ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ས་དྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ
དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ
༡༥. ས་ར་ཝ་གྒ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི་ཀ སུ་དྡྷ་སྶ་ར་དྷཱ་ཏུ
ཨི་ཏོ པ་རཾ ཏུ ས་ར་ཏོ, ཀ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ;
དྷཱ་ཏུ་ཡོ དྷཱ་ཏུ་ནི་པྥ་ནྣ-རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཙ.
སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ པི་ཊ་ཀ་མྷི, ཛི་ན་པཱ་ཋེ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ;
ན་ཡཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ, ས་མཱ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སྶ’ཧཾ.
ཨི ག་ཏི་ཡཾ. ཡེ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟི་པཱ་པུ་ཎཱ་ནི་པི. ཏ་ཏྲ ག་མ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་ག་མ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ག་མ་ན་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ག་མ་ནཾ, ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཡོ་གཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘‘ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི, ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི, ‘‘པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ག་མ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི, ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ག་མ་ནཾ ‘‘ག་མ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་ནྡ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏོ. ‘‘ག་ཏི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ག་ཏྱ་ཏྠཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཡོ་གཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཏ་སྶི་མཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི – ཨི་ཏི, ཨེ་ཏི, ཨུ་དེ་ཏི. ཀཱ་རི་ཏེ ‘‘ཨུ་དཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ, དུ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ག་མོ. ཨུ་པེ་ཏི, ས་མུ་པེ་ཏི, ཝེ་ཏི, ཨ་པེ་ཏི, ཨ་ཝེ་ཏི, ཨ་ནྭེ་ཏི, ས་མེ་ཏི, ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི, ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨཱི་དི, ཨུ་དི, ཨེ་ཀོ་དི, པ་ཎྜི་ཏོ, ཨི་ཏོ, ཨུ་དི་ཏོ, ཨུ་པེ་ཏོ, ས་མུ་པེ་ཏོ, ཨ་ནྭི་ཏོ, ཨ་པེ་ཏོ, ས་མེ་ཏོ, ཨེ་ཏ་བྦོ, པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ, པ་ཊི་ཡ་མཱ་ནོ, པ་ཊི་ཙྩོ, ཨེ་ནྟོ, ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨི་ཏཱ, ཨི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨི་ཏྠི་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན་པི. པ་ཙྩེ་ཏུཾ, ཨུ་པེ་ཏུཾ, ས་མུ་པེ་ཏུཾ, ཨ་ནྭེ་ཏུཾ, ས་མེ་ཏུཾ, ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏུཾ, ཨི་ཙྩ, པ་ཊི་ཙྩ, ས་མེ་ཙྩ, ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ, ཨ་པེ་ཙྩ, ཨུ་པེ་ཙྩ, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨི་ཏྭཱ, ཨི་ཏྭཱ་ན, ཨུ་པེ་ཏྭཱ, ཨུ་པེ་ཏྭཱ་ན, ཨུ་པེ་ཏུ་ན, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨི་ཏིཨི་ཏི ཀྲི་ཡཱ་ས་དྡོ, སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ན དི་སྶ་ཏི;
ཨི་ད་མེ་ཏྠ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ད་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཝ མེ རུ་ཏོ.
‘‘ཨི་ཏཱ་ཡཾ ཀོ་དྷ་རཱུ་པེ་ན’’, ཨི་ཏི པཱ་ལི༹ ཧི དི་སྶ་ཏི;
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ་མྷི, མུ་ནི་ནཱ་ཧ་ཙྩ བྷཱ་སི་ཏཱ;
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ ཀོ་དྷཾ ནི་ནྡ་ནྟེ་ན –
‘‘ཨི་ཏཱ་ཡཾ ཀོ་དྷ་རཱུ་པེ་ན, མ་ཙྩུ་ཝེ་སོ གུ་ཧཱ་ས་ཡོ;
ཏཾ ད་མེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡེ, པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲ ཨི་ཏཱ་ཡནྟི ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ནྟི ཚེ་དོ. ཨི་ཏིཨི་ཏི ཙ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པ་ད་ཏྠོ – ཡོ དོ་སོ ལོ་ཀེ ‘‘ཀོ་དྷོ’’ཏི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀོ་དྷོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཀི་ནྟི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་སོ ཧི ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་གུ་ཧཱ་ས་ཡོ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་མ་དྡ་ནྟོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ‘‘མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་རཾ ཀོ་དྷཾ ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ད་མེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཚི་ནྡེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱཨུ་པ་ས་གྒོ ས་ནྡྷི་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ན པཱ་ཀ་ཊོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨཱ ཨི་ཏི ཨེ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷི་ཝི་གྒ་ཧོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨཱཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨིཀཱ་རེ་ན པ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨེཀཱ་རཱ་དེ་སོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ སཱ་ར་ཐཱི ཨེ་ཏི. ཨེ་ཏུ ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཏྠེ་པི ཧི ཨཱ ཨི་ཏི ཨེ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷི་ཝི་གྒ་ཧོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ནཱི་ཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏཱིཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་དཾ ག་མ་ནཾ བོ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཏཱིཏི ཝུ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་ཡོ་གཾ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི. མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཧི པ་དཱ་ནི ས་ཝི་སེ་ས་ཏྠཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཏཾ ཡ་ཐཱ? སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ་ཏི. ས་ཉྙོ་གཱ་ས་ཉྙོ་ག་ཝ་སེ་ན་པི, ཏཾ ཡ་ཐཱ? གཱ་མཱ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཡ་སཾ པོ་སོ ནི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ནཱི་ཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
ཨི ག་ཏི་ཡནྟི ཀ་ཐི་ཏཱ, དྷཱ་ཏུ ཝུ་དྡྷིཾ ག་ཏཱ ཡ་དཱ;
ཏ་དཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠ་སྶ, ཝཱ་ཙི་ཀཱ པཱ་ཡ་ཏོ ཝ་སཱ.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཏྠ་ཏོ ཧེ-སཱ ནི་ཙྩཱ་ག་མ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ;
‘‘ཨ་ཡཾ སོ སཱ་ར་ཐཱི ཨེ་ཏི’’, ཨི་ཙྩཱ་དེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཨ་ནི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཏྠེ་ན, ཝ་ཏྟ་ནེ ག་མ་ནེ་པི ཙ;
ཨཱ་ག་མ་ནེ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི, དྷཱི་མཱ ལ་ཀྑེ་ཡྻ ཏཾ ཡ་ཐཱ.
‘‘པ་ཊི་ཙྩ ཕ་ལ་མེ་ཏཱི’’ཏི, ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་ནེ;
ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ཨི་ཀཱ་ར་ཝ྄ཧཱ, ཨེ་སཱ དྷཱ་ཏུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠ་མེ་ནྟ་མྷི སཱུ་རི་ཡེ, ཝཱ་ལཱ༹’’ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ པ་ན;
ག་ཏེ, ‘‘ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏཱི’’ཏི-ཨཱ་དི་སྭཱ་ག་མ་ནེ སི་ཡཱ.
ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱི་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་ཏི, ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཨི་ཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཧ ཙ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གཱི་ནཾ བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་པཱ་ཏཱ་ཁྱཱ་ཏ་ནཱ་མི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཨི་ཏོ ས་དྡཱ་ན་མ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཏ་ཏྠ ཨི་ཏིས་དྡོ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཱ་དི་པ་ད་ཏྠ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཀཱ་རཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ ནི་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ, ཀི་ནྟི མེ སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ. ‘‘ཨི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ‘‘མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་ཏི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ ནི་རུ་ཏྟི བྱ་ཉྫ་ན་མ་བྷི་ལཱ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ བཱ་ལོ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀཱ་རོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛེ་ན ས་ཏཱ ཨཱ་ད་ནྡ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཙྩ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ‘‘ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁོ ཀ་ཙྩཱ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ན་ཏྠཱི་ཏི ཁོ ཀ་ཙྩཱ་ན ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ད་སྶ་ནེ. ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ པ་ཡོ་གཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨི་ཏཱ་ཡཾ ཀོ་དྷ་རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་མ་ནེ ཨི་ཏིས་དྡོ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ནི་པཱ་ཏ་ཏྠོ པ་ན ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀོ་ས་ལླུ་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན –
ག་ཏྱ་ཏྠེ ཙི་མ་ས་དྡ་ཏྠེ, ཨི་ཏོས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི;
ཨ་ནྭི་ཏོ’’ཏི ཧི ག་ཏྱ་ཏྠེ, པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝེ.
ཨི་མས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མྷི, ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝེ;
‘‘ཨི་ཏོ སཱ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ’’, ཨི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ལི༹་སུ.
ག་ཏྱ་ཏྠོ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨེ་ཏྠ, ཨི་ཏ་ར་ཏྠོ ན ཨི་ཙྪི་ཏོ;
ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སཱ ཝུ་ཏྟོ, ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙུ་ནཾ.
ཨི་དྷ པ་ན ས་མ་ཡས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རཾ ས་ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ཡདྷཱ་ཏུ་ཝི་ས་ཡེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ ཨི ཨེ ཨ་ཡདྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཏི་དྷཱ་ཏུ་མ་ཡ་ཏྟཱ ས་མ་ཡས་དྡ་སྶ. ཏ་ཏྲ ཨི་ཏཱིཏི ཨིཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྱ་ནྟ་པ་ད་སྶ ཙ ‘‘ཨེ་ཏི, ཨུ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨེཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཏྱནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ད་མཱ་ལཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ་པ་དཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ དུ་ཀྐ་རཱ ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ སུ་ཀ་རཱ ཙ དུ་ཀྐ་རཱ ཙ ཏྱནྟ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ག་ཎེ་སུ ཝི་ཧི་ཏེ་ཧི ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཡཱ ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ད་མཱ་ལཱ་ན་ཡཾ བྲཱུ་མ –
ཨཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྱ་ནྟ-པ་དཱ་ནཾ པ་ནྟི་ཡོ བུ་དྷོ;
བྷ་ཝ་ཏི རུ་ནྡྷ་ཏཱདཱི་ནཾ, ཡོ་ཛེ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་ཐཱ.
ཨི་ཏི ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཙེ་ཏེ་སཾ, པ་དཱ་ནཾ པ་ན པ་ནྟི་ཡོ;
སུ་དྡྷ་སྶ་ར་པུ་བྦ་ཀཱ་ནཾ, ཡོ་ཛེ ཝི་ཉྙཱུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ.
ཨཱཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཏྱནྟ-པ་དཱ་ན་ཉྩཱ་པི པ་ནྟི་ཡོ;
‘‘ཡཱ་ཏི སུ་ཎཱ་ཏི ཨ་སྣཱ-ཏི’’ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ.
ཨིཝ་ཎྞཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྱ་ནྟ-པ་དཱ་ན་མ་པི པཱ་ལི༹་ཡོ;
ཡོ་ཛེ ‘‘རུ་ནྡྷི་ཏི རུ་ནྡྷཱི་ཏི’’-ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ.
ཨུཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཏྱནྟ-སུ་ཏིཨི་ཏི པ་ད་སྶ ཙ;
པེ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ, ཡོ་ཛེ མཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ.
ཨེཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཏྱནྟ-པ་དཱ་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;
‘‘ཛེ་ཏི རུ་ནྡྷེ་ཏི ཀཱ་རེ་ཏི, ཀཱ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ.
ཨོཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་རཏྱནྟ-པ་དཱ་ན་མྤི པ་ད་ཀྐ་མེ;
‘‘ཀ་རོ་ཏི བྷོ་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི-ཨཱ་དཱི་ནཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ་ཝ་དེ;
ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ, པ་ད་མཱ་ལཱ་ན་ཡོ མ་ཡཱ;
ཨི་ཏོ མུ་ཏྟོ ན་ཡོ ནཱ་མ, ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཀྲི་ཡཱ་པ་དེ.
‘‘ཨཱ་ད་ཏྟེ ཀུ་རུ་ཏེ པེ་ཏེ’’, ཨི་ཙྩཱ་དི ན་ཡ་ད་སྶ་ནཱ;
ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ་ཏི, ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྱ་ནྟ་པ་ད་སྶ ཀ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨི་ཏི, ཨི་ནྟི. ཨི་སི, ཨི་ཐ. ཨི་མི, ཨི་མ. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་ཡོ. ཨི་ཏུ, ཨི་ནྟུ. ཨི་ཧི, ཨི་ཐ. ཨི་མི, ཨི་མ. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ པ་ཉྩ་མཱི་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་མཱ་ནི སཱ་དྷ་ཀ་པ་དཱ་ནི ‘‘ཝེ་ཏི, ཨ་པེ་ཏི, ཨ་ནྭེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི ཨི་ཏི ཝེ་ཏི. ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཏིས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ག་མ་ནཾ བོ་དྷེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་པ ཨི་ཏི ཨ་པེ་ཏི. ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ ཨི་ཏི ཨ་ནྭེ་ཏི. ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་རཱུ པ་ན ཨ་ནུ ཨེ་ཏི ཨ་ནྭེ་ཏཱིཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ, ད་ནྟིཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཧ་ཏྠི་ནཱི;
ཛེ་སྶ་ནྟཾ གི་རི་དུ་གྒེ་སུ, ས་མེ་སུ ཝི་ས་མེ་སུ ཙ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪཱ་མི, པུ་ཏྟེ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྪ་ཏོ’’ཏི.
ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི ‘‘ཛེ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ནྭེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཏིས་དྡོ ཡ་ཏྠ ཙེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཛོ་ཏེ་ཏི, ན ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟི་ཏོ ག་མ་ན་ཏྠ་སྶ ཙ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཝི ཨི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚེ་དོ ཉེ་ཡྻོ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ ཨི་ཏིས་དྡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཚེ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཡུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ‘‘ཨི་ཏཱ་ཡཾ ཀོ་དྷ་རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ ཨི་ཏི, ཨ་ནུ ཨི་ནྟི, ཨ་ནུ ཨི་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨ་ནྭེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚེ་དེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པ་ཉྩ་མཱི་ན་ཡོ པ་ར་སྶ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ. ས་ཏྟ་མཱི་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཐཱ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ནི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི་ཡཱ རཱུ་པཱ་ནི, སི་ཏྟཱ ཏེ ལ་ཧུ་མེ་སྶ་ཏི. ཨི་སྶ་ཏི, ཨི་སྶ་ནྟི. ཨི་སྶ་སི, ཨི་སྶ་ཐ. ཨི་སྶཱ་མི, ཨི་སྶཱ་མ. ཨི་སྶ་ཏེ, ཨི་སྶ་ནྟེ. ཨི་སྶ་སེ, ཨི་སྶ་ཝ྄ཧེ. ཨི་སྶཾ, ཨི་སྶཱ་མྷེ. ཨ་ས་བྦ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟེ་པི སུ་དྡྷ་སྶ་ར་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨིཀཱ་རཱ་ག་མོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ན་ཡོ.
ཨ་ཐ ཀཱ་ལཱ་ཏི་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨི་སྶཱ, ཨི་སྶཾ་སུ. ཨི་སྶེ, ཨི་སྶ་ཐ. ཨི་སྶཾ, ཨི་སྶ་མྷཱ. ཨི་སྶ་ཐ, ཨི་སྶི་སུ. ཨི་སྶ་སེ, ཨི་སྶ་ཝ྄ཧེ. ཨི་སྶཾ, ཨི་སྶཱ་མྷ་སེ. ཀཱ་ལཱ་ཏི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ཙ ཨ་ས་བྦ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟེ ཙ ས་ནྟེ་པི སུ་དྡྷ་སྶ་ར་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨཀཱ་རི་ཀཱ་རཱ་ག་མོ ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ཨཀཱ་རཱ་ག་མོ ན ཧོ་ཏི. དྭི་ནྣ་ཉྷེ་ཏྠ སུ་དྡྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི. པ་རི་པུ་ཎྞོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་པ་ཏྟི་ན་ཡོ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ སོ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཡོ་ག་ཏྠེ་སུ པ་ར་མ་ཀོ་ས་ལླ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ‘‘ན་ནུ ཏེ སུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ, དེ་ཝཱ ན ཨི་སྶ་ནྟི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཏོ ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི་ཡཱ རཱུ་པེ་ཧི ས་བྦ་སོ ས་མཱ་ནཱ་ནི ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ནཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཀཱ་ལཱ་ཏི་པ་ཏྟཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མ – ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ‘‘ཨི་སྶ་ཏི, ཨི་སྶ་ནྟི. ཨི་སྶ་སི, ཨི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠོ པ་ན ‘‘ཨི་སྶཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་སྶི་སྶ་ཏི, ཨི་སྶི་སྶ་ནྟི. ཨི་སྶི་སྶ་སི, ཨི་སྶི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠོ པ་ན ‘‘ཨི་སྶཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཀཱ་ལཱ་ཏི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་སྶི་སྶཱ, ཨི་སྶི་སྶཾ་སུ. ཨི་སྶི་སྶེ, ཨི་སྶི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ‘‘ཨི་སྶཾ ཨ་ཀ་རི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ན་ཡོ་ཡཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྱ་ནྟ་པ་ད་སྶ ཀ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
ཨེ་ཏི, ཨེ་ནྟི. ཨེ་སི, ཨེ་ཐ. ཨེ་མི, ཨེ་མ.
ཨེ་ཏུ, ཨེ་ནྟུ. ཨེ་ཧི, ཨེ་ཐ. ཨེ་མི, ཨེ་མ.
ན ཙ ཨ་པྤ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ནྟཾ, ཝི་སྶཱ་སཾ ཨེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;
ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ, ཝེ་དེ་ཧ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ;
ཡ་དཱ ཏེ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཨེ་ཡྻཱ་སི ཁ་ཏྟི་ཡ.
ཨེ་ཡྻ, ཨེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཡྻཱ་མི, ཨེ་ཡྻཱ་མ. ཨེ་ཐ, ཨེ་རཾ. ཨེ་ཐོ, ཨེ་ཡྻཱ་ཝ྄ཧོ. ཨེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཡྻཱ་མྷེ.
སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཡྻ, ཏེ ཨེ་ཡྻུཾ. ཏྭཾ ཨེ་ཡྻཱ་སི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཡྻཱ་མི, མ་ཡཾ ཨེ་ཡྻཱ་མ. སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཐ, ཏེ ཨེ་རཾ. ཏྭཾ ཨེ་ཐོ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཡྻཱ་ཝ྄ཧོ. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཡྻཾ, མ་ཡཾ ཨེ་ཡྻཱ་མྷེ.
པ་རོ་ཀྑཱ་ཧི་ཡྻ་ཏྟ་ན་ཛྫ་ཏ་ནཱི་རཱུ་པཱ་ནི ས་བྦ་སོ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ནི.
ཨེ་སྶ་ཏི, ཨེ་སྶ་ནྟི. ཨེ་སྶ་སི, ཨེ་སྶ་ཐ. ཨེ་སྶཱ་མི, ཨེ་སྶཱ་མ. ཨེ་སྶ་ཏེ, ཨེ་སྶ་ནྟེ. ཨེ་སྶ་སེ, ཨེ་སྶ་ཝ྄ཧེ. ཨེ་སྶཾ, ཨེ་སྶཱ་མྷེ.
ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཛཱ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑི་ནོ;
ཡ་དཱ ཏེ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཧི་ནྟི མེ ཝ་སཾ.
‘‘ཨ་བྷི་དོ་ས་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་པ་རཱ་ནི་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་རཱུ་པཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཧི་ཏི, ཨེ་ཧི་ནྟི. ཨེ་ཧི་སི, ཨེ་ཧི་ཐ. ཨེ་ཧི་མི, ཨེ་ཧི་མ. ཨེ་ཧི་ཏེ, ཨེ་ཧི་ནྟེ. ཨེ་ཧི་སེ, ཨེ་ཧི་ཝ྄ཧེ. ཨེ་ཧི་སྶཾ, ཨེ་ཧི་སྶཱ་མྷེ.
ཨེ་སྶཱ, ཨེ་སྶཾ་སུ. ཨེ་སྶེ, ཨེ་སྶ་ཐ. ཨེ་སྶཾ ཨེ་སྶཱ་མྷཱ. ཨེ་སྶ་ཐ, ཨེ་སྶི་སུ. ཨེ་སྶ་སེ, ཨེ་སྶ་ཝ྄ཧེ. ཨེ་སྶིཾ, ཨེ་སྶཱ་མྷ་སེ.
ཨ་ཐཱ་པ་རོ་པི ཨེཀཱ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྱ་ནྟ་པ་ད་ཀྐ་མོ བྷ་ཝ་ཏི;
ཨུ་དེ་ཏི, ཨུ་དེ་ནྟི; ཨུ་དེ་སི, ཨུ་དེ་ཐ; ཨུ་དེ་མི, ཨུ་དེ་མ.
ཨུ་དེ་ཏུ, ཨུ་དེ་ནྟུ. ཨུ་དེ་ཧི, ཨུ་དེ་ཐ. ཨུ་དེ་མི, ཨུ་དེ་མ, ཨུ་དཱ་མ་སེ.
ཨུ་དེ་ཡྻ, ཨུ་དེ་ཡྻུཾ. སེ་སཾ ནེ་ཡྻཾ. ཨུ་དི་སྶ་ཏི, ཨུ་དི་སྶ་ནྟི. སེ་སཾ ནེ་ཡྻཾ. ཨུ་དི་སྶཱ, ཨུ་དི་སྶཾ་སུ. སེ་སཾ ནེ་ཡྻཾ.
ཨི་མཱ་ནི སུ་དྡྷ་སྶ་ར་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཀ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ཀུ ས་དྡེ ཀེ ཙ. ཀོ་ཏི, ཀ་ཝ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟུ་པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཀུ་ཡྻ་ཏི, ཀི་ཡྻ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་པ་དཱ་ནི. ཀཱ་ན་ནཾ, ཀ་བྦཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་དཱ་ནི. ཀུ་ཏྭཱ, ཀུ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ཝི་ཏྭཱ, ཀ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ཀཱ་ཝི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ཀཱ་ཡི་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱ་ཡ་པ་དཱ་ནི.
ཏ་ཏྲ ཀཱ་ན་ནནྟི ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཀ་ཝ་ཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ན་ནཾ, ཝ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ཋི་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ, ས་ནྣི་སཱི་ཝེ་སུ པ་ཀྑི་སུ;
ས་ཎ་ཏེ་ཝ བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, སཱ ར་ཏི པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མ’’ནྟི
ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀོ་ཀི་ལ་མ་ཡཱུ་རཱ་ད་ཡོ ཀ་ཝ་ནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི ཀཱུ་ཛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀཱ་ན་ནཾ. མ་ནོ་ཧ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶཾ ཀུ་ཡྻ་ཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཀ་བྦཾ. ཀཱ་ཝི་ཡཾ. ཀཱ་ཝེ་ཡྻཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨི་ད་ནྟི ཀ་བྦནྟི ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི ཏུ ཀཱ་བྱནྟི ས་དྡ་རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ན ཏཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ པ་མཱ་ཎཾ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཏོ་པི ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ན་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་རི་ཡཾ, ཏཾ ཀཱི་ཡ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཾ. ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི༹ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཀ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཛཱ་ཏ་ཀས་དྡོ དེ་ས་ནཱ་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཛཱ་ཏི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
པ་ཀྐ ནཱི་ཙ་ག་ཏི་ཡཾ. ནཱི་ཙ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཧཱི་ན་ག་མ་ནཾ ཧཱི་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝཱ. ནཱི་ཙས་དྡོ ཧི ཧཱི་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ ‘‘ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ. པ་ཀྐ་ཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་མེ་ཏྠ དི་སྶ་ཏི, ན ནཱ་མི་ཀ་པ་དཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནཱ་མི་ཀ་པ་དཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནཱ་མི་ཀ་པ་དཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་མེ་ཝ ཧི དུ་དྡ་སཾ, ཀྲི་ཡཱ་པ་དེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ནཱ་མི་ཀ་པ་དཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ‘‘པ་ཀྐ་ནཾ, ཏ་ཀ་ནཾ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ནི ནཱ་མི་ཀ་པ་དཱ་ནི ས་བྦཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་ཀ ཧ་ས་ནེ. ཧ་ས་ནཾ ཧཱ་སོ. ཏ་ཀ་ཏི.
ཏ་ཀི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝ་ནེ. ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝ་ནཾ ཀ་སི་ར་ཛཱི་ཝ་ནཾ. ཏ་ངྐ་ཏི. ཨཱ་ཏ་ངྐ་ཏི. ཨཱ་ཏ་ངྐོ. ཨཱ་ཏ་ངྐོཏི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་རོ རོ་གོ, ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ ཨི་ཏི ཨ་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་བཱ་དྷོཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨ་ཡ་པ་ཊྚེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ཏ་ངྐོཏི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་རོ རོ་གོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་རོ་གོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ, ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཁུ་དྡ་ཀོ ཝཱ རོ་གོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ, བ་ལ་ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི.
ཨཱ་ཏ་ངྐོ ཨཱ་མ་ཡོ རོ་གོ,
བྱཱ་དྷཱ’བཱ་དྷོ ག་དོ རུ་ཛཱ;
ཨ་ཀ་ལླ་ཉྩེ་ཝ གེ་ལ་ཉྙཾ,
ནཱ་མཾ རོ་གཱ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀཾ.
སུ་ཀ ག་ཏི་ཡཾ. སོ་ཀ་ཏི, སུ་ཀོ, སུ་ཀཱི. ཏ་ཏྲ སུ་ཀོཏི སུ་ཝོ. སོ་ཀ་ཏི མ་ནཱ་པེ་ན ག་མ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སུ་ཀོ. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ སུ་ཀཱི.
བུ་ཀྐ བྷ་སྶ་ནེ. ཨི་དྷ བྷ་སྶ་ནཾ ནཱ་མ སུ་ན་ཁ་བྷ་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ‘‘སུ་ན་ཁོ བྷ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ, ན ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ གོ་ཙ་རཾ བྷ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷ་སྶ་ནཾ, བུ་ཀྐ་ཏི སཱ.
དྷ་ཀ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ ག་ཏི་ཡ་ཉྩ. པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཧ་ན་ནཾ. དྷ་ཀ་ཏི.
ཙ་ཀ ཏི་ཏྟི་པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་སུ. ཏི་ཏྟི ཏ་པྤ་ནཾ, པ་ཊི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ནཾ་ཝ. ཙ་ཀ་ཏི.
ཨ་ཀ ཀུ་ཊི་ལ་ག་ཏི་ཡཾ. ཨ་ཀ་ཏི. ཨེ་ཏཱ ཀུཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཀཔ་རི་ཡ་ནྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ར་སྶ བྷཱ་སཱ་ཏི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཏེ ཨེ་ཏཱ ‘‘ཏི ཨ་ནྟི, ཏུ ཨ་ནྟུ’’ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཏཾ ཨི་དྷ པ་མཱ་ཎཾ.
ཨི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ནེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ སི་ཀྑ་ནཾ ཝཱ, ཨ་ཡ་ཏི, ཨ་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ཏི, ཨ་དྷཱི་ཏེ, ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ. དི་བྦཾ ཨ་དྷཱི་ཡ་སེ མཱ་ཡཾ. ཨ་དྷཱི་ཡ་ནྟི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་བྦ་མཱ་ཡི་དྷ པ་ཎྜི་ཏཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་མ་རི་ཡཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཛ་ནི་ནྡཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ, མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ ས་དྡེ. ཨ་ཝ་ཏི, ཨ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཝ་སི. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡོ ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཝཱ’’ཏི པཱ་ལི༹ པཔུ་བྦ་སྶ ཨུདྷཱ་ཏུ་སྶ པ་ཡོ་གོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. པཔུ་བྦ་སྶ ཝ་དདྷཱ་ཏུ་སྶ དཀཱ་ར་ལོ་པ་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཝ་ངྐ ཀོ་ཊི་ལླེ. ཝ་ངྐ་ཏི. ཝ་ངྐཾ. ཝ་ངྐས་དྡོ ཧི ཝ་ཀྐས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ, ཝ་ཀྐས་དྡོ ཙ ཝ་ངྐས་དྡེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཛ་ག་ཏི་རུ་ཧཾ, སྭཱ་ཡཾ ཨ་གྒིཾ པ་མུ་ཉྩ་ཏི;
དི་སཱ བྷ་ཛ་ཐ ཝ་ཀྐ་ངྒཱ, ཛཱ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
པཱ་ལི༹ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྐས་དྡོ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཾ པ་ཏྭཱ ཀཀཱ་རརཀཱ་ར་ས་ཉྙོ་ག་ཀྑ་རི་ཀོ བྷ་ཝ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ པ་ན་སྶ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཀྲི་ཡཱ་པ་དཾ ན དི་ཊྛཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཝ་ངྐས་དྡ་སྶ ‘‘ཝ་ངྐ ཀོ་ཊི་ལླེ’’ཏི དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཝ་ངྐ་ཏཱི’’ཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་ཉྩ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏུ ‘‘ཝ་ངྐ་ཏཱི’’ཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཾ ན དི་ཊྛཾ, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝ་ངྐས་དྡོ་པི. ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒོ པ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དི་ཊྛོ. ཏ་ཏྟ ཝ་ངྐ་ཏཱིཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ནཱ་ཐ་ཏཱིཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་མི་ཝ. བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ པ་ན ཝ་ངྐས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ན་ཏྠི་ཏཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙེ་ཏྠ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘ཡ་དི བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝ་ངྐས་དྡོ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ ‘ཨ་ཊྛ་ཝ་ངྐཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་ར’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ངྐཾ ཨ་ཊྛ་ཝ་ངྐཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཝ་ངྐཱ་ནི ཡ་སྶཱ་ཏི. ད་བྦ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧི ཝ་ངྐས་དྡོ, ན བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝ་ངྐཾ ཝ་ཀྐ་ཉྩ ཀུ་ཊི་ལཾ, ཛི་མྷ་ཉྩ རི་མྷ་མ་ནུ་ཛུ;
ཝ་ངྐས་དྡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏེ, ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ ཏི་ལི་ངྒི་ཀཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་ངྐས་དྡོ་ཡཾ, ‘‘ཝ་ངྐ་གྷ་སྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ;
བ་ལི༹་སེ གི་རི་བྷེ་དེ ཙ, ཝ་ཏྟ་ཏེ ས པུ་མཱ ཏ་དཱ.
ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཏེ’མེ ཛ་ནཱ ཝ་ངྐ་གྷ་སྟཱ ས་ཡ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་པི མ་ཙྪོ བ་ལི༹་སཾ, ཝ་ངྐཾ མཾ་སེ་ན ཚཱ་དི་ཏཾ. ཝ་ངྐ་གྷ་སྟོ་ཝ ཨ་མྦུ་ཛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བ་ལི༹་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ན་ནུ ཙ བྷོ ‘ཡ་ཐཱ་པི མ་ཙྪོ བ་ལི༹་སཾ, ཝ་ངྐཾ མཾ་སེ་ན ཚཱ་དི་ཏ’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ངྐས་དྡོ གུ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝི་སེ་ས་ན་ས་དོ, ཡེ་ན བ་ལི༹་སོ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ཏེ་ན ཝ་ངྐཾ ཀུ་ཊི་ལཾ བ་ལི༹་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ཏ་ནྣ, ཝ་ངྐས་དྡེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི བ་ལི༹་ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཀུ་ཊི་ལ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ན་ཏྠི ཝི་སེ་ས་ན་ས་དྡེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ‘‘བ་ལི༹་སཾ ཝ་ངྐ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཧ་ཏྠི ནཱ་གོ. ས་རོ་རུ་ཧཾ པ་དུ་མཾ. ཧ་ཏྠཱི ཙ ཀུ་ཉྫ་རོ ནཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མི་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་ངྐ’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘ཀུ་ཊི་ལ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ, ད་ནྟིཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཧ་ཏྠི་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་གས་དྡ་སྶ ད་ནྟཱིས་དྡ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟེ་པི ད་ནྟིནྟི མ་ནོ་ར་མ་ད་ནྟ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ‘‘བ་ལི༹་སཾ ཝ་ངྐ’’ནྟི ཨི་མེ་ས་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟེ་པི ཝ་ངྐནྟི ཀུ་ཊི་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཏྠོ སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སུ་ཕུ་ལླི་ཏོ ཧོ་ཏི, དེ་ས་ནཱ ཙ ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ, ན པ་ན ‘‘ཝ་ངྐཾ བ་ལི༹་ས’’ནྟི ས་དྡཱ་ནཾ གུ་ཎ་གུ་ཎཱི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཡ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ནུ་མ་ཏོ.
‘‘ཡ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་དི་སོ ས་ཏྠཱ, ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བ་ལ་པྤ་ཏྟོ, ས་མྦུ་དྡྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི,
‘‘བུ་དྡྷཾ བུ་དྡྷཾ ནི་ཁི་ལ་ཝི་ས་ཡཾ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཡཱ་ཝ སུ་དྡྷི’’ནྟི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ནུ་མ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨེ་ཏཱ་དི་སོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘བ་ལ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཙ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི ཙ ཨི་མཱ་ནི ‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ནེ་ན པ་དེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ བུ་དྡྷ’’ནྟི དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཾ པུ་རི་མེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི.
ཨི་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་པི མ་ཙྪོ བ་ལི༹་སཾ, ཝ་ངྐཾ མཾ་སེ་ན ཚཱ་དི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ངྐས་དྡོ བ་ལི༹་ས་སྶཱ་བྷི་དྷཱ་ན་ནྟ་རཾ, ན གུ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ངྐས་དྡོ བ་ལི༹་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཀ་ངྐཾ ག་ཙྪཱ་མ པ་བྦ་ཏཾ. དཱུ་རེ ཝ་ངྐ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན གི་རི་ཝི་སེ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཝ་ངྐ་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཏཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ངྐ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་ངྐོ་ཡེ་ཝ ཝ་ངྐ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ དེ་ཝོ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཙ དི་སཱ ཨེ་ཝ དི་ས་ཏཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཱཔ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ངྐ་ཏཱ ཙ སཱ པ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི ‘‘ཝ་ངྐ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་ངྐ་མ་སྶ ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ངྐ་ཏོ་ཏི མ་ནྟུཨ་ཏྠེ ཏཔ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ པ་བྦ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་བྦ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ངྐ་ཏོ ཙ སོ པ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝ་ངྐ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ. ‘‘ཝ་ངྐ་པ་བྦ་ཏོ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝཱ པ་ཎྞ་ཏྟི, པཱ་ད་ཀྑ་ར་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ན ‘‘དཱུ་རེ ཝ་ངྐ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ལོ་ཀ ད་སྶ་ནེ. ལོ་ཀ་ཏི. ལོ་ཀོ. ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི རཱུ་པཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙུ་རཱ་དིག་ཎཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ ‘‘ལོ་ཀེ་ཏི, ལོ་ཀ་ཡ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ལོ་ཀོཏི ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ ས་ངྑཱ་རོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ. ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ, ཡོ ‘‘བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རོ ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ལུ་ཛྫ་ཏི པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙ་པཱ་པཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀོ ཙཱ་ཏི ས་ཏྟོ ལོ་ཀོ. ལོ་ཀི་ཡ་ཏི ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་སོ ལོ་ཀོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ལོ་ཀས་དྡོ ས་མཱུ་ཧེ་པི དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀོ, ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ལོ་ཀོཏི ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ་ཏི. ཏེ་སཾ ས་རཱུ་པཾ ཙུ་རཱ་དིག་ཎེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏ་ཉྩ. བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ན ཀ་ཝཱི་ཧི ‘‘ལོ་ཀོ ཏུ བྷུ་ཝ་ནེ ཛ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
སི་ལོ་ཀ ས་ངྒྷཱ་ཏེ. ས་ངྒྷཱ་ཏོ པི་ཎྜ་ནཾ. སི་ལོ་ཀ་ཏི, སི་ལོ་ཀོ, སི་ལོ་ཀ་མ་ནུ་ཀ་སྶཱ་མི. ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་ནི་ཡ་མི་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏོ སི་ལོ་ཀོ. སོ པ་ཛྫ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སི་ལོ་ཀོ ཡ་ས་སྶི པ་ཛྫེ’’ཏི ཀ་ཝ་ཡོ ཝ་ད་ནྟི.
དེ་ཀ དྷེ་ཀ ས་དྡུ་སྶཱ་ཧེ་སུ. ས་དྡོ ར་ཝོ, ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཝཱ་ཡཱ་མོ. དེ་ཀ་ཏི. དྷེ་ཀ་ཏི.
རེ་ཀ ས་ཀི ས་ངྐཱ་ཡཾ. རེ་ཀ་ཏི. ས་ངྐ་ཏི, ཏ་སྨིཾ མེ ས་ངྐ་ཏེ མ་ནོ. ས་ངྐཱ.
ཨ་ཀི ལ་ཀྑ་ཎེ. ཨ་ངྐ་ཏི, ཨ་ངྐོ, ས་ས་ངྐོ.
མ་ཀི མ་ཎྜ་ནེ. མ་ཎྜ་ནཾ བྷཱུ་ས་ནཾ, མ་ངྐ་ཏི.
ཀ་ཏ ལོ་ལི་ཡེ. ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ལི་ཡཾ ཡ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཡཾ. ཀ་ཀ་ཏི, ཀཱ་ཀོ, ཀཱ་ཀཱི. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཀོ, དྷ་ངྐོ, ཝཱ་ཡ་སོ, བ་ལི, བྷོ་ཛི, ཨ་རི་ཊྛོ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཀཱ་ཀཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ནི.
ཀུ་ཀ ཝ་ཀ ཨཱ་དཱ་ནེ. ཀུ་ཀ་ཏི, ཝ་ཀ་ཏི, ཀོ་ཀོ, ཝ་ཀོ. ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཀོཏི ཨ་ར་ཉྙ་སུ་ན་ཁོ. ཝ་ཀོཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ན་དཱི་པི་ཀོ, བྱ་གྒྷོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཝ་ཀ དི་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ ཙ. དི་ཏྟི སོ་བྷཱ, ཝ་ཀ་ཏི.
ཀ་ཀི ཝ་ཀི ས་ཀྐ ཏི་ཀ ཊི་ཀ སེ་ཀ ག་ཏྱ་ཏྠཱ. ཀ་ངྐ་ཏི, ཝ་ངྐ་ཏི, ས་ཀྐ་ཏི, ནི་ས་ཀྐ་ཏི, པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ནཾ. བི་ལཱ༹་ར་ནི་ས་ཀྐ་མ་ཏྟ་མྤི. ཏེ་ཀ་ཏི, ཊེ་ཀ་ཏི, ཊཱི་ཀཱ སེ་ཀ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཊཱི་ཀཱཏི ཊི་ཀི་ཡ་ཏི ཛཱ་ནི་ཡ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཊཱི་ཀཱ. ཨེ་ཏཱ ཨིདྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀཱ སེ་ཀཔ་རི་ཡ་ནྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་བྷཱ་སཱ’’ཏི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཏེ ཨེ་ཏཱ ‘‘ཏེ ཨ་ནྟེ, ཏཾ ཨ་ནྟཾ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ, པཱ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ན ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི.
ཧི་ཀྐ ཨ་བྱ་ཏྟ་ས་དྡེ. ཨ་བྱ་ཏྟ་ས་དྡོ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྠ་ས་དྡོ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ས་དྡོ ཙ. ཧི་ཀྐ་ཏི, ཧི་ཀྐ་ཏེ. ཨི་མཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ་བྷཱ་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ ཏུ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི. པ་ར་སྶ་ཏྟ་ནོ་བྷཱ་སཱ་ན་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ‘‘བྷ་ཝ་ཏི, བྷ་ཝ་ཏེ, བཱ་དྷ་ཏེ, བཱ་དྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན དྭི་དྷཱ དྭི་དྷཱ རཱུ་པཱ་ནི སཱ་ས་ནེ དི་སྶ་ནྟི.
ཨི་མཱ་ནི ཀཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི.
ཁ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ
ཁཱ པ་ཀ་ཐ་ནེ ཁྱཱ ཙ. པ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ དེ་ས་ནཾ ཝཱ. ཁཱ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཏི. ཨཱཔུ་བྦ་ཏྟེ ཝི་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཁཱཏྱ་ཀྑ་ར་སྶ དྭི་ཏྟཾ, ཨཱཀཱ་ར་སྶ ཙ ས་ཉྙོ་ག་པུ་བྦ་ཏྟཱ ར་སྶ་ཏྟཾ, ཨ་ཀྑཱ་ཏི. ཨ་ཀྑཱ་སི པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོ. ཨ་ཀྑེ་ཡྻཾ ཏེ ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻེ. དྷ་མྨོ ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏྲ པ་ན ཀཀཱ་ར་ལོ་པོ. སྭཱ་ཁཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ. ས་ངྑཱ་ཏོ. ཨ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ. ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་དྷུ་རོ. ས་ངྑཱ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ. ཀྲི་ཡཾ ཨཱ་ཀྱཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སྭཱ་ཁཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘སྭཱ་ཀྑྱཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘སྭཱ་ཁྱཱ་ཏོ’’ཏི ཙ པ་ད་མི་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མཱ་ནི ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཏོ ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཾ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་རཱུ་པ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པ་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ས་ཏྠ་ཏ་རཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ ནཱི་ཡ་ཏེ – ས་ངྑཱས་དྡོ ཉཱ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཉཱ་ཎེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ན སུ་ཀ་རཾ ས་ངྑཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཎ་ནཱ་ཡཾ. ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཉཱ་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཊྛཱ་ས-ག་ཎ་ནཱ་སུ པ་དི་སྶ་ཏི;
ས་ངྑཱས་དྡོ་ཏི དཱི་པེ་ཡྻ, དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ སཱ་ས་ནེ’’ཏི.
ཁི ཁ་ཡེ. ཁི་ཡ་ན་དྷ་མྨཾ ཁཱི་ཡ་ཏི. སཱ་ས་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ས་རེ ཨིཀཱ་ར་སྶ ཨི་ཡྻཱདེ་སོ, ཁི་ཡྻ་ཏི. ‘‘ཁ་ཡོ, ཁཾ’’ ཨི་ཙྩ་པི རཱུ་པཱ་ནི ཉེ་ཡྻཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཁ་ཡོཏི ཁི་ཡ་ནཾ ཁ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཁི་ཡ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཁ་ཡོ, མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི. ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཡ་ཏྟཱ ཕ་ལ་མྤི ཁ་ཡོ. ཁནྟི ཏུ་ཙྪཾ སུ་ཉྙཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ རི་ཏྟཾ, ཁནྟི ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སོ.
ཁི ནི་ཝཱ་སེ. ཁཱི་ཡ་ཏི, ཁི་ཡྻ་ཏི ཝཱ. སཱ་ས་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨིཀཱ་ར་སྶ ཨཱི་ཡ ཨི་ཡྻཱདེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ དི་ཝཱ་དིག་ཎེ་པི པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ. ཁཾ ཁ་ཡཾ. ཨ་བྷི་ར་མ་ཎཱི་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀྑ་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཡ་ཏཱིཏི ནི་ཝ་ས་ཏི. ཁནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛེ་ན. ཁ་ཡནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཾ. རཱ་ཛ་ཀྑ་ཡནྟི ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཨ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘ས་ཙེ ཙ ཨ་ཛྫ དྷཱ་རེ་སི, ཀུ་མཱ་རཾ ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནཾ;
ཀུ་སེ་ན ཛཱ་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་མེ་ཁ་ལཾ;
པཱུ་ཛི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷེ་ཧི, ན ག་ཙྪ་སི ཡ་མ་ཀྑ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་མ་ཀྑ་ཡནྟི ཡ་མ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ.
ཁུ ས་དྡེ. ཁོ་ཏི ཁ་ཝ་ཏི.
ཁེ ཁཱ་ད་ན་ས་ཏྟཱ་སུ. ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་ནྡཱུ་རཱ ཁཱ་ཡ་ནྟི. ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཀཾ. གོ་ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀཾ. ཨ་སྶི་རཱི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏྠཱ་དི་མྷི ཀཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
སུ་ཁ དུ་ཀྑ ཏ་ཀྲི་ཡཱ་ཡཾ. ཏ་ཀྲི་ཡཱཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཀྲི་ཡཱ, སུ་ཁ་ནཾ དུ་ཀྑ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ ཨི་མེ དྷཱ་ཏ་ཝོ. སུ་ཁ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏི. སུ་ཁཾ, དུ་ཀྑཾ. སུ་ཁི་ཏོ, དུ་ཀྑི་ཏོ. སུ་ཁཾ སཱ་ཏཾ པཱི་ཎ་ནཾ, དུ་ཀྑཾ ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་གྷཾ ཀི་ལེ་སོ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁནྟི སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ. ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑནྟི དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཾ. ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཱ་ནི ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་ནི ཀཱ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑས་དྡ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ག་རཱུ་ཧི སུ་ཁ་ཡ་ཏི དུ་ཀྑ་ཡ་ཏིས་དྡཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཏྠ་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ཁེ་ཏི སུ་ཁ་ཡ་ཏི, སུ་ཁཱ་པེ་ཏི སུ་ཁཱ་པ་ཡ་ཏི, དུ་ཀྑེ་ཏི དུ་ཀྑ་ཡ་ཏི, དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏི དུ་ཀྑཱ་པ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏེ་སཾ ཀཱ་རི་ཏ་པ་ད་རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི་ཏི ཙ, སུ་ཁ་ཡ་ཏི སུ་ཁཾ, དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ནྟི ཙ,
‘‘ས་ཙེ ཙ ཀི་མྷི་ཙི ཀཱ་ལེ,
མ་ར་ཎཾ མེ པུ་རེ སི་ཡཱ;
པུ་ཏྟེ ཙ མེ པ་པུ་ཏྟེ ཙ,
སུ་ཁཱ་པེ་ཡྻ མ་ཧོ་ས་དྷོ’’ཏི ཙ
པཱ་ལི༹་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་དྡ་ས་ཏྠེ པ་ན དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ས་ངྑེ་པེ ཙ ཨི་མེ དྷཱ་ཏ་ཝོ ཙུ་རཱ་དིག་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སུ་ཁ་ཡ་ཏི དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ནི སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟུ་པ་དཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནི. མ་ཡཾ ཏུ ཏེ་སཾ ཏ་བྦ་ཙ་ནཾ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟ་རི ཙ ཏཱ་ནི པ་ད་རཱུ་པཱ་ནི ན ཨི་ཙྪཱ་མ པཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎེ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟུ་ཝི་ས་ཡེ ཨ་སྨཱ་ཀཾ རུ་ཙི ‘‘སུ་ཁ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁི་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི.
ན་ནུ ཙ བྷོ ‘‘སུ་ཁ་ཏི དུ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ན དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དི་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ན ཧི ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦེ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནི སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀེ ཝཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི པ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ’’ཏི ཧི དི་ཊྛེ ‘‘ཙ་ར་ཝ྄ཧོ བྷུ་ཉྫ་ཝ྄ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ན་ཡ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྲ པ་ནཱ་ཡཾ ན་ཡོ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱདཱི་སུ ཧི ‘‘ཨེ་ཀ་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཏ་སྶ ཝཱ་ཡོ ཀུ་པྤ་ཏི, ག་ཏྟཱ་ནི དུ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཝཱ་དིག་ཎི་ཀཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཀཾ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཾ དི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨིཾ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་ཁ་ཏི, སུ་ཁ་ནྟི. སུ་ཁ་སི, སུ་ཁ་ཐ. སུ་ཁཱ་མི, སུ་ཁཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ‘‘དུ་ཀྑ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནྟི. དུ་ཀྑ་སི, དུ་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་ཙ དི་ཊྛཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི དི་ཊྛེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སྶ ན་ཡ་སྶ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘སུ་ཁ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁི་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི བྷཱུ་ཝཱ་དིན་ཡོ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ན ཙུ་རཱ་དིན་ཡོ. ཨ་པ་ར་མྤེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ, སུ་ཁཾ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁི་ཏོ, ས་ཉྫཱ་ཏ་སུ་ཁོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཀྑི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཁེ་ན ཨི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི སུ་ཁི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘དུ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. དུ་ལླ་བྷཱ་ཡཾ ནཱི་ཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ.