༣. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ

༡༢༩. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྒ་ཧེ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ. ‘‘ཏེ་པ་ཉྙཱ་སཱ’’ཏི ཏེ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝི་དྷཱ. ‘‘བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ. ཡོ ལ་ཀྑ་ཎ ར་སཱ་དཱི་སུ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་ས པ་དཾ. ཨེ་ཏེ་ན ‘ཝེ་ད་ནཱ བྷེ་དེ་ན ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝེ་ད་ནཱ བྷེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི, ཀ་ཐཾ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ བྷེ་དེ་ན ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏེ་སཾ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ, ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧོ ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ ཧེ་ཏུ་ཏོ. ལ. ལ་མྦ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་རི ཝེ་ད་ནཱ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ངྒ་ཧོ. ལ. ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་ངྒ་ཧོ ཝ་ཏྠུ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཝེ་ད་ནཱ བྷེ་ད་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ ནི་ཡྻ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནཱི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་ཡྻ་ཏེ’’ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཏེ་སཾ ‘‘ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ ནི་ཡྻ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྭཱི་ཧི ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཨེ་ཝ ཨ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧོ ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ན. ཙི་ཏྟེ་ན ནཱི་ཏེ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཝི་སུཾ ནེ་ཏ་བྦ ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟེ པ་ན སི་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༣༠. ཝེ་ད་ནཱ ས་ངྒ་ཧེ. ཝེ་ད་ནཱ བྷེ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནི་སྶ་ཡ དྷ་མྨ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ‘‘ཏེ’’ཏི ཏེ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘སཱ་ཏ་ཏོ’’ཏི སུ་ཁཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ‘‘ཨ་སྶཱ་ཏ་ཏོ’’ཏི དུ་ཀྑཱ ཀཱ་ར་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙོ་པ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘དྭེ’’ཏི དྭེ ཝེ་ད་ནཱ་ཡོ. ཨུ་པེ་ཀྑཾ སུ་ཁེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དྭེ ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་ནྟ་སྨིཾ ཨེ་སཱ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཁེ’’ཏི ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ སུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ བྷེ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝེ་ད་ནཱ སཾ་ཡུ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནྟི ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ‘‘ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨིཾ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨིཾ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྑཱ་ར དུ་ཀྑ་ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡ མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏ་ཉྩ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨིཾ་ཏི པཱ་ལི༹. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, དོ་མ་ན་སྶ ས་ཧ་ག་ཏཾ, སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, དུ་ཀྑ ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡི་ཀ སུ་ཁ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀ སུ་ཁ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་སྶ་ར་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན བྷེ་དེ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཀཾ སུ་ཁ ཝེ་ད་ནཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ་ན་ཡོ. ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་པཱི’’ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི དྷ་མྨཱ. ཙ་ཀྑཱ་དི པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ སོ་ཏ གྷཱ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡཱ. ཏེ་སུ ནི་སྶི་ཏཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ. ‘‘ས་བྦྷཱ་ཝཱ’’ཏི ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ ར་ས་ཏྟཱ’’ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ དོ་མ་ན་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.

༡༣༡. ཧེ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ’’ཏི སུ་ཊྛུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཧེ་ཏུ ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་མེ་པི དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་མེ་པི ཚ ཧེ་ཏུ དྷ་མྨཱ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ, སཱ་དྷེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པ་རེ པ་ནཱ’’ཏི པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛ ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར ཝཱ་དོ. ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ’’ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཡེ་ས’’ནྟི མོ་ཧ་མཱུ་ལ ཙི་ཏྟ དྭ་ཡེ མོ་ཧོ ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད རཱུ་པ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཙ. ‘‘ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་སྶ མོ་ཧ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ བྷཱ་ཝོ, ཨི་ཏ་རེ ས་ཉྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ བྷཱ་ཝོ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, སོ མོ་ཧོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཡྻ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད རཱུ་པ ནི་བྦཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ ཀོ་ཙི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ བྷཱ་ཝོ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ན ཙ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཐེ་ར་ཝཱ་དོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ. སོ་ཙ མོ་ཧོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་རཱུ་པ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཡ་ཐཱ ཏེ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ན ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ ན ཧོ་ནྟི, ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་དི བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ་ཧི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ སོ ཐེ་ར་ཝཱ་དོ ན ཡུ་ཏྟོ ཡེ་ཝཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་སྨིཾ ཐེ་ར་ཝཱ་དེ ཨེ་ཏྟ་ཀོ དོ་སོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙོ་པི དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙེ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ཧེ་ཏུ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡེ ཀུ་ས་ལ ཧེ་ཏུ་ཏོ ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ ཧེ་ཏུ་ཏོ ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ན ཙ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ ཝཱ་དོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པུ་ན ཏཾ ཐེ་ར་ཝཱ་དཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཙ་ཏུ་སྶ་ཙྩ དྷ་མྨེ་སུ. མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར ཀི་རི་ཡཱ. དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ ནཱ་མ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ. ‘‘ཨ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཀྑ་མ་ནཾ, ཨ་རོ་ཙ་ནཾ, ཨ་མ་ནཱ་པོ. པཱ་པ དྷ་མྨ པཱ་པཱ ར་མྨ་ཎ ཝི་རོ་དྷོ ནཱ་མ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ་ཧི ས་ཏྟ་ཝི་དྷ མེ་ཐུ་ན དྷ་མྨཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ དྷ་མྨེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ར་མྨ་ཎེ ཧི ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་རོ་དྷོ, ཛེ་གུ་ཙྪོ པ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ ཨ་ཀུ་ས་ལ ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མོ་ཧ་མཱུ་ལ ཙི་ཏྟ དྭ་ཡེ མོ་ཧོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཏ་ཏྠ དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད རཱུ་པ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ་ཙ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྐ་ར ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ’’ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སི་དྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ-ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ. ལ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི-ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏ་ཏྠ དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦོ་པི མོ་ཧོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ བྷཱ་ཝེ་ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཀྑ་ནྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ མོ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘མུ་ཡ྄ཧ་ན ནི་སྶ་ནྡཱ་ནི ཨེ་ཝཱ’’ཏི མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ནི་སྶ་ནྡ་པྥ་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ སོ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ སོ ཨེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ས་ཧེ་ཝ སི་དྡྷོ’’ཏི ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པ་ཧཱི་ནེ ཀི་རི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ལོ་བྷ དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཧེ་ཏུ ཀི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱ་ནི པ་ན ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཛྫ་ན དུ་སྶ་ནཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡཱ་ནི ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ནི་སྶ་ནྡཱ་ནི. ‘‘དི་ཊྛི མཱ་ནཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི དི་ཊྛི མཱ་ན ཨི་སྶཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ནི. ཨ་ར་ཛྫ་ན ཨ་དུ་སྶ་ན ཨ་མུ་ཡ྄ཧ་ནཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡཱ་ནི ཨ་ར་ཛྫ་ནཱ་དི ནི་སྶ་ནྡཱ་ནི. ‘‘ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ས་དྡྷཱ ས་ཏི ཧི་རི ཨོ་ཏྟ་པྤཱ་དཱི་ནི. ‘‘ཧེ་ཏུ་མུ་ཁེ་ན་པཱི’’ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད རཱུ་པ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ སི་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ ཝི་པཱ་ཀ ཀྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ སི་དྡྷོ་ཏི་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཧེ་ཏུ ཀི་ཙྩེ་ན སི་དྡྷོ་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་བྷཱ་ཝ ནི་པཱ་ཋེ. ‘‘མ་གྒི་ཏ་བྦོ’’ཏི ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི བྷཱ་ཝོ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཧེ་ཏུ་པྤ་ཊི བ་དྡྷོ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི བ་དྡྷོ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི བ་དྡྷོ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ. ‘‘སོ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ’’ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད རཱུ་པ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ‘ཡཱ་ནི ཙ ལ་དྡྷ་ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཱི’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨ་རཱུ་པ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ན རཱུ་པ དྷ་མྨེ་སུ ཕ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏེ རཱུ་པ དྷ་མྨཱ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ‘‘ཏཾ པ་ན ཏེ་སཾ’’ཏི ཏེ་སཾ ཧཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཾ. ‘‘ཡོ་ནི་ཡོ’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ ཛཱ་ཏི་ཡོ. ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ནཱ་ཏི ས་བྦཾ’’ཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ནི་ར་ནུ་ས་ཡ ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཊི བ་དྡྷོ, ཀ་མྨ་པྤ་ཊི བ་དྡྷོ, ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི བ་དྡྷོ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨི་དཾ ས་བྦཾ. ‘‘ཝུ་ཏྟ པ་ཀྑེ་པ་ཏ་ཏི ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༡༣༢. ཀི་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧེ. ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཀ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ. ཙུ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དི་པྤ་ཊི ས་ནྡྷཱ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ན ཝ་སེ་ན. བྷ་ཝ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཏཾ ཀ་མྨཾ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཡ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་དྷཱ་ན པ་ཙྩ་ཡ ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་པ་དེ ཨ་ངྒ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ནྟི ཨེ་ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཀོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀོ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀོ. ‘‘ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ’’ཏི ཝི-ཨ་ཝ-ཋ་པ་ནཾ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན པ་རི་ཀ་མྨ ཙི་ཏྟ་ཏོ’’ཏི མ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཏ་སྶཾ ཝཱི་ཐི་ཡཾ ‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, གོ་ཏྲ་བྷཱུ,ཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨི་དྷ པ་རི་ཀ་མྨ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏཱ་ནཱི’’ཏི མ་གྒཱ བྷི་ཉྙཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི པཱ་ཋེ. ‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ས་ཀ་ལ དི་ཝ་སཾ ཝཱ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན ཝ་སེ་ན དཱི་གྷཾ ཀཱ་ལཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ་ཋཱ་ནཾ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀི་ཙྩ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཀཱ་ལོ་ཧི ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀོ པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཨི་མཾ ཨཱ་ས་ངྐཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏ་ར་ཐཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀི་ཙྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་དེ ག་ཧི་ཏེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟཾ་པཱི’’ཏི ཀ་དཱ་ཙི ས་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟཾ་པི. ‘‘ཏཾ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ. ‘‘ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན བྷཱ་ཝ ར་ཧི་ཏཾ པཱི’’ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན གུ་ཎ ར་ཧི་ཏ་མྤི. ཏ་ཉྷི ཨཱ་སེ་ཝ་ན པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཡོ་པི ན ཧོ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་མྤི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པ་རི་ཀ་མྨ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཕ་ལ་ཛ་ཝ་ནེ་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ་སུ་བོ་དྷ་མེ་ཝ.

༡༣༣. དྭཱ་ར་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘ཨཱ་དཱ་ས་པ་ཊྚ་མ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་དཱ་ས་པ་ཊྚེ་ན པ་ཀ་ཏོ. ‘‘དྭེ ཨེ་ཝཱ’’ཏི དྭེ ཨེ་ཝ དྭཱ་རཱ་ནི. ‘‘དྭཱ་ར ས་དི་ས་ཏྟཱ’’ཏི ན་ག་ར དྭཱ་ར ས་དི་ས་ཏྟཱ. ‘‘ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ ཝི་སེ་ས སི་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ ཝི་སེ་སེ་ན ཙ སི་དྡྷོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟི. ‘‘ཡ་མྷཱི’’ཏི ཡ་སྨིཾ ཙ་ཀྑུ་མྷི. ཏ་དེ་ཝ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ’’ཏི རཱུ་པ ནི་མི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ. ‘‘ཝི་ས་ཡ ཝི་ས་ཡཱི བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ མ་ཎྜེ ཨཱ་པཱ་ཏཱ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡཱི བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘མུ་ཁ་པྤ་ཐ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི མུ་ཁ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ར ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ སཱ་དྷ་ན་ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ སཱ་དྷ་ན ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཐ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘རཱུ་པཱ་ནཾ’’ཏི རཱུ་པ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ དྭཱ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ དྭཱ་རཾ ཙ་ཀྑུ དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧེ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་བྦཾ ཨེ་ཀཱུ་ན ན་ཝུ་ཏི་ཝི་དྷཾ ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ་མ་ནོ མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི དྭཱ་ར་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ཛ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ. ‘‘ཨི་དྷ ཙཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ངྒ་ཧ་ག་ནྠེ ཙ. ཡ་ཉྩ སཱ་དྷ་ཀ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ. ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ’’ཏི ཏ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཝ ཏཾ སཱ་དྷ་ཀ ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘མ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ་ཏི ཝཱ་ཀྱེ མ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པ་དེ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཛ་ཝ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ་མ་ནོ ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན མ་ནོ ཙཱ་ཏི དྭེ པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. དྷ་མྨེ ཙཱ་ཏི པ་དེ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ ས་ངྑཱ་ཏོ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཙ ས་དྡེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ས་ནྣི་ཧི་ཏ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཙྩ ས་དྡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཨཱ་ས་ནྣེ དྷ་ར་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་ཝཱ་ཀྱེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ར་ཧ་སྶཱ’’ཏི ཝི་ས་ཡ ཝི་ས་ཡཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་ར་ཧ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ ཝཱ, མཱ་ཝཱ, ཝཱི་ཐི ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟུ་ཝཱ, མཱ་ཝཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. པ་བྷ་སྶ་ར་པྤ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ ར་ཧ་ཏཱ ཨེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. དྭཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ཏཾ ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟཱ་ནི. ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི པཱ་ཋེ ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་ར ས་ངྑཱ་ཏ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ’’ཏི མ་ནོ་དྭཱ་ར ས་ངྑཱ་ཏ བྷ་ཝ་ངྒ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ. ཧེ་ཊྛཱ་པི པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ ཝ་ཛྫ་ན ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན ས་ནྟཱི་ར་ཎ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ན ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཙྩ་སཱི་སེ་ནེ་ཝ. ལ. ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ་ཧི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནི ཀི་ཙྩ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ‘‘ཙེ’’ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ. ‘‘ནཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན ཝཱི་ས་ཏི དྭཱ་ར ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཙ, ཚ དྭཱ་རི་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ དྭཱ་ར ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཙ, མ་ཧ་གྒ་ཏ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི དྭཱ་ར ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནེ ཝཱ་ཏི ཙ, སུ་ཏཾ. ན པ་ན དྭཱ་རི་ཀ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཏཾ.

༡༣༤. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘དུ་བྦ་ལ པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི གེ་ལ་ཉྙཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ར་ཛྫུ་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ག་ནྟུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན དུ་བྦ་ལ པུ་རི་སེ་ན ད་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ ར་ཛྫུ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨ་མུ་ཉྩ མཱ་ནེ་ཧི ཧུ་ཏྭཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཀ་ར་ཎ ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ. ‘‘ཝི་སུཾ སི་དྡྷཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་མྦི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི, ཨཱ་ལ་མྦ་ཎ་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་མ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨཱ་ལ་མྦ་ཎ་ནྟི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨེ་ཀཾ པ་དཾ དྭཱི་ཧི་ཝཱ་ཀྱེ་ཧི ད་སྶ་ནཾ ན སུ་ནྡ་ར་ནྟི. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪི་ཏྠ, ཨུ་པྤཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠ. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཏྠཱ ཝ་སེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷོ. ཡོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ས་ཏི ཨཱ་ག་མ་ན ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན སཱི་ལོ. སོ ཨེ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ཙྪི་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་ག་ཙྪི་ཏྠཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན སོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ. ནི་བྦཱ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན ཛཱ་ཏི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ག་མ་ན་པྤ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད ཛཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་བྦེ་པི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏེ ཡ་དཱ ཝ་ཏྟ་བྦ པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པྤཱ་ད ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ངྑ་ཏ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏཱ་སཾ ནི་བྦཱ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ. ‘‘ན ཏ་ཐཱ ཨི་མེ་སཾ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭཱ་ར ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝ ཝི་སེ་སེ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ན ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ ན པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཚ དྭཱ་ར་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ག་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ སཱ་མ་ཉྙཾ’’ཝཱ་ཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ག་མ་སི་དྡྷི ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ‘‘ཀ་མྨ་ནྟི ཝཱ, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝཱ, ག་ཏི ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝཱ, པ་སི་དྡྷོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ཏ ས་ཏྟུ་རཱ་ཛཱ ས་ངྐི་ཙྩ་ཛཱ་ཏ་ཀེ་པི པི་ཏ་རཾ མཱ་རེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘དྭཱི་སུ་བྷ་ཝེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཚ ཧི དྭཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎ བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཚ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དི དྭཱ་རེ་ཧི. ‘‘མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ ཛ་ཝ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཏྟུ བྷཱུ་ཏེ་ཧི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཚ དྭཱ་རི་ཀ ཛ་ཝ་ནེ་ཧི. ‘‘ཨ་ནེ་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝཾ’’ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ བྷཱ་ཝཾ. ཡ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཀེ་ན་ཙི དྭཱ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝ་ཏོ ཙུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཀ་མྨཱ་དི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཀེ་ན་ཙི དྭཱ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཀ་སྶ་ཙི་དྭཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཏོ ཙུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ག་ཏི ནི་མི་ཏྟ ས་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཐཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཀེ་ན་ཙི དྭཱ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, མ་ནོ་དྭཱ་ར་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, ཏ་སྶཱ་ཀཱ་མ་པ་ཊི ས་ནྡྷི་ཡཱ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི. པ་རེ་སཾ པ་ཡོ་ག བ་ལེ་ནཱ་པི ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘སུ་ཊྛུ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ནཾ’’ཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ས་ངྒྷ ཝ་ཏྟ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྟ ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ སུ་ཊྛུ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ཧོ་ཏི ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཨི་མཾ མ་ནུ་སྶ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་དཱ་པི ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་ཧི ད་སྶི་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ག་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཝ་ནྟི. ‘‘ཏཾ’’ཏི རེ་ཝ་ཏིཾ ནཱ་མ ཨི་ཏྠིཾ. ན་ནུ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ ནཱ་མ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུ་ནྟི. ནོ ན་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུཾ. ཀ་སྨཱ, མ་ཧི་དྡྷི་ཀ ཡ་ཀྑ ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ དཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ དཱུ་ཏཱ. ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཋ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཋ་ཏྭཱ. ‘‘ཏཱ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ག ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ‘‘ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ’’ཏི ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ག་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ. ‘‘ཏཱ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ག་ཏི ནི་མི་ཏྟེ སི་དྡྷེ སི་དྡྷ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ག་ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་མྤི ཨ་ནུ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དྷ་ར་མཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་མྤི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི པཱ་ཋེ་ན ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨཱ་པཱ་ཏ་མཱ་ག་ཏཾ, ཀ་སྨཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ ག་ཏི ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཙྩ སི་དྡྷི་ཏོ-ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་བོ་དྷཾ. ‘‘ཏཱ་ནི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནེ་ཛོ་ས་ནྟི མཱ་ར་བྦྷ. ཡཾ ཀཱ་ལ་མ་ཀ་རཱི་མུ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན ཙུ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ས་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ལ་མྦ་ཎཱ ནེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱ ནི་ཧི ས་བྦ་ཉྙུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཏཱ་ནཱི’’ཏི དྭཱ་ད་སཱ ཀུ་ས་ལ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཉཱ་ཎ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ ཀུ་ས་ལ ཀྲི་ཡ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ན ལཱ་བྷི་ནོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ནེ ཝཱ’’ཏི ཉཱ་ཎ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཀཱ་མ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཏཱ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་མ ཀུ་ས་ལཱ་ནི. ཧེ་ཊྛི་མ ཕ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ མ་གྒ་ཕ་ལ ནི་བྦཱ་ནཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྠེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ‘‘ཏེ་སཾ པཱི’’ཏི ཏེ་སཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི. ‘‘ཏེ’’ཏི ཏེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར དྷ་མྨཱ. ‘‘ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟཱི’’ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ‘‘ན་ཝ་ནི་པཱ་ཏེ’’ཏི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར ནི་ཀཱ་ཡེ ན་ཝ་ནི་པཱ་ཏེ. སེ་སཾ ས་བྦཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.

༡༣༥. ཝ་ཏྠུ་ས་ངྒ་ཧེ. ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ནི་སྶ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ནི ནི་སྶ་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི. ‘‘ཏེ་ས་ཉྩ ས་དྡོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཝཱ་དེ ཙ ས་དྡོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཨ་ལུ་ཏྟ ཙ ཀཱ་རཾ དྭ་ནྡ པ་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘པུ་བྦ་པ་དེ་སུ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ་ཀྑུ ཝ་ཏྠུ ཙ སོ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ. ས་མཱ་ས པ་དཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ས་མཱ་ས པ་ད་ཏོ ཨེ་ཀ དེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀ ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུཾ, སོ་ཏཾ, གྷཱ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ, ཀཱ་ཡོ, ཧ་ད་ཡཾ, ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ པུ་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀ ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ་ས་ཏི ཝ་ཏྠུ ས་དྡོ ཙ ས་དྡོ ཙ པུ་བྦ་པ་དེ་སུ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་དྷཱི་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏྟེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དྷཱི་ན ཀ་མྨ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ’’ཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ. ‘‘པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ པཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀ་མྨ་མྤི. ‘‘པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ’’ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཾ. ཙ་ཀྑུ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. སོ་ཏཾ ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. ས་བྦེ་སཾ ད་སྶ་ན ཀི་ཙྩཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བུ་དྡྷ ད་སྶ་ནཱ དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ད་སྶ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡེ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ བ་ཧི་དྡྷ ས་ནྟཱ ནེ་སུ པཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ ས་ནྟཱ་ནེ་པི བ་ཧི་དྡྷ ས་ནྟཱ་ནེ་པི. ‘‘སུ་དྡྷེ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏེ. ཨཱ་ལོ་ཀོ ཧི ཨེ་ཀོ རཱུ་པ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཙ. ཏེ ཙ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ངྒ་ཧེ’’ཏི ཝ་ཏྠུ ས་ངྒ་ཧེ. ཝི་སི་ཊྛཾ ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཏཱི་སུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཛཱ་ན་ན ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན ཀི་ཙྩཾ ཀི་མེ་ཏ་ནྟི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན ཀི་ཙྩ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ན་ན ཀི་ཙྩཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ད་སྶ་ནཾ, ས་ཝ་ནཾ, གྷཱ་ཡ་ནཾ, སཱ་ཡ་ནཾ, ཕུ་ས་ན, ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཐོ་ཀཾ ཝི་སེ་ས ཛཱ་ན་ན ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ནཱ དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཐོ་ཀཾ ཝི་སེ་ས ཛཱ་ན་ན ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ད་ཡོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ནུ མ་ན་ན་ཊྛེ་ན མ་ནོ ཙ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་སྶ་ཡ ཝི་སེ་ས ཛཱ་ན་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སོ ཨ་ཏྠོ ས་དྡ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ སི་དྡྷོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་དི་ཙྪཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡ པ་དཱ་ནཾ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན སོ ཨ་ཏྠོ ས་དྡ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ སི་དྡྷོ. ན ཡ་དི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝི་སེ་ས་ན ས་མཱ་སེ’’ཏི མ་ནོ ཙ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ ས་མཱ་སེ. ‘‘པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ད་ནྟི ཙ ཋཱ་ན་ནྟི ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡཱ ནཱ་མ. པ་ད་ཉྩ ཏཾ ཋཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏི་སྶ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑ དུ་ཀྑཾ, རཱུ་པ རཱུ་པཾ, རཱ་ཛ རཱ་ཛཱ, དེ་ཝ་དེ་ཝོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི. ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙི དི་སྶ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཙཱ’’ཏི ན ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི དི་སྶ་ཏི ཙ. ས་ཙེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི དི་སྶེ་ཡྻ, ན ཧི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མ་ན་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཙུ་ཏི ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རེ ས་བྦཾ ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ ཝ་ཛྫ་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན དྭ་ཡ་ཉྩ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ མ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ནོ ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ མ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི མ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར པ་ཙྩ་ཡ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ མ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན དྭ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་མ་ནོ ནཱ་མ. ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ ཝ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟ་རེ ས་བྦཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ. པུ་ན ‘‘མ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ བྷཱུ་ཏ་སྶ མ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ ཝ་ཛྫ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ མ་ནོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ པུ་རེ ས་བྦཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ མ་ནོ ནཱ་མ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་པ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ བྷཱ་ཝཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན དྷ་མྨཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཧ་ད་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཎྞེ་ཏི. སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ’’ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ པཱ་ལི༹་ཡཾ. དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨ་པ་རི་སེ་ས ནི་རོ་དྷ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ སི་ཡཱ. ཀ་ཐཾ, ས་ཙེ པ་ཊི་གྷོ ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཝ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཐ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ སོ ནི་རུ་དྡྷོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ་པི སོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཐ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི པ་རི་ཧཱི་ནཾ སི་ཡཱ. ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཧཱི་ནེ ས་ཏི, དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ནུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ སི་ཡཱ. ‘‘པུ་རི་མ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཝ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་གྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཝ. པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ན་ཏྠི. དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ, བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ ས་ཡ་མྦྷུ་ནོ པ་ར་ཏོ གྷོ་སེ་ན ཝི་ནཱ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ ཙ ཏ་ཏྠ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ‘‘རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལེ་ན. ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཏེ་སུ ནི་ཀ་ནྟི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. སེ་སཾ ས་བྦཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.

པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ་ནི་ཊྛི་ཏཱ.