༧. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ
༡༦༢. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ན སཱ་མ་ཉྙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན་ཏི ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨེ་ཝ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ས་རཱུ་པ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ ར་ཧི་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. ན་ནུ ནི་བྦཱ་ན་མྤི རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྠི ཡེ་ཝཱ་ཏི. ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་ཧི དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏ་རཾ, པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏ་རཾ. ཡ་ཉྷི རཱུ་པ་སྶ ཁ་ཡོ ཝ་ཡོ བྷེ་དོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཁ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སོ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ པུ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སོ རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་ཧི དཱུ་ར་ཏ་རོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏ་རོ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་གུ་ཎེ་ཧི ཨི་མ་སྶ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནི་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཏེ་ས་མྤི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ ས་ཙྩེ་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་དཱི་སུ. ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ‘‘མ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི མ་ད་ན་ཛ་ན་ཀ་ཊྛེ་ན. ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི དོ་ས་ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ན ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ’’ཏི དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏཱ་དི་པ་རི་ཝཱ་སཾ. ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་བྷ་རི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི པཱུ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ‘‘ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཱ་ནི དཱུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཏཱ་ནི སཱ་ས་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘བྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི བྷཱུ་མི་ཏོ ཨི་ཙྩེ་ཝ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་དྷཱི་ཡ་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཝ་དྷི. ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་རི་ཡཱ་དོ ནཱ་མ པ་རི་ཡ་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. མ་རི་ཡཱ་ད་མ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཀྲི་ཡཱ་ཝི་ས་ཡོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཝི་ས་ཡོ. ཨ་ཝ་དྷི ནཱ་མ བྱཱ་པ་ན ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཀྲི་ཡཱ བྱཱ་པ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཝི་ས་ཡོ. ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷི ཝ་ཏྠུ་སྶ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷི་ཝ་ཏྠུཾ. ‘‘བ་ཧི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ས་མྤ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཝ་དྷི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ. ‘‘ས་དྡ་སྶཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་སྶ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ. ‘‘ཡ་སོ’’ཏི ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ. ‘‘ཨི་ཏ་རཾ’’ཏི ཨ་ན་བྷི་ཝི་དྷི་ཝི་ས་ཡཾ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཏ་ནྣཱ་མེ་ནཱ’’ཏི ཀཱ་མ་ནཱ་མེ་ན. ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཀཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝཱ’’ཏི ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ པ་ཙྪི་མ་ཏྠོ་ཝ. ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཀ་མྨ་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ. ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི དུ་ཝི་དྷ་བྷ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ. ‘‘བྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི བྷ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནཱ་མི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ. ‘‘པ་རི་ཝུ་ཏྠེ ས་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་སི་ཏེ ས་ཏི. ‘‘ཀཱ་མ་ཝི་ས་ཡཱ’’ཏི ཀཱ་མ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ. ‘‘ཏ་སྨིཾ’’ཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝེ. བྷ་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ མཱ་ནཱ་ད་ཡོ པ་རི་ཝུ་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི པ་དེ་པི.
‘‘ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨ་ཝ་ཧ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ མཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཨ་དྷོ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘དུ་ཏྟ་ར་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཏ་ནྟ་སྶ ཏ་རི་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཊྛེ་ན. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
‘‘ཝ་ཊྚ་སྨིཾ’’ཏི ཏི་ཝི་དྷ་ཝ་ཊྚ་སྨིཾ. ‘‘བྷ་ཝ་ཡ་ནྟ་ཀེ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀེ བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨཱ་མ་ས་ནཾ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ’’ནྟི. ‘‘སཱ་ས་ནེ’’ཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ. ‘‘དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ’’ཏི དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནེ. པ་རི་ཀ་པྤ བུ་དྡྷི ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་སྶ་ར ནི་མྨི་ཏཾ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀི་སྶ་རེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་པྤ་ཀཱ་ལེ ནི་མྨི་ཏཾ. ‘‘ཨ་དྷི་ཙྩ ས་མུ་པྤ་ནྣཾ’’ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཾ. ‘‘ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་སྶ་ཏཾ’’ཏི བྷ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཱ་སུ ས་སྶ་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ’’ཏི བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་སྶ་ཏཾ. ‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྣཾ’’ཏི ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣཾ. པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ་ཀ་མྨཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, ན་ཝ་ཉྩ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ སཾ་སཱ་ར སུ་དྡྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟོ ཀཱ་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡོ. ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ. ‘‘ཀཱ་ཡོ’’ཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཝཱ ས་ཀྐཱ་ཡོ. པ་ཙྩ་ཏྟ་ཀཱ་ཡོ, པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ དྭ་ཡ་མེ་ཝ. ས་ཀྐཱ་ཡེ དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡེ དི་ཊྛཱི’’ཏི པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ པུ་བྦ་ནྟཱ པ་ར་ནྟེ་ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཝ ‘རཱུ་པཾ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ’ ཨ་ཏྟཱ མེ རཱུ་པ་ཝཱ་ཏི ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནི མེ རཱུ་པ་ནྟི ཝཱ, རཱུ་པ་སྨིཾ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ, ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་ཏཱ སི་དྡྷཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ’’ཏི ཁ་ནྡྷ་དེ་ས་ནཱ་དི་ཀེ སུ་ཉྙ་ཏ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ ཡུ་ཏྟེ དེ་ས་ནཱ དྷ་མྨེ ཨ་སྶུ་ཏ པུ་བྦ་ཏྟཱ ན་ཏྠི སུ་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ. ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ པ་ན ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ སུ་ཏ་ཝཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་པི ཨ་ཏྠི. ཨི་དྷ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་རི་ཡ པུ་གྒ་ལོ པ་ན ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཧ་ནྟི་ཝཱ, མ་མཱ་ཏི ཝཱ, མ་ཡཱི་ཏི ཝཱ, མེ་ཏི ཝཱ, པ་རཱ་མ་ས་ན པ་དཱ་ནི ནཱ་མ. ‘‘སེ་ས་དྷ་མྨེ་ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ ནཱ་མ་ཀྑ་ནྡྷ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟཱ མེ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ. ‘‘དྷ་མྨ མུ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་པྤ་སི་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཝ་ཏྠཱ ཡ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྦྷོ་ག་ར་ས་ཏྟཱ ‘‘སཾ་བྷུ་ཉྫིཾ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ཁི་ཏོ’’ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཁ་ནྡྷ པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཧ་མ་སྨི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ ས་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ. ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཨེ་ཀ་མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་པི ཀཱ་ལེ. རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏུ་རཱ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཏྟ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཾ’’ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ ཀྲི་ཡཱ་སུ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མི, ཨ་ཧཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟེ དི་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ཙྪཱ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཀཱ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ཙྪ་ན་ཊྛེ་ན. ‘‘ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ན་ཊྛེ་ན. ལཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ནཾ. ཨཱ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ ཨཱ་པཱ་ད་ནཾ. ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཏ་ནྡཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་སྱཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ཏཱ’’ ནཱ་མ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ངྒཱ་ནཾ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པྤ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་ར་ཎཾ. སཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་ད་ཏྠེ. ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ན པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ས་ནྟེ་སུ་ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི ས་ཡ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ པ་ཧོ་ནྟི. པ་ཏྠོ་ད་ནོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་ཧི ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎ ལཱ་བྷེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎ ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ པ་ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི་ས་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་པ་ཏྟཱ་ནཾ་པི ཏེ་སཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ས་ཧ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ. ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཀི་ཙྩ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. དྭཱ་ད་སཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. སེ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝི་སུཾ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་པ་ཏྟཱ. ‘‘ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཙཱ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. པུ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ‘‘ཡེ་སཾ’’ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ. ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ད་མ་ཐཾ’’ཏི སུ་ད་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ ཡེ་སཾ ཏེ ཏ་ད་ཝ་ཏྠི་ཀཱ. ཡ་དི ཏེ ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཏི, ཏེ པ་ར་མ་ཏྠཱ་པི ནཱ་མ ན བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ‘‘ཏེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ས་ཙེ ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ནུ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཏི, ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ནཱ་མ སི་ཡུ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ‘‘ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཐ ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སི་ཡུཾ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི ཝི་རུ་དྡྷཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ‘‘ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་དི ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཏི, ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སི་ཡུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་པི་ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘སཱ་ནུ་ས་ཡེ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ’’ཏི སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ. ‘‘ས་ཧ མ་གྒུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི མ་གྒུ་པྤཱ་དེ་ན ས་ཧེ་ཝ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སཱ་མ་ཉྙཾ’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དི་སཾ. ན ཨེ་ཀ་ནྟ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཐཾ ཏེ ས་ངྑ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཧི མ་གྒེ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ. ‘‘ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ་ཝ་ཏྠཱ. ‘‘ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི. ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ‘‘ཧ་ཉྩི པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཡ་དི་པ་ཛ་ཧ་ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱི’’ཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ. ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི རཱ་ག་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ. ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི དོ་ས་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ. ‘‘མུ་ལ༹ྷོ’’ཏི མོ་ཧ་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན པ་ཏྟཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ. ‘‘མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཾ’’ཏི མ་གྒེ་ན ཝ་དྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ’’ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ. ‘‘བྷུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ. ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ག་ཏཾ. བྷུ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི བྷུ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ. ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏཾ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ. ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷི་ཡྻོ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཙ སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣཾ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷཱུ་མིཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ. མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ. མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཝ ཏེ་སཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི. ‘‘སེ་ཀྑཱ’’ཏི ས་ཏྟ་སེ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལཱ.
ཨོ་ར་མྦྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་ལོ་ཀོ་ཙེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གེ ས་ནྡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གེ ས་ནྡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྱཱ་པཱ་དོ,ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ་སཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཀཱ་མ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གེ ཨེ་ཝ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི. དི་ཊྛི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ,ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ ས་ངྑཱ་ཏེ. སེ་སཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཙ ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གེ་པི ས་ནྡི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ་ཝཱ. པུ་རི་མཱ་ནི པ་ཉྩ་ཡ་སྶ ཏཱ་ནི མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཏཾ ཨུ་པ་རི་བྷ་ཝ་གྒེ ཋི་ཏཾ་པི ཀཱ་མ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. པ་ཙྪི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཡ་སྶ ཏཱ་ནི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཏཾ ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏཾ་པི ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ་ཧི དྭེ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. མཱ་ནོ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨོ་རཾ ཧེ་ཊྛི་མཾ ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཨུ་དྡྷཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ལོ་ཀཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཱི་ཏི་པི ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི དྭེ ཨི་སྶཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ‘‘ཀ་མོ་པ་ན དྭི་ནྣཾ པཱི’’ཏི ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧེ དྭི་ནྣཾ་པི ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ་པ་ན.
‘‘ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི. ‘‘ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ནྟི་ཙཱ’’ཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་ནྟཱ་པེ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༣. མི་སྶ་ཀ་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ. ‘‘སུ་ག་ཏི དུ་གྒ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ཙཱ’’ཏི སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝ དུ་གྒ་ཏི བྷ་ཝ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ཙ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཝ་ཊྚ་ཏོ གི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྐ་པྤ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏི ནཱ་མ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ངྐ་ག་ཏི་ནཱ་མ ཨ་ཧི་ཏ དུ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི. ‘‘པ་ཐ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི པ་ཐ་སྶ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི. མ་གྒོ་ཏི ཙ ཨུ་པཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨུ་ཛུ་ག་ཏི་ཡཱ ག་མ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ངྒཱ་ནི. ཨི་མེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒ་ངྒ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏཱ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ’’ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ནཱ ནཱ་མ་གྒོ་ཝཱ’’ཏི མི་ཙྪཱ་མ་གྒོ ཙ ས་མྨཱ་མ་གྒོ ཙ.
‘‘ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀེ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀེ. ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་དི ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་སྶ་རཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་དྷི་པྤ་ཙྩ་ཏྠ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠོ པ་ན བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པྤ་ཙྩ་ནྟི་ཧི ཨི་མེ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠཱ་ཀཱ་རཱ་ནི’’ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ, པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ནེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. མ་ནོ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཉྙཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏྠ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎུ་པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཙི་ཏྟེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ པུ་བྦོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ དྷ་མྨོ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ པུ་བྦཾ ཨ་མ་ཏཾ ཝཱ པ་དཾ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཉ་སྶཱ་མི ཨི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ས་མཱ་སོ. པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚ་ནྣཾ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་ས་དྡ་སྶ་ཡཱ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. པ་ཐ་མ མ་གྒེ་ན ཉཱ་ཏཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མྨ ཛཱ་ན་ན་ནྟི་པི ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝཱི. ཨ་ར་ཧཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཝུ་སི་ཏ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་བྦི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ ཝི་མུ་ཏྟི. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཝཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཝཱ. ‘‘སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ’’ཏི ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཏོ. ‘‘ཝི་པྥ་ནྡི་ཏོ’’ཏི ནཱ་ནཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཧི སཾ་ཀ་མྤི་ཏོ. ‘‘ཝོ་དཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ཏཱ་ཡ་པ་ཊི པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཝོ་དཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘བ་ལཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་སཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘བ་ལ་སཱ’’ཏི བ་ལེ་ན. པ་རི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ སེ་ནྟི པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ. ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ. ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ན. མུ་ཊྛཱ ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཡ་སྶཱ་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ བྷཱ་ཝོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ. ‘‘སེ་ས་དུ་ཀ དྭ་ཡཾ’’ཏི ཨ་ཧི་རི་ཀ་དུ་ཀཾ ཧི་རི་དུ་ཀ་ཉྩ.
ག་ཧ་པ་ཏི, ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏཱི, ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་ཏི་ས་དྡོ སཱ་མི་ཨི་སྶ་ར པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏཱི་ཏི སཱ་མི་ཨི་སྶ་རོ’’ཏི. ‘‘པ་རེ་སཾ’’ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་སུ པ་རེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ‘‘པ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨི་ནྡྲི་ཡ དྷ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་དྷི་ཀོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རོ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ. ‘‘ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཾ, མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་བྷ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཚ་ནྡོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་པ་རཱ་དྷཱི་ནེ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཧོ་གྷོ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཀ་ས་ཊེ ཨ་ཏྟ་པ་རཱ་དྷཱི་ནེ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་རཱ་དྷཱི་ནེ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ་པ་རོ ཨ་ཏྟ་པ་རོ. ཨ་ཏྟ་པ་རེ་ན ཨ་དྷཱི་ནཱ ཨ་ཏྟ་པ་རཱ་དྷཱི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སེ་སེ་སུ་པཱི’’ཏི སེ་སེ་སུ ཝཱི་རི་ཡ ཙི་ཏྟ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏཱི་སུ་པི. ཨེ་ཏེ་ན ‘ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ ཀིཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་སུ སུ་ཊྛུ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ པཱ་པ་ཀ་མྨེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཀ་ས་ཊེ ཨ་ཏྟ་པ་རཱ་དྷཱི་ནེ ནི་ཙྩཾ པ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷུ་རེ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡ’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ‘‘པ་ཙྪི་མཱ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝཱི་རི་ཡ ཙི་ཏྟ ཝཱི་མཾ་སཱ དྷ་མྨཱ. པ་ར་ཝ་སེ་པི ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ. ཨ་དྷི་པ་ཏི ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ དྷུ་ར་ཝཱ་ཧི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ད་སྶ་ན ཀི་ཙྩེ ཨི་སྶ་རོ, སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཝ་ན ཀི་ཙྩེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ‘‘ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི ཀི་ཙྩཾ’’ཏི ‘མ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ ཀི་ཙྩཾ.
བྷུ་སོ ཧ་ར་ནྟི ཝ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ. ‘‘བྷུ་སོ’’ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ན བྷུ་སོ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏེ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ དྷ་མྨཱ ཏེ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ དྷ་མྨཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ. ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཀོ ས་བྦོ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་ཧཱ་ར པ་ཙྩ་ཡོ་པ་ན ཝི་སུཾ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སོ. ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་ལཱི༹་ར་ངྐུ་རཱ་ནཾ’’ཏི ཀ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཋི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་མེ་ས་ཏྟཱ ཝ་ཊྚེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ‘‘པ་ཀྑེ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཀྑེ ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཀྑེ’’ཏི ཝཱ པ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ་ཏཾ བྱཱུ་ཧི་ཏྭཱ. ‘‘ཏ་ད་ནུ་ས་ཡི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་པཱ་ཀ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ཡི ཏ་སྶ. ‘‘ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ. ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. བྷ་ཝིཾ་སུ ཝ་ཌྜྷིཾ སཱུ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ. ས་མྦྷ་ཝཾ ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ས་ནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཝ་བཱི་ཛཱ་ནཾ ཝཱ སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་ནཾ ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ’’ཏི ཏ་ཡོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ. ཋི་ཏི་ཡཱ་ཏི ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘དུ་བྦ་ལ་ཀི་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི དུ་བྦ་ལ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ མ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶ་ན ས་ཝ་ནཱ་དི མ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ པ་ཙྪི་མ་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ’’ཏི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ཙྪཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏེ་སུ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ. ‘‘ཏཱ’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘མ་གྒི་ནྡྲི་ཡ བ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི མ་གྒི་ནྡྲི་ཡ བ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཙ སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཀཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་བོ་དྷཾ.
མི་སྶ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༤. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ས་དྡོ པ་མུ་ཁ་ཏྠོ པ་དྷཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་མུ་ཁཱ པ་དྷཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཋཱ་ས་དྡོ ག་ཏི་ནི་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ག་མ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཀཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ནྟི ཡོ་གི་ནོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཀ་ཏ་མཾ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་དི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཀ་ཐ་ཉྩ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི པུ་ན་པྤུ་ན ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝེ་ད་ནཱ་ནུ པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ་ན་ཡོ. ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཀ་སྨཱ, ས་ཀ་ལ་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་པི སི་དྡྷཱ’’ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ་པི སི་དྡྷཱ. ཀ་སྨཱ, དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི རཱུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ‘‘ཏཾ ཏཾ ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་དི ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏ་སྶ རཱུ་པ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན. ‘‘སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶཱ’’ཏི སུ་བྷ སུ་ཁ ནི་ཙྩ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ. ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶཱ’’ཏི སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ. ‘‘ཨ་ཏྟཱུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཱ’’ཏི ཨ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཱ, པ་ཊི་བ་དྡྷཱ.
‘‘ཀཱ་མཾ’’ཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་ནྟཾ’’ཏི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཾ. ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ’’ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ག་མ་ན་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ ཀི་ལེ་སཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ ཀི་ལེ་སཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ’’ཏི ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ‘‘པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་ད དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ དྷ་མྨོ ཡེ་སཾ ཏེ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད དྷ་མྨཱ. མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨཱ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ད་ནཾ. ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ས་མཱ་སོ. ‘‘དི་སྭཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝ་ཏྠུཾ དི་སྭཱ. ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཨ་པ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་ཏྟཱ. ‘‘ས་མ་ཡེ’’ཏི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་མ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ནི་ཡཱ་མཾ ན ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ན ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི. ན་པྤ་ཝི་ས་ནྟི. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་པྤོ དྷ་མྨོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཀུ་པྤ དྷ་མྨོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཨ་ཀུ་པྤ དྷ་མྨ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀུ་པྤ དྷ་མྨ་ཏཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ ཕ་ལཾ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་དྷ་མྨེ་སུ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་མྨེ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟེ་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི པཱ་པ་ཀཱ པ་ཧི་ཡྻ་ནྟི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་པི ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ས་ན་ཡོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ མུ་ཁེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན་པི ས་མྨཱ པ་ད་ཧ་ནྟ་སྶ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ.
ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཱ ས་བྦེ པ་ར་མ་ཏྠ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ སི་དྡྷཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ ནཱ་མ. ཏེ་ཧི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན, ས་མུ་ད་ཡ ས་ཙྩ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ བྷཱ་ཝེ་ན, ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ས་ཙྩ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷཱི’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩ སི་དྡྷི. ཏཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ཨི་མཱ་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ནཱ’’ཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན. ‘‘ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སཱི’’ཏི ས་ཧ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ པ་ནྣཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི. ‘‘ཏ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ངྒེ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ པ་ན. ‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ངྒ་ཧེ.
ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. དྷ་མྨེ, ས་ངྒྷེ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་རི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ཀཱ་མི་ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏེ་ཧི. ‘‘སཱི་ལེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཉྩ་ནི་ཙྩ་སཱི་ལེ་ཧི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལེ་ཧི ཝཱ. ‘‘ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩེ་སུ.
‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧི་ཀི་ཙྩེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཙྩེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཧི ཀི་ཙྩེ་ཧི. པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ, ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ, ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ ཨ་ཏྠཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ས་ཏི ཨེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐཾ པ་ན སཱ་ས་ཏི ས་མྦོ་དྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཨེ་ས་ན་ཡོ སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ་པི. ‘‘ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘ལཱི་ན་ས་ངྐོ་ཙ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑཾ’’ཏི ལཱི་ན་པ་ཀྑ ས་ངྐོ་ཙ པ་ཀྑ་ཀོ་ས་ཛྫ པ་ཀྑཾ. དྷུ་རཾ སུ་ཊྛུ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒ་ཧོ. ‘‘དྷུ་རཾ’’ཏི ས་མ་ཐ་དྷུ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྷུ་ར་ཉྩ. ‘‘ཨ་ར་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ པ་ཀྑཾ’’ཏི ཨ་ར་ཏི་པ་ཀྑ ནི་བྦི་དཱ་པ་ཀྑཾ. དྷ་མྨེ ར་ཏི དྷ་མྨ་ར་ཏི. དྷ་མྨེ ན་ནྡཱི དྷ་མྨ་ན་ནྡཱི. དྷ་མྨེ ཨཱ་རཱ་མོ དྷ་མྨཱ་རཱ་མོ. ‘‘སཱ་ར་མྦྷོ’’ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཧེ་སཱ. ‘‘ད་ར་ཐོ’’ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པོ. ས་མཱ་ཧི་ཏོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི པཱ་ད་ཀ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ས་མཾ ཨ་ཝི་ས་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ཝ་ཧ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཝཱ་ཧཱི. ས་མ་ཝཱ་ཧི་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏཱ.
སཱ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ‘‘ཝི་སཱ་ཁཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན པ་དཾ. ‘ས་བྦེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ཧོ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ པ་ན ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་པྤ་བྷེ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ. ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ’’ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ. ‘‘ཏེ’’ཏི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཏེ་ན ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ‘‘ཝི་ཛྫཱ’’ཏི མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ. ‘‘ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི.
བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༥. ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘པ་ཉྩ་རཱ་ས་ཡོ’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ངྒ་ཧཱ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷེ་དེ་ན, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་དེ་ན, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་བྷེ་དེ་ན, ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་དེ་ན, དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀ་བྷེ་དེ་ན ཙ བྷི་ནྣཱ་ནཾ. ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི དྭཱ་རེ་སཱུ’’ཏི ཙ་ཀྑཱ་དི དྭཱ་རེ་སུ. ‘‘ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་སཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ. ‘‘ས་ངྒ་མྨཱ’’ཏི ས་ངྒ་ནྟྭཱ. ‘‘ས་མཱ་ག་མྨཱ’’ཏི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཝཱ’’ཏི ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ ཀི་ཙྩཱ་ནི་ཝཱ. པཱ་ལི༹་པཱ་ཋེ. ‘‘ཀི་ཉྩཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཙ. ‘‘ས་ངྑཱ་རེ་ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་ཏི ཏུ་མྷེ ཝ་དེ་ཐ. ‘‘ཀི་ཉྩ་ས་ངྑ་ཏཾ’’ཏི ཀ་ཏ་མ་ཉྩ་ས་ངྑ་ཏཾ. ‘‘རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དི་ཀོ ཨ་ནྟོ་བྷོ་གོ. པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཀོ བཱ་ཧི་ར པ་རི་བྷོ་གོ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ. སེ་སེ་སུ་པི ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ་པི. ‘‘དཱ་ནཾ དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི དཱ་ན་པུ་ཉྙ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ་ཝཱ དཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ དཱ་ན་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཙ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྠོ ཕ་ལ་ཏྠོ. དཱ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ན་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ན་པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ. ‘‘ཏཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀི་ལ་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ ཀི་ལ་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧི ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘སུ་ཁ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ པ་ཊི་ས་ར་ཎེ་སཱུ’’ཏི ཙི་ཏྟ་སཱ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ར་ཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ‘‘ཏཱ་ཧཱི’’ཏི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི. ‘‘ཏཱ’’ཏི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ས་ན་ཡོ པ་ར་ཏྠ་པི. ‘‘ཉཱ་ཎ་ས་མྨ་ཏཾ’’ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྨ་ཏཾ. ‘‘པ་ར་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ལོ་ཀེ ཝི་ཉྙུ་ཏྟཾ པ་ར་མཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ར་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ‘‘ཡ་ཏྠ་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཡ་ཏྠ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཡ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ‘‘ཡ་ཉྩ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ‘‘ཡེ་ན ཙ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཡེ་ན་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྷུ་ཉྫ་ཏི. ‘‘ཡོ ཙ བྷོ་ཛ་ཀོ’’ཏི ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ས་ཀོ. ‘‘ཡོ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏཱ’’ཏི ཡོ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཀོ.
‘‘སཱ་ས་ཝཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ལོ་ཀི་ཡ དྷ་མྨཱ. ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ར དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་བྱཱ་པཱ་ར དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་བོ་དྷཾ.
དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝཾ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨཱི་ཧཱ ཙ བྱཱ་པཱ་རོ ཙཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མི པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི བྱཱ་པཱ་རོ ཙ. ‘‘ན ཙ ཛཱི་ཝ་ཡོ་གཱ’’ཏི ན ཙ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན ས་མྨ་ཏེ་ན ཛཱི་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋེ. ཡཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཡ་ནྟཾ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ. ཡ་ནྟ ཙ་ཀྐ་ཡ་ཊྛི་ནཱ་མ ཡ་ནྟ ཙ་ཀྐ་ས་མྦ་ནྡྷཱ མུ་ས་ལ་ཡ་ཊྛི. ཨ་ར་ཎཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་གྒི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ དྭེ སཱ་ར་གྷ་ཊི་ཀཱ. ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎཱི ནཱ་མ ཧེ་ཊྛཱ་ར་ཎཱི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི ནཱ་མ ཨུ་དྡྷཱ་ར་ཎཱི. ‘‘ས་ལླ་མི་ཝཱ’’ཏི ཀ་ཎྜོ་ཝི་ཡ. ‘‘སཱུ་ལ་མི་ཝཱ’’ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ད་ཎྜོ ཝི་ཡ. ‘‘ཨཱ་ཏུ་རཱ་ཝི་ཡཱ’’ཏི ཏེ་ཧི་ས་ལླ་སཱུ་ལེ་ཧི ཝི་དྡྷ་གི་ལཱ་ནཱ ཝི་ཡ. ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘ཝ་ན་མི་གོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཏི་ཎ རཱུ་པེ པུ་རི་ས ས་ཉྙཱ་ལཱ་བྷོ ཝ་ན་མི་གོ ཝི་ཡ. ‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཾ’’ཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱུ་པེ. ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷུ་པ་དྡ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ’’ཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. ‘‘ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ན་ཝཱ་ན་རོ ཝི་ཡ. དུ་ཀྑེ་ན ད་མ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི དུ་དྡ་མ་ནོ. ‘‘ཨ་སྶ་ཁ་ལུ༹་ངྐོ’’ཏི དུ་ཊྛ ཨ་སྶོ. ‘‘ཡ་ཏྠ ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཏི་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏི་ཏོ. པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ནི་པ་ཏ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ར་ངྒ་ན་ཊོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ས་མ་ཛྫ་ན་ཊ་ཀོ ཝི་ཡ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟོ. ཏ་ཐོ་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཨ་ཉྙོ པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ. ‘‘ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ’’ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ནཾ. ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘པ་གེ་ཝཱ’’ཏི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཙ་ཀྑུ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ས་ནྟཱ་ན་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན དུ་ཀྑཾ’’ཏི སོ་དྷ་ན དུ་ཀྑཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀཾ. ན་ནུ བྷི་ཛྫ་ན་བྷ་ཡེ་ན པ་གེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་ར དུ་ཀྑ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི. ས་ཙྩཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣེ བྷི་ཛྫ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ ས་མྤཱ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ‘‘ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི སཾ་ཝི་དྷཱ་ན དུ་ཀྑཾ’’ཏི ནཱ་ནཱ་བྷ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ གོ་པ་ན་སྶ ཙ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན དུ་ཀྑཾ. ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ས་ཧེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ནི ས་ངྑཱ་ར ཀ་མྨཱ་ནི ཝཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ གུ་ཏྟི་སཾ ཝི་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི་ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ དུ་ཀྑ དུ་ཀྑཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ས་ཧེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱ་ནཾ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ བྷཱུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ བྷཱུ་ཏ་སྶ. ‘‘ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏཾ ལོ་བྷཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཨུ་པ་རི་མ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན. ཨ་ཧཾ ཨ་སྨཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟོ མཱ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ. ཏ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ. ‘‘པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ. ‘‘ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ་ན པ་ནཱ’’ཏི ཏ་ཏོ ཝི་པ་རཱི་ཏེ་ན པ་ན. ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏྠེ་ན. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ དྷ་མྨཱ.
ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨི་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨཱ. ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. དུ་ཛྫ་ཧོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ལོ་བྷོ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་རི་ཡ ས་ཙྩཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་ས་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ, དུ་ཀྑ ས་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྟཱ. མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ན་ནྡ་ན་ས་དི་སཾ’’ཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ན་ས་དི་སཾ. ‘‘ཨཱ་དི་པ་བྷ་ཝ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི དུ་ཀྑ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ, པ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ‘‘པ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཙ པ་ཐ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི དུ་ཀྑ དྷ་མྨཱ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏྠ་ཙཱི’’ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི་བྷ་ཝེ. ‘‘ཀ་དཱ་ཙཱི’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀཱ་ལེ་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི་ཀཱ་ལེ. ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཀེ་ས་ཉྩི་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ཀུ་ཏོ་ཙཱི’’ཏི བ་ཧཱུ་སུ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཀུ་ཏོ་ཙི་ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱི’’ཏི ཀེ་ན་ཙི་པ་ཀཱ་རེ་ན.
‘‘པ་རི་ཎཱ་མོ’’ཏི པ་རི་ཎ་མ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་ནཾ’’ཏི ཏེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ངྒཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཾ. པཱ་ལི༹་པཱ་ཋེ. ‘‘ཨཱ་དི་ཏྟཾ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་པི་ཏཾ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ. ‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀེ་ན ཨ་གྒི་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ དྷ་མྨོ ཙ ཧོ་ཏི. སོ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ དུ་ཀྑེ་ན་པི པུ་གྒ་ལཾ བྷུ་སཾ པཱི་ལེ༹་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ནཱ’’ཏི ན སི་ཡཱ. ས་མ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ ས་ནྟི. ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ནྟཱི་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཙཱ’’ཏི ས་ནྟ་ཏི་ཋི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཙ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་དུ་ཀྑཾ’’ཏི སོ་ཀ པ་རི་དེ་ཝ དུ་ཀྑ དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧ དུ་ཀྑཾ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི དྷ་མྨ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ. ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་ན ས་མྤཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤཱ་པ་ཀ པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལེ་སཾ’’ཏི. ས་མྤཱ་པ་ཀ པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ མ་གྒོ ཙ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ.
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཏཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨེ་ཝ. ཨ་ནུ་པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་དཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ཊྛོ’’ཏི ཧ་ནྡ ག་ཎྷཱ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པ་ན་ཊྛོ. ‘‘ཏ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ. ‘‘མུ་ཙྩ་ནཱུ་པཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི དཱ་ན་སཱི་ལ་ནི་ཀྑ་མཱ་དི་ཀ་སྶ མུ་ཙྩ་ནཱུ་པཱ་ཡ་སྶ. ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ནི་སྶ་ར་ཎ ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ས་ངྑཱ་ར དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ. ‘‘ས་མྨོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་དྷ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ བྷཱ་ཝ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛོ’’ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་སོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ. ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱཾ. པ་ར་ཝ་ས་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ. ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒཱ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཛ་ནེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སཾ བྷི་ནྡ་མཱ་ནོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘དུ་ཀྑ་མུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ’’ཏི དུ་ཀྑ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་བོ་དྷཾ. ‘‘ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་ག ནི་རོ་དྷ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ཝི་ག་མ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཝི་རཱ་གོ. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ པ་དཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཧི་ཏ་པ་དཱ་ནི. བྷ་ཡཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་དཱ་ནི. ‘‘དྭཱ་ར་ཚ་ཀྐ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཚ་ཀྐ་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི དྭཱ་ར་ཚ་ཀྐཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ས་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཚ་ཀྐ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ནོ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ, དྭཱ་ར་ཚ་ཀྐ་ཏོ སེ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ ‘‘ཨེ་ཏྠ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ་ན་ཡོ་ཏི.
ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.