༤. ག་ཏི

ཀ་ཏ་ཙ་ཏྠ་ས་མཱ་སཱ་ཏི ཀ་ཏོ ཙ་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ཡེ་སུ ཏེ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ཝུ་ཏྟ་ཡོ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠེ ཝུ་ཏྟི ཡེ་ས་ནྟི བྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ, ཙ་ཏྟ་ས་མཱ་སེ ག་ཏྱཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ་ཝི་སུཾ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏེ་ཧི པ་རཾ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠ་ས་དྡོ ག་ཏྱཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་མ་བྷི་ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏེ, ཨ་ཐ སུ་ཏྟེ ‘པ་ཡོ་ཛྫེ’ཨི་ཙྩེ་ཏཱ་ཝ་ཏྱུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་ཡོ་ཛྫོ ས་ཡཾ ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཡེ་ན ‘པ་ཡོ་ཛྫེ ཀ་ཏྟ་རཱི’ཏི ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཀ་ཏ་མི་ཙྩཱ་ས་ངྐི་ཡཱ་ཧ-‘ག་ཏྱཱ་དྱ་ཏྠ’མི་ཙྩཱ་དི, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན བོ་དྷཱ དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཏ་ཀྐི་རི་ཡཱ་ས་མ་ཏྠོ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ག་ཏྱཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ནི་ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ-‘སོ་ཙ ཀ་ཏྟཱ’ཏི. དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན པ་ཡོ་ཛྫ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ནོ ཀ་མྨ་ཏྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ཀ་མྨེ དུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ. ཀིཾ ལ་ཀྑ་ཎོ-ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཡ་ད་ཏྠ་མི ད་མཱ་ར་བྷཱི་ཡ་ཏི་ཙྩཱ་ཧ-‘ག་ཏྱཱ་དྱ་ཏྠཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི, པ་ཙྩུ་དཱ་ཧ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏེ ‘ཨེ་ཏེ་ས་མེ་ཝེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཏ་ཐཱ་ཙཱ་བྦྷུ་པ་ག་མེ, པ་ཡོ་ཛྫོ ཀ་ཏྟཱ ན ཀ་མྨཾ ཏྱ་བྦྷུ་པ་ག་མྨ པ་ཡོ་ཛྫེ ཀ་ཏྟ་རཱི’ཏི ཝི་ཝ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མྤ་ན་ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ས་རཱུ་པ་མཱ་ཧ, ག་ཏི ཨཱ་དྱ་ཏྠཱ་ན་ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ, ནི་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་བྱཱ་པཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ག་མ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ ཡ་དི་པི པ་ཡོ་ཛྫོ ཀ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི སོ པ་ཡོ་ཛ་ཀེ་ན ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ བྱཱ་པཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་སྶ བྱཱ་པཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཡ་དི ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི [(ཨ་ཏྠོ) (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ( ), པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཏཱི་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་སྶ ཀ་མྨ་ཏཱ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏུ པ་ཡོ་ཛྫོ ཀ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏི་པི ཉཱ་པེ་ཏི, པ་ཡོ་ཛ་ཀོ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་དི་ཀོ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཨ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎ་སྶཱ་ཏི ‘‘ས་དྡཱ་ཀ་མྨ་ཀ་བྷ་ཛྫཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡ་ཏྠཱ་ཀ་མྨ་ཀ་བྷ་ཛྫཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ, བོ་དྷ་ཏྠ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི སེ་སོ, ན་ནུ ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝོ་པ་ད་སྶི་ཡ པ་ཉྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ ‘ཨེ་ཏེ་ས་མེ་ཝཱ’ཏྱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡཱ་ཧ ‘ཨེ་ཏེ་ས་མེ་ཝེ’ཙྩཱ་དི, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན ནི་ཡ་མ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི, ས་མྦ་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་ཋི་ཏཱ ག་ཏྱཱ་ད་ཡོ་ཝ ཝི་སེ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑེ་པེ་ན པ་རཱ་མ་སཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏེ ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་ཏེ [ཨེ་ཝོ་ས་ཉྩཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏེ (པོ་ཏྠ་ཀེ)], (ག་ཙྪ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཏི…པེ… ན་ཧོ་ཏཱི་ཏི) ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་མ་ཏྠ་ཉྩ ཛོ་ཏེ་ཏི ‘‘ཡ་དི་པི ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷཱ པ་ཡོ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཡ ཀ་ཏྟུ་ནོ་པི ཀ་མྨ་ཏྟ་མྤ་ས་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཡོ་ཛྫེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཏྟ་རི དེ་ཝ་ད་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡཱ ན་པྤ་ས་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་བྷི་མ་ཏཱ་ཏི ‘‘ག་ཏི་བུ་དྡྷྱཱ’’དི (༡-༤-༥༢) སུ་ཏྟེ་ན པ་ཡོ་ཛྫ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ནོ ཀ་མྨ་ས་ཉྙཾ ཝི་དྷཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ པ་ཡོ་ཛྫེ་དུ་ཏི་ཡཱ་བྷི་མ་ཏཱ, ཙ་ར་ཧི་ས་དྡོ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ, པ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྨིཾ ཨུ་དྡེ་སེ ཏ་དཱ ཀ་ཐཾ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི སེ་སོ་ཏི ཡ་དཱ་ཙ་ར་ཧི་ཙྩཱ་དི་ཝཱ་ཀྱ་སྶཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྨིཾ ཨུ་དྡེ་སེ ཝ་ཙ་ན་ས་མཱི་པེ’ཏ་དཱ ཀ་ཐ་མྦྷ་ཝི་ཏ་བྦ’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་པ་ཊཱི་རཱུ་པ་ཀོ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་སྨཱ ད་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་ཏེ, ཡ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡཱ པ་པྤོ་ཏི ཏ་སྨཱ ‘ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟེ་ནེ’ཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.