ་སྶ,
ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏོ མ་ཧུ་སྶ་ཝོ.
༡༢༨. ཨེ་སོ མུ་ནི་པུ་ངྒ་ཝོ ཡ་དཱ ཡ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟོ ས་མ་དྷི་ག་ཏོ, ཏ་དཱ པ་བྷུ་ཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་ཧུ་སྶ་ཝོ མ་ཧ་ནྟོ ཨ་བྦྷུ་ད་ཡོ ནི་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ པ་ཝ་ཏྟི ལོ་ཀེ ཏི་ཝི་དྷེ ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨི་ཧ ཀྭ་ཙི དཱི་གྷ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ས་དི་ས་ཏྟཾ, ཀྭ་ཙི ཋཱ་ན་ཀ་ཏཾ, ཀྭ་ཙི སཾ་ཡོ་ག་ཀ་ཏཾ, ཀྭ་ཙི ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སི་ཡཱ ས་མ་སུ་ཏི པུ་བྦཱ’’ཏི.
༡༢༨. ‘‘ཡ་དི’’ཙྩཱ་དི. ཨེ་སོ མུ་ནི་པུ་ངྒ་ཝོ ཡ་དཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟོ ས་ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤཱ་པུ་ཎི, ཏ་དཱ པ་བྷུ་ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པ་བྷེ་ད་སྶ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ མ་ཧུ་སྶ་ཝོ མ་ཧཱ་བྷི་ཝུ་དྡྷི ལོ་ཀེ ཀཱ་མཱ་དི་ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡེ ཛཱ་ཏོ་ཏི. ཨི་ཧ ‘‘ཡ་དཱ ཨེ་སོ’’ཏི དཱི་གྷ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ, ‘‘ཡ ཨེ’’ཏི ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ, ‘‘ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་མྤ་ཏྟོ’’ཏི སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ, ‘‘བྷི དྷི’’ནྟི དྷ་ནི་ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་དཱ་ས་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཙ, པུ་མཱ ཙ སོ གོ་ཙེ་ཏི ཙ, མུ་ནཱི་ནཾ པུ་ངྒ་ཝོ་ཏི ཙ, མ་ཧ་ནྟོ ཙ སོ ཨུ་སྶ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༢༩. མུ་ནི་ནྡ་མ་ནྡ་ཧཱ་སཱ ཏེ, ཀུ་ནྡ་ས་ནྡོ་ཧ་ཝི་བྦྷ་མཱ;
དི་ས་ནྟ’མ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ནྟི, ཧ་ས་ནྟཱ ཙ་ནྡ་ཀ་ནྟི་ཡོ.
༡༢༩. ཀུ་ནྡཱ་ནཾ ཀུ་སུ་མཱ་ནཾ ས་ནྡོ་ཧོ ས་མཱུ་ཧོ, ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་མོ ཡེ་སཾ ཏེ, མུ་ནི་ནྡ་སྶ མ་ནྡ་ཧཱ་སཱ མ་ནུ་ཉྙཱ ཧ་སི་ཏཱ་ནི ཙ་ནྡ་སྶ ཀ་ནྟི་ཡོ སོ་བྷཱ་ཡོ ཧ་ས་ནྟཱ ཝི་ཌ་མྦ་ཡ་ནྟཱ དི་ས་ནྟམ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨི་ཙྩ་ཏྲ ནཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏ་སྶ དཀཱ་ར་སྶ, ཏཀཱ་ར་སྶ ཙཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ.
‘‘ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་ད་ལ་དྭ་ནྡ-སུ་ནྡ་རཾ སི་རི་མ་ནྡི་རཾ;
མུ་ནི་ནྡ་ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡཾ, ཝི་ནྡ་ཏི’ནྡཱི་ཝ་ར་ཛྫུ་ཏིཾ’’.
ཨི་ཙྩ་པ་ར་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ.
༡༢༩. ‘‘མུ་ནི་ནྡི’’ཙྩཱ་དི. ཀུ་ནྡ་ས་ནྡོ་ཧ་ཝི་བྦྷ་མཱ སུ་པུ་པྥི་ཏ་ཀུ་ནྡ་ཀུ་སུ་མ་རཱ་སི་ས་དི་ས་ལཱི་ལཱ་ཝ་ནྟཱ ཏེ མུ་ནི་ནྡ་མ་ནྡ་ཧཱ་སཱ བུ་དྡྷ་སྶ མ་ནུ་ཉྙཱ ཧ་སི་ཏཱ ཙ་ནྡ་ཀ་ནྟི་ཡོ ནི་མྨ་ལ་ཙ་ནྡ་ཀི་ར་ཎེ ཧ་ས་ནྟཱ ནི་ནྡ་ནྟཱ དི་ས་ནྟཾ ཏཾ ཏཾ དི་སཾ, དི་སཱ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ནཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏདཀཱ་ར་སྶ, ནཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཏཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨཱ་ཝུ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. མ་ནྡཱ ཙ ཏེ ཧཱ་སཱ ཙེ་ཏི ཙ, མུ་ནི་ནྡ་སྶ མ་ནྡ་ཧཱ་སཱ་ཏི ཙ, ཀུ་ནྡཱ་ནཾ ས་ནྡོ་ཧོ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་མོ ཡེ་ས་ནྟི ཙ, དི་སཱ་ཡེ་ཝ དི་ས་ནྟཾ, དི་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་ནྟི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
‘‘ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་ད་ལ་དྭ་ནྡ-སུ་ནྡ་རཾ སི་རི་མ་ནྡི་རཾ;
མུ་ནི་ནྡ་ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡཾ, ཝི་ནྡ་ཏི’ནྡཱི་ཝ་ར་ཛྫུ་ཏི’’ནྟི.
ཨི་ད་མྤི ནཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏདཀཱ་ར་ཝ་ཎྞཱ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་ར་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ.
ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་ད་ལ་དྭ་ནྡ་སུ་ནྡ་རཾ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་ས་ཀ་ལི་ཀཱ་ཡུ་ག་ལ༹་མི་ཝ མ་ནོ་ཧ་རཾ སི་རི་མ་ནྡི་རཾ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ སོ་བྷཱ་ཡ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མུ་ནི་ནྡ་ན་ཡ་ན་དྭ་ནྡཾ ཨི་ནྡཱི་ཝ་ར་ཛྫུ་ཏིཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཀ་ནྟིཾ ཝི་ནྡ་ཏི ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨི་ནྡཱི་ཝ་ར་ཛྫུ་ཏི་ས་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༣༠. ས་བྦ་ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞེ་ཧི, ནཱ’ནུ་པྤཱ་སོ པ་སཾ་སི་ཡོ;
ཡ་ཐཱ’ཡཾ མཱ་ལ་ཏཱི་མཱ་ལཱ, ལི་ན་ལོ་ལཱ་ལི་མཱ་ལི་ནཱི.
༡༣༠. ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཨཱ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ་ཏི ཙེ? ནེ་ཏྱཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ས་བྦེ་ཧི ཀོ་མ་ལེ་ཧི སུ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ན པ་སཾ་སི་ཡོ སི་ལཱ་གྷ་ནཱི་ཡོ ན ཧོ་ཏི སི་ལེ་ས་ཝི་རོ་དྷི་ཏྟཱ. ‘‘ཡ་ཐེ’’ཏི ཏཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ མཱ་ལ་ཏཱི་མཱ་ལཱ ཛཱ་ཏི་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཾ ལི་ནཱ་ནཾ བྱཱ་དྷི་ཏཱ་ནཾ ལོ་ལཱ་ནཾ ཀུ་སུ་མ་ར་སཱ་ར་བྦྷ ལོ་ལུ་པཱ་ནཾ ཨ་ལཱི་ནཾ བྷ་མ་རཱ་ནཾ མཱ་ལཱ པ་ནྟི སཱ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལི་ན་ལོ་ལཱ་ལི་མཱ་ལི་ནཱི.
༡༣༠. ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་པྤཱ་སོ་པི ས་བྦ་ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཝི་ར་ཙི་ཏོ ན པ་སཾ་སི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦ་ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཀྑ་རེ་ཧི ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤཱ་སོ ཝ་ཎྞཱ་ཝུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎོ ན པ་སཾ་སི་ཡོ སི་ལེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ས་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི ཏ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ མཱ་ལ་ཏཱི་མཱ་ལཱ ཨེ་སཱ ཛཱ་ཏི་སུ་མ་ན་མཱ་ལི་ཀཱ ལི་ནཱ་ནཾ བྱཱ་ཝ་ཊཱ་ནཾ པ་ཏ་ནྟཱ་ནཾ ལོ་ལཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་ལུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ལཱི་ནཾ བྷ་མ་རཱ་ནཾ མཱ་ལི་ནཱི པ་ནྟི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ལཀཱ་ར་སྶེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཝུ་ཏྟི. མཱ་ལ་ཏཱི་ནཾ མཱ་ལཱ་ཏི ཙ, ལོ་ལཱ ཙ ཏེ ཨ་ལ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཙ, ལི་ནཱ ཙ ཏེ ལོ་ལཱ་ལ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཙ, ཏེ་སཾ མཱ་ལཱ་ཏི ཙ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཝི་གྒ་ཧོ.
༡༣༡. མུ་དཱུ་ཧི ཝཱ ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི,
ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི ཕུ་ཊེ་ཧི ཝཱ;
མི་སྶེ་ཧི ཝཱ ཏི་དྷཱ ཧོ་ཏི,
ཝ་ཎྞེ་ཧི ས་མ་ཏཱ ཡ་ཐཱ.
༡༣༡. ས་མ་ཏཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘མུ་དཱུ་ཧི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི ཀེ་ཝ་ལ་ཕུ་ཊཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ས་ཀ་ལེ་ཧི མུ་དཱུ་ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པཱ་དེ་སུ ས་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཧི ཨ་སི་ཐི་ལ་ཀོ་མ་ལེ་ཧི ཝཱ ཀཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ སི་ཐི་ལ་ཀོ་མ་ལ་སྶ སི་ལེ་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི ཕུ་ཊེ་ཧི ཝཱ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སུ་ཏཱི་ཧི བྷཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི [རཱ་གཱ་དཱི་ཧི (ཀ.)] ཝཱ ཨ་ཀི་ཙྪ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ ཀི་ཙྪ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་སྶ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཝི་པ་རི་ཡ་ཡ་ཏྟཱ མི་སྶེ་ཧི ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སུ་ཏཱི་ཧི མུ་དུ་བྷཱུ་ཏ་སཾ་ས་ཊྛེ་ཧི ཝཱ ཝ་ཎྞེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཏཱ ཏི་དྷཱ ཧོ་ཏི ག་ཛྫེ པ་ཛྫེ ཝཱ. ‘‘ཡ་ཐེ’’ཏི ཏི་ཝི་དྷ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི.
༡༣༡. ཨི་དཱ་ནི ས་མ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘མུ་དཱུ་ཧི’’ཙྩཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི ཕུ་ཊ་མི་སྶེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལེ་ཧི མུ་དཱུ་ཧི སི་ཐི་ལ་ཀོ་མ་ལེ་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི ཀཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི ཕུ་ཊེ་ཧི ཀེ་ཝ་ལ་ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལེ་ཧི ཨ་ཀི་ཙྪུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སུ་ཏཱི་ཧི བྷཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ མི་སྶེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མུ་དུ་ཕུ་ཊ་ས་མྨི་སྶེ་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཏཱ ག་ཛྫེ ཝཱ པ་ཛྫེ ཝཱ ཏི་དྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི སི་ཐི་ལ་ཀོ་མ་ལ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་ཏཾ སི་ལེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ, ཀི་ཙྪུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི ཕུ་ཊ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏཾ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཝི་དྷ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི.
ཀེ་ཝ་ལ་མུ་དུ་ས་མ་ཏཱ
༡༣༢. ཀོ་ཀི་ལཱ་ལཱ་པ་སཾ་ཝཱ་དཱི,
མུ་ནི་ནྡཱ་ལཱ་པ་ཝི་བྦྷ་མོ;
ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏཾ ཡཱ་ཏི,
ས་ཏཾ དེ་ཏི ཙ ནི་བྦུ་ཏིཾ.
༡༣༢. ‘‘ཀོ་ཀི་ལེ’’ཙྩཱ་དི. ཀོ་ཀི་ལཱ་ནཾ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ལཱ་པོ ཀཱུ་ཛི་ཏཾ, ཏཾ སཾ་ཝ་ད་ཏི པ་ཀཱ་ས་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཀོ་ཀི་ལཱ་ལཱ་པ་སཾ་ཝཱ་དཱི, ཏཾ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, མུ་ནི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ལཱ་པོ ཝི་ས་ཊྛཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ས་རོ ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་མོ ཝི་ལཱ་སོ ས་ཏཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏཾ མ་ནོ་ནུ་སཱ་རི་ཏཾ མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཏི, ནི་བྦུ་ཏིཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ དེ་ཏི.
༡༣༢. ‘‘ཀོ་ཀི་ལི’’ཙྩཱ་དི. ཀོ་ཀི་ལཱ་ནཾ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ལཱ་པཾ ནཱ་ད་ལཱི་ལཾ སཾ་ཝཱ་དཱི པ་ཀཱ་ས་ན་སཱི་ལོ, ཏཾ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, མུ་ནི་ནྡ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ཨཱ་ལཱ་པ་སྶ ཝི་ས་ཊྛཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ནཱ་ད་སྶ ཝི་བྦྷ་མོ ཝི་ལཱ་སོ ས་ཏཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏཾ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཏི ཙ, ནི་བྦུ་ཏིཾ སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཾ དེ་ཏི ཙ དེ་ནྟོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཀི་ལཱ་ལཱ་པས་དྡེ་ན ནི་སྶི་ཏེ ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ལཱི་ལཱ ག་ཧི་ཏཱ.