༤. ཝཱི་ཐི་ས་ངྒ་ཧ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ

༡༣༦. ཝཱི་ཐི་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘ཏེ་ས་ཉྙེ ཝཱ’’ཏི ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘པུ་བྦཱ པ་ར་ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ’’ཏི ཝཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས སུ་ཁ པུ་ཉྙ་མྷཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་བྦཱ པ་ར་ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ. ‘‘ཨཱ་ར་བྦྷ་གཱ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཡ མུ་དཱི་རི་ཏོ;

པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ, ས་ནྡྷི་ཡཾ དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི.ཏི

ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧོ་ཏི སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི ཝཱ་དེ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ག་ཧི་ཏེ དྭཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ས་ངྒ་ཧ པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧེ་སུ ཨི་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧཾ པ་ཝ་ཀྑཱ་མི, པ་ཙྪཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ས་ངྒ་ཧཾ པ་ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ ས་ངྒ་ཧོ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ས་ངྒ་ཧོ. སོ ཙ ཨུ་པ་རི་གཱ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཚ་ཀྐཱ་ནི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཚ་ཀྐ་མ་ཏྟཱ་ནི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ན ས་ཀ་ལཾ. ཝ་ཏྠུ དྭཱ་རཱ ལ་མྦ་ཎ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘སཱ པ་ནཱ’’ཏི སཱ་ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ན. ‘‘ཀཱ་ཙི སཱི་གྷ་ཏ་མཱ’’ཏི ཀཱ་ཙི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ སཱི་གྷཱ. ‘‘ད་ནྡྷཱ’’ཏི ས་ཎི་ཀཱ, ཙི་རཱ་ཡི་ཀཱ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཨ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཨ་ས་མྤ་ནྣ དོ་སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ’’ཏི ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གཾ. ‘‘དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ’’ཏི དྷཱ་ར་ཎ ཀི་ཙྩ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘མ་ན་ནཾ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ཏྟ ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟཾ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ན་ནཾ’’ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ཏྟཾ པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘སུ་དྡྷོ པ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷོ’’ཏི མ་ནོ་དྭཱ་ར ཝི་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷོ. ན བྷ་ཝ་ངྒ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷོ. སོ ཧི ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན དྭི་དྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཐ་མཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ སུ་མེ་དྷ་ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ལེ བུ་དྡྷ བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཀཱ་ཡ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པ་ཙྪི་མ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏི ཕ་ལི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི དེ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ དེ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་ན. ‘‘པ་སཱ་ད ནི་སྶ་ཡ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ’’ཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་སཱ་ད ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ.

‘‘ཡཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. དྭ་ཏྟི ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨཱ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏྠ་པི. ཝི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ ཨི་དཾ ཨཱ་དི་མྷི མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ པ་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ. ‘‘རཱུ་པཱ རཱུ་པཱ་ནཾ’’ཏི རཱུ་པ དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ. ‘‘ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཐ་མ་ཏ་རཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ’’ཏི ཁ་ཎ་ཀཱ་ལ པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ ‘‘ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱ དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་དི་མྷི ‘ཚ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཚ དྭཱ་རཱ་ནི, ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཚ ཝཱི་ཐི་ཡོ, ཚ དྷཱ་ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི,ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ ཚ་ཀྐེ་སུ ཚ་དྷཱ་ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི པ་ད་མ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཝི་ས་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱ་དི ཝི་ས་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན ཙ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. རཱུ་པཱ རཱུ་པ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྡྷཱ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཙི་ནྟ་ན ཕུ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་ནི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི ཛ་རཱ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀྑ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཀྑ་ཎ་སྶ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་སྶཱ ཝི་ཛྫུ་ཡཱ་ཋི་ཏི ནཱ་མ ཝི་སུཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ པཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཨུ་ད་ཡ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཝ་ཌྜྷ་ན་བྷཱ་གོ, ཝ་ཡ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་བྷཱ་གོ. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་གུ་ཎ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཀཾ་ཙི་ཏྟཾ དི་ཝ་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཝ་ཡ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི པུ་ཙྪཱ. ‘‘ན ཧེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. པ་ཙྩ་ཏྟ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨེ་ཀཱ་ར་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ནཱ’’ཏི མོ་གྒ་ལི པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན. ན་ནུ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ནཱ’’ཏི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ངྑ་ཏ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ས་ཡོ ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ས་ངྑ་ཏ ཝི་ས་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ས་ངྑ་ཏ དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ས་ངྒ་ཧ ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ བུ་དྡྷ་གྷོ་ས་ཏྠེ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎཾ’’ཏི ཁ་ཎ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷེ་དོ. ས་བྦ་དཱ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏ་མ་ཏྠཾ’’ཏི ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ. ‘‘ཨ་ཐ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀོ ཐེ་ར་ཝཱ་དོ. ‘‘ས་ནྟ་ཏི ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཾ’’ཏི ཋི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏི ཋི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཋི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ནཱི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ. ཡཱ་ཝ་ཌྜྷ་ན་སྶ ནི་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨུ་ད་ཡ པ་རི་ཡ་ནྟ མ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ སཱ ཨེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི. ‘‘དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧཱི’’ཏི རཱུ་པ ཛ་རཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་རཱུ་པ ཛ་རཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ དྭི་དྷཱ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ. ཀ་ཐཾ, ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝི་བྷཱ་གཱ ར་ཧ་སྶཱ’’ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ ས་མཱ་ནོ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ན ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དོ. ཨུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཙ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དོ ཡ་ཐཱ ཋི་ཏ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠེ་ན ས་ནྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་གཱ ར་ཧ་སྶ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ སཱ་ས་ནཾ’’ཏི ཝི་ནེ་ཏ་བྦ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ སཱ་ས་ནཾ.

‘‘ཨ་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨ་རཱུ་པཾ’’ཏི ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཎྛཱ་ན ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ནཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་རཱུ་པི ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་རཱུ་པ དྷ་མྨ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ དྷ་མྨ ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ རཱུ་པ དྷ་མྨ་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན་ཝཱ་ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན་ཝཱ་ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཝི་བྷཱ་ཝ ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘གཱ་ཧ་ཀ ག་ཧེ་ཏ་བྦ བྷཱ་ཝ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར ཝཱི་ཐཱི་སུ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཝི་ས་ཡཱི ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ གཱ་ཧ་ཀ ག་ཧེ་ཏ་བྦ བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ. ‘‘ཏཾ ཏཾ ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ནཱ ཀི་ཙྩེ་ཧི ག་ཎྷ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ ཀི་ཙྩཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ནཱ་ནཱ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཙ ནཱ་ནཱ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་ར་མཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, གཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ གཱ་ཧ་ཀ ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྟ་ར་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཁ་ཎ ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཾ. ཀ་སྨཱ, ཙི་ཏྟཱ་ནུ པ་རི་ཝ་ཏྟི དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཱ’’ཏི ནི་པྥ་ནྣ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཱ. ‘‘བྷ་ངྒ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཝ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟཱ. ‘‘རཱུ་པ དྷ་མྨཱ་ནཾ’’ཏི ནི་པྥ་ནྣ རཱུ་པ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ ཝི་དྷཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨུ་པྤཱ་ད ནི་རོ་དྷ ཝི་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཝཱ་དེ’’ཏི ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཝཱ་དེ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡཾ པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏཾ ཊཱི་ཀཱ་ན་ཡཾ’’ཏི ཏཾ སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ དཱི་པ་ཀཾ མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ན་ཡཾ. ཏ་ད་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི ཊཱི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཙ་རི་ཡ་སྶ. ‘‘ཨུ་པ་ཙ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཏཾ ཨེ་ཀ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ཏེ ཙཱ’’ཏི རཱུ་པ དྷ་མྨཱ ཙ. ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་དྡྷཱ. ‘‘སོ’’ཏི ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རོ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ག་ནྡྷ་ར་ས ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ‘‘གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ’’ཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ’’ཏི རཱུ་པ་ས་དྡཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ‘‘ནི་མི་ཏྟ ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་དཱ་སཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ མུ་ཁ་ས་དི་སཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཁ་པྤ་ཊི་བི་མྦཾ ཨཱ་དཱ་སེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ སོ་ཏ་པ་སཱ་དེ ཏཾ ས་དི་ས ནི་མི་ཏྟ ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟི. ན་ཝ་ཏྠུ ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟི. ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ན གྷ་ཊྚེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ. ‘‘ནི་མི་ཏྟུ པ་ཊྛཱ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ནི་མི་ཏྟ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཝེ་ས་ན ཝ་སེ་ན. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ལ་ཉྪ་ཀཱ་ནཾ’’ཏི ལ་ཉྪ་ན་ཀཱ་རཱ་ནཾ. ‘‘ལ་ཉྪ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ’’ཏི ཨ་ཡོ་མ་ཡཾ ལ་ཉྪ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ. སོ ཙ ལ་ཉྪ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ ཨཱ་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. ‘‘ཙ་ཀྑཱ་དི་པྤ་ཐེ’’ཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཏ མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཨཱ་པཱ་ཏ མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཏ མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ན. ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན དྭཱི་སུ, ན ཏཱི་སུ, ན ཙ་ཏཱུ་སཱུ་ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏེ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་ཏི ཙ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཏེ་སཾ པ་སཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི. ‘‘ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ’’ཏི པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་མ་ན ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཙ་ལ་ན་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཾ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ ‘‘ཡོ་གྱ དེ་སཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན ཝ་སེ་ན. ཡུ་ཛྫ་ན་ཉྩ, མ་ནྠ་ན་ཉྩ, ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ, གྷ་ཊྚ་ན་ནྟི ཙ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་མ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ནཱ་ནཱ ཋཱ་ནི་ཡེ་སཱུ’’ཏི ནཱ་ནཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ. ‘‘ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟེ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལེ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟེ པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ་པི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ གྷ་ཊྚེ་ནྟེ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཧེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ ཧ་ད་ཡ ཝ་ཏྠུ ནི་སྶི་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ, ཏ་དཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་དཱ ཙ ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ཧི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཙ་ལ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི. ས་ནྟ་ཏི ནཱ་མ པུ་བྦཱ པ་ར་པྤ་བ་ནྡྷོ. ས་ཎྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏི. ཨི་དྷ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཉྩ་ནི་སྶ་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཧ་ད་ཡ ཝ་ཏྠུ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ ས་ཎྛཱ་ན བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཎྛཱ་ན ཝ་སེ་ནཱ་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ ཙ་ལ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ བྷེ་རི་ས་ཀྑ་རོ་པ་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ རཱུ་པཱ་དི་ནཱ པ་སཱ་དེ གྷ་ཊྚི་ཏེ ཏ་ནྣི་སྶ ཡེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙ་ལི་ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཾ སེ་ས་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཙ་ལ་ནེ་ན ཧ་ད་ཡ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཙ་ལི་ཏེ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ་ལ་ནཱ ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ ཙ་ལ་ན་སྶ. ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝཱ་ཧཾ’’ཏི བྷ་ཝ་ངྒ ས་ནྟ་ཏིཾ. ‘‘ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ’’ཏི ཀ་རོ་ནྟཾ. ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟཾ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝཱ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཾ. ‘‘ཡོ་ནི སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཡོ་ནི སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀུ་ས་ལ ཛ་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཡོ་ནི སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ ཛ་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ནི་ར་ནུ་ས་ཡ ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ ཀྲི་ཡ་ཛ་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏེ་སུ ཙ སོ་མ་ན་སྶ ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཙི་ཏྟ ས་ངྒ་ཧེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ’’ཏི ཀ་མྨ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཀྲི་ཡཱ་མ་ཡ བྱཱ་པཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. བྷ་ཝ་ངྒ ཙ་ལ་ན་མྤི ཨུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ནེ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ཐ་མ བྷ་ཝ་ངྒ ཙ་ལ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ’’ཏི ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ’’ཏི བ་དྷི་ར་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ. ‘‘གཱ་མི་ལློ་པ་མཱ’’ཏི གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ་པ་མཱ. ‘‘ཨ་མྦོ་པ་མཱ’’ཏི ཨ་མྦ་པྥ་ལོ་པ་མཱ. ཨ་ཉྙཱ་པི ཨུ་པ་མཱ ཨ་ཏྠི. མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟོ་པ་མཱ, ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟོ་པ་མཱ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ་པ་མཱ. ཏཱ་ས་བྦཱ་པི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར ཀ་ཐཱ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཡ་ཏྠ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཀ་ཐཾ ཚ ཚ་ཀྐ ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཀྑུ ཝ་ཏྠུ ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, རཱུ་པཱ ར་མྨ་ཎ ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར ཝཱི་ཐི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ ཝཱི་ཐི ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱ ར་མྨ་ཎ ཝ་ཙ་ན་ཉྩཱ,ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཚ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏེ་ཧི ཚ་ཚ་ཀྐེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཾ ཝཱི་ཐི་ཡཾ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. སེ་ས་ཝཱི་ཐཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ད་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ཚ་ཀྐ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན པ་ཉྙཱ་ས པ་རི་མཱ་ཎེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ་ནི་པྥ་ནྣ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས མ་ཏྟེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ཉྩ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཱུ་ན པ་ཉྙཱ་ས མ་ཏྟཱ་ནི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་ནྟི. ཏེ་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱུ་ན པ་ཉྙཱ་ས ཙ་ཀྑུ པ་སཱ་དཱ ཙ ས་ནྟི. ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩཱི’’ཏི ཏེ་སུ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ པ་སཱ་དེ ན གྷ་ཊྚེ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏཾ པ་ན ཀ་ཏ་མ་ནྟི. ཨ་ཏཱི་ཏ བྷ་ཝ་ངྒེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བྷ་ཝ་ངྒ ཙ་ལ་ན་ཀྑ་ཎེ ལ་དྡྷ་གྷ་ཊ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ. ཏཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ བྷཱ་ཝ་ཉྩ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི. སེ་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ’’ཏི. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑུ ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ ཀི་ཙྩ་དྭཱ་ར ཀི་ཙྩཱ་ནཾ སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ‘‘ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡུ་ཀཾ’’ཏི མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀ ཨ་མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡུ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན པ་ཉྙཱ་ས པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ ཙ་ཀྑུ པ་སཱ་དེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཙ་ཀྑཱུ་ནི མོ་གྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. རཱུ་པཱ ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་དྡྷ གྷ་ཊྚ་ནཱ་ན་མྤི ས་ཏཾ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ ཀི་ཙྩ་དྭཱ་ར ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཀ་ཏ་མཱ་ནི མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀཱ་ནི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ན་ཏོ པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་ཏཱི་ཏ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ པུ་རེ ཏེ་ར་ས་སུ བྷ་ཝ་ངྒེ་སུ ཨཱ་དི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས ཙ་ཀྑུ པ་སཱ་དཱ. ཏཱ་ནི མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་སྨཱ, ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཏ་རཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ. ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ན་ཏོ པ་ཙྪི་མཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་ཏཱི་ཏ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙ་ཀྑུ པ་སཱ་དཱ, ཏཱ་ནི ཨ་མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་སྨཱ, ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ན་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས མ་ཏྟཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་ཏོ’’ཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས མ་ཏྟེ་ཧི. ‘‘པུ་རི་མ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀེ་ཧི པུ་རི་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་མ་ནྡཱ་ཡུ་ཀེ་ཧི པ་ཙྪི་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཙ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཋི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷཱ་ནི ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་ར་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ ཀ་ཏ་མཾ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཀི་ཙྩ དྭཱ་ར ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཙ, ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་ར་མཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཙ, ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

‘‘ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཝཱི་ཐི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱ ར་མྨ་ཎ ཝཱི་ཐི་ཡཱ. ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ’’ཏི རཱུ་པཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ‘‘ཝ་ཎྞ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནི་ཀཱ. ‘‘ཝ་ཏྠུ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ’’ཏི ད་བྦ ས་ཎྛཱ་ན་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ‘‘ནཱ་མ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ’’ཏི ནཱ་མ པ་ཉྙ་ཏྟི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ‘‘ཨ་ལཱ་ཏ་ཙ་ཀྐ་སྶ གཱ་ཧི་ཀཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཨེ་ཀོ ཨ་ལཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱ་ཏ་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར ཝཱི་ཐི་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. མ་ནོ་དྭཱ་ར ཝཱི་ཐི་ཡོ པ་ན པུ་རི་མ པུ་རི་མཱ་ཧི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར ཝཱི་ཐཱི་ཧི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏ རཱུ་པཱ་ནི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་དཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘ན་ཏྠི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་པྤཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ. ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཙ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཙ ཀ་མྨ་པ་དཱ་ནི. ཨ་ཝ་སེ་སེ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ‘‘ས་ངྒ་ཧ ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི པོ་རཱ་ཎ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་གྷོ་ས་ཏྠེ་རེ་ན ཀ་ཏཱ ས་བྦཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. སོ ཙ ས་ངྒ་ཧ ཀཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་དྷ པཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧེ་པི. ‘‘ཐེ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཨི་ཙྪ་ཏི ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝཱ ཚ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཛ་ཝ་ན་མྤི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་དྷཱ་ན ཀྲི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི པ་ད་སྶ པ་ར་ཏོ ‘ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་དྷཱ་ན ཀྲི་ཡཱ་པ་དཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀྲི་ཡཱ་པ་དེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་དྡ་ག་ནྠེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པི ཙ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡོ ལ་ཀྑ་ཎེ ཧེ་ཏུ་མྷི ཙ མཱ་ན་ནྟ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛོ་ཏ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘པ་ཀ་ཏི ནི་ཡཱ་མེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ ཝི་སེ་སེ་ས་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝཱ ཚ་ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ’’ཏི ཝཱ་ས་དྡ་ཏྠེ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ ས་མཱ་ས་པ་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཝཱ. ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་དྷ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་པྤ་ཉྩ ཛ་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཨི་ཙྪི ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དྷ པཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་རི་ཏྟཱ ར་མྨ་ཎ ཝཱ་རེ་པི. ཏི་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནི་ཀཱ པ་ཉྩ པ་རི་ཏྟཱ ར་མྨ་ཎ ཝཱི་ཐི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི པ་རི་ཏྟ མ་ཧ་ནྟཱ་ཏི མ་ཧ་ནྟཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པཱི’’ཏི ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་མ་ན ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཀ་ར་ཎ ཝ་སེ་ན་པི. ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ.

༡༣༧. ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘པ་རི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ པཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཨ་པྤ་ཏ་ར་ཀྑ་ཎཱ་པི. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ པཱི’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ དྷ་མྨཱ་པི. ‘‘གྷ་ཊྚ་ནེ་ནཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ གྷ་ཊྚ་ནེ་ན. ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝ་ངྒེ. ‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ནུ བ་ནྡྷ་ཀཾ’’ཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར ཝཱི་ཐི ཨ་ནུ་ག་ཏཾ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་པཱ་ཏཱ ག་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ’’ཏི དི་ཊྛ ས་མྦ་ནྡྷཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘དི་སྭཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏྠ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ. ཏཾ ས་དི་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘པ་ར་སྶ ས་དྡ་ཧ་ནཱ’’ཏི པ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐེ ཝེ་ཏ་ནྟི ས་དྡ་ཧ་ནཱ. ‘‘དི་ཊྛི’’ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཝཱ ལ་དྡྷི ཝཱ. ‘‘ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ’’ཏི སུ་ཊྛུ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ. ‘‘ཁ་ནྟཱི’’ཏི ཁ་མ་ནཾ ས་ཧ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་ག་མ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཁ་ནྟི དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི. ‘‘སེ་སཾ’’ཏི ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨ བ་ལེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ‘‘དེ་ཝ་ཏོ པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཀ་དཱ་ཙི ཀེ་ས་ཉྩི སུ་པི་ན་ནྟེ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏོ པ་སཾ་ཧཱ་ར ཝ་སེ་ནཱ་པི. ཨ་ནུ་བོ་དྷོ ནཱ་མ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྙཱ་ཎ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་སྶ་ཙྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྙཱ་ཎ ཀི་ཙྩཾ. ཨ་ན་ནྟ རཱུ་པ ནི་སྶ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཀ་ཏཱུ པ་ནི་སྶ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་མྤི ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏི. ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ན་ནྟ རཱུ་པ ནི་སྶ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ར་མྤ་ར ཝི་པྥ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ རཱུ་པ ནི་སྶ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ བྷཱ་ཝོ་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀིཾ པཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘སུ་ཊྛུ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྪཱ ཨ་པྤ་མུ་སྶ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སེ་ཝ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རི་མ ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ན་སྶ སོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟ བྷཱ་ཝ ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ནྟ་ནཱ ཀི་ཙྩ་མྤི མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཉྩ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི ནི་མི་ཏྟཾ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཀི་ཉྩི ནི་མི་ཏྟཾ’’ཏི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ནཱ་ནཱ ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ དི་ཊྛཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘ཏེ་ཧི ཙ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཏེ་ཧི ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ‘‘ཙོ་དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ’’ཏི པ་ཡོ་ཛཱི་ཡ་མཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ ཡུ་ཏྟཾ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟེ་སུ. ཏ་ད་བྷི་ནི་ནྣཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ནི་ནྣཱ་ཀཱ་རོ. ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི སུ་དྡྷ་མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཏཱ་ག་མ་ན་ཉྩ བྷ་ཝ་ངྒ ཙ་ལ་ན་ཉྩ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཱ་དི་སེ་ན པ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཡུ་ཏྟ་སྶ ས་ཡ་ཉྩ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟ ཙི་ནྟ་ནཱ ཀི་ཙྩ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཀ་སྨཱ, ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ད བ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ན་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྡི་སྶ་ན་ཏོ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ མ་ནོ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ར་མྨ་ཎེ་པི ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཝཱ་རོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ སུ་པི་ནེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མེ, སུ་ཏཾ ཝི་ཡ མེ་ཏི ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི སུ་པི་ན་ནྟེ མ་ནོ་དྭཱ་རེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱ་རོ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མེ, སུ་ཏཾ ཝི་ཡ མེ ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ པ་ན པ་ཉྩ དྭཱ་རེ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སོ་པི ཨི་དྷ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཡེ་ཝཱ’’ཏི སོ་པི ཝཱ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘བྷ་ཝ་ངྒེ ཙ་ལི་ཏེ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཝཱ་རཱ་ནཾ’’ཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ཝ་ངྒ ཙ་ལ་ན་མ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ནཾ མོ་གྷ་ཝཱ་རཱ་ནཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི པ་མཱ་ཎཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཨི་མ་སྨིཾ་ཝཱ་རེ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱི་ཐི ས་ངྒ་ཧེ སོ ཝཱ་རོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཙེ. ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ, ཚ་དྷཱ ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཚ་ཀྐེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ས་ཡེ ཙ ཨཱ་པཱ་ཏཱ་ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཀ་ཝཱ་རེ. ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ ཝཱ་རོ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རོ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན ཝཱ་རོ མོ་གྷ་ཝཱ་རོ. ཏེ་སུ པ་ན ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ་ཝཱ་རོ ཝ་ཏྠུ་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཧི ས་ཎྛཱ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ནཱ་མཾ’’ཏི ནཱ་མ པ་ཉྙ་ཏྟི. ན ཙ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏེ་སུ དི་ཊྛ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཝཱ་རེ་སུ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ བྷ་ཝ་ངྒ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀོ ཝཱ་རོ, དྭེ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་ཏེ ཨེ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏ བྷ་ཝ་ངྒ བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ ཝཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ ཝ་སེ་ན. ཀ་པྤེ་ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟི, ཝི་ད་ཧ་ནྟི ཝཱ. ‘‘ཁ་ཎ ཝ་སེ་ན བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི ཡ་ཐཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱ ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཀ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བ་ལ་ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཏཾ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. མ་ཧ་ནྟཱ ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ན དྭི ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ན ཏ་ཐཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཁ་ཎ ཝ་སེ་ན བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཀ་སྨཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་དཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ.

‘‘ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ. ‘‘ཝཱི་ཐཱི’’ཏི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་པྤ་བ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཙ སཱ ཝཱི་ཐི ཙཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན ཙི་ཏྟཾ. ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏཾ ཏཾ ཛ་ཝ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ཀི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀི་ཉྩེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནེ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ. ‘‘ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ’’ཏི པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི བྷི་ནྣ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ བྷི་ནྣ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་དྡྷ་མྤི ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ’’ཏི ཨ་དྡྷཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ‘‘ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ’’ཏི ས་ནྟ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ནྡ་མ་ཏེ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཁ་ཎ ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ, ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྷི ས་བྦཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

༡༣༨. ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་རེ. ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ ཛ་ཝ་ནཾ’’ཏི ཀ་མྨ་པ་དཾ. ‘‘ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎཾ’’ཏི ཀ་ཏྟུ་པ་དཾ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ ས་མ་ཏཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏཱ་དཱི་ཧི. ‘‘པ་རི་ཏོ’’ཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ. ‘‘ཨུ་པེ་ཙྩཱ’’ཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ཨ་པྤ་ནཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར ཛ་ཝ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཨ་ཙི་རཾ ཀཱ་ལཾ’’ཏི ཨ་ཙི་རེ་ཀཱ་ལེ. པ་རི་ཏྟ ཛཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛཱ་ཏི. ‘‘གོ་ཏྟཾ’’ཏི ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟུ པ་དཾ. ‘‘ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལེ་ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་མ་དྡཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཚི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ ད་སྶ་ནཾ. ཡཱ་ཝ ཏཾ གོ་ཏྟཾ ཚེ་དཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི, མ་དྡཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. གོ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་མཾ’’ཏི པ་ཉྩ་མེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ. ‘‘ཏ་དཱ་ཧི ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཛ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནཱ་མ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ པ་ར་མོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ མུ་དྡྷ་པ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་མ་ཝཱ་རེ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘དུ་ཏཱི་ཡེ་ནཱ’’ཏི དུ་ཏཱི་ཡེ་ན ཨེ་ཝ ས་དྡེ་ན. ‘‘དུ་ཏཱི་ཡཾ’’ཏི དུ་ཏཱི་ཡེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ. ཏ་དཱ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ པ་ཐ་མ་ཛ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཱ སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཝ ས་དྡ དྭ་ཡེ ནེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ. མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པ་ཉྩ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཚ་ཊྛཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, ས་ཏྟ་མཾ ཕ་ལ་ནྟི. ‘‘ཨི་ཏ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུ’’ཏི ཝི་ན་ཡ་ཊྛ ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ. ‘‘པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཉྩ་མཾ གོ་ཏྲ བྷུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ་སྨིཾ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ནི་རུ་དྡྷེ་ཏི པ་དཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ’’ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར ས་དྡ་སྶ ཙ ནི་ཙྩཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏ་མེ་ཝ་པ་དཾ ཝི་བྷ་ཏྟི པ་རི་ཎཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་དྡྷ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་དྡྷ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཝ་སི་བྷཱུ་ཏཱ་པཱི’’ཏི ཝ་སི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ས་མཱ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ལོ་ཀི་ཡ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ན ས་ཏྟ་མ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ པཱ་ཋེ ‘‘བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི གོ་ཏྲ་བྷུ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མ་བྷཱུ་མི ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱུ་མི ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱུ་མི ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར ལ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཕ་ལ་ཛ་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ་ཧི པུ་རི་མཱ་ནི ཨ་ནུ་ལོ་མ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ས་ངྑཱ་རཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཕ་ལ་ཛ་ཝ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ ལེ་ཌྜུ་པ་མཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ན ཁོ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ན་དྡྷ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཾ ན་ཁ མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་དྡྷ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་སཱ་རཱ. ཨ་སཱ་ར་ཏྟཱ ཨེ་ཝ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ རུ་ཧ་ནྟི. སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. སཱ་ར་ཝ་ནྟཱ པ་ན སཱ་རེ་ན ས་ཧ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ན་རུ་ཧ་ནྟི. སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ ནཱ པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་སྶ་ཛཱི་ཝི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་ཏི་ཏ་ཛ་ཝ་ནེ་སཱུ’’ཏི པ་ཉྩ་མ ཚ་ཊྛ ས་ཏྟ་མ ཛ་ཝ་ནེ་སུ. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘སུ་པ་ཀྐ་སཱ་ལི་བྷ་ཏྟ ས་དི་སཱ་ནཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཱ་ནི སུ་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ མུ་དུ་ཏ་རཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཱ་ནི ཨ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ནི. ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ་པི པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ནཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘དུ་ཝི་དྷ་སྶ ནི་ཡ་མ་སྶཱ’’ཏི ཛ་ཝ་ན་ནི་ཡ་མ་སྶ ཙ ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མ་སྶ ཙ. ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡ བྷཱ་ཝི་ནོ’’ཏི ས་ཏྟ་མ ཛ་ཝ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་པཱ་ཀ ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཙུ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ བྷ་ཝི་སྶ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ མ་ཏྟ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦ རཱུ་པ་ནྟི ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ‘‘ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ’’ཏི ཨཱ་དཱི་སུ. བྷི་ནྣཱ ཨ་ས་དི་སཱ ཝེ་ད་ནཱ ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི བྷི་ནྣ་ཝེ་ད་ནཱ་ནི. ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ’’ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི པ་ཀྑཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ནྣཱ ཝེ་ད་ནཱ ཡེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ཀྲི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཝཱི་ཐི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ་སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.

༡༣༩. ‘‘ས་བྦ་ཐཱ པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ལོ་ཀེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀེ ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ཧི མ་ནྡྷཱ་ཏུ རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏེ་ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ནྟ ཝཱ་སཱི་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ཧི ཙ ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏེ་ཧི ཙ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ’’ཏི ཀ་ཏྟུ་པ་དཾ. ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ’’ཏི ཀ་མྨ་པ་དཾ. ‘‘ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ. ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩཱི’’ཏི ཀ་སྨིཾ་ཙི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་པྥེ. ‘‘ཏེ་ན ཝཱ’’ཏི ཏེ་ན ཝཱ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.

‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནི་ཡ་མོ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨཱ་དཱ་སེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་དཱ་སེ མུ་ཁ ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཙ་ལ་ན ཙ་ཝ་ནཱ་དི་ཡོ་གོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་གོ ཙ ཡ་ཐཱ་མུ་ཁ་མེ་ཝ སི་དྡྷོ. ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཱ ཡོ་གོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ སི་དྡྷོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡོ་གོ’’ཏི ནཱ་ནཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡོ་གོ. ‘‘ཀ་པྤེ་ཏྭཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ‘‘པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝེ་ད་ནཱ ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

‘‘ཨ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱི’’ཏི པ་ཊྛཱ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི. ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ན་ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ ས་ནྟཱི་ར་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཀ་ཏི ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. པཱ་ལི༹་པཱ་ཋེ. བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཡེ་ནཱ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ‘‘མ་ནཱ་པཾ’’ཏི མ་ནོ་ར་མྨཾ. ‘‘ཨ་མ་ནཱ་པཾ’’ཏི ཨ་མ་ནོ་ར་མྨཾ. ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ་ནྟི ས་ཙེ ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ’’ཏི ཨ་མ་ནཱ་པེ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ ས་ཉྙཱི’’ཏི མ་ནཱ་པ་ས་ཉྙཱི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་པཱ་ཋེ. ‘‘སུ་མ་ནོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ. ‘‘དུ་མྨ་ནོ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶི་ཏོ. པཱ་ལི༹་པཱ་ཋེ. ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཝཱ ཕ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་ཝེ་རོ་ཧོ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཕ་ར་ཏི. ‘‘དྷཱ་ཏུ་སོ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ མ མ ཀཱ་ཡོ་པི ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ ས་མུ་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་པི དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་ཙྪ སུ་ཉྙ ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ་པཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷཱ་ཏུ སོ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི ཨ་སུ་བྷ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་སུ་བྷ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. དེ་ཝ་ནཱ་ཊ་ཀཱ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ ནཱ་མ. ཀུ་ཐི་ཏཱ་ནི ཀུ་ཊྛཱ་ནི ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ཀུ་ཐི་ཏ ཀུ་ཊྛཱ་ནི. ‘‘ས་རཱི་རཱ་ནཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་ངྒཱ་ནི. ཀུ་ཐི་ཏ ཀུ་ཊྛཱ་ནི ས་རཱི་རཱ་ནི ཡ་སྶ སོ ཀུ་ཐི་ཏ་ཀུ་ཊྛ་ས་རཱི་རོ. ‘‘ཀུ་ཐི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་ར་ཎཱ་ནི. ཝེ་ད་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨི་ཏི ཨ་པ་རེ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ནི་སཾ་ས ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ’’ཏི ཝི་སུ་དྡྷི མ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ‘‘བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ ད་སྶ་ནེ་ན. ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི མ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཏྟཱ་མྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི ད་སྶ་ནེ་ན. ‘‘ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལི་ཀ་པེ་ཏ་རཱུ་པེ’’ཏི ནི་མྨཾ ས་ལོ་ཧི་ཏེ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་པེ་ཏ་ས་རཱི་རེ. ‘‘ཀུ་ཊྛི་ནོ’’ཏི ཀུ་ཊྛ་ས་རཱི་ར་སྶ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ’’ཏི དྷ་མྨ་པ་ད ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨ་ཏི ཨི་ཊྛེ དེ་ཝ་ཙྪ་ར ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀེ. ཨ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛེ ཀུ་ཐི་ཏ་ཀུ་ཊྛ་ས་རཱི་རཱ་དི་ཀེ. ‘‘ཝ་ཏྠུ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན བྷཱུ་ཏོ. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ’’ཏི ཀ་ཏྟུ ཨ་ཏྠེ་སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པཱི’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ་པི. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ཏེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་ནཾ. ‘‘ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛེ་སུ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ག་ཧ་ཎ་མྤི ཝི་པ་ལླཱ་ས ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ, དེ་ཝ་ཙྪ་ར ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི ཨི་ཊྛ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་པ་ལླཱ་ས ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་གཱ་ར་ཝེ་ན’’ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས་ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ་པི. ‘‘དྷ་མྨ ཙ་ཀྑུ་ར་ཧི་ཏཱ’’ཏི དྷ་མྨ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྙཱ་ཎ ཙ་ཀྑུ ར་ཧི་ཏཱ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨ ཙ་ཀྑུ ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ. གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ‘‘རཱུ་པཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ ན་པྤ་ཝེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་དྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ་ན་ཡོ. ན་པྤ་ཝེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི ཙ ན ཙ་ལ་ནྟི, ན ཀ་མྤ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀྲི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི སོ་མ་ན་སྶུ པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ སི་ཡུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋེ. ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ’’ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙཱི’’ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ པཱ་ལི༹་ཡཾ. ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཏ་སྨིཾ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཀྲི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནུ བ་ནྡྷ་ཀེ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཏི. ཨེ་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཉྩ ནཱ་མ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་དཱི་སོ་ཏོ པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མི་ནཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་ཝི་པྥཱ་རི་ཀཾ ཨེ་ཝ་ཛ་ཝ་ནཾ’’ཏི ཀི་ལེ་ས དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་ལླཱ་ས དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཁ་ཎ་མ་ཏྟེ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝི་ཝི་དྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ཕ་ར་ཎ་ཝེ་ག་ས་ཧི་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ ཛ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ. ན པ་ན ཀྲི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཚ་ལ༹་ངྒུ པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི-ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཚ དྭཱ་རི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཚ་ལ༹་ངྒ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝུ་ཏྟི. ས་ནྟཱ ཝུ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ནྟ ཝུ་ཏྟི. ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཡ་དི ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏཾ’’ཏི ཀྲི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཾ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་རཾ. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི ཝ་སེ་ན. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཐེ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རེ་ན. ས་བྦཱ་ནི ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནི ཙ. ‘‘ས་མུ་དཱ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ. ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ ས་མྦྷ་ཝོ. ཨ་ཐ་ཝཱ, ས་མྦྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ཏྠེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ་སཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཡེ་སཾ’’ཏི ཡེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ནྟཱི་ར་ཎ དྭ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི. ‘‘ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཏི, ཀ་སྨཱ ཐེ་རེ་ན ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ པ་ན ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡེ་བྷཱུ་ཡྻ ནི་ཡ་མ་སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན པ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ ས་ནྟཱི་ར་ཎ དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ བྷ་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཐ་སྶ ཡ་དཱ སོ་མ་ན་སྶ ས་ཧ་ག་ཏ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ པ་ཝ་ཏྟེ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་མཱ་དེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཎཱི་ཏ དྷ་མྨོ མེ ན་ཊྛོ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི ཝ་སེ་ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི དོ་མ་ན་སྶཾ, དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་སི་དྡྷཾ. མ་ཧ་གྒ་ཏ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཛ་ཝ་ནེ ཛ་ཝི་ཏེ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་སི་དྡྷ་ནྟི. ཀུ་ས་ལ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ དྷཱ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀི་མ་སྶཱ ར་མྨ་ཎ་ནྟི. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཏྟ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨཱ་པཱ་ཏ་མཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ-ཏི. ཨེ་ཝཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ ཛ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ ས་ནྟཱི་ར་ཎ དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ བྷ་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཏཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ བྷ་ཝ་ངྒཾ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘དོ་མ་ན་སྶ ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ པཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཧ་ག་ཏ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ པཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ བྷ་ཝ་ངྒེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ནེ་ཝ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཀ་སྨཱ, ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མ་ཧ་ནྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝཱ་རོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ན ཙ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཀ་སྨཱ, མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ་བྷཱུ ཏ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་ཧ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་ཏི ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀཾ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ ཝི་པཱ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་སྶེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ན ཙ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ཚ་སུ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶེ་ཝ. ནེ་ཝ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཀ་སྨཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་ཏྟེ་པི ཨ་ཏི་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟེ་པི ས་ཏི སོ་མ་ན་སྶ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་ཧ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་ཧ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་ཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ཧ་གྒ་ཏ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཙ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཀ་སྨཱ, ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་ཧ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ས་བྦ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ས་བྦེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘པ་ཐ་མ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཧ. སུ་ཏྟ་ནྟ པཱ་ཋེ. ‘‘ཏ་ཛྫོ’’ཏི ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ཏོ. ‘‘ཏ་ཛྫོ’’ཏི ཝཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶཱ’’ཏི ཙ་ཀྑུ དྭཱ་རི་ཀ ཝི་ཉྙཱ་ཎ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ. ‘‘ཡ་ཏོ’’ཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཡ་ཐཱ པ་ན ནི་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏི བྷི་ནྣཱ ར་མྨ་ཎ་ཉྩ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ་པི ན་ཏྠི དོ་སོ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ན་ཏྠི. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ‘‘ས་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ས་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ནྟི པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་ཏ་རེ ས་ཉྩཱ’’ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ཉྩ. ཀཱ་ནི ཙི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི་པི ས་མཱ་ནཱ་ནི. ཡ་དི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱུ པ་ནི་སྶ ཡ་སྶ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ དྭཱ་རི་ཀ ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི རཱུ་པ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཙ་ཀྑུ ཝ་ཏྠུ སོ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ རཱུ་པ བྲ་ཧྨ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྑུ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི རཱུ་པ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི་ཡེ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་བ་ལེ་ཝཱ’’ཏི ཀཱ་མ་ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ་ས་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ ཝི་པཱ་ཀ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ’’ཏི པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤཱ་ད ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ‘‘ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ‘ཨ་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཛ་ན་ཀ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ཏོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི.

༡༤༠. ཛ་ཝ་ན ནི་ཡ་མེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ས་ཙེ པ་ན བ་ལ་ཝཱ ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཏཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀྲི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷ་ཝ་ངྒེ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཛ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན པ་ཐ་མ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀུ་ས་ལ ཙི་ཏྟཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཛ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝཱ་རཾ དེ་ཏཱི་ཏི. ‘‘མུ་དུ་ཏ་ར བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཝཱ ས་མྤ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་ཏི་མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཀེ་ན་ཙི་ཨུ་པ་དྡུ་ཏ བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི བཱ་ལ༹ྷ་གེ་ལ་ཉྙ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏ བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏོ ཝེ་གོ ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏ ཝེ་གཱ་ནི. ‘‘ཨ་ས་ཡ྄ཧ རཱུ་པེ་ཧཱི’’ཏི དུ་ཀྑ་མ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ན ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི མ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷཱི’’ཏི ཝི་སུ་དྡྷི མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ‘‘ཡ་མ་ཀ་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ’’ཏི ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ ཀ་མྨཾ. ‘‘དྭེ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཨུ་པེ་ཀྑེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི.

‘‘ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སི་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སི་དྡྷ་སྶ. ཨི་དྡྷི ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘སི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི སི་ཛ྄ཛྷ ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་པྥ་ལཱ. མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ཨི་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨཱ. ‘‘མ་ནྡ་སྶཱ’’ཏི མ་ནྡ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ‘‘ཏི་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཏཱི་ཎི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ‘‘པ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶཱ’’ཏི པ་ཐ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཐ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡུ་ག་ན་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ས་ནྣེ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ཀ་ཏ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཕ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཛ་ཝ་ན་ནི་ཡ་མོ་ནི་ཊྛི་ཏོ.

༡༤༡. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཛཱ་ཏི དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པཱི’’ཏི དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི. བྷུ་སོ་ཛྷཱ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཝཱ་རེ་ནྟི ནཱི་ཝཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནི. ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཏེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ་ཛྷཱ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི དུ་གྒ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ’’ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ སུ་ག་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ.

‘‘ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. དུ་གྒ་ཏི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ. ‘‘མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒེ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཝ་ངྒཾ. ‘‘ཝུ་ཙྩ་ཏེ’’ཏི ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ. ‘‘ས་བྦ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སོ་ལ༹་ས་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀུ་ས་ལ ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤཱ་ད་ཊྛ ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཨ་ཉྙཱ་སུ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་རཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཡོ་ག་སཱ དྷ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཡོ་གེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཧི ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ཝཱ ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཡོ་གེ ཀ་ཏེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཙེ་ཝ ཧཱ་ཡ་ནྟི ཙ. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ’’ཏི དུ་གྒ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ སུ་ག་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ. ‘‘ཨ་པ་རེ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་པ་རེ ཝཱ་དོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘ཨ་པ་རེ་པ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ་པཱི’ཏི ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཏེ་སཾ་མ་ཏཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན ཙ ཨི་དྷ་པི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཏཾ པ་ན ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ དྭཱ་ད་ས ཀ་མ་གྒོ་པཱི’ཏི ཙ, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ད་ས་ཀ་མ་གྒོ་པཱི’ཏི ཙ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི སོ་ལ༹་ས་སུ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས ཀ་མ་གྒོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པུ་ན སེ་སེ་སུ དྭཱ་ད་ས ཝི་པཱ་ཀེ་སུ་པི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ དྭེ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི, ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ དྭེ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར ཝཱ་དེ ད་ས་ཀ་མ་གྒོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན དྭི ཧེ་ཏུ་ཀོ་པི པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཚ་ནྡེ་ན ཝཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟི དྷ་མྨཾ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤཱ་ནི ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ, སུ་ཎེ་ཡྻ, དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཝཱ་ཙེ་ཡྻ, ཙི་ནྟེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཛ་ཝ་ནཾ བ་ཧུ་ལཾ ས་མུ་དཱ ཙ་རེ་ཡྻ. ཏ་དཱ ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨེ་ན ཛ་ཝ་ནཱ་ནུ རཱུ་པཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པི་ཧི. ལ. ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར དེ་ཝེ་སུ ཙ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏེ པ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ, ན་ཝ་ཝི་དྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏེ་སཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝོ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘སི་ཀྑ་ན དྷ་མྨ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཏཱི་ཧི སི་ཀྑཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.‘‘ཧེ་ཊྛི་མཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཧེ་ཊྛི་མ ཕ་ལཱ་ན་ཉྩ. ཡཱ་ནི་ཡཱ་ནི་ས་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ. ‘‘ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ’’ཏི ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ‘‘པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ སི་ཀྑཱ ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ’’ཏི སི་ཀྑཱ ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཀི་ལེ་ས དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སུ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ནེ་སུ སི་ཀྑཱ ཀི་ཙྩཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ སི་ཀྑཱ ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. སུ་ཊྛུ བྷ་བྦོ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ. ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན པ་ད་མེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་མྦྷ་ཝཾ’’ཏི.

༡༤༢. ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཝ. ‘‘ཏཾ ཏཾ པ་སཱ་ད་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ’’ཏི ཏེ་ན་ཏེ་ན པ་སཱ་དེ་ན ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཏཾ ཏཾ དྭཱ་རི་ཀཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི. དྭེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི. ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཝ་ཏྟེ, ནོ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ. སོ་ཙ ཁོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ཨ་ནི་ཊྛ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ པ་ན ཨ་ནི་ཊྛཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པཱི་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ རཱུ་པ་ལོ་ཀེ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཏཾ ཏཾ བྷཱུ་མི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ’’ཏི ཏི་སྶཾ ཏི་སྶཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.

ཝཱི་ཐི་ས་ངྒ་ཧ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.