༣. ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་ཎྜ
ཨ་ཐ ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ན་མ་ཏྠ་བྷེ་དཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟེ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ, སྱཱ་ད་ཡོ. ཏཱ པ་ན པ་ཋ་མཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ.
ཏ་ཏྠ ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ཋ་མཱ?
༢༨༣. ལི་ངྒ་ཏྠེ པ་ཋ་མཱ.
ལི་ངྒ་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟེ པ་ཋ་མཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ལི་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠོ ལི་ངྒ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ལཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་ནྟི ལི་ངྒཾ, ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ, པུ་རི་སོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྷི པ་ཀ་ཏི་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ་ནཾ ས་དྡ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ ཙ ལི་ངྒ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ས་དཱ་ཝི་ས་དོ་བྷ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ལི་ངྒེ་ན ས་ཧི་ཏ་ཏྠ་སྶ, ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶུ་པ་ས་གྒཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠ་སྶ ཙ ལཱི་ན་སྶ ག་མ་ན་ཏོ, ལི་ངྒ་ན་ཏོ ཝཱ ལི་ངྒ་ནྟི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྠ་ཝཾ ལི་ངྒ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ར་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལི་ངྒ་ནྟི ཨི་དྷ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཱ་པ་ར་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ སྱཱདི་ཝི་བྷ་ཏྱ་ནྟ་པ་ད་པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ལི་ངྒ་སྶ་ཏྠོ ནཱ་མ པ་བ་ནྡྷ་ཝི་སེ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ད་ཉྙཱ་ན་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡོ ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དོ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ གྷ་ཊ་པ་ཊཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་དེ་སཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟོ ས་ཛཱ་ཏི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཡ་ཐཱ་ས་ངྐེ་ཏ་མཱ་རོ་པ་སི་དྡྷོ ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ཕུ་ས་ནཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙཱ་ཀཱ་རོ ཙ.
སོ པ་ན ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ས་ཊྛོ, སུ་དྡྷོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ས་གྒ་ར་ཧི་ཏོ ལི་ངྒ་ས་ངྑྱཱ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟུ་པ་ས་གྒཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ ཙ སུ་དྡྷོ ས་དྡ་ཏྠོ ཨི་དྷ ལི་ངྒ་ཏྠོ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཀི་ཏ་ཀ་ཏ་དྡྷི་ཏ་ས་མཱ་སེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ས་ཊྛོ ཨ་ཏྠོ, སོ་པི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ལི་ངྒ་ཏྠ་མ་ཏྟ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ཋ་མཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ.
ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
པ་ཋ་མཱ་ཝུ་པ་ས་གྒ་ཏྠེ, ཀེ་ས་ཉྩ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ;
ལི་ངྒཱ་དི་ཀེ ཙ སུ་དྡྷེ-བྷི་ཧི་ཏེ ཀ་མྨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་པི.
ས་ལི་ངྒེ ཏཱ་ཝ – ཨེ་སོ པུ་རི་སོ, ཨེ་ཏེ པུ་རི་སཱ, ཨེ་སཱ ཀ་ཉྙཱ, ཨེ་ཏཱ ཀ་ཉྙཱ་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི.
ས་ས་ངྑྱེ – ཨེ་ཀོ དྭེ.
ས་པ་རི་མཱ་ཎེ – དོ་ཎོ ཁཱ་རཱི ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཾ.
ལི་ངྒཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་མ་ཏྟེ – ཙ ཝཱ ཧ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྠི ས་ཀྐཱ་ལ་བྦྷཱ ཨི་ཙྩཱ་དི.
‘‘ལི་ངྒ་ཏྠེ པ་ཋ་མཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ‘‘ཨཱ་ལ་པ་ནེ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ཏྠེ ཙ པ་ཋ་མཱ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་པ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ, ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ ནཱ་མ པ་གེ་ཝ ལ་དྡྷ་ས་རཱུ་པ་སྶ ས་དྡེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ན ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ས་མ་ཡེ ཀྲི་ཡཱ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཉྩ
‘‘ས་དྡེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀཱ་རོ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ;
ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦེ, ན་ཏྠི ‘རཱ་ཛཱ བྷ་ཝེ’ཏི་ད’’ནྟི.
བྷོ པུ་རི་ས ཨེ་ཧི, བྷོ པུ་རི་སཱ ཝཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ ཨེ་ཐ.
ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ དུ་ཏི་ཡཱ?
༢༨༤. ཀ་མྨ་ཏྠེ དུ་ཏི་ཡཱ.
ཀ་མྨ་ཏྠེ ལི་ངྒ་མྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཨ་ན་བྷི་ཧི་ཏེ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ, ‘‘ཀ་མྨ་ནི དུ་ཏི་ཡཱ་ཡཾ ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཉཱ་པ་ཀཾ.
ཀིཾ ཀ་མྨཾ?
‘‘ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ཡི་ར་ཏེ ཏཾ ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་ཏོ ‘‘ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་ཏེ.
༢༨༥. ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏཾ ཀ་མྨཾ.
ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཡཾ ཝཱ ཝི་ཀ་རོ་ཏི, ཡཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཀཾ ཀ་མྨ་ས་ཉྙཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དྷ ལི་ངྒ་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏ་ནྟཾ. ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཀཾ, སཱ་དྷ་ཀཾ ཀྲི་ཡཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་མུ་ཙྩ་ཏེ, ཏཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཀཾ ཚ་བྦི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟཱ ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་དཱ་ན་མ་པཱ་དཱ་ན་མོ་ཀཱ་སོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་རི་ཀ་པྤ་ཏོ ཝཱ ཀ་མྨཱ་དི་མྷི ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཀྲི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣ་མྤི ཀཱ་ར་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ སི་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱི་ཡཾ ཝི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པཱ་པ་ཎཱི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ – མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི. གྷ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཀ་ཊྛ་མ་ངྒཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, སུ་ཝ་ཎྞཾ ཀེ་ཡཱུ་རཾ, ཀ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཝཱི་ཧ་ཡོ ལུ་ནཱ་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨཱ་དི་ཙྩཾ པ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, པ་ཎྜི་ཏེ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཉྩ
‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཝི་ཀ་ཏི་པྤ་ཏྟི-བྷེ་དེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ཏཾ;
ཀ་ཏྟུ ཀྲི་ཡཱ་བྷི་ག་མྨཾ ཏཾ, སུ་ཁ་ངྒཱ་རཾ ནི་ཝེ་ས་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནི་ཙྪི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཀ་ཐི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ – ཀ་ཎྚ་ཀཾ མ་དྡ་ཏི, ཝི་སཾ གི་ལ་ཏི, གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ – ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟཾ ཀ་མྦ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཀ་མྦ་ལ’’མི་ཏི ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་མྨཾ དྭི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ཡ ཡཱ་ཙ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ པ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏ་ཏ་ར་ཏྟཱ. ‘‘ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟ’’མི་ཏི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱ ས་མི་དྡྷཾ དྷ་ནཾ བྷི་ཀྑ་ཏེ, ཨ་ཛཾ གཱ་མཾ ན་ཡ་ཏི, པ་རཱ་བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་རི་སཾ, མ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ་མ གོ་ཏ་མཾ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ཨི་ཙྩཱ་དི.
ཨ་བྷི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨེ པ་ན ན ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ – ཀ་ཊོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན, སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟོ ཀ་མྦ་ལཾ ཡཱ་ཙཱི་ཡ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཨི་ཙྩཱ་དི.
‘‘དུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ.
༢༨༦. ག་ཏི བུ་དྡྷི བྷུ་ཛ པ་ཋ ཧ་ར ཀ་ར ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་རི་ཏེ ཝཱ.
ག་མུ ས་པྤ ག་ཏི་མྷི, བུ་དྷ བོ་དྷ་ནེ, བུ་དྷ ཨ་ཝ་ག་མ་ནེ ཝཱ, བྷུ་ཛ པཱ་ལ་ན་བྱ་ཝ་ཧ་ར་ཎེ་སུ, པ་ཋ བྱ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ, ཧ་ར ཧ་ར་ཎེ, ཀ་ར ཀ་ར་ཎེ, སི ས་ཡེ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཡོ་གེ ཀཱ་རི་ཏེ ས་ཏི པ་ཡོ་ཛྫ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི ལི་ངྒ་མྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཝཱ. ནི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ་ཡཾ, ཏེ་ན ཏ་སྶ པ་ཀྑེ ཏ་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏི.
ཡོ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་མ་ཉྙོ པ་ཡོ་ཛ་ཡ་ཏི. པུ་རི་སོ པུ་རི་སཾ གཱ་མཾ ག་མ་ཡ་ཏི, པུ་རི་སེ་ན ཝཱ གཱ་མཾ ག་མ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སི་སྶཾ དྷ་མྨཾ བོ་དྷེ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛ་ཡ་ཏི, སི་སྶཾ དྷ་མྨཾ པཱ་ཋེ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, པུ་རི་སོ པུ་རི་སཾ བྷཱ་རཾ ཧཱ་རེ་ཏི, ཏ་ཐཱ པུ་རི་སོ པུ་རི་སཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ར་ཡ་ཏི, པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་རཱ་པ་ཡ་ཏི, པུ་རི་སོ པུ་རི་སཾ ས་ཡཱ་པ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་རི་ཏེ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨ་ནི དུ་ཏི་ཡཱ.
ཀཱ་རི་ཏེཏི ཀིཾ? པུ་རི་སོ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཧི་ཏེ ན བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སེ་ན པུ་རི་སོ གཱ་མཾ ག་མཱི་ཡ་ཏེ, སི་སྶོ དྷ་མྨཾ བོ་དྷཱི་ཡ་ཏེ ཨི་ཙྩཱ་དི.
༢༨༧. ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་མ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ.
ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ སཾ་ཡོ་གོཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གོ. ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ནཾ ད་བྦ་གུ་ཎ་ཀྲི་ཡཱ་ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཏེ་ཧི ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་ཝཱ་ཙཱི་ཧི ལི་ངྒེ་ཧི དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ – ས་ཏྟཱ་ཧཾ ག་ཝ་པཱ་ནཾ, མཱ་སཾ མཾ་སོ་ད་ནཾ, ས་ར་དཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ན་དཱི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ན་ནྡ་ནཾ, མཱ་སཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཨ་དྡྷཱ་ནེ – ཡོ་ཛ་ནཾ ཝ་ན་རཱ་ཛི, ཡོ་ཛ་ནཾ དཱི་གྷོ པ་བྦ་ཏོ, ཀོ་སཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེཏི ཀིཾ? མཱ་སེ མཱ་སེ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
༢༨༨. ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཡུ་ཏྟེ.
ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་ཧི ནི་པཱ་ཏོ་པ་ས་གྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟེ ཡོ་གེ ས་ཏི ལི་ངྒ་མྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཀ་མྨཾ པ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཡེ་སཾ ཏེ ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, པ་ར་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནྭཱ་ད་ཡོ ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུས་དྡ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎེ, ས་ཧ་ཏྠེ, ཧཱི་ནེ ཙ ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ – པ་བྦ་ཛི་ཏ་མ་ནུ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ན་དི་མ་ནྭ་ཝ་སི་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི, ན་དི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་ཝ་བ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ནུ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཝཱ.
ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎི’ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ཀྑཱ་ན་བྷཱ་ག ཝི་ཙྪཱ་སུ པ་ཏི པ་རི ཨ་ན་ཝོ’’ཏི པ་ཏི པ་རི ཨ་ནཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ལ་ཀྑ་ཎེ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཾ པ་ཏི དི་བྦཱ བྷ་ཀྑཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, རུ་ཀྑཾ པ་ཏི ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏེ ཙ་ནྡོ, རུ་ཀྑཾ པ་རི, རུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ.
ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ཀྑཱ་ནེ སཱ་དྷུ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཏི, མཱ་ཏ་རཾ པ་རི, མཱ་ཏ་རཾ ཨ་ནུ.
བྷཱ་གེ ཡ་དེ་ཏྠ མཾ པ་ཏི སི་ཡཱ, མཾ པ་རི, མཾ ཨ་ནུ, ཏཾ དཱི་ཡ་ཏུ.
ཝི་ཙྪཱ་ཡོ་གེ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྠཾ པ་ཏི ས་དྡོ ནི་ཝི་ས་ཏི, རུ་ཀྑཾ རུ་ཀྑཾ པ་ཏི ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏེ ཙ་ནྡོ, རུ་ཀྑཾ རུ་ཀྑཾ པ་རི, རུ་ཀྑཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ.
‘‘ཨ་བྷི་ར་བྷཱ་གེ’’ཏི ཨ་བྷི་སྶ བྷཱ་ག་ཝ་ཛྫི་ཏེ་སུ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ, སཱ་དྷུ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི.
ནི་པཱ་ཏེ དྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ནྟཱ་ར མི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི.
༢༨༩. ཀྭ་ཙི དུ་ཏི་ཡཱ ཚ་ཊྛཱི་ན་མ་ཏྠེ.
ཚ་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཏྠེ ཀྭ་ཙི དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཨ་བྷི་ཏོ པ་རི་ཏོ པ་ཏི པ་ཊི་བྷཱ་ཏི་ཡོ་གེ ཨ་ཡཾ. ཨ་ནྟ་རཱ ཙ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཏོ གཱ་མཾ ཝ་ས་ཏི, པ་རི་ཏོ གཱ་མཾ ཝ་ས་ཏི, ན་དིཾ ནེ་ར་ཉྫ་རཾ པ་ཏི, ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ས་མཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་བྷ་ནྟུ ཏཾ ཙུ་ནྡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨུ་པ་མཱ མཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི, ཨུ་པ་མཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཀྭ་ཙི དུ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ཏྠེ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་ཏེ.
༢༩༠. ཏ་ཏི་ཡཱ་ས་ཏྟ་མཱི་ན་ཉྩ.
ཏ་ཏི་ཡཱ་ས་ཏྟ་མཱི་ན་མ་ཏྠེ ཙ ཀྭ་ཙི ལི་ངྒ་མྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ ས་ཙེ མཾ ནཱ་ལ་པི་སྶ་ཏི, ཏྭ་ཉྩ མཾ ནཱ་བྷི་བྷཱ་ས་སི, ཝི་ནཱ ས་དྡྷ་མྨཾ ཀུ་ཏོ སུ་ཁཾ, ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ན ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི.
ས་ཏྟ་མི་ཡ་ཏྠེ – ཀཱ་ལེ, ཨུ་པཱ་ནྭ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་སྶ པ་ཡོ་གེ, ཨ་དྷི་སི་ཊྛཱ་ཝ་སཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ, ཏ་པྤཱ་ན་ཙཱ་རེ ཙ དུ་ཏི་ཡཱ.
ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ – པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་མཾ ར་ཏྟིཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ.
ཨུ་པཱདི་པུ་བྦ་སྶ ཝ་སདྷཱ་ཏུ་སྶ པ་ཡོ་གེ – གཱ་མཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི, གཱ་མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ས་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཝ་ས་ཏི, གཱ་མཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཏི, ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་དྷི་སེ་སྶ་ཏི, གཱ་མཾ ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏི, གཱ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི.
ཏ་པྤཱ་ན་ཙཱ་རེ་སུ – ན་དིཾ པི་ཝ་ཏི, གཱ་མཾ ཙ་ར་ཏི ཨི་ཙྩཱ་དི.
ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཏ་ཏི་ཡཱ?
༢༩༡. ཀ་ར་ཎེ ཏ་ཏི་ཡཱ.
ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀེ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཀིཾ ཀ་ར་ཎཾ?
༢༩༢. ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ཡི་ར་ཏེ ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ.
ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀྲི་ཡཾ ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཀ་རོ་ཏི, ཡེ་ན ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཀཾ ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏི་པི ས་བྦ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀྲི་ཡཱ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟེ ‘‘ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ཡི་ར་ཏེ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀཱ་ར་ཀེ་སུ སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྩ
‘‘ཡ་སྶ ས་བྦ་ཝི་སེ་སེ་ན, ཀྲི་ཡཱ་སཾ་སི་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ;
ས་མྦྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི.
ཏཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ བཱ་ཧི་ར་ཝ་སེ་ན.
ཡ་ཐཱ – ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ. ད་ཏྟེ་ན ཝཱི་ཧ་ཡོ ལུ་ནཱ་ཏི, ཨ་གྒི་ནཱ ཀུ་ཊིཾ ཛྷཱ་པེ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ.
༢༩༣. ཀ་ཏྟ་རི ཙ.
ཀ་ཏྟ་རི ཙ ཀཱ་ར་ཀེ ལི་ངྒ་མྷཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཙ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཀྲི་ཡཱ་པ་ཝ་གྒེ, པུ་བྦ་ས་དི་ས་ས་མཱུ་ན་ཏྠ ཀ་ལ་ཧ ནི་པུ་ཎ མི་སྶ་ཀ ས་ཁི་ལ་ཏྠཱ་དི་ཡོ་གེ, ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ནེ་སུ, པ་ཙྩ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མི་ཡ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཙ ཏ་ཏི་ཡཱ.
ཀོ ཙ ཀ་ཏྟཱ?
༢༩༤. ཡོ ཀ་རོ་ཏི ས ཀ་ཏྟཱ.
ཡོ ཀྲི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, སོ ཀ་ཏྟུ་ས་ཉྙོ ཧོ་ཏི.
སོ ཏི་ཝི་དྷོ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀྲི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟཱ. ཡོ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ ཀ་མྨཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, སོ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ – ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཏ་མ་ཉྙོ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི ‘‘ག་མ་ཡ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ’’ནྟི.
ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཏ་མ་ཉྙོ པ་ཡོ་ཛ་ཡ་ཏི ‘‘ག་མ་ཡ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ’’ནྟི ཧེ་ཏྭ་ཏྠ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་མྤི སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་དི ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་བྱཱ་པཱ་རེ་ན ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ བ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཡ་ཏི, པཱ་སཱ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཉྩ ན སི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན
‘‘ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་ཏེ.
༢༩༣. ཡོ ཀཱ་རེ་ཏི ས ཧེ་ཏུ.
ཡོ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏི, སོ ཧེ་ཏུ་ས་ཉྙོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ས་ཉྙཱ.
ཡོ པ་ན པ་ར་སྶ ཀྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ་པི སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, སོ ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཡ་ཐཱ – ས་ཡཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ ཀ་ཊོ, ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏེ ཨོ་ད་ནོ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཉྩ
‘‘ཨ་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཀི་རི་ཡཾ, ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི ཀཱ་ར་ཀོ;
ཨ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ, ས ཀ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐི་ཏོ,
ཀ་ཏྟུ་ནོ ཡོ པ་ཡོ་ཛ་ཀོ;
ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི སུ་ཀ་རོ,
ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏེ’’ཏི.
ན་ནུ ཙ ‘‘སཾ་ཡོ་གོ ཛཱ་ཡ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐཾ པུ་རེ ཨ་ས་ཏོ ཛ་ན་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝོ་སི་ཡཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷོ ཧི ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཧི ལོ་ཀོ ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཝི་ཀ་པྤ་བུ་དྡྷི་ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཧི ས་དྡེ་ནཱ་བྷི་དྷཱི་ཡ་ཏེ, ན ཏུ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན་པི པ་ཙྩ་ཀྑེ་ན ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ས་ངྒོ ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་ད ཀུ་དི་ཊྛི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ན་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ ཙ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷི་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ས་ཏོ སཾ་ཡོ་གཱ་དི་སྶ་པི ཧོ་ཏེ་ཝ ཛ་ན་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ཧ
‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ས་ཡོ ས་དྡོ, ནེ་ཀ་ནྟ་པ་ར་མ་ཏྠི་ཀོ;
བུ་དྡྷི་ས་ངྐ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶ་ཏྠོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
བུ་དྡྷི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཧི, སཾ་ཡོ་གོ ཛཱ་ཡ་ཏེ ཨི་ཏི;
སཾ་ཡོ་གོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ, ཀ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲ ཏ་ཏི་ཡཱ ཛི་ནེ་ན དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, བུ་དྡྷེ་ན ཛི་ཏོ མཱ་རོ, ཨ་ཧི་ནཱ ད་ཊྛོ ན་རོ, བུ་དྡྷེ་ན བོ་དྷི་ཏོ ལོ་ཀོ, ས་དྡྷེ་ཧི ཀཱ་རི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ.
ཨ་བྷི་ཧི་ཏེ ན བྷ་ཝ་ཏི. ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཀཱ་རེ་ཏི ཝཱ.
ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎེ – སཱ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་སེ་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སི, ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ པ་ཏྟཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཡྻ, ཏི་ད་ཎྜ་ཀེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་མ་དྡ་ཀྑི.
ཨ་པ་ཝ་གྒེ – ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ནེ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པཱ་ཡཱ་སི, ན་ཝ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་དྷཱི་ཏཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀྲི་ཡཱ་པ་ཝ་གྒོཏི ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་སུཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པ་ནཾ.
པུ་བྦཱ་དི་ཡོ་གེ – མཱ་སེ་ན པུ་བྦོ, པི་ཏ་རཱ ས་དི་སོ, མཱ་ཏ་རཱ ས་མོ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན ཨཱུ་ནོ, དྷ་ནེ་ན ཝི་ཀ་ལོ, ཨ་སི་ནཱ ཀ་ལ་ཧོ, ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ནི་པུ་ཎོ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་པུ་ཎོ, གུ་ལེ༹་ན མི་སྶ་ཀཾ, ཏི་ལེ་ན མི་སྶ་ཀཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཁི་ལོ, མ་ཎི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, པི་ཏ་རཱ ཏུ་ལྱོ.
ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ནེ་སུ – མཱ་སེ་ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཡོ་ཛ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏི.
པ་ཙྩ་ཏྟེ – ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི.
ཀ་མྨ་ཏྠེ – ཏི་ལེ་ཧི ཁེ་ཏྟེ ཝ་པ་ཏི.
པ་ཉྩ་མི་ཡ་ཏྠེ – སུ་མུ་ཏྟཱ མ་ཡཾ ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ་ན.
༢༩༦. ས་ཧཱ་དི་ཡོ་གེ ཙ.
ས་ཧ ས་དྡྷིཾ ས་མཾ ནཱ་ནཱ ཝི་ནཱ ཨ་ལཾ ཀིམི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཡོ་གེ ལི་ངྒ་མྷཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཙས་དྡེ་ན ས་ཧ་ཏྠེ་པི.
ཏ་ཏྠ ས་ཧས་དྡེ་ན ཡོ་གོ ཀྲི་ཡཱ གུ་ཎ ད་བྦ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཐཱ – ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏི, པུ་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཐཱུ་ལོ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ཧི ས་ཧ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷོ, ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན, ས་ཧ་སྶེ་ན ས་མཾ མི་ཏཱ, ས་བྦེ་ཧི མེ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ས་ངྒྷོ ཝི་ནཱ་པི ག་གྒེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ལཾ ཏེ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ན, ཀིཾ མེ ཨེ་ཀེ་ན ཏི་ཎྞེ་ན, པུ་རི་སེ་ན ཐཱ་མ་ད་སྶི་ནཱ, ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧི དུ་མྨེ་དྷ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱ.
ས་ཧ་ཏྠེ – དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན, དུ་ཀྑོ བཱ་ལེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སོ.
༢༩༧. ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཙ.
ཡོ་གགྒ་ཧ་ཎ་མི་ཧཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏེ, ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ, ཧེ་ཏྭ་ཏྠ་པྤ་ཡོ་གེ ཙ ལི་ངྒ་མྷཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཀི་སྨི་ཉྩི ཕ་ལེ དི་ཊྛ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏུ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨིཾ ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ, ཨ་ནྣེ་ན ཝ་ས་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི.
ན ཛ་ཙྩཱ་ཝ་ས་ལོ ཧོ་ཏི,
ན ཛ་ཙྩཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཀ་མྨུ་ནཱ ཝ་ས་ལོ ཧོ་ཏི,
ཀ་མྨུ་ནཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ.
དཱ་ནེ་ན བྷོ་ག་ཝཱ, ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ཀུ་ལཱི.
ཀེ་ན པཱ་ཎི ཀཱ་མ་ད་དོ, ཀེ་ན པཱ་ཎི མ་དྷུ་སྶ་ཝོ;
ཀེ་ན ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, པུ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཧེ་ཏྭ་ཏྠ་པྤ་ཡོ་གེ – ཀེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན, ཀེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན, ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝ་ས་ཏི.
༢༩༨. ས་ཏྟ་མྱ་ཏྠེ ཙ.
ས་ཏྟ་མྱ་ཏྠེ ཙ ལི་ངྒ་མྷཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་དི་སཱ་དེ་སཱ་དཱི་སུ ཙཱ་ཡཾ. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན, ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ཎཾ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ, མཱ་སེ་ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཡོ་ཛ་ནེ་ན དྷཱ་ཝ་ཏི. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀོ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝི་རཱུ་པ་ཀྑོ, ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཀ་སི་ཝ་ནྟོ ཛ་ནོ་གྷ་མ་པ་རེ་ན ཙ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ཨི་ཙྩཱ་དི.
༢༩༩. ཡེ་ན་ངྒ་ཝི་ཀཱ་རོ.
ཡེ་ན བྱཱ་དྷི་མ་ཏཱ ཨ་ངྒེ་ན ཨ་ངྒི་ནོ ཝི་ཀཱ་རོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏེ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ངྒ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ངྒཾ, ས་རཱི་རཾ. ཨ་ཀྑི་ནཱ ཀཱ་ཎོ, ཧ་ཏྠེ་ན ཀུ་ཎཱི, པཱ་དེ་ན ཁ་ཉྫོ, པི་ཊྛི་ཡཱ ཁུ་ཛྫོ.
༣༠༠. ཝི་སེ་ས་ནེ ཙ.
ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ, གོ་ཏྟཱ་དི. ཏ་སྨིཾ གོ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཛཱ་ཏི་སི་པྤ་ཝ་ཡོ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠེ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཙས་དྡེ་ན པ་ཀ་ཏིཨཱ་དཱི་ཧི ཙ. གོ་ཏྟེ་ན གོ་ཏ་མོ ནཱ་ཐོ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ཝི་སྶུ་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཙ སོ;
ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ བུ་དྡྷོ, ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ.
ཏ་ད་ཧུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་ནྟོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ;
སོ་པི མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མི མ་ཏྠ་ཀེ.
སི་པྤེ་ན ན་ལ༹་ཀཱ་རོ སོ, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སོ ཝ་ཡ་སཱ, ཝི་ཛྫཱ་ཡ སཱ་དྷུ, པ་ཉྙཱ་ཡ སཱ་དྷུ, ཏ་པ་སཱ ཨུ་ཏྟ་མོ, སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨ་བྷི་རཱུ་པོ.
པ་ཀ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ – པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ཏྟི་ཀཱ, ས་མེ་ན དྷཱ་ཝ་ཏི, ཝི་ས་མེ་ན དྷཱ་ཝ་ཏི, དྭི་དོ་ཎེ་ན དྷ་ཉྙཾ ཀི་ཎཱ་ཏི, ས་ཧ་སྶེ་ན ཨ་སྶ་ཀེ ཀི་ཎཱ་ཏི ཨི་ཙྩཱ་དི.
ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི?
༣༠༡. ས་མྤ་དཱ་ནེ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི.
ས་མྤ་དཱ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ ལི་ངྒ་མྷཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི.