༡༨. ཙུ་རཱ་དི་ག་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ན
ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཀྑཱ་མི, པ་ཙུ་ར་ཏྠ་ཧི་ཏ་ཀྐ་རཾ;
ཙུ་རཱ་དིཀ་ག་ཎ་ནཱ་མཾ, ནཱ་མ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མཾ ག་ཎཾ.
ཙུ་ར ཐེ་ཡྻེ. ཐེ་ན་ནཾ ཐེ་ཡྻཾ, ཙོ་རི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཐེ་ཡྻེ ཙུ་རདྷྟུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཙོ་རེ་ཏི, ཙོ་ར་ཡ་ཏི, ཙོ་རོ, ཙོ་རཱི, ཙོ་རི་ཀཱ, ཙོ་རེ་ཏུ, ཙོ་ར་ཡི་ཏུཾ, ཙོ་རེ་ཏྭཱ, ཙོ་ར་ཡི་ཏྭཱ. ཀ་ཏྟུ་ཏྠེ་སུ ཎེ་ཎ་ཡཏཱ ཙུ་རཱ་དིག་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཀཱ་རི་ཏེ – ཙོ་རཱ་པེ་ཏི, ཙོ་རཱ་པ་ཡ་ཏི, ཙོ་རཱ་པེ་ཏུཾ, ཙོ་རཱ་པ་ཡི་ཏུཾ, ཙོ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ཙོ་རཱ་པ་ཡི་ཏྭཱ. ཀ་མྨེ་དྷ་ནཾ ཙོ་རེ་ཧི ཙོ་རི་ཡ་ཏི, ཙོ་རི་ཏཾ དྷ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཀ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ལོ་ཀ ད་སྶ་ནེ. ལོ་ཀེ་ཏི, ལོ་ཀ་ཡ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏི, ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏི, ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏི, ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏི, ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི, ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏི. ལོ་ཀོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ, ལོ་ཀ་ནཾ, ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ, ཨུ་ལློ་ཀ་ནཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ནཾ, ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཾ, ཨ་ཝ་ལོ་ཀ་ནཾ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ, ཨོ་ལོ་ཀ་ཡི་ཏུཾ, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ཨོ་ལོ་ཀ་ཡི་ཏྭཱ. ཀཱ་རི་ཏེ པ་ན ‘‘ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀཱ་པ་ཡ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏུཾ, ཨོ་ལོ་ཀཱ་པ་ཡི་ཏུཾ, ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨོ་ལོ་ཀཱ་པ་ཡི་ཏྭཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི,
དི་སཱ བྷ་ནྟི ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ;
ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ,
ཨེ་ཏྠ ཏེ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཝ་སོ’’ཏི
ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ལོ་ཀོཏི ཏི་ཝི་དྷོ ལོ་ཀོ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ. ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་བུ་དྡྷི་ཡཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་དི་ནྡྲི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལི་སྶ་ནཾ ཀི་ལེ་སོ, ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ. ཏ་ད་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟཱ, སོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན –
‘‘ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀོ དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀོ. ཨེ་ཏྠ ‘ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ…པེ… ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཡེ་ཝ. ‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ པ་རོ ལོ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ས་དེ་ཝ་ཀོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི, དི་སཱ བྷ་ནྟི ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ. ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ, ཨེ་ཏྠ ཏེ་ཝ་ཏྟ་ཏེ ཝ་སོ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ས་ནྟཱ་ནོ ཙ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟོ, ལོ་ཀི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀོ ཙཱ་ཏི. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ས་ནྟཱ་ནོ ཙ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ, ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་སཱ ཐཱ་ཝ་རཱ ཙ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ་ཏི, ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ས ‘‘བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙེ་ས རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡེ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྦཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ ཁ་ནྡྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ, པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྑ་རི་ཡ་ནྟི, ལུ་ཛྫ་ནྟི པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ས་ཏི་པི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཏྟེ ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ལོ་ཀ་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨཱ་ལོ་ཀོཏི ར་སྨི, ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན བྷུ་སོ པ་སྶ་ནྟི ཛ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀོ. ཨོ་ལོ་ཀ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ པེ་ཀྑ་ནཾ. ཝི་ལོ་ཀ་ནནྟི ཨུ་དྡྷཾ པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ནནྟི པུ་ར་ཏོ པེ་ཀྑ་ནཾ. ཝི་ལོ་ཀ་ནནྟི དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ པེ་ཀྑ་ནཾ, ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནནྟི ‘‘ས་ངྒྷཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཛཱ་ནཱ་པ་ནཾ. ཨ་ཝ་ལོ་ཀ་ནནྟི ‘‘ནཱ་གཱ་ཝ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པེ་ཀྑ་ནཾ. ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཐ་ཀ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ. ཐ་ཀེ་ཏི, ཐ་ཀ་ཡ་ཏི དྭཱ་རཾ པུ་རི་སོ.
ཏ་ཀྐ ཝི་ཏ་ཀྐེ. ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཀྐ་ནཾ ཏ་ཀྐོ, ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏ་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐོ. ‘‘ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་པྤ་ནཱ, བྱ་པྤ་ནཱ, ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ, པུ་གྒ་ལོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ མ་ཙྩུ་མུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི པཱ་ལི༹.
ཨ་ཀི ལ་ཀྑ་ཎེ. ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ, ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྲི་དཾ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཡེ ཨི་མ་སྨིཾ ཙུ་རཱ་དིག་ཎེ ཨ་ནེ་ཀ་སྶ་རཱ ཨ་སཾ་ཡོ་ག་ནྟཱ ཨིཀཱ་རཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ དྷཱ་ཏ་ཝོ, ཏེ ཨེ་ཝཾ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཏྟཾ ནཱ་མི་ཀ་ཏྟ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་ག་མེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཝི་ག་ཏ་ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་ག་མ་རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ངྐེ་ཏི, ཨ་ངྐ་ཡ་ཏི. ཨ་ངྐ་ནཾ, ཨ་ངྐོ. ས་མཱ་སེ པ་ན ‘‘ས་ས་ངྐོ, ཙ་ཀྐ་ངྐི་ཏ་ཙ་ར་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.
ས་ཀྐ ཝ་ཀྐ བྷཱ་ས་ནེ. ས་ཀྐེ་ཏི, ས་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཝ་ཀྐེ་ཏི, ཝ་ཀྐ་ཡ་ཏི.
ན་ཀྐ ཝ་ཀྐ ནཱ་ས་ནེ. ན་ཀྐེ་ཏི, ན་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཝ་ཀྐེ་ཏི, ཝ་ཀྐ་ཡ་ཏི.
ཙ་ཀྐ ཙུ་ཀྐ བྱ་ཐ་ནེ. ཙ་ཀྐེ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཙུ་ཀྐེ་ཏི, ཙུ་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཙ་ཀྐཾ. ཙ་ཀྐནྟི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐཾ? ཙ་ཀྐེ་ཏི བྱ་ཐ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཙ་ཀྐཾ. ཙ་ཀྐས་དྡོ –
ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ, ར་ཐ་ངྒེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ;
དཱ་ནེ ར་ཏྣ་དྷ་མྨ་ཁུ་ར-ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ པ་དི་སྶ་ཏི;
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་ད བྷུ་ཉྫ ཙ མཱ ཙ་པྤ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་སྶུ པཱ་ཎི་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ་ཏི.
ཏ་ཀི བ་ནྡྷ་ནེ. ཏ་ངྐེ་ཏི, ཏ་ངྐ་ཡ་ཏི.
ཨ་ཀྐ ཐ་ཝ་ནེ. ཐ་ཝ་ནཾ ཐུ་ཏི. ཨ་ཀྐེ་ཏི, ཨ་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཨ་ཀྐོ. ཨ་ཀྐོཏི སཱུ་རི་ཡོ. སོ ཧི མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྐི་ཡ་ཏི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཡ་ཏི ཏ་པྤ་ས་ནྣེ་ཧི ཛ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཀྐོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ ‘‘ན་ཏྠི སཱུ་རི་ཡ་ས་མཱ ཨཱ་བྷཱ. ཨུ་དེ་ཏ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཏི དི་སྶ་ཏི.
ཧི་ཀྐ ཧིཾ་སཱ་ཡཾ. ཧི་ཀྐེ་ཏི, ཧི་ཀྐ་ཡ་ཏི.
ནི་ཀྐ པ་རི་མཱ་ཎེ. ནི་ཀྐེ་ཏི, ནི་ཀྐ་ཡ་ཏི.
བུ་ཀྐ བྷ་སྶ་ནེ. ཨེ་ཏྠ སུ་ན་ཁ་བྷ་སྶ་ནཾ བྷ་སྶ་ནནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷ་སྶ་ནཾ. བུ་ཀྐེ་ཏི, བུ་ཀྐ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘བུ་ཀྐ་ཡ་ཏི སཱ ཙོ་རེ’’ ཨི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་པྤ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ པ་ན ‘‘བུ་ཀྐ་ཏི སཱ’’ཏི རཱུ་པཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཏུ ‘‘བུ་ཀྐ པ་རི་བྷཱ་ས་ནེ’’ ཨི་ཏི པ་ཋ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་ནྟེ་པི སུ་ན་ཁ་བྷ་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ད་ཀ ལ་ཀ ཨ་སྶཱ་ད་ནེ. ད་ཀེ་ཏི, ད་ཀ་ཡ་ཏི. ལ་ཀེ་ཏི, ལ་ཀ་ཡ་ཏི.
ཏ་ཀྐ ལོ་ཀ བྷཱ་སཱ་ཡཾ. ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏི. ལོ་ཀེ་ཏི, ལོ་ཀ་ཡ་ཏི.
ཙི་ཀ སི་ཀ ཨཱ་མ་ས་ནེ. ཙི་ཀེ་ཏི, ཙི་ཀ་ཡ་ཏི. སི་ཀེ་ཏི, སི་ཀ་ཡ་ཏི.
ཀཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཁ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ལ་ཀྑ ད་སྶ་ན་ངྐེ་སུ. ད་སྶ་ནཾ པ་སྶ་ནཾ. ཨ་ངྐོ ལ་ཉྫ་ནཾ. ལ་ཀྑེ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཡ་ཏི. ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི, ས་ལླ་ཀྑ་ཡ་ཏི. ལ་ཀྑཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨུ་སུ་ནཱ, ལ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི.
ག་ངྒཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཁཱི་ཡེ, ཨུ་ད་ཀཾ ཁཱི་ཡེ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ;
མ་ཧི་ཡཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཁཱི་ཡེ, ལ་ཀྑེ ན མ་མ བུ་དྡྷི་ཡཱ.
ཀ་པྤ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. གོ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ས་ལླ་ཀྑ་ནཱ. ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ནཱ. པ་ཙྩུ་པ་ལ་ཀྑ་ནཱ. ལ་ཀྑདྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡུཔ་ཙྩ་ཡ་ནྟཱ་ཡ སམཱ་དི་པུ་བྦཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ནཀཱ་རོ ད་ནྟ་ཛོ.
བྷ་ཀྑ ཨ་ད་ནེ. བྷ་ཀྑེ་ཏི, བྷ་ཀྑ་ཡ་ཏི. བྷ་ཀྑོ ནོ ལ་དྡྷོ. བྷ་ཀྑ་ཡ་ནྟི མི་གཱ་དྷ་མཱ. བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ པ་ན ‘‘བྷ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པཾ.
ན་ཀྑ ས་མྦ་ནྡྷེ. ན་ཀྑེ་ཏི, ན་ཀྑ་ཡ་ཏི.
མ་ཀྑ མ་ཀྑ་ནེ. མ་ཀྑེ་ཏི, མ་ཀྑ་ཡ་ཏི. མ་ཀྑོ, མ་ཀྑཱི. ཏ་ཏྠ མ་ཀྑོཏི པ་རེ་ཧི ཀ་ཏ་གུ་ཎཾ མ་ཀྑེ་ཏི པི་ས་ཏཱི་ཏི མ་ཀྑོ, གུ་ཎ་དྷཾ་ས་ནཱ. ‘‘མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནི པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་ཝ་མ་ཉྙ་ནཾ མ་ཀྑོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་ཀྑ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ. ཡ་ཀྑེ་ཏི, ཡ་ཀྑ་ཡ་ཏི. ཡ་ཀྑོ. ཡ་ཀྑོཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ མ་ཧཱ་ཡ་ཀྑ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཀྑོཏི ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟོ. ས་བྦེ་པི ཝཱ ས་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘པ་ར་མ་ཡ་ཀྑ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ཡ་ཀྑས་དྡོ ས་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་ཀྑོ་པི ས་ཏྟོ་པི དེ་ཝོ་པི ས་ཀྐོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི ཡ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཀྑི་ཡ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་ཏེ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ནཱ་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བ་ལཱི་ཧི ཙ པཱུ་ཛི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཀྑོ.
ས་ཏྟེ དེ་ཝེ ཙ ས་ཀྐེ ཙ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཙ ར་ཀྑ་སེ;
པ་ཉྩ་སྭེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ, ཡ་ཀྑས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ལ་ཀྑ ཨཱ་ལོ་ཙ་ནེ. ལ་ཀྑེ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཡ་ཏི. ལ་ཀྑཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨུ་སུ་ནཱ.
མོ་ཀྑ ཨཱ་ས་ནེ. མོ་ཀྑེ་ཏི, མོ་ཀྑ་ཡ་ཏི.
རུ་ཀྑ ཕཱ་རུ་སྶེ. ཕཱ་རུ་སྶཾ ཕ་རུ་ས་བྷཱ་ཝོ. རུ་ཀྑེ་ཏི, རུ་ཀྑ་ཡ་ཏི. ས་མཱ་སེ ‘‘རུ་ཀྑ་ཀེ་སོ, ཨ་ཏི་རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནོ’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་མ་ཎོ ཨ་ཡཾ པཱ་པོ ཨ་ཏི་རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙོ’’ཏི པཱ་ལི༹ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙོཏི ཨ་ཏི་ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཁཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ག་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ལི་ངྒ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ར་ཎེ. ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཙི་ཏྲ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ལི་ངྒེ་ཏི, ལི་ངྒ་ཡ་ཏི, ལི་ངྒཾ. ཨེ་ཏྠ ལི་ངྒཾ ནཱ་མ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཀི་ས་ཐཱུ་ལ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ཎྛཱ་ན་ནྟི ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཏཱི་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཉྷི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཧོ་ཏི, ལི་ངྒཱི་ཡ་ཏི ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་རི་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨུ་ཏུ་ནཱ ཝཱ ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ས་རཱི་ར་མི་ཏི ལི་ངྒཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ལི་ངྒས་དྡོ ས་དྡེ ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནེ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནེ ས་ཉྙཱ་ཎེ ཨཱ་ཀཱ་རེ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘རུ་ཀྑོ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ལི་ངྒ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་དྡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ས་ཏ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནེ. ‘‘པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནེ. ‘‘ཏེ་ན ལི་ངྒེ་ན ཛཱ་ནཱ་མ, དྷུ་ཝཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཎེ. ‘‘ཏེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧི ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་རེ དི་སྶ་ཏི.
ས་དྡེ ཙ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟེ ཙ, ཀཱ་ཊ་ཀོ་ཊ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཙ;
ལ་ཀྑ་ཎེ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རེ, ལི་ངྒས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
མ་ག ཨ་ནྭེ་ས་ནེ. མ་གེ་ཏི, མ་ག་ཡ་ཏི. མི་གོ, མ་གོ, མ་གོ, མ་ག་ཡ་མཱ་ནོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཡ་ཐཱ བི་ལཱ༹་རོ མཱུ་སི་ཀཾ མ་ག་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི པཱ་ལི༹ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘མི་གོ’’ཏི ཙ ‘‘མ་གོ’’ཏི ཙ ཙ་ཏུ་པྤ་དོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ མི་གོཏི མ་ག་ཡ་ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ གོ་ཙ་རཾ ཨ་ནྭེ་ས་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི་ཏི མི་གོ. ཨེ་ཝཾ མ་གོ. ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཧ་རི་ཎ མི་གོ མི་གོ ནཱ་མ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་པི ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ‘‘མི་གོ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་སཱི་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ‘‘ཀཱ་ལཱ༹ མི་གཱ སེ་ཏ་ད་ནྟཱ ཏ་ཝ ཨི་མེ, པ་རོ་ས་ཧ་སྶཾ ཧེ་མ་ཛཱ་ལཱ་བྷི་ས་ཉྪ་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ ཧ་ཏྠི་ནོ་པི མི་གས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ལ༹་མི་གཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ མ་གི་ཡ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཾ་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ལུ་དྡེ་ཧི ཨ་ནྭེ་སི་ཡ་ཏི པ་རི་ཡེ་སི་ཡ་ཏཱི་ཏི མི་གོ, ཨ་ར་ཉྙ་ཛཱ་ཏཱ ས་ས་པ་ས་ད་ཧ་རི་ཎེ་ཎེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་པྤཱ་དཱ, ཨེ་ཝཾ མ་གོ. ‘‘ཨ་ཏྠཾ ན ལ་བྷ་ཏེ མ་གོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན མ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་གོ, བཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་གྒ ག་ཝེ་ས་ནེ. མ་གྒེ་ཏི, མ་གྒ་ཡ་ཏི. མ་གྒོ, མ་གྒ་ནཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ མ་གྒོཏི པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཙ པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ, ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཀ་ཐཱ་པ་བ་ནྡྷོ་པི ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྲ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི པཱི་ལི༹་ཏེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་གྒི་ཏ་བྦོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི མ་གྒོ. པ་ཀ་ཏི་མ་གྒོ པ་ན མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷེ་ཧི མ་གྒི་ཏ་བྦོ་ཏི མ་གྒོ. པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷེ་ཧི ཙ པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་རི་ཡ་མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨེ་ཝ བ་ཧ་ཝོ ས་ནྟི. པ་ཀ་ཏི་མ་གྒོ ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཝ ཨ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི ནཱ་ཡ་ཀཱ ན དུ་ལླ་བྷཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ན ས་བྦ་དཱ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ནཱ་ཡ་ཀཱ པ་ར་མ་དུ་ལླ་བྷཱ. ཏ་སྨཱ སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷེ་ཧི མ་གྒི་ཏ་བྦོ་ཏི མ་གྒོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི ག་རཱུ ‘‘ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ’’ཏི. ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཧི་ཏཾ ཝཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི མ་གྒི་ཡ་ཏི ག་ཝེ་སི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ, ཨུ་པཱ་ཡོ. མ་གྒས་དྡོ ཧི ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ, དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཡཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡེ་པི ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘མ་གྒོཏི ཨུ་པཱ་ཡོ, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་སྶ ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, པ་བ་ནྡྷོ ཝཱ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཧི དཱི་གྷ་ཏྟཱ མ་གྒོ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་པ་བ་ནྡྷོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཱ་ནི པ་ཀ་ཏི་པ་ཊི་པ་དཱ་མ་གྒཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཀ་ཐ་ཡཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་སྶ –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫྷ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ’ཡ་ནཾ;
ཨ་དྡྷཱ་ན’མ་དྡྷཱ པ་ད་ཝཱི, ཝ་ཏྟ་ནི ཙེ་ཝ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི
ཨི་མཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. པ་ཊི་པ་དཱ་མ་གྒ་སྶ པ་ན –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ’ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར སེ་ཏུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི ས་ངྐ་མོ’’ཏི
ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཙི ‘‘ནཱ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་པི པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ ‘‘ནཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ས་ཏྠེ་སུ ཙ ‘‘ནཱ་ཝཱ’’ ཨི་ཙྩཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཏ་ད་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ནཱ་ཝཱ་ཝི་ཡཱ་ཏི ནཱ་ཝཱ, ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ, ནཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྷི ནཱ་ཝཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ‘‘ཏ་རཾ, ཏ་ར་ཎཾ, པོ་ཏོ, པླ་ཝོ’’ཏི. ཨི་མེ་པི ཏཾ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཡེ་ཝ. ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ. སེ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི སེ་ཏུ. ཀུ་ལློ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀུ་ལློ. བྷི་སི ཝི་ཡཱ་ཏི བྷི་སི. ས་ངྐ་མོ ཝི་ཡ, ས་ངྐ་མ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ངྐ་མོ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ, ན པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘དྷ་མྨ་ནཱ་ཝཾ ས་མཱ་རཱུ་ཡ྄ཧ, ས་ནྟཱ་རེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི ཙ, ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ཏུཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ནི་བྦུ་ཏོ སོ ན་རཱ་ས་བྷོ’’ཏི ཙ, ‘‘ཀུ་ལློ’ཏི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ‘‘ནཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི་པི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘བ་དྡྷཱ བྷི་སི སུ་ས་ངྑ་ཏཱ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ ‘‘བྷི་སཱི་ཏི པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ ‘ཀུ་ལླཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་ཀེ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ’ཏི.
‘མ་གྒོ པ་ཛྫོ པ་ཐོ པ་ནྠོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ’ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར སེ་ཏུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི ས་ངྐ་མོ;
ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་བྷ་ཝོ’ཙྩེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་སི་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ནཱ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཀོ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ཏུཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘དྷ་མྨ་སེ་ཏུ་ནྟི མ་གྒ་སེ་ཏུ’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨས་དྡོ མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན སེ་ཏུས་དྡོ’’ཏི. ཏ་ནྣ, དྷ་མྨས་དྡོ ཝི་ཡ སེ་ཏུས་དྡོ་པི མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སེ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི སེ་ཏུ, དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ སེ་ཏུ དྷ་མྨ་སེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི. ཨ་པ་ར་མྤི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ན་ནུ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ཏྠ་དུ་མ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རས་དྡེ་ན ད་ཀྑི་ཎོ མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ན, ཨ་ནེ་ཀེ་སུ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་དེ་སེ་སུ ཙ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ས་ཏྠེ་སུ ཙ མ་གྒ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རས་དྡ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་དི་ས་ཏོ ག་ནྟ་བྦོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གོ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏེ་ན ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜ་པ་ཝི་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ནཱཏི ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མུ་ཏྟ་རེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཨ་ཝ་སཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ་པི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཡཾ ཛཱ་ཏ་ཀ་ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རཱུ་ཡ྄ཧ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་མྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་དཾ ས་མྦོ་དྷི་པཱ་པུ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷ་ཝ་ཏི མ་ཉྙེ་ཏི པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏེ་ན ས་མེ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཡ་དི ཨུ་ཏྟ་རས་དྡོ དི་སཱ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ནཡོ་གཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཡཡོ་གོ ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ནྣ, དི་སཱ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ་པི ས་དྡ་སྶ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ན་དཱི སཱི་ཏཱ, ག་མྦྷཱི་རཱ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི ཨེ་ནཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་པི་ཙ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་སཱ་བྷཱ་གོ ཧི དི་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠཱ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཾ.
གཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
གྷ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ལི་གྷི བྷཱ་ས་ནེ. ལ་ངྒྷེ་ཏི, ལ་ངྒྷ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ནི་པི ལོ་ཀི་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. སཱ་ས་ན་སྨི་ཉྷི བྷཱུ་ཝཱ་དི་ག་ཎ་ཙུ་རཱ་དིག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ག་ཏྱ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཨུ་ལླ་ངྒྷ་ན་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་སྶ དྷཱ་ཏུ་སྶ རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཝ པ་སི་དྡྷཾ.
ལ་ངྒྷ ལ་ངྒྷ་ནེ. ལ་ངྒྷེ་ཏི, ལ་ངྒྷ་ཡ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏི་ཀ་ར’མ་ཀ་རཱ’ཙ་རི་ཡ, མ་ཡ྄ཧ་མྤེ་ཏཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི;
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏྭཱ་ན, པ་ཉྩ་མི་ཡ་མྤི ཨཱ་ཝུ་ཏོ’’ཏི
ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟི་ལ་ངྒྷ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཙུ་རཱ་དིག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ག་ཏྱ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཨུ་ལླ་ངྒྷ་ན་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་སྶ ལ་ངྒྷདྷཱ་ཏུ་སྶ ‘‘ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏྭཱ, ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི རཱུ་པེ དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ‘‘ལ་ངྒྷེ་ཏི, ལ་ངྒྷ་ཡ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནི ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྷཱ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ན དི་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི དཱི་གྷ་ད་སྶཱི་ཧི ཨ་བྷི་མ་ཏ་ཏྟཱ བྷཱ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་པི ལ་ངྒྷདྷཱ་ཏུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་སུ་པི བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎཱ་དཱི་སུ སཱ་ས་ནེ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ན་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ནཾ ཚ་ཌྜ་ནཾ.
ཨ་གྷ པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ. ཨ་གྷེ་ཏི, ཨ་གྷ་ཡ་ཏི. ཨ་གྷཾ, ཨ་གྷོ, ཨ་ན་གྷོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་གྷནྟི དུ་ཀྑཾ. ‘‘ཨ་གྷ་ནྟཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶཾ. ཝ་ནེ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ཀི་ཎྞེ. ཁ་གྒ་དཱི་པི་ནི་སེ་ཝི་ཏེ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་གྷོཏི ཀི་ལེ་སོ. ཏེ་ན ཨ་གྷེ་ན ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ན་གྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྷ་ཡ་ནྟི པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་གྷཾ, ཀི་ནྟཾ? དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་གྷོ. ན་ནུ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་པི ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་པི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ན པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་སུ་ཁ་སྶ ཧེ་ཏུ,
པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟི;
དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛཱ ཁ་ལི་ཏཱ་པི ས་ནྟཱ,
ཚ་ནྡཱ ཙ དོ་སཱ ན ཛ་ཧ་ནྟི དྷ་མྨ’’ནྟི
ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་གྷ པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ’’ཏི དྷཱ་ཏུ ཙ ‘‘ཨ་གྷ་ཡ་ནྟི པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་གྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ན ས་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་དི་ཧེ་ཏུ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སུ ས་པྤུ་རི་སཱ ཨེ་ཝ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཾ ཀི་ལེ་སོ ཙ ཧེ་ཏུ. ཏ་ཐཱ ཧི –
སུ་ཁཱི་པི ཧེ་ཀེ ན ཀ་རོ་ནྟི པཱ་པཾ,
ཨ་ཝ་ཎྞ་སཾ་ས་གྒ་བྷ་ཡཱ པུ་ནེ་ཀེ;
པ་ཧཱུ ས་མཱ་ནོ ཝི་པུ་ལ་ཏྠ་ཙི་ནྟཱི,
ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ མེ ན ཀ་རོ་སི དུ་ཀྑ’’ནྟི
ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི གཱ་ཐཱ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་པི ས་ཏྟཱ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ཀུ་དྡྷོ ཧི པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟི, ཀུ་དྡྷོ ཧ་ནྟི ས་མཱ་ཏ་ར’’ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་པི པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘ཨ་གྷ པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
གྷཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཙ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ལོ་ཙ ད་སྶ་ནེ. ལོ་ཙེ་ཏི, ལོ་ཙ་ཡ་ཏི. ལོ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལོ་ཙ་ཡ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཀྑུ.
ཀི་ཙི མ་དྡ་ནེ. ཀི་ཉྩེ་ཏི, ཀི་ཉྩ་ཡ་ཏི. ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩ་ནནྟི པ་ལི་བོ་དྷོ. ཀི་ཉྩེ་ཏི ས་ཏྟེ མ་དྡ་ཏཱི་ཏི ཀི་ཉྩ་ནཾ. ཀི་ཉྩ་ནས་དྡོ མ་དྡ་ན་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཝཱི་ཧིཾ མ་དྡ་ནྟཱ གོ་ཎཾ ‘‘ཀི་ཉྩེ་ཧི ཀཱ་པི་ལ, ཀི་ཉྩེ་ཧི ཀཱ་པི་ལཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཙི ཝི་ཏྠཱ་རེ. པ་ཉྩེ་ཏི, པ་ཉྩ་ཡ་ཏི. པ་པ་ཉྩེ་ཏི, པ་པ་ཉྩ་ཡ་ཏི. པ་པ་ཉྩཱ.
ཨེ་ཏྠ པ་པ་ཉྩཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ. ཨེ་ཏཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རཾ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི ཝི་ཏྠི་ནྣཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི པ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི ཡ་ཏྠ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏཾ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟི ཙི་རཾ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི པ་པ་ཉྩཱ. ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ པ་པ་ཉྩོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཀཱ་ལ་སྶ ཙི་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་པ་ཉྩོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, སཱ་ས་ནེ པ་ན དྭ་ཡ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི.
སི་ཙྩ ཀུ་ཌྜ་ནེ. སི་ཙྩེ་ཏི, སི་ཙྩ་ཡ་ཏི.
ཝ་ཉྩུ པ་ལ་མྦྷ་ནེ. པ་ལ་མྦྷ་ནཾ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཾ. ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཝ་ཉྩ་ཡ་ཏི. ཝ་ཉྩ་ཀོ, ཝ་ཉྩ་ནཾ. བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ པ་ན ཝ་ཉྩདྷཱ་ཏུ ག་ཏྱ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ས་ནྟི པཱ་དཱ ཨ་ཝ་ཉྩ་ནཱ’’ཏི ཧི པཱ་ལི༹
ཙ་ཙྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ནེ. ཙ་ཙྩེ་ཏི, ཙ་ཙྩ་ཡ་ཏི.
ཙུ ཙ་ཝ་ནེ. ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཙཱ་ཝ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ‘‘ཙུ ས་ཧ་ནེ’’ ཨི་ཏི བྲུ་ཏེ. ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཙཱ་ཝ་ཡ་ཏི, ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྩུ ཝི་སེ་ས་ནེ. ཨ་ཉྩེ་ཏི, ཨ་ཉྩ་ཡ་ཏི.
ལོ་ཙ བྷཱ་སཱ་ཡཾ. ལོ་ཙེ་ཏི, ལོ་ཙ་ཡ་ཏི. ལོ་ཙ་ནཾ, ལོ་ཙ་ཡ་ཏི ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཀྑུ.
ར་ཙ པ་ཏི་ཡ་ཏ་ནེ. ར་ཙེ་ཏི, ར་ཙ་ཡ་ཏི. ར་ཙ་ནཱ, ཝི་ར་ཙི་ཏཾ, ཀེ་ས་ར་ཙ་ནཱ, གཱ་ཐཱ་ར་ཙ་ནཱ.
སཱུ་ཙ པེ་སུ་ཉྙེ. པི་སུ་ཎ་བྷཱ་ཝོ པེ་སུ་ཉྙཾ. སཱུ་ཙེ་ཏི, སཱུ་ཙ་ཡ་ཏི. སཱུ་ཙ་ཀོ.
པ་ཙྩ སཾ་ཡ་མ་ནེ. པ་ཙྩེ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་ཏི.
རི་ཙ ཝི་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྤ་ཛྫ་ནེ་སུ. རེ་ཙེ་ཏི, རེ་ཙ་ཡ་ཏི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཝི་རེ་ཙེ་ཡྻ. ཝི་རེ་ཙེ་ཏི, ཝི་རེ་ཙ་ཡ་ཏི. ཝི་རེ་ཙ་ཀོ, ཝི་རེ་ཙ་ནཾ.
ཝ་ཙ བྷཱ་ས་ནེ. ཝ་ཙེ་ཏི, ཝ་ཙ་ཡ་ཏི. བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ་པི ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་དཱ ཏ་སྶཱ ‘‘ཝ་ཏྟི, ཝ་ཙ་ཏི, ཨ་ཝོ་ཙ, ཨ་ཝོ་ཙུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཀཱ་རི་ཏེ པ་ན ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ཏི, ཝཱ་ཙ་ཡ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི. ཝ་ཏྟུཾ, ཝ་ཏྟ་ཝེ, ཝ་ཏྭཱ, ཝུ་ཏྟཾ, ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཙྩ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ. ཨ་ཙྩེ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏི. བྲ་ཧྨཱ་སུ་ར་སུ་ར་ཙྩི་ཏོ.
སཱུ་ཙ ག་ནྡྷ་ནེ. སུ་ཙེ་ཏི, སཱུ་ཙ་ཡ་ཏི. སཱུ་ཙ་ཀོ, སུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ཏྠེ སཱུ་ཙེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ. ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཀ་ཙ དི་ཏྟི་ཡཾ. ཀ་ཙྩེ་ཏི, ཀ་ཙྩ་ཡ་ཏི. ཀ་ཙྩོ.
ཨེ་ཏྠ ཀ་ཙྩོཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཙྩེ་ཏི དི་བྦ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཙྩོ, ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཨཱ་དི་པུ་རི་སོ, ཏ་བྦཾ་སེ ཛཱ་ཏཱ པུ་རི་སཱ ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ནཱ’’ཏི་པི ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱ’’ཏི་པི ‘‘ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ན ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་པི ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱི’’ཏི་པི ‘‘ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཙཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཚ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
མི་ལེ་ཚ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ. མི་ལེ་ཙྪེ་ཏི, མི་ལེ་ཙྪ་ཡ་ཏི. མི་ལ་ཀྑུ.
ཨེ་ཏྠ མི་ལ་ཀྑཱུཏི མི་ལེ་ཙྪེ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི མི་ལ་ཀྑུ.
ཀུ་ཙྪ ཨ་ཝ་ཀྑེ་པེ. ཨ་ཝ་ཀྑེ་པོ ཨ་དྷོ་ཁི་པ་ནཾ. ཀུ་ཙྪེ་ཏི, ཀུ་ཙྪ་ཡ་ཏི.
ཝི་ཙྪ བྷཱ་སཱ་ཡཾ. ཝི་ཙྪེ་ཏི, ཝི་ཙྪ་ཡ་ཏི.
ཚཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཛ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ཝ་ཛྫ ཝ་ཛྫ་ནེ. ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏི. པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཀོ. ཝ་ཛྫི་ཏོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི, ཀ་ཐཾ བྷི་ཀྑུ ཀ་རི་སྶ་སཱི་ཏི.
ཏུ་ཛྫ བ་ལ་པཱ་ལ་ནེ་སུ. ཏུ་ཛྫེ་ཏི, ཏུ་ཛྫ་ཡ་ཏི.
ཏུ་ཛི པི་ཛི ཧིཾ་སཱ་བ་ལ་དཱ་ན་ནི་ཀེ་ཏ་ནེ་སུ. ནི་ཀེ་ཏ་ནཾ ནི་ཝཱ་སོ. ཏུ་ཉྫེ་ཏི, ཏུ་ཉྫ་ཡ་ཏི. པི་ཉྫེ་ཏི. པི་ཉྫ་ཡ་ཏི.
ཁ་ཛི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝ་ནེ. ཁ་ཉྫེ་ཏི, ཁ་ཉྫ་ཡ་ཏི. ཁ་ཉྫོ.
ཁ་ཛི ར་ཀྑ་ཎེ. ཏཱ་དི་སཱ་ནི་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི. བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ ‘‘ཁ་ཛི ག་ཏི་ཝེ་ཀ་ལླེ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ ‘‘ཁ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པཾ.
པཱུ་ཛ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ. པཱུ་ཛེ་ཏི, པཱུ་ཛ་ཡ་ཏི. པཱུ་ཛཱ. ཨེ་སཱ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ. པཱུ་ཛ་ཀོ, པཱུ་ཛི་ཏོ, པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ, པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻོ, པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦོ, པུ་ཛྫོ.
ག་ཛ མ་དྡ་ན་ས་དྡེ་སུ. ག་ཛེ་ཏི, ག་ཛ་ཡ་ཏི. ག་ཛོ.
ཏི་ཛ ནི་སཱ་ནེ. ཏེ་ཛེ་ཏི, ཏེ་ཛ་ཡ་ཏི.
ཝ་ཛ མ་གྒ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་སུ. ཝ་ཛེ་ཏི, ཝ་ཛ་ཡ་ཏི.
ཏ་ཛྫ ས་ནྟ་ཛྫ་ནེ. ཏ་ཛྫེ་ཏི, ཏ་ཛྫ་ཡ་ཏི. ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏི, ས་ནྟ་ཛྫ་ཡ་ཏི. ས་ནྟ་ཛྫི་ཏོ.
ཨ་ཛྫ པ་ཊི་ས་ཛྫ་ནེ. ཨ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཛྫ་ཡ་ཏི.
ས་ཛྫ ས་ཛྫ་ནེ. ས་ཛྫེ་ཏི, ས་ཛྫ་ཡ་ཏི དཱ་ནཾ. ག་མ་ན་ས་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ.
བྷ་ཛ ཝི་སྶཱ་སེ. བྷ་ཛེ་ཏི, བྷ་ཛ་ཡ་ཏི. བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ པ་ན ‘‘བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པཾ, བྷ་ཏྟི, ས་མྦྷ་ཏྟི.
ཏུ་ཛི པི་ཛི ལུ་ཛི བྷ་ཛི བྷཱ་སཱ་ཡཾ. ཏུ་ཉྫེ་ཏི, ཏུ་ཉྫ་ཡ་ཏི. པི་ཉྫེ་ཏི, པི་ཉྫ་ཡ་ཏི. ལུ་ཉྫེ་ཏི, ལུ་ཉྫ་ཡ་ཏི. བྷ་ཉྫེ་ཏི, བྷ་ཉྫ་ཡ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
རུ་ཛ ཧིཾ་སཱ་ཡཾ. རོ་ཛེ་ཏི, རོ་ཛ་ཡ་ཏི. རོ་གོ.
བྷཱ་ཛ པུ་ཐ་ཀ་མྨ་ནི. པུ་ཐ་ཀ་མྨཾ པུ་ཐ་ཀྐ་ར་ཎཾ, ཝི་སུཾ ཀྲི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཛེ་ཏི, བྷཱ་ཛ་ཡ་ཏི. ཝི་བྷཱ་ཛེ་ཏི, ཝི་བྷཱ་ཛ་ཡ་ཏི. ཝི་བྷ་ཏྟི.
ས་བྷཱ་ཛ སཱི་ཏི་སེ་ཝ་ནེ་སུ. ས་བྷཱ་ཛེ་ཏི, ས་བྷཱ་ཛ་ཡ་ཏི.
ལ་ཛ པ་ཀཱ་ས་ནེ. ལ་ཛེ་ཏི, ལ་ཛ་ཡ་ཏི. ལཱ་ཛཱ.
ཡུ་ཛ སཾ་ཡ་མ་ནེ. སཾཔུ་བྦོ བ་ནྡྷ་ནེ. ཡོ་ཛེ་ཏི, ཡོ་ཛ་ཡ་ཏི. སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏི, སཾ་ཡོ་ཛ་ཡ་ཏི. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ.
མ་ཛྫ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་སུ. མ་ཛྫེ་ཏི, མ་ཛྫ་ཡ་ཏི. ས་མྨ་ཛྫེ་ཏི, ས་མྨ་ཛྫ་ཡ་ཏི. ས་མྨ་ཛྫཱ.
བྷཱ་ཛ བྷཱ་ཛ་ན་དཱ་ནེ་སུ. བྷཱ་ཛེ་ཏི, བྷཱ་ཛ་ཡ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ པུ་ཏྟོ, ག་ཛཾ བྷཱ་ཛེ་ཏི ས་ཉྩ་ཡ.
ཛཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཛྷ་ཉནྟཱ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ. ས་དྡ་ས་ཏྠེ པ་ན ‘‘ཉཱ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, རཱུ་པཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ན བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ད་སྶི་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧི.
ཊ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
གྷ་ཊྚ གྷ་ཊྚ་ནེ. གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ. གྷ་ཊྚེ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཏུ ‘‘གྷ་ཊྚེ་སི, གྷ་ཊྚེ་སི, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ གྷ་ཊྚེ་སི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ནི་ད་སྶ་ནཾ.
གྷ་ཊ ས་ངྒྷཱ་ཏེ. པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཀྲི་ཡཱ་པ་དཱ་ནི, ནཱ་མི་ཀ་ཏྟེ ‘‘གྷ་ཊོ, གྷ་ཊཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ག་ཊོཏི པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊོ. གྷ་ཊཱཏི ས་མཱུ་ཧོ ‘‘མ་ཙྪ་གྷ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
གྷ་ཊྚ ཙ་ལ་ནེ. གྷ་ཊྚེ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡ་ཏི.
ན་ཊ ཨ་ཝ་ས་ནྡ་ནེ. ཨ་ཝ་ས་ནྡ་ནཾ ག་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པོ. ན་ཊེ་ཏི, ན་ཊ་ཡ་ཏི.
ཙུ་ཊ ཚུ་ཊ ཀུ་ཊྚ ཚེ་ད་ནེ. ཙུ་ཊེ་ཏི, ཙུ་ཊ་ཡ་ཏི. ཚུ་ཊེ་ཏི, ཚུ་ཊ་ཡ་ཏི. ཀུ་ཊྚེ་ཏི, ཀུ་ཊྚ་ཡ་ཏི.